وصول اختیاری است!

تشرّفات به محضر امام عصر؟عج؟

بیانات آیت‏الله بهجت(ره)

باید فکرش را کرد که به طور یقین عدّه‏ای بوده‏اند کأنّه امام؟عج؟ پیش آنها حاضر و ظاهر بوده است. حالا یا صورت را می‏دیده‏اند یا نمی‏دیدند؛ [به هر حال] مثل اینکه یک بی‏سیمی داشته‏اند و تلگراف می‏کرده‏اند و جواب از ناحیة او می‏گرفتند. هیچ شکّی در این نیست. اگر در این شک کنیم، کسانی که گفته‏اند ما خدمتش رسیده‏ایم، ولو [آن زمان] نشناختیم و بعد فهمیدیم، در آنها هم باید شک کنیم و [در این صورت افرادی] مثل مقدّس اردبیلی و سیّد بحرالعلوم باید از آن دروغگوهای نمره اوّل باشند.

چطور این احتمال را می‏دهیم؟ چه کسی این احتمال را می‏دهد؟ آنهایی که در غیر این مطلب همه اهل کرامتند. آیا می‏توانیم - نعوذ بالله - چنین نسبتی به آنها بدهیم؟

[آیا آنها مفادّ]«فعلیه لعنة الله؛1 لعنت خدا بر او باد!» را [به معنای امکان نداشتن تشرّف] قبول ندارند یا [اینکه معتقدند] معنای دیگری دارد و مربوط به ادّعای بابیّت و مهدویّت است. آنها این مقامات را چطور تحصیل کردند؟

این [مقامات] اگر در کسی باشد، اختیاری است؛ نه اینکه به غیر اختیار از خواب بیدار شویم و ببینیم مطلب حاصل شد. پس اگر این [امور و مقامات] اختیاری است، ظهور اختیاری است، و وصول اختیاری است. می‏ترسم اگر وقتش (ظهور) بشود، فرار کنیم. این راه کسانی نیست که [رعایت] اهمّ و مهم را قائل هستند.

ضرورت تحصیل فرج شخصی

هرکس باید به فکر خود باشد و راهی برای ارتباط با حضرت حجّت؟عج؟ و فرج شخصی خویش پیدا کند؛ خواه ظهور و فرج آن حضرت دور باشد یا نزدیک.

ارتباط و وصل با آن حضرت و فرج شخصی، امر اختیاری ماست به خلاف ظهور و فرج عمومی. با این حال، چرا به این اهمّیت نمی‏دهیم که چگونه با آن حضرت ارتباط برقرار کنیم و از این مطلب غافل هستیم؛ ولی به ظهور و دیدار عمومی آن حضرت اهمّیت می‏دهیم؟ و حال آنکه اگر برای فرج شخصی به اصلاح خود نپردازیم، بیم آن است که در ظهور آن حضرت از او فرار کنیم؛ چون راهی که می‏رویم، راه کسانی است که اهمّ و مهمی قائل نیستند.

کار آفتاب، اضائه (روشنی‏بخشی و نورافکنی) است؛ هرچند پشت ابر باشد. حضرت صاحب؟عج؟ هم همین‏طور است؛ هرچند در پس پردة غیبت باشد؛ چنان‏که حضرت رسول(ص) فرموده‏اند.2 چشم ما نمی‏بیند؛ ولی عدّه‏ای بوده و هستند که می‏بینند یا اگر نمی‏بینند، ارتباطی با آن حضرت دارند.

دیدیم کسانی را که مثل اینکه با حضرت مخابره داشتند، هرچه می‏گفتند و می‏خواستند، همان می‏شد. آن آقا در بیابان سه مرتبه گفت:یا امام زمان؟عج؟! وسیله‏ای بفرست. فوراً وسیله و مرکبی برای سوار شدن او ظاهر شد.

آری. آن حضرت این‏قدر به ما نزدیک و از حال ما با خبر است؛ ولی ما نمی‏بینیم و از او غافل و بی‏خبریم و می‏پنداریم که دوریم. حیف که ما قدردان نعمت ولایت نیستیم!

مایة خجالت ماست

چیزی که مایة خجالت ماست، این است که آحاد و افرادی را خبر داریم که دیوانه

هم نبوده‏اند، فاسق هم نبوده‏اند، اینها می‏‏گفته‏اند: ارتباط ما [با حضرت؟عج؟] محفوظ است یا می‏گفته‏اند: ما می‏شناسیم کسانی را که ارتباطشان محفوظ است. اگر غیبت ظاهریه از همه است، پس اینها چه می‏گویند؟

پس [معلوم می‏شود] در این غیبت، یک استثنائاتی هست که موافق با قاعدة لطف است. مضافاً مفاسدی که در ادّعای عدم غیبت هست، ابداً در عبارات این اشخاص نیست؛ بلکه [نقل تشرّفات این اخیار و صلحا]، مصالح هم دارد و مؤمنان را برای انتظار بیشتر تقویت می‏کند؛ ولی این مایة سر به زیری ماست. [به ما اعتراض می‏شود:] پس شما چه کار می‏کنید؟ [آن شخص] گفت: ما اینجا نیابت مالیه داریم. دست من، دست او است و هرچه می‏خواهی به او بدهی، به من بده. عجب! پس بگو اینجور است. نیابت من جهت خاصّه است؛ نه مطلقاً.

غیر عالم هم اگر صالح و متّقی و پرهیزکار باشد، این حرف‏ها [و تشرّفات] را دارد.

خدا کند راستگو باشیم!

اوتاد زمان ما، آسیّد مرتضی کشمیری، آخوند ملّا فتحعلی و... مثل اینکه راهی داشتند؛ ولی ادّعا نمی‏کردند. چه بکنیم؟ چرا ما کاری نمی‏کنیم که ارتباطمان این‏طور محکم باشد؟ ادّعای انتظار را هم داریم. خدا می داند اگر ظهور کند، چطور فرار بکنیم. حتّی چیزهایی هم در این باب گفته شد. نقل شده که فردی چهل روز یا چقدر در «مسجد کوفه» اعتکاف کرد برای اینکه خدمت حضرت برسد. بعداً کسی را دیده که آنجا یک چیزی امانت گذاشته و رفته است. بعد به فکرش افتاد که این امانت را برداریم و برویم کارمان را انجام دهیم. یکی از رفقایش آن شخص را وقت رفتن می‏بیند و می‏گوید اینها چهل شب منتظر بودند که خدمت امام؟عج؟ برسند. حالا می‏خواهند در امانت تصرّف کنند... خدا کند که راستگو باشیم!

راهی برای ارتباط همیشگی

این مطلب از اهمّ امور است: چه کار کنیم مثل آنهایی باشیم که می‏گویند فرج خصوصی برای ما دائماً محقّق است. بلاکلام [چنین اشخاصی] بوده‏اند. نمی‏شود انکار کنیم. از علما و متشرّعه، بلکه از صلحایی که خودشان عالم نبوده‏اند، امّا تابع علما بوده‏اند، [افرادی] پیدا شده که می‏فهماندند [با امام؟عج؟] ارتباط دارند و در امور خودشان یا امور غیر خودشان [به اسباب عادّی] محتاج نیستند؛ فی الجمله، نه تا این اندازه که مثلاً تمام روی زمین را عدل بگیرد؛ چرا که [این] خاصّیت فرج و ظهور عمومی است. نمی‏توانیم بگوییم در این ظهورهای خصوصی ما هم مثل آنها هستیم. آن علما با آن بزرگی‏شان، نوّاب خاص، معاصران و مشابهان آنها از فقها و بزرگان فقها که چقدر در دین و ایمان حق دارند، ما نمی‏توانیم بگوییم مثل آنها هستیم. کارهایی که آنها کرده‏اند، غیر از کارهای ما است. بلاکلام نمی‏توانیم بگوییم آنها هم مثل ما هستند. اگر بگوییم، همین، اوّل انکسار ماست! اوّل خسران ما است! همین راه خسران ما است که بگوییم آنها هم بیش از این حدّی که ما داریم، نداشته‏اند! [بلکه] به عکس باید بدانیم آنها مقاماتی داشته‏اند که ما نداریم و ببینیم باید از چه راهی به آن مقامات برسیم. برای همین [باید] مجالسی را مهیّا کنیم یا رفقا و اصدقایی را پیدا کنیم و با هم مذاکره و صحبت کنیم که از چه راهی می‏شود به این مقصد عالی رسید؟ چون الآن واسطة فیض همان یک نفر است. در هر فیضی، خصوصی باشد یا عمومی، داخلی باشد یا خارجی، جسمانی باشد یا روحانی، بلاکلام واسطه او است. [حتّی] اگر [در توسّل] اسم او را نیاوریم و اسم سایر ائمّه(ع) را بیاوریم، بالأخره به او راجع [و رهنمون] می‏شویم. حتّی گفته‏اند دیده‏ایم [ائمّه] حوائج را به همدیگر حواله داده‏اند تا به آن آخری [، یعنی] امام زمان؟عج؟ رسیده است؛ مثلاً شخصی به حضرت رسول(ص) توسّل کرده است [و ایشان او را] به فلان امام‏ها حواله داده‏اند و همین‏طور تا رسیده به حضرت [ولیّ‏عصر؟عج؟]. هر راهی غیر از این برویم آخرش پشیمان می‏شویم. باید او را پیدا کنیم، شاید چشم‏های ما قابل این مطالب نیست. حالا [قابل] باشد یا نباشد، [حتّی] در «منا» یا «عرفات» شاید [ایشان را] دیدیم. اینکه کار را همیشگی درست نمی‏کند؛ باید راهی را پیدا کرد که کار را همیشگی درست کند.

آن حضرت از ظالمان غایب است

«کذب من ادعی المشاهدة». معلوم نیست این را در بر بگیرد که بعد از مشاهده بفهمد که این مشاهدة الامام است.

مطلب دیگر اینکه معلوم است غیبت حضرت را برای ظالمان است. از غیر ظالمان هم بالواسطه غایب است. به جهت اینکه با هم مخلوط هستند، یک دفعه می‏بینی به این [ظالم] می‏گوید: بله، من حضرتتان را دیدم و چنین و چنان فرموده است. آن وقت همین فتنه‏ای می‏شود به اعتبار اینکه امثالش زیاد می‏شوند. الی ماشاءالله کذّاب می‏آید و می‏گوید[: ما امام را دیدیم و چنین و چنان فرموده]. همین زمان ما هم نقل قول‏هایی می‏کنند که دروغ است. می‏گوییم: بله. به خاطر فتنه است، به خاطر خلاف ما هو الواقع است که محتجب است:

«الْمُحْتَجَبِ عَنْ أَعْیُنِ الظَّالِمِینَ؛3 پنهان از چشم ستمگران.»

اینها همه بالتّبع محلّ غیبت هستند؛ والّا آدم‏های حسابی [ادّعای رؤیت کرده‏اند]. پس عصر نوّاب اربعه چطور مشاهده می‏کردند؟ چطور ارتباطشان مستقیم بود؟ بلکه دیگران هم از علما، از مقدّسان، مثل ابن‏طاووس، مقدّس اردبیلی، سیّد بحرالعلوم، امثال اینها که دروغ دربارة آنها هیچ ابداً محتمل نیست [تشرّفات داشته‏اند]. بنابراین هیچ مانعی ندارد.

حاجت گرفتن از امام؟عج؟، نوعی از تشرّف است

این امامی که معاصر ماست و با ما قهر است و در حقیقت ما با او قهر هستیم، با آبائش فرقی ندارد. مردم با امامانی که وفات کرده‏اند، رابطه برقرار می‏کنند. شما رابطه با او را که زنده است، اجازه نمی‏دهید؟

بله. آن‏طور مشاهده‏ای که نوّاب خاص داشتند، هرکس ادّعا کند ملعون است. چه کسانی چه ارتباطات نزدیکی با حضرت داشته‏اند؟ می‏خواهی لعن [و تکذیب] را متوجّه چه کسانی بکنی؟ کسانی که کلام در این است که مقدّسان علما باشند؛ مثل مقدّس اردبیلی و سیّد بن طاووس؟

آیا می‏شود این را هم مشاهدة ممنوعه دانست که در هر حال و شرایطی هستی، حضرت ما را صدا بزن و حاجت بگیر؟

منظور از روایت تکذیب مشاهده

از غیبت امام زمان؟عج؟ نباید تعجّب کرد. ائمّة اطهار(ع) مثل غایب بودند. غیبت

فی الجمله در مورد ائمّة اطهار(ع) هم بوده است، در مورد امام زمان(ع) هم وجود دارد. امام زمان الآن از غیر طریق مشاهده هم می‏تواند مطالب را برساند.

روایتِ «مَنْ یَدَّعِی الْمُشَاهَدَةَ»4 سماع الصوت (شنیدن صدا) را که در بر نمی‏گیرد.

«مَنْ یدّعی المشاهدة»، مکاتبه را هم دربر نمی‏گیرد و آن صورتی را هم که ادّعای مشاهده کند، به این صورت که بعد از تشریف بردن حضرت؟عج؟ بفهمد این همان امام عصر؟عج؟ است، این حالت را شامل نمی‏شود؛ کما اینکه اتّفاق هم افتاده و دیده شده است.

تشرّف و تثبیت عقاید

در این شداید و گرفتاری‏ها و جنگ میان برادران مسلمان و [برادران] شیعه، قاعده‏اش این است که خود حضرت؟عج؟ به خدا متوسّل باشند و برای تثبیت عقاید اهل ایمان اظهار وجودی کنند. تشرّف به خدمت ایشان و دیدن آن حضرت هم نوعی تثبیت اعتقادات است.

هدف صحیح از تشرّف

غرض صحیح انسان برای اینکه خدمت امام؟عج؟ برسد، باید این باشد که خدمت امام؟عج؟ برسد و این، سبب برای زیادی معرفت به ایشان شود.

معرفت به مقام معصومان؟عهم؟ بالاتر از صرف دیدار

نظر کردن به جمال مبارک حضرت صاحب؟عج؟ خوب است و فضیلت دارد؛ امّا می‏دانیم که عدّه‏ای در زمان حضور پیغمبر(ص) یا ائمّه(ع) به جمال آنها نظر می‏کردند؛ ولی به مقام آنها معرفت نداشتند و از آنها اطاعت نمی‏کردند. بنابراین، قطعاً معرفت آنها و یقین به مقامات و عظمت و جلالت آنها، خیلی بالاتر از نظر به جمال ظاهری آنان است.5

شما خودتان را اصلاح کنید؛ ما خدمت شما می‏رسیم

آقایی بود که مدرّس بود. شخصی پیش او می‏آید و می‏گوید: می‏خواهم فلان کتاب را پیش شما بخوانم. آن کتاب ساده و مقدّماتی بوده؛ ولی آن مدرّس سطح بالا بوده است. خود آن آقا می‏گوید: من اصلاً بنا نداشتم چنین کتابی را درس بدهم؛ امّا وقتی او گفت، نمی‏دانم چرا قبول کردم. بعد که درس را با او شروع کردم، دیدم یک حرف‏هایی می‏زند که دیگران خبر ندارند. او چطور این حرف‏ها را می‏زد؟ تا اینکه روزی کتابی که می‏خواستم درس بدهم، گم شد. رفتم درس بگویم، گفتم کتابم گم شده است و نمی‏دانم کجا گم شده است.

آن آقای مدرّس گویا تمتّعی کرده بود و خانواده‏اش متوجّه شده بوده است و به این صورت با مخفی کردن کتاب، می‏خواسته شوهر خود را عقوبت کند.

این شخص به استاد اِخبار می‏کند و می‏گوید: مثل اینکه برای شما چنین چیزی اتّفاق افتاده است و خانوادة شما کتابتان را پنهان کرده است و کتاب در فلان ‏جاست. آن استاد تعجّب می‏کند؛ می‏رود و می‏بیند که بله، کتاب همان‏جاست. این را که می‏بیند، می‏گوید: شما اگر با حضرت حجّت؟عج؟ رابطه‏ای دارید و محضر ایشان مشرّف می‏شوید و از امور مطلّع می‏شوید، خواهش من این است که دست ما را هم بگیرید و ببرید به محضر حضرت؟عج؟ و از ناحیة من بپرسید راه تشرّف به محضر حضرت؟عج؟ چیست؟

آن آقا رفت و مدّتی بعد جواب آورد. گفت که: بله، من پیام شما را رساندم. حضرت فرمودند:

«لازم نیست شما زحمت بکشید خدمت ما برسید. شما خودتان را اصلاح کنید، ما خدمت شما می‏رسیم.»6

عملی مورد پسند حضرت؟عج؟

آقایی می‏گفت: محضر حضرت حجّت(ع) مشرّف شدم؛ ولی نمی‏دانستم اصلاً محضر چه کسی هستم. کمی صحبت کردیم و با هم حرف زدیم. بعد از اینکه دیدارمان تمام شد، یک دفعه به خود آمدم که وای! کجا بودم؟ محضر چه کسی بودم؟ این آقا چه کسی بودند؟ امّا دیدم دیگر گذشته است. این آقا می‏گفت که: من ضمن صحبت‏هایم به ایشان عرض کردم: خیلی میل دارم یک کاری انجام دهم که بدانم مورد توجّه حضرت؟عج؟ است و بدانم اگر من آن کار را انجام دهم و مورد توجّه حضرت می‏شوم، کار خوبی باشد و مورد پسند حضرت؟عج؟ باشد. مدام اینها را تکرار می‏کردم.حضرت فرمودند:

«یکی از کارهایی که خیلی مورد توجّه واقع می‏شود، این است که به محض اینکه صدای اذان بلند شد، دعای «اللّهم کن لولیّک...» را بخوانی.» [این نقل] خیلی موافق اعتبار است.

پی‏نوشت‏ها