سیّد محمّدمهدی میرباقری
در عالم دو جریان وجود دارد که یکی دعوت به پرستش خدا و دیگری دعوت به پرستش نفس و پرستش شیطان میکند و این دو جریان همواره با یکدیگر درگیر هستند و هر دو هم طرح پیچیدهای دارند. تمام تلاش شیطان و اولیای طاغوت، این است که انسان را بردة خود کنند و او را به سمت نار هدایت نمایند؛ ولی انبیاء و ائمّة هدایت میخواهند تا ما در مسیر پرستش خدای متعال، به سعادت و کمال برسیم و ارزش واقعی ما هم در بندگی خدای متعال است و نصرت و پیروزی هم در همین مسیر قرار دارد.
ثمرة همراهی انسان با امام
امروز آغاز امامت امام زمان؟عج؟ است که در واقع امامت وارد مرحلة جدیدی میشود. گرچه امام کلمة غیبی الهی و کلمة تامّة مغیّب است، ولی خود این غیبت امام؟عج؟ که امامت در پرده اتّفاق میافتد، مسئلة فوقالعادّه عجیبی است و اسراری هم دارد. امام زمانی که غایبند، واقعاً امام هستند و کائنات را اداره میکنند و ملائکة شب قدر بر حضرت نازل میشوند؛ یعنی اینطور نیست که امامی که در غیبت است، یعنی امامت نمیکند؛ ولی این چه امتحان سنگینی است که خدا قرار داده و چه طرح و برنامهای دارند که در غیبت عالم را اداره میکنند، این جزو اسرار است. عمدهاش را فرمودند که: «لِأَمْرٍ لَمْ یُؤْذَنْ لَنَا فِی کَشْفِهِ لَکُم.»1
وقتی پرسیدند چرا حضرت در غیبت عالم را اداره میکنند؟ فرمودند به ما اجازه ندادند که بگوییم؛ چون جزو اسرار است. به اندازهای که انسان اهل سر میشود، به غیبت و اسرار غیبت امام هم آشنا میگردد؛ ولی بیشتر آن در پرده است تا انشاءالله در دورة ظهور آشکار بشود؛ همانطور که جناب خضر به موسای کلیم فرمود: اگر با من همراه شدی، تا نگفتم از چیزی حرف نزن که اینها از اسرار است و وقتی مراحل گذشت، حضرت پرده را بالا زد.
خدای متعال در «قرآن» یک تعبیر را بیان فرموده: «یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِم»2 وقتی انسانها را در قیامت صدا میزنیم و دعوتشان میکنیم که به پروندهشان رسیدگی شود و هم وارد مدارج خودشان شوند، مردم را با امامشان صدا میزنیم؛ یعنی در اینجا ممکن است هر کدام از ما برای خود تعیّناتی داشته باشیم و با عناوینی شناخته شویم؛ ولی در آن عالم که میزان یک میزان حقیقی است و ترازوی حق نصب میشود، «وَ الْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ»،3 آنجا مردم به امامشان شناخته میشوند. میگویند پیروان امیرالمؤمنین(ع) در محشر بیایند و از آن طرف هم میگویند پیروان معاویه در محشر بیایند و اینطوری به حساب و کتاب رسیده میشود.
در قرآن ما دو امام داریم: «امام یدعوا الی الله» و «امام یدعوا الی النار»؛ یکی امامی است که امامت میکند و امّت میسازد و دعوت و راهبری مینماید و تلاش میکند؛ ولی حاصل تلاش و راهبری و جامعهسازی و امّتسازیاش این است که «یَدْعُونَ إِلَی النَّار»؛4 مردم را به آتش دعوت میکند و آنها را در وادی
جهنم میبرد و ائمّهای که به سوی خدا دعوت میکنند، آنها هم دعوت و راهبری میکنند و زحمت میکشند؛ ولی پایان دعوت آنها تقرّب به خدای متعال است.
ما در حرکت با این دو امام در عالم مخیّر هستیم و تمام مسئله همین است و تمام ابتلائات و امتحانات عالم در همین خلاصه میشود. این امتحان به فروع است و نوعی مقدّمه میباشد.
مرحوم کلینی در «کافی» روایتی را نقل کردند که وقتی این آیه نازل شد: «یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِم» به حضرت عرض کردند: یا رسولالله! مگر شما امام همه نیستید؟ شما امام کلّ عالم هستید و همینطور هم است و حضرت نسبت به کلّ عالم و حتّی نسبت به انبیاء، امامت دارند. حضرت فرمودند: «یا أَیُّهَا النَّاسُ إِنِّی رَسُولُ اللهِ إِلَیْکُمْ جَمیعا...؛5
من از طرف خدا نسبت به همة مردم یک رسالتی دارم و فرستادة خدا هستم.»
ولی فرمودند:
«این آیه ناظر به مطلبی است و آن این است که بعد از من، خدای متعال ائمّهای را قرار داده است: «مَعَاشِرَ النَّاسِ إِنَّهُ سَیَکُونُ مِنْ بَعْدِی أَئِمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی النَّارِ وَ یَوْمَ الْقِیامَةِ لا یُنْصَرُون»6
آنها هم از طرف خدا هستند و خودشان نیامدند که ادّعای امامت کنند. این نکتة مهمّی است که کسی خودش ادّعای امامت کند و مردم را جلو بیندازند یا اینکه خدا او را امام قرار بدهد. لذا در روایات خیلی روی این موضوع تأکید شده است.
حضرت فرمودند: کسی که دنبال شخصی میرود که او از طرف خداست «وَ لَا عَتْبَ عَلَی مَنْ دَانَ بِوَلَایَةِ إِمَامٍ عَادِلٍ مِنَ الله»7 اگر کسی واقعاً در دینداریاش دنبال امامی بود که از طرف خدا باشد، اگر جایی لغزید، خدا لغزشهایش را پاک میکند و خدای متعال قول داده که او را تطهیر نماید؛ امّا اگر کسی هم دنبال امامی حرکت میکند که امام جائر است (امام جائر یعنی خدا او را جلو نینداخته): «لِمَنْ دَانَ اللهَ بِوَلَایَةِ إِمَامٍ جَائِرٍ لَیْسَ مِنَ الله»، فرمودند این اصلاً دین ندارد و هر چقدر هم اهل فروع و مناسک باشد و ریاضت بکشد، اهل دین نیست. حضرت فرمودند:
«این آیه «یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِم» ناظر به این صحنه است که بعد از من، خدای متعال ائمّهای را با این دو خصوصیت قرار داده که اینها میآیند و امر را به دست بگیرند و تکذیب میشوند. بعد حضرت فرمودند: که با آنها برخورد منصفانه و عادلانه نمیشود و جریانی نسبت به آنها ظلم میکند و آنها را از آن حقّ الهیشان منع میکند.» و به تعبیر این روایت:
«وَ یَظْلِمُهُمْ أَئِمَّةُ الْکُفْرِ وَ الضَّلَالِ وَ أَشْیَاعُهُم»8
ائمّة کفر و ضلال و پیروان آنها هستند که نمیگذارند حق به دست اینها برسد. فرمودند:
«فَمَنْ وَالاهُمْ وَ اتَّبَعَهُمْ وَ صَدَّقَهُم فَهُوَ مِنِّی وَ مَعِی وَ سَیَلْقَانِی»9
کسی که این سه خصوصیت موالات و تبعیت و تصدیق را داشته باشد، او با ماست و روزی که مردم به امام خودشان خوانده میشوند، آنهایی که با این امام راه آمدند، آنها در روز قیامت با من هستند و من را هم ملاقات میکنند که این ملاقات ظاهری و باطنی است.»
بعد هم یک هشدار دادند که:
«أَلَا وَ مَنْ ظَلَمَهُمْ وَ کَذَّبَهُمْ فَلَیْسَ مِنِّی وَ لَا مَعِی وَ أَنَا مِنْهُ بَرِیء؛
کسی که این امام را تکذیب کند، نه با من است و نه از من است و من هم از او تبرّی میجویم.»
هدف جریان ضلالت و جریان هدایت
پس دو جریان امامت در عالم هستند که یکی ائمّة یدعون الی الله و دیگری ائمّة یدعون الی النار است و ائمّة ضلال با ائمّة حق درگیر هستند؛ چون ائمّة حق میخواهند راه خدا را در عالم جلو ببرند و آنها هم میخواهند راه شیطان را پیش ببرند.
شیطان محور ائمّة ضلال است و شیاطین انس و جن دور هم جمع شدند و تصرّف میکنند و بر محور ائمّة ضلال هم جامعه و جمع شکل میگیرد و در طول تاریخ هم اینطوری بوده و نمرودها و فرعونها برای خودشان تجمّع داشتند و تا سطح مدنیّت و تمدّن هم میرفتند و اینها به کمتر از این راضی نیستند که مردم آنها را بپرستند. مستکبران عالم همیشه میخواهند منابع اقتصادی عالم را ببرند و استفاده کنند و این حدّاقل امر است و آنها به کمتر از اینکه ما عبد آنها باشیم و در مقابل آنها خضوع کنیم و آنها را به منزلة اله خودمان بدانیم، راضی نیستند و این کار را هم در تاریخ کردند.
خدای متعال میفرماید:
«وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللهِ أَنْداداً یُحِبُّونَهُمْ کَحُبِّ الله»10
عدّهای از مردم در عالم از غیر خدا برای خدا شریک قرار میدهند و اینها را مثل خدا دوست دارند؛ پرستش یعنی همین و بالاترین منزلت عبادت، عبادت حبّی است:
«وَ قَوْمٌ عَبَدُوا اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ حُبّاً لَهُ فَتِلْکَ عِبَادَةُ الْأَحْرَارِ وَ هِیَ أَفْضَلُ الْعِبَادَة»11
اینها را مثل خدا دوست میدارند؛ یعنی عبادتشان میکنند و اینها به کمتر از عبادت شدن راضی نیستند. خدای متعال در قرآن هشدار داده و میفرماید: «أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَیْکُمْ یا بَنی آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّیْطانَ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبین»12 من از شما یک قراری گرفته بودم. آیا قرارتان را یادتان رفته که شیطان را عبادت نکنید؟
یعنی شیطان مسیری را هموار میکند که او را بپرستند. آن روزی که شیطان با خدای متعال سر جنگ گذاشت و عداوت کرد که خدایا! یا من را جلو بینداز یا من همه را بندة خودم میکنم، حرفش این بود که اگر من را جلودار نکنی که من به سوی تو بیایم، من راه تو را میبندم و همه را بردة خودم میکنم. شیطان واقعاً این کار را میکند.
اینطور هم نیست که انسان اگر در مقابل خدای متعال کوچکی میکند، در واقع دارد عبودیت مینماید. خدا واقعاً صاحب کبریاست و ما هم هیچ چیزی نداریم و فقیر هستیم و او غنی است و کبریا و عظمت از اوست. واقعاً کسی در عالم چیزی ندارد و اگر هم ما در مقابل او خضوع و رجوع میکنیم، برای این است که او خدای حکیم، مهربان، رحمن، رحیم، سمیع و مجیب است:
«وَکَلَنِی إِلَیْهِ فَأَکْرَمَنِی»13 او با کرامت ما را بزرگ میکند و طوری ما را بزرگ مینماید که آن دستی را که به ما میدهد، در عالم نمیبینیم و میگوییم خدا کجاست؟ او طوری ما را تدبیر میکند که حتّی آنهایی هم که خدا را نمیشناسند، باز هم مهمان سفرة او هستند. او اصلاً خودش را به آنها نشان نمیدهد. البتّه اگر کسی ببیند و از دست خدا بگیرد، عالم دیگری دارد.
این خدایی که ما را بندة خودش میخواهد و در ما ظرفیت بندگی گذاشته، این
خدا از بندگی ما هیچ سودی نمیبرد و تمام بهره در بندگی ما، برای ماست و ما هستیم که سر سفرة او مینشینیم و این خیلی وعدة بزرگی است. بعضیها خیال میکنند که این تکلیف است که خدای متعال در قرآن فرموده؛ ولی اگر انسان طعم این آیة قرآن را بچشد، تا قیامت سرمست میرود:
«وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُون»14
من شما را برای خودم خلق کردم و شما را خلق نکردم که سر در دامن دیگران بگذارید. شما خیلی بزرگتر از اینها هستید و من در شما ظرفیت محبّت و معرفت خودم را قرار دادم و لذا از ما طلب میکند که من را دوست بدارید؛ اگر این نبود که طلب نمیکرد. این بشارت بزرگی است که:
«أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّیْطانَ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبین؛
شیطان را عبادت نکنید که او دشمن آشکار شماست.»
«وَ أَنِ اعْبُدُونی هذا صِراطٌ مُسْتَقیم»15
پس ائمّة نار به پرستش خودشان دعوت میکنند. در طول تاریخ، مستکبران عالم کاری میکردند که ملّتها در مقابل آنها احساس حقارت و کوچکی کنند و الآن هم این کار را میکنند. الآن هم تقسیمبندیهایی که در دنیای توسعهیافته و توسعهنیافته و جوامع پیشرفته و عقبافتاده میکنند، از اوّل تحقیر است. شما هیچوقت در دستگاه انبیاء و اولیاء چنین چیزی نمیبینید. منابع ما فرعی است و در واقع مستکبران، خود ما را میخواهند که بردهشان باشیم و دعوا هم بر سر همین است. دعوای این دو امامی که در عالم هستند، بر سر امکانات عالم نیست.
موسای کلیم سراغ فرعون میآید و میگوید:
«فَأَرْسِلْ مَعِیَ بَنی إِسْرائیل»16
فرزندان یعقوب را رها کن. آنهایی که دنبال تو هستند، کنار تو میمانند؛ ولی اینهایی را که میخواهند مؤمن باشند، رها کن. دعوای امام زمان؟عج؟ با ابلیس بر سر همین است که تو حق نداری در آنهایی که میخواهند با نبیّ اکرم(ص) در عالم راه بروند، تصرّف کنی:
«إِنَّ عِبادی لَیْسَ لَکَ عَلَیْهِمْ سُلْطان»17
من به تو اجازه نمیدهم که بر بندگان من مسلّط شوی. آنهایی که از وادی بندگی من بیرون میروند، حقّشان است که شیطان تسمه از گردة آنها بکشد.
هرکه گریزد ز خراجات شاه
بارکش غول بیابان شود18
بنابراین اینها به کمتر از عبادت شدن راضی نیستند و نگاهشان هم به انسان، دقیقاً مثل نگاه دامداری است. در دامداری صنعتی و مدرن دقیقاً این حیوان را تا روزی نگه میدارند که سودش بر هزینهاش میچربد و اگر احساس کرد که این حیوان یک روز دیگر بخورد این یک روز تلف میشود، او را زود به کشتارگاه میفرستد. کار شیطان عداوت است و ما را بردة خودش میکند و خدای متعال این را هم مکرّر هشدار داده است.
طرح شیطان و طرح خدای متعال
طرح شیطان هم بسیار پیچیده است و اگر کسی خیال کند طرح شیطان ساده است، خودش ساده است. شیطان شش هزار سال عبادت کرده. در این باب حضرت میفرمایند: «شما نمیفهمید که شش هزار سال یعنی چه.» او همه را به آتش کشیده تا یقة ما را بگیرد. کارش در عالم همین است: «لَأُزَیِّنَنَّ لَهُمْ فِی الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعین»19
امکانات عجیبی هم از خدا خواسته و حتّی خدا به او اجازه داده که در قلب انسانها هم نفوذ کند.
ما باید واقعاً شیطان و اولیای طاغوت و دشمنان نبیّ اکرم(ص) و طرحشان را بشناسیم. واقعاً یک طرح بزرگ تاریخی دارند که ادامهاش طرح امروز مستکبران عالم میشود و ادامة آن طرح خیلی پیچیده است. آنها برای همة دنیا از روز تولّد تا مرگ، نقشه دارند. شیطان یک لحظه هم ما را خالی نگذاشته است: «اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیاةُ الدُّنْیا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زینَةٌ وَ تَفاخُرٌ بَیْنَکُمْ وَ تَکاثُرٌ فِی الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلاد»20
او هیچ جای خالی نمیگذارد. شیطان از روز قبل از تولّد انسان که چطور باید در کدام بیمارستان متولّد شود تا زمانی که انسان در دوران پیری و کهنسالی وارد میشود، برنامه و نقشه دارد و این نقشه هم پیچیده است. خیال نکنید که به راحتی از این دام میتوان فرار کرد!
تنها نجاتی که در مقابل دام شیطان است، طرح خداست و خدای متعال هم برنامهای در عالم دارد که برنامة شیطان تحت اشراف این برنامه است. خدای متعال هم طرحی دارد و ما را رها نکرده است. آن روزی که شیطان رجز میخواند که: «قالَ فَبِعِزَّتِکَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعین»21 به خدا گفت تو من را گول زدی و من هم بندگانت را گول میزنم. آیا اینکه به تو میگویند در مقابل امیرالمؤمنین(ع) تواضع کن، واقعاً تو را فریبت دادند؟ تو واقعاً در مقابل امیرالمؤمنین(ع) مالی هستی؟ تو از امیرالمؤمنین بهتر هستی؟ او خودش را دیده و امیرالمؤمنین(ع) را ندیده؛ ولی اگر میدیدید، میفهمید. هیچوقت هم نمیتواند ببیند؛ چون متکبّر است. الآن هم خیال میکند به او ظلم شده که امیرالمؤمنین(ع) را جلو انداختند تا همه دنبال امیرالمؤمنین بیایند.
در مقابل این برنامه، یک چیز بیشتر وجود ندارد و آن هم برنامة خداست که به وسیلة انبیاء و به وسیلة وجود مقدّس نبیّ اکرم(ص) این برنامه پیاده میشود. طرحی که نبیّ اکرم(ص) برای عالم دارند، این است که امّت را نجات میدهد و لذا این را در خطبة «قاصعه» امیرالمؤمنین(ع) فرمودند:
«من در «حرا» بودم و وقتی حضرت مبعوث شدند (سَمِعْتُ رَنَّةَ الشَّیْطَان؛)22 صدای ناله و فریاد شیطان بلند شد. عرض کردم: یا رسولالله! این صدای چه بود؟ حضرت فرمودند:
«شیطان بود که با مبعوث شدن من، از اینکه او را بپرستند، مأیوس شد.»
امیرالمؤمنین در خطبة قاصعه میفرمایند:
«لَکُمْ سَهْمَ الْوَعِیدِ وَ أَغْرَقَ إِلَیْکُمْ بِالنَّزْعِ الشَّدِیدِ وَ رَمَاکُمْ مِنْ مَکَانٍ قَرِیب؛
شما را از مکان نزدیک دیده و تیر را هم در کمان گذاشته و با تمام قدرت هم کشیده تا از آن زاویهای که نمیبینید، شما را هدف قرار دهد.»
در روایات آمده که این زاویه غفلت است. غفلت از خدا زاویة تصرّف شیطان است و از آنجا به ما نفوذ پیدا میکند. حضرت میفرمایند:
«اینکه گفت: «فَقَالَ رَبِّ بِما أَغْوَیْتَنِی لَأُزَیِّنَنَّ لَهُمْ فِی الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ قَذْفاً بِغَیْبٍ بَعِیدٍ وَ رَجْماً بِظَنٍّ»23
این نشاندهندة رَجْماً بِظَنٍّ بودنش است.»
او خیال میکرد که فقط ما هستیم و اگر فقط ما بودیم، شیطان همه را در طرح
پیچیدة خودش برده و هیچ کسی را باقی نگذاشته بود؛ ولی نمیدانست که خدای متعال طرحی دارد و این طرح، به وسیلة نبیّ اکرم(ص) در عالم پیاده میشود.
برنامة نبیّ اکرم(ص) بسیار با عظمتتر از برنامة شیطان است و لذا حضرت، شیطان را با همة قوایی که دارد، در برنامة خودشان محاصره میکنند. روزی که شیطان به خدا عرضه داشته مزد شش هزار سال عبادتم را بده، با اینکه برای خدا کار نکرده بود، ولی خدای متعال دست خالی ردّش نکرد و گفت: چه میخواهی؟ گفت: در مقابل هر فرزند آدم دو فرزند به من بده و عمر طولانی هم از خدای متعال درخواست کرد و در آخر تقاضا نمود که: به من اجازه بده مثل خون در رگ و اندام اینها بروم و وسوسه کنم و خدا گفت: بالاتر از این را هم به تو دادم و در قلبشان هم میتوانی بروی.
امّا این طرف، خدای متعال به ما چه داد؟ حضرت آدم(ع) به خدا عرضه داشت: من و نسل من باید در زمین هبوط کنیم؛ امّا در مقابل این دشمن چه به ما دادی؟ خدای متعال فرمود: «فَإِمَّا یَأْتِیَنَّکُمْ مِنِّی هُدی؛24
من چراغی از پیش خودم برایتان میفرستم.» و این چراغ کسی است که:
«وَ إِنَّهُ فی أُمِّ الْکِتابِ لَدَیْنا لَعَلِیٌّ حَکیم»25
لذا اگر امیرالمؤمنین(ع) نبود، شیطان همه را با خود برده بود.
نصرت حقیقی در طرح خدای متعال
پس خدای متعال طرحی مقابل شیطان دارد و اگر ما در طرح خدا رفتیم، پیروز هستیم: «فَإِنَّ حِزْبَ اللهِ هُمُ الْغالِبُون»26 «لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلی»27
حزب شیطان اینجا شکست میخورد. در سورة مبارکة «مجادله» وقتی از داستان نجوای دشمنان نبیّ اکرم(ص) صحبت میکند که آنها در مقابل ایشان با یکدیگر خلوتهایی میکنند و طرح پیچیدهای دارند، کار را به حزب الشّیطان میرساند و میگوید اینها همان حزب الشّیطان هستند: «اسْتَحْوَذَ عَلَیْهِمُ الشَّیْطانُ فَأَنْساهُمْ ذِکْرَ اللهِ أُولئِکَ حِزْبُ الشَّیْطانِ أَلا إِنَّ حِزْبَ الشَّیْطانِ هُمُ الْخاسِرُونَ»28
ولی میفرماید که حزب الله غالب هستند؛ یعنی آنهایی که در طرح خدا راه میروند و برنامة خدا را در عالم قبول میکنند، پیروز میشوند که این برنامه هم به وسیلة نبیّ اکرم(ص) اعمال میشود. خدا امکانات بسیاری هم به حضرت داده است.
خدای متعال در سورة «فتح» از گشایش و فتح برای نبیّ اکرم(ص) صحبت میکند که فتح قطعی است: «إِنَّا فَتَحْنا لَکَ فَتْحاً مُبینا»29 و ثمرات فوقالعادّة این فتح را میگوید. در آن سوره میفرماید: «وَ لِلهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْض»30 تمام سماوات و ارض، لشکر خداست و در این فتح، تا قیامت در کنار تو هستم. بعد میفرماید که ما تا دشمنهای تو را به جهنّم نفرستیم و رها نمیکنیم. این لشکری که ما در اختیار تو گذاشتیم، فقط در دار دنیا نیست. این لشکر با تو تا قیامت کار میکند. این لشکر الهی کار را ادامه میدهد تا یاران تو بهشتی میشوند و آن طرفیها را هم به جهنّم میبرد تا کار تمام شود.
بنابراین طرحی که خدای متعال با نبیّ اکرم(ص) اجرا میکند، حتماً در مسیر فتح است و هر کسی کنار حضرت آمد، فاتح است و شکّی در آن نیست. این طرح در قرآن آمده و قرآن کتابی است که مهیمن بر کتب همة انبیاء: «تِبْیاناً لِکُلِّ شَیْء»31 این کتاب و این طرح الهی در اختیار نبیّ اکرم(ص) است و حضرت هم هستند که این کتاب را میفهمند: «إِنَّمَا یَعْرِفُ الْقُرْآنَ مَنْ خُوطِبَ بِه.»32 مخاطب خدا قرآن را میفهمد. ما به اندازهای که از آنها بگیریم و رزقمان بشود، فهمیدیم و بقیّه هم که چیزی نمیفهمند و از قرآن محجوب هستند:
«لا یَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُون»33 این طرحی که خدای متعال به نبیّ اکرم(ص) داد، بر طرح شیطان غالب است همان طرح حزب الله میباشد. این حزب الشّیطان و حزب الله هم از امور قابل مطالعه در قرآنند.
در خطبة حضرت زینب(س) در مجلس یزید آنجا حضرت اشاره میکنند که دعوای ما با شما دعوای حزب الله و حزب الشّیطان است و حزب الله هستند که غالبند. در سورة مبارکة «مائده» که عمدة آیات غدیر در این سوره است و بحث مائده، غدیر میباشد، آنجا هم خدای متعال داستان حزب الله را توضیح میدهد که آنها کسانی هستند که کنار امیرالمؤمنین(ع) هستند. حزب الله یعنی آنهایی که در عالم با امام و با امیرالمؤمنین(ع) راه میروند. آن طرف هم حزب الشّیطان است که با دشمنان حضرت در عالم راه میروند و این دو جریان در عالم هستند و با هم درگیرند و هر کدام طرحهای پیچیدهای هم دارند. آنها هم نجوا و هم خلوت دارند و طرّاحی میکنند و طرّاحیهایشان را وسط امّت میکشند و سعی میکنند که مؤمنان را در طرح و نجوای خودشان بیاورند.
امکانات نبیّ اکرم(ص) در مقابل طرح و امکانات شیطان
این طرف هم نبیّ اکرم(ص) خلوتی با خدا دارند و اسرار را از خدا میگیرند و اهل سّرشان هم در عالم امیرالمؤمنین(ع) هستند و طرح بزرگی را جلو میبرند. امکاناتی که خدای متعال در این طرح بزرگ به نبیّ اکرم(ص) عطا کرده، بسیار فراوان است و لشکر آسمان و زمین در اختیار نبیّ اکرم(ص) است. در «دعای ندبه» میخوانیم: «وَالْمُسَوِّمِینَ مِنْ مَلائِکَتِکَ.» ملائکة نامدار، مانند میکائیل و جبرئیل پشت سر حضرت هستند و طرح حضرت را امداد میکنند و قوای عالم در اختیار حضرت است.
شخصی از حضرت سؤال کرد: آقا! آن حالتی که به شما دست میداد که از آن تعبیر به حالت غیبت یا غشیه میشود، این حالت چطور بوده؟ حضرت فرمودند: «این برای وقتی بود که وحی بدون حجاب بود و خدای متعال بیحجاب تجلّی میکرد.» و الّا آن موقعی که جبرئیل میآمد، مثل شاگرد مؤدّب محضر حضرت مینشست. او چنین پیامبری است و امکاناتی که خدا به این پیامبر داده، امکانات بسیار بزرگی است؛ ولی عمدهاش دو چیز است: یکی قرآن است و یکی هم اهل بیت(ع): «إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْن»؛ یعنی من که از عالم شما به عالم بالا میروم، اینطور نیست که شما را رها کردم. دو چیز با عظمت را با خودم آوردم و اینها را گذاشتم تا شما با این دو راه بروید: «أَمَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا» یکی قرآن است و یکی هم امام.
این قرآن طرح الهی و این کتاب برنامة هدایت بشری و چراغ است:
«لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلی صِراطِ الْعَزیزِ الْحَمید»34 خدای متعال میفرماید که ای پیامبر ما! با این کتاب مردم را از ظلمات به سمت نور بیرون ببر و این کتاب هم در محضر امام است: «وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتاب»35 تو پروندهات پیش امیرالمؤمنین(ع) است. حضرت فرمودند:
«یُقاتِلُ عَلَی التَّأویلْ»؛ یعنی من به ظاهر قرآن با کفّار میجنگم. حضرت با تأویل قرآن در عالم کار میکنند. اگر کسی خیال کند که این کتاب هم در دست ماست، مزاح است. این کتابی که مهیمن بر همة کتب انبیاء است، نزد امام میباشد. امیرالمؤمنین(ع) است که: «مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتاب». خدای متعال به پیامبر(ص) میگوید: وقتی به تو میگویند که تو پیامبر نیستی، بگو من دو شاهد دارم: یکی الله تبارک و تعالی و یکی هم کسی که همة علم الکتاب در نزد اوست.
سلمان نقل میکند به امیرالمؤمنین(ع) عرض کردم این: «مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتاب» چه کسی است؟ حضرت فرمودند: «من هستم.» و بعد فرمودند: «نبیّ اکرم(ص) از خدا خواست تا وسیلهای بین او و امّتش قرار بدهد که امّت بتوانند به نبیّ اکرم(ص) برسند؛ چون کسی دستش به نبیّ اکرم(ص) نمیرسد و خدای متعال هم من را به نبیّ اکرم(ص) عطا کرد.» امیرالمؤمنین(ع) کسی است که من عنده علم الکتاب است و وسیلة حضرت در امّت است و حضرت وسیلة خواست بین خودش و خدای متعال امیرالمؤمنین را قرار داده است.
بنابراین در مقابل ائمّة هدایت(ع)، ائمّهای که یدعون الی النّار هستند و کارشان عداوت است، قرار دارند:
«إِنَّ الشَّیْطانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا»؛35 و لو که در قالب دوست هم آشکار میشود و وقتی میخواهد حضرت آدم(ع) را اغوا کند، میگوید: «وَ قاسَمَهُما إِنِّی لَکُما لَمِنَ النَّاصِحین»36 قسم خورد که من خیر شما را میخواهم و از این شجره بخورید تا همیشه در این مقام بمانید. در روایت فرمودند: «موسای کلیم(ع) در عروجش و در سیرهایی که داشت، به حضرت آدم(ع) برخورد کرد و به ایشان عرض کرد: آقا! چه شد که از گندم خوردی و همة ما را گرفتار کردی؟ حضرت آدم(ع) فرمود: او قسم خورد و من باورم نمیآمد که اصلاً بشود در عالم قسم دروغ بخوری.»
در مقابل این طرح، طرح نبیّ اکرم(ص) است که همة عالم در این طرح در اختیار ایشان است و ملائکه و قوای ملکوتی عالم، حضرت را امداد میکنند و مسیر هم قطعاً مسیر فتح است. خدای متعال دو امکان به حضرت داده که یکی کتاب و یکی هم امام است:
«هُوَ الَّذی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدی وَ دینِ الْحَق»،37 کتاب و «و لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّه»، امام است.
دامهای شیطان
در سورة مبارکه فتح وقتی مسیر فتح را توضیح میدهد، از ما بیعت میخواهد و میخواهد که ما مُخلَّف و جا مانده نباشیم و در آخر هم میفرماید خدای متعال این پیامبر را فرستاد و به او دو امکان داد: «رَسُولَهُ بِالْهُدی وَ دینِ الْحَق». در آیة آخر هم میگوید این پیامبر در عالم خیلی کار میکند و همراهانی هم میسازد.
آیة آخر سورة فتح، صفت همراهان امام زمان؟عج؟ و همراهان وجود مقدس نبیّ اکرم(ص) است. لذا محور تمام برنامة شیطان هم فقط یک چیز است. این همه طرح پیچیده به پا میکند و گوش و چشم و زبان و قوای ما را اغوا میکند و انواع خوردنیها و آشامیدنیها و بساط لهو به وسعت دنیا به پا میکند تا ما را از امام جدا کند: «وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَیْها وَ تَرَکُوکَ قائِماً»38 این فقط برای نماز جمعه و روز جمعه نبوده و اکنون هم حضرت ایستادهاند و میخواهند در عالم، اقامة ذکر و اقامة صلات کنند.
شما سر و صدایی از دنیا جز لهو نمیشنوید و این برای همین است که پیامبر و امام زمان؟عج؟ ایستادهاند و آنها میخواهند که ما آنها را رها کنیم.
تمام گناهان طعمه و دام شیطان است و تمام گناهان و این جلوهها مقدّمه است؛ ولی در واقع اصل، جدا شدن ما از امام است و تا زمانی که ما را از امام جدا نکند، کاری نکرده و چیزی را پیش نبرده است؛ چون حضرت فرمودند: «حَسَنَاتِ الْإِمَامِ الْعَادِلِ تَغْمِرُ سَیِّئَاتِ أَوْلِیَائِه»39 کسی که با امام در عالم راه میرود، لغزشهایش بخشیده میشود.
امام برنامهای در عالم دارند و عالم را هم اداره میکنند و طرح شیطان هم این است که ما را از امام جدا کند و این هم طرح عظیمی است. گناه مقدّمة جدا کردن ما از امام است و مثل آن طعمهای است که در دام میگذارند تا حیوان را بگیرند. روایتی از وجود مقدس نبیّ اکرم(ص) نقل شده بود که فرمودند: «از همزات شیطان و نفثات شیطان و نفخاتش پرهیز کنید.» در «دعای ابوحمزه» هم چندین مورد ذکر شده است؛ امّا حضرت این سه را حضرت توضیح داده و فرمودند: «همزات شیطان، یعنی عیبجوییهایش.» او میدمد تا از کسی عیب بگیرد.
حضرت فرمودند همزات شیطان شما را با ما دشمن میکند. آنقدر میدمد تا آدم را با امیرالمؤمنین(ع) دشمن کند. همانطور که نفخات رحمانی نبیّ اکرم(ص) و نفحاتشان و نفثشان عالم را زنده میکند، این هم وقتی میدمد، دشمنی درست میکند. مگر بنیامیّه و قبلیها و بعدیهایشان همینطور نبودند؟ همزاتشان همین بود. ابن ابی الحدید مینویسد: در زمان معاویه امیرالمؤمنین، ارواحنا فداه، در هفتاد هزار منبر لعن میشد. این همزات شیطان است.
بعد حضرت فرمودند: «نفخاتش این است که بدلسازی می کند.» و میگوید فقط امیرالمؤمنین(ع) که نیست؛ بقیّه هم هستند. حضرت فرمودند: «اَنزَلَنِی الدَهر حَتَی قِیلَ مُعَاوِیَة وَ عَلِی.» در آن شورا حضرت فرمودند:
«مَتَی اعْتَرَضَ الرَّیْبُ فِیَّ مَعَ الْأَوَّلِ مِنْهُمْ حَتَّی صِرْتُ أُقْرَنُ إِلَی هَذِهِ النَّظَائِر.»40
من چه وقتی با اوّلیشان قابل ملاحظه بودم؟ این گمان از کجا پیدا میشد؟ کار را به جایی رساندند که من را با طلحه و زبیر و ابوعبیده در یک شورا میگذارند. اینها چه نسبتی با من دارند؟ این همان نفخات است.
حضرت فرمودند که نفثاتشان هم همین است که میگویند فقط نسخة امیرالمؤمنین(ع) که شفابخش نیست؛ هزار نسخة دیگر هم وجود دارد و طبقات مرجع درست میکنند. اینها کارهایی است که ذیل «سقیفه» در دنیای اسلام شده و کیدهایی است که ما را از امام جدا میکند. آنها طبقات مرجع درست کردند که این دانشمند است و این فیلسوف است و این فلان است؛ ولی امیرالمؤمنین(ع) چه ربطی به بقیّه دارند؟ وقتی امیرالمؤمنین(ع) هستند، بقیّه اصلاً کسی به حساب نمیآیند.
«بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولاً مِنْهُمْ»41
امیرالمؤمنین میفرمایند: «در مقابل این پیامبر، همه امّی هستیم.» در روایت دیگری حضرت فرمودند: «بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ»؛ یعنی ما اهل بیت؛ یعنی آن حقیقت نبیّ اکرم(ص) برای ماست. این پیامبر آمده و دیگر کسی باقی نمیماند؛ امّا آنها نسخهسازی و بدلسازی و دشمنی کردند و این سه مورد خیلی مهمّی است. این سه کاری است که دشمن در طول تاریخ کرده و محورش هم همزات و نفخات و نفثات شیطان است.
دشمن کارش این است که ما را از امیرالمؤمنین(ع) جدا کند.
«وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّیْطان»42 شیطان به تدریج میآید و یک دفعه میبینی که تو را از امیرالمؤمنین(ع) و امام زمان؟عج؟ جدا کرده است. امام زمان، ارواحنا فداه که از امروز امامتشان آغاز میشود، در مقابل شیطان یک طرح بزرگ برای عالم دارند که همة طرح انبیاء به اینجا ختم میشود: «یُریدُونَ لِیُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ اللهُ مُتِمُّ نُورِه»43 تمام نور الهی در عالم با امام زمان؟عج؟ است و این چراغ، عالم را روشن خواهد کرد. این طرح بزرگ است و شیطان هم تمام تلاشش این است که ما را جدا کند. در روایات است که امتحانات عصر غیبت هم هرچه به سمت ظهور نزدیک میشود، سختتر میگردد. این دلیل دارد؛ چون امّت باید پختهتر و ساختهتر بشوند تا برای همراهی حضرت آماده گردند.
در روایت آمده که حضرت وقتی میآیند، روی عقول دست میگذارند و عقول و اخلاق کامل میشوند. اخلاقی که اگر بخواهی یک صفت رذیله را از او دور کنی، باید یک عمر زحمت بکشی. حضرت یک تصرّف میکنند و اخلاق کامل میشود. دوران عجیبی است:
- «وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها»،44 زمین با نور امام روشن میشود؛
- «یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها»،45 عالم زنده میشود.
امام عالم را در پردة غیبت جلو میبرند و شیطان هم به خصوص وقتی امام در پرده است، احساس میکند که دستش بازتر است و کارش این است که فتنه ایجاد کند و ما را از امام جدا نماید. تمام دقّت ما باید این باشد که طرح بزرگ شیطان در عالم، ما را از طرح امام زمان؟عج؟ غافل نکند.
پینوشتها
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. ابن بابویه صدوق، محمّد بن علی، «کمال الدین و تمام النعمه»، ج 2، ص 482.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. سورة اسراء(17)، آیة ۷۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. سورة اعراف(7)، آیة ۸.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. سورة بقره(2)، آیة ۲۲۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. سورة اعراف(7)، آیة ۱۵۸)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. طبرسی، احمد بن علی، «الإحتجاج علی أهل اللجاج (للطبرسی)، ج 1، ص 62
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. کلینی، محمّد بن یعقوب، «الکافی»، طبقات الإسلامیه، ج 1، ص 375.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. همان، ص 215.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9.همان، ص 375.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. سورة بقره(2)، آیة ۱۶۵.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11.کلینی، محمّد بن یعقوب، «الکافی»، ج 2، ص 84.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. سورة یس(36)، آیة ۶۰.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. فرازی از دعای «ابوحمزه ثمالی».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۴
14. سورة ذاریات(51)، آیة ۵۶.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۵
15. سورة یس(36)، آیة ۶۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۶
16. سورة اعراف(7)، آیة ۱۰۵.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۷
17.سورة حجر(15)، آیة ۴۲.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۸
18. مولانا، دیوان شمس.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۹
19.سورة حجر(15)، آیة ۳۹)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۰
20.سورة حدید(57)، آیة ۲۰.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۱
21. سورة ص(38)، آیة ۸۲.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۲
22. صبحی صالح، «نهج البلاغه»، ص 301.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۳
23. سورة حجر(15)، آیة 39.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۴
24. سورة بقره(2)، آیة ۳۸.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۵
25. سورة زخرف(53)، آیة ۴.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۶
26. سورة مائده(5)، آیة ۵۶.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۷
27. سورة مجادله(58)، آیة ۲۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۸
28. همان، آیة 19.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۹
29. سورة فتح(48)، آیة ۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۰
30. همان، آیة ۷.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۱
31. سورة نحل(16)، آیة ۸۹.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۲
32. کلینی، محمّد بن یعقوب، ج 8، ص 312.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۳
33. سورة واقعه(56)، آیة ۷۹.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۴
34. سورة ابراهیم(14)، آیة ۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۵
35. سورة فاطر(35)، آیة ۶.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۶
36. سورة اعراف(7)، آیة ۲۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۷
37. سورة فتح(48)، آیة ۲۸.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۸
38. سورة جمعه(62)، آیة ۱۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۹
39. طوسی، «الأمالی»، متن، ص 634.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۰
40. «نهج البلاغه»، ص 49.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۱
41. سورة جمعه(62)، آیة ۲.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۲
42. سورة بقره(2)، آیة ۱۶۸.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۳
43. سورة صف(61)، آیة ۸.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۴
44. سورة زمر()،آیة ۶۹.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۵
45.سورة حدید(57)، آیة ۱۷.
منبع: سخنان آیتالله میرباقری به تاریخ 4 آبانماه 1399 است که به مناسبت شهادت امام حسن عسکری(ع) و آغاز امامت امام زمان(ع) در حسینیة آیتالله حقشناس، به نقل از پایگاه اطّلاعرسانی آیت الله سیّد محمّدمهدی میرباقری به آدرس: https://mirbaqeri.ir
بازگشت به ابتدای مقاله ↑