لیلی الرفاعی – الجزیره
تشکیلات دینی زنانه که مردان اجازه ورود به آن ندارند
با کشتار «حماه» و به اوج رسیدن حوادث دهة 80م.، دوره‌ای از فعّالیت اسلامی به پایان رسید؛ امّا این پایان، نقطة شروع کاری جدید و آغاز ترسیم نقشة سیاسی - مذهبی جدیدی در «سوریه» بود. شخصیات و گروه‌های دینی، مانند بوطی، فرفور، گروه «زید»، گروه «کفتارو» و گروه «قبیسیات» اقدام به ایجاد تشکّل‌ها و جریانات دینی تازه یا تغییر شکل در ابزار و تاکتیک‌های جریان‌های موجود نمودند و تدیّن تربیتی، ساکت و دور از سیاست را پیش گرفتند و دینداری مردمی، یا علمی تخصّصی یا حلقه‌های مسجدی سازگار با محیط اجتماعی - سیاسی خود را ایجاد کردند.
نظام سوریه که از طریق ابزارهای اطّلاعاتی و دستگاه‌های اجرایی، مانند «وزارت اوقاف» و «وزارت آموزش عالی»، اوضاع را کنترل می‌کند، این نوع دینداری را پذیرفته است و بر سران و مجموعه‌های تحت نظرشان اشراف دارد.
القبیسیات
جماعتی اسلامی دعوتی نخبگانی و زنانه است که دارای ساختار شبه تشکیلاتی غیر علنی است. هستة اصلی آن را برخی از طبقة ثروتمندان «دمشق» تشکیل می‌دهند و هدف جدّی فعّالیت‌های جماعت هم همین طبقه است.
این گروه از دمشق آغاز به کار کرد. در دهة اخیر قرن بیستم و دهة اول قرن حاضر به سایر دول عربی، اسلامی و اروپایی گسترش یافت. شبکة قبیسیات که طبقة متموّلان، حاکمان و مقامات را به خود جذب می‌کرد، مورد توجّه سرویس‌های امنیتی و سیاسی قرار گرفت. افکار و گرایش‌های صوفیانة این جماعت خشم سلفیان، گرایش‌های رادیکال و جنبش‌های اسلام سیاسی جهادی را برانگیخت؛ همچنان که موجب نگرانی برخی مدارس تصوّف علمی و تحت نظر گرفتن تحرّکات و اتّفاقات پشت پردة این گروه شد.
نام و ساختار
نام‌گذاری این گروه به مادرِ گروه، یعنی منیره قبیسی متولّد 1933م. در دمشق
از سایه به سوی روشنی
ساختار تشکیلاتی
انواع درس‌ها و روش اجرایی
نگاه دینی جماعت و سبک‌های پدید آمده از آن
• مشاورة انحصاری و تبعیت کورکورانه
• واسطه‌گری معنوی و تقدّس
• تسلّط عاطفی و وابستگی
- مؤسّسات خصوصی در دمشق
ـ سیطره بر دارالحدیث النوریه:
- مدارس
- حلقه‌های علمی عمومی در مساجد
- خوابگاه دانشجویی خواهران
- برنامه‌ها
گستره
فعّالیت سیاسی
• پیش از انقلاب سوریه:
• بعد از انقلاب:
پانویس‌های این مقاله
- •
برمی‌گردد. او فارغ‌التّحصیل رشتة علوم طبیعی است و تدریس خود را از محلّة «المهاجرین» دمشق آغاز کرد. در ابتدای دهة 60م. در پی نزدیک شدن او به «مسجد ابی‌النّور» زیر نظر مفتی سوری مرحوم شیخ احمد کفتارو از نزدیکان به نظام سوریه و حافظ اسد، دعوت و تبلیغ خود را در کنار فعّالیت آموزشی آغاز کرد.
در دهة 80م. و اوایل دهة 90م. از فعّالیت وی در مدارس حکومتی جلوگیری شد. این کنار گذاشتن از تدریس به اقبال بیشتر القبیسی به تعلیم نزد کفتارو و تدریس علوم شرعی در دانشگاه دمشق کمک کرد.
سپس قبیسی شروع به فعّالیت تبلیغی خاصّ خود نمود و ضمن وفاداری‌اش به استاد تربیتی خود کفتارو، منهجی مستقل از حیث مالی، فکری و تشکیلاتی را بنا نهاد.
در گزارشی از روزنامة «الحیاة» آمده است از مواردی که در گسترش فعّالیت قبیسی نقش داشت، حفظ روابط او با همه گروه‌های سوری و اجتناب از تقابل با آنها بود. وی به رغم علاقة زیادش به کفتارو، ارتباط فکری، دینی و شخصی با شیخ محمّدسعید رمضان البوطی و شیخ عبدالکریم رفاعی هم دارد و به «معهد فتح اسلامی» تابع «الازهر» نیز نزدیک است. مدیر این معهد، مفتی دمشق شیخ عبدالفتاح البزم است و از شاخص‌ترین چهر‌های مرکز دکتر حسام الدین فرفور می‌باشد که این دو در مقابل انقلابیون و هم‌سو با نظام سوریه هستند.
بر روابط پیش‌گفته، باید ارتباط او با گروه شیخ بدرالدّین الحسنی و دکتر شیخ محمّد ابوالخیر شکری از مسئولان این گروه (مقیم «استانبول»، عضو هیئت امنای «مجلس اسلامی سوریه») را هم افزود.
دکتر محمّد حبش زمانی که نمایندة مجلس سوریه بود، می‌گوید: اکثر همسران و دختران شیوخ بزرگ - اگر نگوییم همة آنها - از مبلّغان قبیسیات هستند. او هم اکنون استاد پژوهش‌های اسلامی دانشگاه «ابوظبی» است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
فعّالیت این گروه در دهة اوّل حیات خود، به صورت پنهانی بود و حلقه‌های خود را در خانه‌ها تشکیل می‌داد. لذا توجّه عمومی جامعة سوریه و خارج آن را به خود جلب نمی‌کرد تا وقتی که گروه‌های سلفی به این جماعت در «کویت» و «اردن» و به جماعت «أحباش» در «لبنان» حمله کردند. توجّه جدّی به این گروه پس از جانشینی بشّار اسد به جای پدرش در سال 2000م. آغاز شد که موجب گسترش و تأثیرگذاری آنها در جامعة سوریه گشت. سپس پرداخت رسانه‌ای به این گروه در قالب سریال‌های کمدی و داستانی از طریق تلوزیون محلّی سوریه و شبکه‌های تلوزیونی ماهواره‌ای پررنگ شد.
اوّلین آنها سریال سوری «بقعه الضوء» در 2002م. بود. در سال 2004م. سریال «عصی الدمع» در نقد افکار قبیسیات و تصوّرات مذهبی پیچیدة آنها پخش شد. در ماه رمضان 2006م. سریال «الباقون» به کارگردانی نجده أنزور در سه قسمت با عنوان «برزخ» به روشنگری دربارة روش تبشیری و تبلیغی که قبیسیات برای گسترش خود به کار می‌بردند و تصوّرات ذهنی که در میان آنها وجود دارد، پرداخت.
روزنامة الحیاة گزارش مفصّلی با عنوان «روسری آبی‌هایی که شبکة آموزش و نفوذ گسترده‌ای دارند؛ زنان قبیسیات» منتشر کرد. روزنامة «النهار» لبنان گزارشی با عنوان «حضور عمامه به سرها بیشتر از تحصیل‌کرده‌ها» توجّه خاصّی به پدیدة قبیسیات کرد و از آن پس «نیوزویک»، «نیویورک تایمز» و... هم، هرجا که بحث از خطر اسلام سیاسی در سوریه بوده، به این پدیده توجّه کردند.
در 2010م. پخش سریال «ما ملکت ایمانکم» به کارگردانی نجده أنزور آغاز شد و او به نحو روشن و تقریباً مفصّل، به فعّالیت‌های قبیسیات و برخی رفتارهای اجتماعی عمومی و خصوصی آنها پرداخت. این سریال به دلیل هجمه و توهین به دین از سوی شیخ بوطی و وزارت اوقاف، مورد هجوم گسترده قرار گرفت. تا جایی که وزارت اوقاف توقّف پخش سریال را خواستار شد؛ امّا مؤسّسة رسانه‌ای، پخش آن را متوقّف نکرد و شیخ بوطی هم پس از دیدار با أنزور (کارگردان سریال) از نظر منفی خود برگشت.
در 2006م. اجازة فعّالیت تبلیغی آشکار و گستردة این گروه تحت اشراف نظام، در مساجد به جای حلقه‌ها و اجتماعات و مجالس خانگی داده شد. آنچه عجیب است اینکه طبق گفتة استاد سهیر الأومری که حدود 12 سال عضو این گروه بوده، رفت و آمد اعضای گروه به مسجد در دورة فعّالیت سرّی‌اش ممنوع بوده است. استاد سهیر می‌گوید خواهرش در ماه رمضان از ترس جماعت به صورت کاملاً سرّی برای اقامة نماز تراویح به مسجد می‌رفت. او می‌گوید جماعت او را به طور رسمی برای اقناع یکی از دانشجویان که به مسجد رفت و آمد داشت، فرستاد تا بین مسجد و جماعت یکی را انتخاب کند؛ چرا که این رفتار موجب سردرگمی است؛ چون از نظر آنها شخص نمی‌تواند دانشی را که از دو منبع دریافت کرده با هم سازگار کند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
قبیسیات ساختار تشکیلاتی آشکاری ندارند؛ چنان‌که سخنگوی رسمی نیز ندارند که همین موجب شکل گرفتن شایعات و گمانه‌های زیادی پیرامون جماعت شده است که جماعت نه آن را تأیید کرده است و نه تکذیب. استاد سهیر الاومری می‌گوید: جماعت قبیسیات برای کسی که می‌خواهد به این گروه بپیوندد، قاعدة مشخصی ندارد و شخص پس از انتخاب شدن از حلقة درس عمومی و قرار گرفتن تحت آموزش خاص به مدّت یک هفته، به طور خودکار به عضویت گروه در می‌آید. بنابراین گفته و گواهی افراد دیگر ساختار تشکیلاتی این گروه را می‌توان به این شکل تصویر کرد:
- سسله مراتب اداری؛
- شورای اداری «حاجیه خانم‌ها» (حَجّات): این شورا اوّلین طبقه از نمایندگان مرکزی و مرجع نهایی مدیریت‌کنندة جماعت و حلقه‌های آنها است که خطّ مشی و برنامه‌ها را وضع می‌کند و بر نظارت‌های عمومی اشراف دارد و گزارش‌های کار و ازریابی را دریافت می‌کند و خانم‌ها (آنسات) در تمام شئون خود به این شورا رجوع می‌کنند؛
- خانم‌ها (آنسات): خانم‌ها بازوی اجرایی برنامه‌ها هستند و مسئولیت به سرانجام رساندن اهداف را بر عهده دارند. در اینجا سلسله‌مراتبی وجود دارد که با رنگ روسری‌ها - از آبی آسمانی تا سورمه‌ای تیره - از هم متمایز می‌شوند. این چیزی است که از رنگ لباس خانم‌ها و نوع رفتارشان بر می‌آید؛ و گرنه جماعت تصریح به این چنین رده‌بندی نکرده است؛
- دختران دانشجو (طالبات): این افراد هم کسانی هستند که گروه در عمل و رسیدن به اهدافش بر آنها استوار است و در حلقه‌هایی تحت نظر یکی از خانم‌ها تقسیم‌بندی می‌شوند و خانم‌ها به طور دوره‌ای، دروس مشخّص شده‌ای را از سوی شورای مدیریتی (حجّات) ارائه می‌دهد و طالبات با کسب شروطی معیّن، به صورت تصاعدی از ذیل حلقة خانمی به خانم دیگر منتقل می‌شوند.
پس از اینکه دختران ملتزم به حفظ و گوش دادن به «قرآن» شدند، کتاب‌هایی به حلقة درسی اضافه می‌شود که کتاب «عقیدة التوحید» نوشتة سعاد مبیر از آن جمله است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
درس عمومی: این درس به صورت سخنرانی است که شرکت در آن برای همة زنان آزاد است و محلّی آزاد برای القای مطالبی دور از عمق فکری، اصالت دینی و روش علمی است. روشن است که چنین درسی با هدف کشف و جذب افرادی با ویژگی‌های خاص انجام می‌شود.
درس خصوصی: جلسات ویژة حفظ قرآن و آموزش تجوید و آموزش کتاب‌های مدّ نظر جماعت که دروس زیربنایی جماعت برای تبدیل دختران به اعضای گروه است.
طبق تصریحات استاد سهیر و گواهی جمعی از دخترانی که به مدّت طولانی دانشجوی جماعت بوده‌اند، پس از التزام به حفظ و فراگیری قرآن و آموزش تجوید، تدریس این کتاب‌ها به حلقه‌های بحث اضافه می‌شود: «رجال حول الرسول»، «نساء حول الرسول»، «فقه السیره»، «الجامع فی السیره»، «العقیده لسعاد مبیر» و این کتب عاری از هرگونه تخصّص و اندیشه است و هدف از تدریس این کتاب‌ها، بهره بردن از مطالب جلسه است؛ چنان‌که در مصاحبه با یکی از افرادی که سابقاً ملازم این گروه بوده، آمده است که او از خانم کتابی را که ارزش علمی بیشتری داشته باشد، برای تفسیر مطالبه کرد و به او پاسخ داده شد که: مهم برکت مجلس است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
واضح است که جماعت صرفاً وجهة دینی - تبلیغی دارد و از زبان خانم‌ها (آنسات) هم زیاد شنیده می‌شود که آنها گروهی هستند که بدون هیچ هدف سیاسی یا پیروی از جنبش‌های اصلاح اجتماعی به معنای تشکیلاتی و حزبی آن، تنها به شئون دینی زنان شامی در دمشق می‌پردازند.
جماعت، تزکیة روحی فردی و اصلاح نفس را از راه تمرکز بر امور تعبّدی محض انجام می‌دهد. این امر از قواعد رفتاری گروه آشکار می‌شود؛ مانند تربیت فرزندان برای حفظ قرآن، الزام افراد به هزاران ذکر و دعای روزانه و شبانه و تلاوت محدودة مشخّص روزانة قرآن کریم و رعایت مستحبّات مؤکّد و غیرمؤکّد و استفاده از روش ترهیب و ترساندن برای منع کردن دختران (طالبات) از گوش دادن به موسیقی، شرکت در عروسی‌های غیرمذهبی، ارتباط با پسران در دانشگاه و... که ارتکاب آنها گناه است.
بنا به گفتة استاد سهیر اومری و دیگران، اوّلین هدف این گروه تربیت زنان مسلمان پاک و پاکیزه است؛ امّا این کار به روشی انجام می‌شود که منجر به از بین رفتن احساسات زنانه می‌گردد. همچنین موجب از بین رفتن ذات و هویّت فرد در قبال خواسته‌های خانم‌ها می‌شود؛ چون دختران تلاش می‌کنند رضایت خانم‌ها را کسب کنند و رضایت آنها جرئی از رضایت خداست.
جماعت به شدّت در تلاش است تا پایگاه عمومی خود را در میان دختران گسترش دهد. حجاب هم مسئله‌ای اساسی برای جماعت است که می‌کوشد آن را در میان دختران جوان در همة سنین نشر دهد. برای دختران مراسمات خاصّ حجاب می‌گیرد و دیگران را هم به این کار تشویق می‌کند.
جماعت عاری از اندیشه‌ای است که بتواند در بیداری فکری و اجتماعی نقش داشته باشد. هر کاری که جماعت اقدام به آن می‌کند، تنها بر اساس منافع خود جماعت و در چهارچوبی تنگ است و جماعت برای اینکه در کنار دیگر گروه‌های فعّال در عرصة دمشق تکامل پیدا کند، تلاشی ندارد. استاد سهیر می‌گوید در روزهای آخری که در کنار جماعت بوده است، مکرّر به او گفته می‌شد: بوی گروه‌های دیگری از تو به مشام می‌رسد و این جمله دلالت بر افق دید محدود آنها دارد.
رفتارهای گروه، موجب شکل‌گیری پدیده‌های مختلفی، مانند مشاورة انحصاری از یک نفر، تبعیت کورکورانه، واسطه‌گری معنوی، تقدّس و وابستگی عاطفی شده است.
این دیدگاه جماعت به همراه روش تبلیغی آن، پدیده‌های رفتاری خاصّی را موجب
شده است که به ویژگی‌های این جماعت تبدیل شده‌اند؛ از جمله:
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
با توجّه به اینکه گروه ریشه‌های صوفیانه دارد، بر مبنای وجوب اشراف معنوی کامل خانم‌ها (آنسات) بر دختران (طالبات) بنا شده است؛ مانند اشراف شیخ و مرید در حیطة مردان. اشراف معنوی کامل، به خانم‌ها این حق را می‌دهد که برتری مذهبی و اقتدار کشیش‌واری برای دخالت در خصوصی‌ترین مسائل دختران بیابند و حتّی برخی اعلام وفاداری و اطاعت از او کنند که در نتیجه، بر دختران واجب می‌شود که تمام امور خصوصی‌شان، مانند کوتاه کردن مو، نامزدی، ازدواج، انتخاب رشتة دانشگاهی، خصوصیات خانه و... را به خانم بگویند. این اطاعت بی‌چون و چرا موجب شد تعدادی از دختران، جماعت را ترک کنند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
خانم‌ها از جایگاه مذهبی والایی برخوردارند و با بالا رفتن رتبة آنها در جماعت، شأن دینی‌شان هم بالا می‌رود و بر ابهّت و قداستشان در چشم دختران افزوده می‌شود. خانم‌ها در هر درجه که هستند، رضایت و خشمشان بازتابی از رضایت و خشم الهی است: رضایت خانم از رضایت الهی و غضب او از غضب الهی است؛ خشمی که طالبات را به گریه و استغفار وامی‌دارد و دنبال راهی برای خشنود کردن خانم از خود می‌گردند. این واسطه‌گری معنوی موجب شد دختران به میل خود در برابر خانم‌ها، مانند کرسی اعتراف کلیسا، به گناهان خود اعتراف و در برابر قداستشان سر خم کنند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
برخی دختران جماعت تا حدّی وابستگی به خانم‌هایشان دارند که با یادآوری آنها به گریه و تپش قلب و هیجان می‌افتند. اساتیدشان این امر را یک پدیدة طبیعی می‌دانند و چنین توجیه می‌کنند که: هر دختری، بنا به طبیعت خود، دارای هیجانات عاطفی است که باید تخلیه شود و وابستگی طالبات به خانم‌هایشان این هیجان عاطفی را تخلیه می‌کند و این بهتر از وابسته شدن او به پسران جوان در اینجا و آنجا است.
این هیمنة عاطفی از سوی استاد عجیب بود و این وابستگی از سوی دختران، عجیب‌تر و یک فضای ناسالم رقابتی میان طالبات در عشق‌ورزی به خانم پدید می‌آمد و مانند یک مدار به دور خانم محبوب خود می‌گشتند.
این جمعیت گروه مهمّی از افراد را با حفظ قرآن، تجوید، فقه و... تربیت کرده است. از نقاط شاخصی که گواه بر حضور اجتماعی قبیسیات است می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
در سال‌های انقلاب سوریه جماعت قبیسیات، مؤسّسات خصوصی را برای آموزش صرف و نحو عربی و علوم شرعی و خط، راه‌اندازی کرد. این مؤسّسات مبتنی بر دوره‌هایی با محوریت یک کتاب برای هر مادّة درسی است و پس از قبولی در امتحان، کتاب جدید شروع می‌شود.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
این مدرسه در سال 2005م. توسط «وزارت اوقاف» سوریه تأسیس شد و تحت اشراف دکتر نورالدّین عتر قرار گرفت. این مدرسه علاوه بر تدریس علوم حدیث و دوره‌های مختلف علوم شرعی (فقه، تفسیر، تاریخ اسلامی، زبان عربی و...) دارای مؤسّسه‌ای تخصّصی با موضوع احادیث و علوم شریف نبوی برای خواهران است. جماعت توانسته است بر ارکان این مؤسّسه اشراف پیدا کند و اکثریت اساتید و دانشجویان آن از قبیسیات هستند.
آمارها نشان می‌دهد که قبیسیات مالک بیش از 50% مدارس خصوصی در منطقة
«راقیه» دمشق است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
آمارها نشان می‌دهد که قبیسیات مالک بیش از 50% مدارس خصوصی در منطقة راقیه دمشق است. این مدارس با تمرکز بیشتر بر تربیت دینی به همان روش وزارت تربیت سوریه عمل می‌کند. این مدارس از ظرفیت‌های مهم برای انتخاب دختران جدید از طبقة ثروتمندان محسوب می‌شود. همچنین در «حمص»، «اردن» و کویت هم مدارس خصوصی دارند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
بیش از 40 مسجد در راقیة دمشق وجود دارد که قبیسیات در آنها درس و سخنرانی هفتگی عمومی دارند که هدف آن، جامعة بانوان سوریه است و بسیار هم مورد قبول واقع شده. مسجد «الوزیر» در محلّة مهاجرین، مسجد «الابرار» در «دمر» و مسجد «الرحمن» در «مزه»، از مهم‌ترین آنها هستند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
قبیسیات خوابگاه‌هایی را برای دانشجویان خواهر تأسیس کرده است که بسیار منضبط و دارای قوانین سخت می‌باشد و متخلّفان در معرض اخراج قرار می‌گیرند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
قبیسیات به برگزاری مراسمی که در آن هدیة نقدی دریافت می‌شود، مشهورند؛ مراسماتی که در مناسبت‌های دینی و اجتماعی مختلف برگزار می‌شود. درآمد حاصل از این مراسم‌ها هم منبع مالی مؤسّات خیریه‌ای و خدماتی تحت اشراف قبیسیات است که خدماتی، چون کمک به خانواده‌های فقیر یا مساعده‌های درمانی به بیماران درمانگاه «السلامه» دمشق که تابع قبیسیات است، ارائه می‌دهد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
جماعت در مناطق مختلف جغرافیایی به اسامی مختلفی شناخته می‌شود که همة آنها بر یک جماعت دلالت می‌کند: در دمشق با نام قبیسیات شناخته می‌شوند، در لبنان به دلیل رهبری سحر حلبی بر جماعت، با نام سحریات شهرت یافته‌اند. شاخة اردن که توسط فادیه طباع راه اندازی شده به طباعیات معروف شده است و در کویت با عنوان بنات البیادر از آنها یاد می‌شود.
طیّ مهاجرت‌های قدیم و جدید، قبیسیات به کشورهای اروپایی هم راه یافتند و مبلّغانی هر چند محدود در آنجا هم فعّالیت کردند. فعّالیت آنها در استانبول، «»، «استرالیا»، «فرانسه» و «انگلیس»، مخصوصاً پس از انقلاب سوریه قابل مشاهده است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
پیش از انقلاب سعی می‌شد فعّالیت‌های جماعت دور از سیاست باشد. سازمان‌های امنیتی سوریه هم فعّالیت‌های پنهان آن را تحت نظر داشتند. معلّمانی که در مدارس عمومی تابع نظام سوریه لباس قبیسیات می‌پوشیدند با مشکلاتی مواجه می‌شدند و گزارش دوره‌ای آنها به سرویس‌های اطّلاعاتی ارسال می‌شد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
سران جماعت و افرادی که مستقیماً به دست آنها آموزش دیده بودند با انقلاب همراه نشدند و طرف نظام سوریه را گرفتند. این موضع کلّی جماعت بود البتّه برخی قبیسیات بنا بر حرّیت شخصی خودشان جانب انقلاب را گرفتند.
سلمی عیاش اوّلین زن از مبلّغان قبیسیات بود که در 2014 به سمت معاونت وزیر اوقاف سوریه منصوب شد. این کار از سویی قدردانی نظام از موضع جماعت در انقلاب و از سوی دیگر استفاده سیاسی از آنان در زیر سایة تهدید انقلاب بود.
زیر فشار انقلاب و تحوّلات ناشی از آن، ناگهان انشقاقی در حرکت زنانة اسلامی قبیسیات رخ داد و برخی از قبیسیات در همراهی با انقلاب سوریه گروه زنانة «حرائر القبیسات» را در 2011 شکل دادند. امّا تاکنون میزان انسجام و تأثیرشان روشن نیست.
این گروه که تمام تلاش خود را بر زنان طبقة اشراف و دختران دانشجو متمرکز کرده بود با بی‌خبری از صحنة سیاسی ـ اجتماعی، به آسانی ـ خواسته یا ناخواسته ـ مورد بهره برداری سیاسی قرار گرفت. علاوه بر آن، نداشتن رسانة رسمی هم موجب شد شایعات بسیاری بدون هیچ اثبات و انکار دربارة آنها به وجود بیاید و طرفداران جماعت را در موضع ضعف قرار دهد.
امّا با این همه، این جماعت که در بافت اجتماعی سوریه ریشه دوانده است با هر دو طیف خود اعم از مدافع نظام و مخالف نظام همچنان طرفداران خود را دارد و از صلاحیت استمرار نقش‌آفرینی در صحنة سیاسی سوریه برخوردار است. بر خلاف بسیاری دیگر که انقلاب سوریه برگ برندة آنها را سوزاند و از معادلات آیندة سوریه حذف کرد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑