برکات اجتماع مؤمنان در عهد ولایت؛ ابتلائات مؤمنان در عصر غیبت

سخنرانی سیّد محمّدمهدی میرباقری

اگر شیعیان همدل می‌بودند، حقیقت ظهور که لقای امام است، محقّق می‌شد و غیبت جسمانی و حقیقی امام در یک حجاب و پرده قرار نمی‌گرفت و پرده‌هایی ظلمانی از نوع دولت ائمّة باطل، مانند شب بر حقیقت ولایت امیرمؤمنان(ع) سایه نمی‌انداخت. برای کنار زدن این حجاب‌ها باید به درک حقیقی امام که همان نورانیت امام است، برسیم. برای رسیدن به این نورانیت باید لقایی واقع شود و برای رسیدن به این لقا، باید منتظر ظهور خود حضرت باشیم؛ نه چیز دیگری. وقتی امام ظهور می‌کنند، عالم احیا به نور امام می‌شود و خواص و اصحاب از مؤمنان کامل، با اینکه در مقام بالایی سیر می‌کنند، ولی برای درک حقیقتی بالاتر که همان لقای خاص است، دوباره رجعت می‌کنند. در این لقای خاص، ابتلائات و غربال‌گری‌های مهم و سخت‌تری نسبت به ابتلائات سایر امم سابق اتّفاق می‌افتد که نیاز به استقامت و یقین به وعده‌های الهی دارد؛ امّا در صورت عدم اطاعت ولیّ خدا، تاریخ تکرار خواهد شد و نتیجه‌ای جز قساوت قلب و فسق و سرگردانی ندارد و اینها موجب خروج از عهد ولایت و حقیقت توحید می‌شود. لذا ما باید به نقطه‌ای برسیم که به عهدمان نسبت به امام وفا کنیم و قلب‌ها را در چنین موقفی قرار دهیم.

معانی غیبت امام

حدیثی از وجود مقدّس امام زمان(عج) در ضمن توقیعات کتاب «احتجاج» طبرسی نقل شده است که توقیع نسبتاً مفصّلی است، به این تعبیر:

«وَ لَوْ اَنَّ اشْیاعَنا وَفَّقَهُمُ اللهُ لِطاعَتِهِ عَلَی اجْتِماع مِنَ الْقُلُوبِ فِی الْوَفاءِ بِالْعَهْدِ عَلَیْهِمْ لَما تَاَخَّرَ عَنْهُمُ الْیُمْنَ بِلِقائِنا وَ لَتَعَجَّلَتْ لَهُمُ السَّعادَةُ بِمُشاهَدَتِنا عَلی حَقِّ الْمَعْرِفَةِ وَ صِدْقِها مِنْهُمْ بِنا.»1

طبق این نقل، حضرت در توقیعی که برای شیخ مفید نوشتند، فرمودند: «اگر شیعیان ما که خدای متعال آنها را به طاعت و بندگی موفّق کند، اجتماع قلبی داشتند...» در چه امری قلوبشان مجتمع بود؟ «فِی الْوَفاءِ بِالْعَهْدِ عَلَیْهِمْ»؛ بر آن عهدی که ما از آنها گرفتیم وفا می‌کردند و قلوب شیعیان ما در این موقف قرار می‌گرفت. «لَمَا تَاَخَّرَ عَنْهُمُ الْیُمْنَ بِلِقائِنا» این امر مبارکی که خدای متعال مقدّر فرموده که ما به لقای امام برسیم (؛ یعنی حقیقت ظهور محقّق بشود) به تأخیر نمی‌افتاد. شاید ظهور، لقای امام است.

ما چند غیبت داریم: یک غیبت این است که جسم امام غایب است؛ یعنی بر خلاف ائمّة پیشین که در بین اصحاب بودند و دیده می‌شدند - البتّه ائمّة متأخّر کمی غیبت داشتند؛ یعنی در پرده بودند؛ ولی عمدتاً این‌طوری بوده که اصحاب به دیدار آنها موفّق بودند - یک غیبت جسمانی برای امام پیش آمده که خود این هم باید معنا بشود که صرفاً این است که جسم امام الآن دیده نمی‌شود؛ کما اینکه در روایات هست که امام در بازار شما رفت و آمد می‌کند و شما نمی‌بینید؛ ولی خب همین معنایش چیست که امام در پرده‌ای است که نمی‌توانیم او را ببینیم؟

این نکتة مهمّی است. خود این احتیاج به گفت‌وگو دارد. به این سادگی که تصویر می‌شود، نیست؛ ولی یک غیبت دیگری است که آن مهم‌تر است و آن این است که بالأخره حقیقت ولایت ائمّه(ع) در پرده رفته و آن حقیقتی که باید در عالم ظاهر می‌شد، آن خورشیدی که باید طلوع می‌کرد و عالم را روشن می‌کرد، در حجاب و پرده‌ای رفته. این معنی دیگری از غیبت هست که عرض کردم. گاهی «قرآن» این‌طوری، طبق نقل معصومان(ع) تعبیر می‌کند که:

«وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشی ٭ وَ النَّهارِ إِذا تَجَلَّی»2 طبق فرمودة امام باقر(ع) «لَیل» دولت ائمّة باطل است؛ یعنی مخالفان وجود مقدّس امیرالمؤمنین(ع) که دولت آنها حجاب بر حقیقت ولایت امیرالمؤمنین(ع) شد و این حقیقت در پرده رفت؛ مثل شب تاریکی که پرده روی روز می‌اندازد تا «وَ النَّهارِ إِذا تَجَلَّی».

فرمودند: «وَ النَّهارِ إِذا تَجَلَّی» ناظر به ظهور حضرت است که خورشید حقیقت ولایت به وسیلة امام زمان(عج) ظاهر می‌شود و آن پرده‌های ظلمانی کنار می‌رود و این اتّفاق می‌افتد.

بنابراین یک معنای غیبت این است که حقیقت ولایت در غیبت، در پرده رفته و این پرده برداشته می‌شود. لذا در واقع در ظهور اتّفاقی که می‌افتد، این است که آن حقیقتی که در حجاب بود، ظاهر می‌شود. انسان با امام مواجهه پیدا می‌کند؛ البتّه الآن هم ممکن است خواص این‌طوری باشند؛ یعنی پرده‌ها کنار برود و لقائی با امام داشته باشند و آن حقیقت نورانیت امام را درک کنند و امام برای آنها ظهور پیدا کرده باشد.

حقیقت نورانیت امام

حضرت طبق نقلی، به ابوخالد کابلی فرمودند:

«وَ اَللهِ يَا اَبَا خَالِدٍ لَنُورُ اَلْإِمَامِ فِي قُلُوبِ اَلْمُؤْمِنِينَ أَنْوَرُ مِنَ اَلشَّمْسِ اَلْمُضِيئَةِ بِالنَّهَارِ وَ هُمْ وَ اَللهِ يُنَوِّرُونَ قُلُوبَ اَلْمُؤْمِنِينَ.»3

آن نوری که خدای متعال نازل کرده، مقصود ائمّه(ع) هستند و حقیقتاً شمسی است که نازل شده. «وَ هُمْ وَ اَللهِ يُنَوِّرُونَ قُلُوبَ اَلْمُؤْمِنِينَ»، ائمّه(ع) قلوب مؤمنان را نورانی می‌کنند؛ به طوری که نور امام در قلب مؤمن طبق این نقل از خورشید در روز روشن‌تر است. پس کسی که به این نقطه می‌رسد، به یک معنا به لقای امام رسیده؛ یعنی آن حقیقت نورانیت امام را ملاقات کرده؛ ولی این برای عموم نیست؛ امّا در عصر ظهور گویا این اتّفاق می‌افتد که همه می‌توانند آن حقیقتی که در پرده و حجاب بود، زیارت کنند.

تعبیری که «قرآن» از ظهور دارد، این است:

«زمین با نور پروردگار روشن می‌شود.»4 بر اساس تعبیری که از ائمّه(ع) نقل شده، زمین با نور امام روشن می‌شود. حتّی کار به جایی می‌رسد که:

«مردم از ماه و خورشید بی نیاز می‌شوند.»5 این هم لطفی است. پس در آن اتّفاقی که می‌خواهد بیفتد، لقائی واقع می‌شود. بعد از اینکه جسم امام ظاهر می‌شود، حقیقت ولایت امام که در حجاب و پرده بوده، آشکار می‌شود یا به تعبیر نورانی قرآن، آن کلمة غیب الهی آشکار می‌شود:

«كَلِمَتَكَ التَّامَّةَ وَ مُغَيَّبَك».6 امام کلمة تامّة الهی است که در پرده است، وقتی این کلمه ظاهر می‌شود، خیلی اتّفاق‌های مهمّی می‌افتد. حقیقت ظهور همین است. اگر عدل محقّق می‌شود، اگر حدود اجرا می‌شود، اگر دین خدا محقّق می‌شود، هرچه که در عصر ظهور واقع می‌شود، نتیجه‌اش همین ظهور کلمة غیبی است.

لقاء، حقیقت نورانیت امام در عصر ظهور

وقتی امام در عالم ظاهر می‌شوند، همة حقایق ظاهر می‌شود؛ چون «إِنْ ذُكِرَ اَلْخَيْرُ كُنْتُمْ أَوَّلَهُ وَ أَصْلَهُ وَ فَرْعَهُ وَ مَعْدِنَهُ وَ مَأْوَاهُ وَ مُنْتَهَاهُ».7 در واقع ما منتظر ظهور خود حضرت هستیم و این انتظار است که خیلی ارزش دارد که آدم منتظر ظهور خود حضرت باشد؛ نه منتظر چیز دیگری. البتّه وقتی پرتوی حضرت به عالم می‌تابد، اتّفاقات مهمّی می‌افتد؛ مانند وقتی که خورشید در روز بالا می‌آید و نور خورشید عالم را روشن می‌کند، خیلی اتّفاقات می‌افتد. بنابراین امام(عج) وقتی ظهور می‌کند، حقیقت آن کلمة غیبی، آن آیة غیبی، در عالم ظاهر می‌شود. آن نشانة غیب الهی در عالم ظاهر می‌شود و عالم، نورانی به نور امام(عج) می‌شود.

در واقع نوعی لقاء حاصل می‌شود؛ همان چیزی که در عصر غیبت در یک منزلتی، برای خواص اتّفاق می‌افتد؛ یعنی مانند سلمان بتوانند آن پردة ولایت امیرالمؤمنین(ع) را کنار بزنند و آن حقیقت غیبی امیرالمؤمنین(ع) را ببیند. این کار هر کسی نیست. در عصر ظهور، گویا چنین اتّفاقی می‌افتد که مؤمنان موفّق می‌شوند آن حقیقت غیبی امام و آن کلمة غیبی را ببینند.

لذا امر بسیار مهمّی می‌خواهد اتّفاق بیفتد. آن امری که عرض کردم برای سلمان‌ها اتّفاق می‌افتد، می‌خواهد یک امر عمومی بشود. حتّی برای مثل سلمان و خواص از اصحاب که اهل رجعت هستند هم دوباره اتّفاق می‌افتد. شاید نکتة رجعت همین است؛ وقتی آن حقیقت در عالم ظاهر می‌شود، دوباره باید در عالم ارض بیایند و زندگی کنند و بهره‌شان را ببرند. با اینکه آنها از این عالم رفته‌اند و در یک عالم بالاتری هستند، ولی دوباره برمی‌گردند. اتّفاقی در ظهور می‌افتد که برمی‌گردند. دوباره مؤمنان کامل، باید حقیقتی را که در عالم ظاهر می‌شود، درک کنند.

در زیارت سیّدالشّهداء(ع) روایتی است: صفوان جمال می‌گوید: با امام صادق(ع) در «حیره» بودیم - که در نزدیکی «کوفة» فعلی بوده - حضرت به من فرمودند:

«می‌آیید برویم زیارت سیّدالشهّداء(ع)؟» عرض کردم: آقا! شما امام معصوم هستید. همة عالم باید بیایند زیارت شما. جبرئیل، میکائیل اینها شب قدر می‌آیند. ملائکه مرتّب رفت و آمد می‌کنند به خانة اهل ‌بیت. شما هم مگر زیارت می‌روید؟! حضرت فرمودند:

«اتّفاقی شب جمعه می‌افتد که 124 هزار پیامبر و اوصیائشان می‌آیند در کربلا که بهره‌ای ببرند...» آن اتّفاق را امام صادق(ع) این‌طور نقل فرموده‌اند که: «خدای متعال هبوط می‌کند به ارض کربلا.» خدای متعال جسمی جسمانی نیست و هبوط به این معنا ندارد؛ ولی هرچه که هست، عنایتی به «کربلا» می‌شود که بعد ملائکه هم هبوط می‌کنند. حتّی وجود مقدّس رسول خاتم(ص) و ما هم می‌آییم.

در روایت هست که نیمة شعبان اگر کسی به زیارت سیّدالشّهداء(ع) برود، 124 هزار پیامبر با او مصافحه می‌کنند. اگر می‌خواهید با شما مصافحه کنند، نیمة شعبان بروید زیارت؛ چون زیارت‌ها آثار خاص دارد؛ غیر از آن برکات عمومی واقعه‌ای اتّفاق می‌افتد؛ چون ما حقایق باطنی عالم را نمی‌فهمیم که چگونه است؛ ظواهرش را می‌بینیم. بهار می‌شود، می‌فهمیم که طبیعت تغییر کرد، سالی یک بار؛ ولی خیال می‌کنیم که مثلاً در عالم باطن، ماه شعبان با دو ماه قبلش هیچ تفاوتی ندارد. حالا ممکن است کسی اهل رؤیت باشد، 124 هزار پیامبر را ببیند و ممکن است یک کسی در حجاب باشد و این حقایق عالم را نبیند.

حیات عالم در عصر ظهور با لقای امام

در ظهور حقیقتی در عالم ظاهر می‌شود، پرده‌هایی کنار می‌رود که همین عالم ارض زنده می‌شود:

- «اِعْلَمُوا أَنَّ اَللهَ يُحْيِ اَلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها»؛8

- «وَ أَشْرَقَتِ اَلْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها».

ما در عالم ارض آمده‌ایم و زندگی می‌کنیم و با آن اتّفاقی که می‌افتد، حجاب‌های ظلمانی‌ای را که حجاب اولیای طاغوت، حجاب «سقیفه» و حجاب ابلیس بود، برمی‌دارد. لذا در نقل است که حضرت وقتی ظهور می‌کنند، شیطان را گردن می‌زنند. واقعة خیلی مهمّی است. کار شیطان تمام می‌شود - نمی‌شود بگویی چقدر مهم است - ابلیس با همة قوا و امکانات و شش هزار سال عبادتی که «لَا یُدْرَی أَ مِنْ سِنِی الدُّنْیَا أَمْ مِنْ سِنِی الْآخِرَةِ»،9 ما نمی‌فهمیم اصلاً یعنی چه آن شش هزار سال! این را حضرت گردن می‌زند یا اتّفاقی که در «مدینه» می‌افتد، اینها خیلی مهم است. حضرت وقتی می‌آیند عالم، عالمی می‌شود که دوباره سلمان‌ها، ابوذرها و اصحاب کهف و انبیاء برمی‌گردند و درکنار حضرت خیلی‌هایشان دوباره به این عالم برمی‌گردند.

حضرت می‌فرمایند:

«اگر شیعیان ما بر وفای به عهد ولایت که از آنها گرفته بودیم، اجتماع قلبی داشتند، لقائی که بهشان وعده شده بود، به تأخیر نمی‌افتاد.» - «لَما تَاَخَّرَ عَنْهُمُ الْیُمْنَ بِلِقائِنا» - این تأخیر در لقاء به خاطر این است که این اجتماع اتّفاق نیفتاده؛ «و َلَتَعَجَّلَتْ لَهُمُ السَّعادَةُ بِمُشاهَدَتِنا»؛ و الّا آن سعادتی که مشاهدة معصوم هست، برایشان اتّفاق می‌افتاد. من تلقیم را عرض کردم که بیش از این مشاهدة ظاهری است؛ مشاهده‌ای بوده که همة اصحاب داشتند، امام صادق را می‌دیدند؛ ولی یک مشاهده مال جابر بن یزید جعفی است که اهل سرّ است و امام را در سیمای دیگری می‌بینند. این حدیث در خاطر مبارکتان هست که حضرت در شب مبعث می‌گویند جبرئیل را در سیمایی دیدند که شرق و غرب عالم را پر کرده بود. امام این‌طوری است «أَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللهِ».10

امتحانات برای یقین و استقامت در وعدة الهی

عدم اطاعت از امام، موجب جدایی و خروج از ولایت

حقیقت توحید و معرفت

یاوران حقیقی حضرت، سلیمانی‌ها و حججی‌ها

این جمعیت که جمعیت خاصّی هستند، با این امتحانات ساخته می‌شوند و در دوران حضرت گسترش می‌یابند؛ لذا در روایت آمده حلقة اوّل یاران حضرت 313 نفر هستند، بعد ده هزار نفر، طبق درجات ایمان. این 313 نفر که خیلی فوق‌العادّه هستند، اینها وقتی ندای حضرت از کنار «کعبه» برمی‌خیزد، در ساعت، خودشان را می‌رسانند؛ هر کجا هستند، آب دستشان است، زمین می‌گذارند؛ منتظر هیچ چیز نیستند، این‌قدر مهیّا هستند و پیداست امکاناتی را هم دارند.بعضی‌هایشان با ابر می‌روند - حضرت سلیمان(ع) هم چنین چیزی داشت -. خودشان را می‌رسانند به حضرت. در بین اینها هم دوازده نفرشان خیلی فوق‌العاده هستند. عدّه‌ای از 313 نفر اهل رجعت هستند. آنهایی که عالم برزخ را گذرانده‌اند، دوباره برمی‌گردند، می‌آیند کنار حضرت و اتّفاقات خوبی اطراف حضرت می‌افتد.

روایتی خدمتتان تقدیم کنم. این ظاهرش ظاهر آسانی است؛ ولی باطنش واقعاً باطن دشواری است:

«عَلَی اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِی الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ عَلَیهِمْ.» در نقلی می‌دیدم که سدیر به امام صادق(ع) عرض کرد - آدم تعجّب می‌کند از سدیر با امام صادق(ع) چرا این‌طوری حرف می‌زند -: بر شما جایز نیست که دیگر قیام نکنید. به این معنا می‌گوید: به چه دلیل می‌گویید شما خیلی یاور ندارید؟ آن‌قدری که شما یاور دارید، اگر حضرت امیر داشت، اجازه نمی‌داد دیگران حقّش را بگیرند! حضرت فرمودند: «سدیر بگو ببینم چند تا یاور داریم؟» گفتم: صد هزار تا. حضرت فرمودند: «صد هزار تا؟» گفتم: دویست هزار تا. حضرت فرمودند: «دویست هزار؟»... تا اینکه گفتم: نصف دنیا!

به این دلیل این حرف‌ها را می‌زد که در دورة امام صادق(ع) اتّفاق مهمّی افتاد، جابه‌جایی قدرت از بنی‌امیّه به بنی‌عبّاس، خیلی از قیام‌هایی که در «ایران»، کوفه و «خراسان» و اینها شکل می‌گرفت، به اسم حقّ اهل ‌بیت(ع) بود؛ ولی بعد افتاد دست بنی‌عبّاس؛ حتّی نامه‌هایی به حضرت می‌نوشتند که آقا! شما بیایید. حضرت نامه‌ها را باز نکرد. در نقل است بعضی از نامه‌ها که از خراسان می‌آمد، حضرت می‌فرمودند: «اینها بیخود می‌گویند نه دوران، دوران ماست؛ نه اینها یاران ما هستند.» اینها کار دیگری دارند می‌کنند، می‌خواهند امام را ببرند در بازی خودشان، نمی‌خواهند با امام راه بروند.

سدیر می‌گوید که حضرت گفتند: می‌آیید برویم یَنبُع؟ حضرت آماده شدند و رفتیم و در بین راه که می‌رفتیم به گلّه‌ای برخورد کردیم. شاید تعدادی گوسفند بودند و جوانی گویا مثلاً چوپان بود. حضرت فرمودند: «من اگر به تعداد اینها یاور می‌داشتم، قیام می‌کردم.» بعد سدیر می‌گوید: رفتیم با حضرت نماز خواندیم. بعد از نماز من شمردم دیدم هفده تاست.

آن مرد خراسانی از خراسان آمده بود محضر امام صادق(ع) و به حضرت عرض کرد: آقا! شما پا به رکاب کنید، ده‌ها هزار آماده به همکاری با شما هستند. شمشیر روی دوششان است و مهیّا هستند برای اینکه در رکاب شما بیایند. می‌گوید همین‌طور که گفت‌وگو می‌کردیم، حضرت دستور دادند تنور را روشن کردند. تنور که برافروخته شد، فرمودند: «آقای خراسانی! بروید در تنور بنشینید.» او شروع کرد عذرخواهی کردن: آقا! من نمی‌خواستم جسارت کنم. حضرت هم حرف را برگرداندند. می‌گوید: دیدم حضرت مثل کف دستشان خراسان را می‌شناسند. همة اقوام و آدم‌ها را می‌شناسند. ما لازم نیست به حضرت خبر بدهیم.

بعد می‌گوید که هارون مکّی وارد شد؛ حضرت فرمودند: «بروید بنشینید در تنور.» بند کفشش را رها کرد و رفت در تنور نشست. حضرت با من صحبت می‌کردند و من خیلی مضطرب بودم. فرمودند: «برویم یک سری بزنیم به برادرمان.» آمدیم دیدیم مثل گلستان وسط آتش نشسته. حضرت فرمودند: «از این آدم‌ها چند تا دارید؟» امام وقتی آدم را وسط آتش بفرستد، گلستان می‌شود. امام کسی را در آتش نمی‌فرستد تا بسوزاند. اگر کسی را در سخت‌ترین صحنه‌ها بفرستند، آنجا برایش گلستان می‌شود. صحنه‌های سختی که امام طرّاحی می‌کنند، گلستان ماست. ما را می‌خواهند وارد بهشت کنند؛ منتها مدخل بهشت، امتحان است «حُفَّتِ اَلْجَنَّةُ بِالْمَكَارِه».23

یکی از بشارت‌های مهم این است که واقعاً دوران ما از آن دوران‌های استثنایی است که الآن حضرت اگر تشریف بیاورند، تعداد زیادی حاضرند در رکاب حضرت به شهادت برسند؛ مثل مرحوم شهید سلیمانی یا حججی‌ها. اینها کار را جلو می‌برند. حضرت چنین یاورانی می‌خواهند، عصر غیبت برای این است که یک جمع این‌طوری شکل بگیرد و در این امتحانات سخت هم آرام آرام شکل می‌گیرد و با همین جمعیت، کار به انجام می‌رسد؛ چون خیلی احتیاج به کثرت جمعیت نیست:

«كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ الله».24

در داستان طالوت وقتی پیامبرشان طالوت را برای آنها معیّن کرد، عدّه‌ای از اوّل نرفتند؛ حضرت طالوت آنهایی که ماندند؛ از شهر بیرون آوردند و از تعلّقات جدا کردند. سپس فرمود: «در راه، نهری است که نباید از آن بخورید؛ و لو تشنه هم بشوید. اگر کسی سیراب بشود، دیگر با من نمی‌تواند بیاید و اگر یک غرفه بخورد، تکلیفش معیّن نیست «وَ مَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي» و کسی که اصلاً طعم آب را نچشد، با من است.» به نهر که رسیدند، عدّه‌ای سیر آب خوردند، عدّه‌ای یک غرفه خوردند، عدّه‌ای هم اصلاً نخوردند. آنهایی که نخوردند، از آب عبور کردند. حضرت آنهایی که یک غرفه خورده بودند، عبورشان دادند. بعد که آمدند، این طرف آب آنهایی که یک غرفه خورده بودند، گفتند:

«لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَ جُنُودِهِ؛

ما نمی‌توانیم با جالوت و سپاهش بجنگیم.»

فقط آنهایی که آب نخورده بودند، گفتند:

«رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَ ثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَ انْصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ»25 و بعد «قَتَلَ داوُدُ جالُوت»26 کار تمام شد «وَآتاهُ اللهُ» قدرت جابه‌جا شد، افتاد دست حضرت داوود(ع).

ابتلائات سخت در دنیا برای اتمام غیبت

بعضی‌ها آن وقت این آیه را این‌طوری معنا کردند و گفتند شاید مقصود از این نهر دنیاست. دنیا محیط ولایت ائمّة جور است، دنیایی که آنها ساختند «وَ لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَی مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا»27 است. چشمتان را ندوزید به شکوفه‌های دنیایی که ما در دست اهل دنیا سبز کردیم. «وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْر» آن روزی‌ای که پروردگار نبیّ اکرم(ص) در نظر گرفته، برای امّت مؤمن بهتر از آن چیزی است که به شیاطین می‌دهد. این همان نهری است که نباید بخوری.آنهایی که می‌خورند، با حضرت نیستند. آنهایی که لب و دهانشان را تر می‌کنند، اینها شاید باشند، شاید جایی کم بیاورند، آنهایی که «لَمْ يَطْعَمْهُ» طعم دنیا را هم نمی‌چشند، همراه حضرت هستند.

هرچه به عصر ظهور نزدیک می‌شویم، ابتلائات سخت‌تر می‌شود. در روایات

امام، حقیقت توحید

پی‌نوشت‌ها: