خطبة حضرت زهرا(س)
حقي را غصب كردند، سنتي را شكستند، عهدي را گسستند. ولي همه سكوت كردند، صدايي از حلقوم هيچ كس برنخاست. گوش‌ها را گرفتند تا نشنوند، چشم‌ها را بستند تا نبينند، مصلحت‌انديشي، دنياطلبي، ترس و بي‌تفاوتي، حاصل كارشان بود.
و دختر پيامبر تنها با دو كودك خردسال ـ حسنين ـ شاهدان جنايت كوچه و در و ديوار.
بايد كسي سخن بگويد. بايد از حق علي دفاع كرد. امّا اگر علي سخني بگويد خواهند گفت: داد رياست مي‌زند مردم هم كه اشباح الرجال‌اند و لارجال افكارشان خواب پريشان كودكان و حزبشان از حزب خدا جدا و به هوا پيوسته‌اند، فرياد علي در گلو خفه شده، يدالله را دست بسته‌اند و اسدالله در قفس جهالت مردم به زنجير كشيده شده است.
حزني بزرگ در سينة علي است كه سخت اندوهگين است. استخوان در گلويش تا سخني نگويد و خار در چشمش تا شكوه نكند، ماه را به پشت ابرها برده‌اند تا نتابد. امّا فاطمه زبان
رسول‌الله است و غيرت هاشمي در خون.
بانو! سخن بگو. فرياد بزن ـ شكوه كن، نمان، زمان آن فرا رسيده تا از حق علي دفاع كني تا غاصبان را رسوا و نخل‌هاي به خون نشسته فدك را از كف دزدان غارتگر برهاني، اي وارث فدك!
از غصه‌ها بگو تا تاريخ بداند بعد از پيامبر با كوثرش چه كردند. ابتران بي‌دنباله، ستارة دنباله‌دار وجودت را تاب نياوردند، خواستند با شعله‌هاي آتش نورت را خاموش كنند، امّا غافلند كه نور تو با آتش روشن‌تر مي‌شود، غافلند سرخي ميخ‌هاي در، شعله‌هاي سينه‌ات را افروخته‌تر مي‌كند «اكثرهم لايشعرون».
مي‌خواهند خورشيد را خاموش كنند «يريدون ليطفؤوا نورالله بأفواههم» امّا نمي‌دانند نور خدا خاموش شدني نيست.
بانو! از غم‌هايت براي گوش‌هايي كه نمي‌شنوند بگو. امّا بدان كه گوش تاريخ هميشه خواهد شنيد و فرياد مظلوميتت پس از قرن‌ها از دامنة تپه‌ها مي‌گذرد و به ستيغ كوه‌ها مي‌رسد و چون خورشيدي خواهد درخشيد. بگذار تاريخ بداند كه شما چقدر مظلوم بوديد و هستيد تا روزي كه قائم قيام كند كه اوّلين سؤال را از حق تو خواهد پرسيد و فرياد «أنا المنتقم» سر خواهد داد و آن روز است كه رجعت مفهوم واقعي خويش را پيدا خواهد كرد.
با هم سخنراني تاريخي، شيوا، بليغ، گله‌آميز، ترساننده و آتشين حضرت زهرا(س) را كه به عنوان دادخواهي از همة حق جويان تاريخ ايراد شده، مرور مي‌كنيم. گفتني است كه اين سخنراني در مسجد پيامبر و در برابر ابوبكر و جمع كثيري از مهاجران و انصار ايراد شده است:
ستايش خداي را بر آنچه ارزاني داشت. و سپاس او را بر انديشة نيكو كه در دل نگاشت. سپاس بر نعمت‌هاي فراگير كه از چشمة لطفش جوشيد. و عطاهاي فراوان كه بخشيد. و نثار احسان كه پياپي پاشيد. نعمت‌هايي كه از شمار افزون است و پاداش آن از توان بيرون و درك نهايتش نه در حدّ انديشة ناموزون...
گواهي مي‌دهم كه پدرم محمّد بندة او و فرستادة اوست. پيش از آنكه او را بيافريند برگزيد. و پيش از پيمبري تشريف انتخاب بخشيد و به ناميش ناميد كه مي‌سزيد.
و اين هنگامي بود كه آفريدگان از ديده نهان بودند و در پس پردة بيم نگران و در پهنة بيابان عدم سرگردان. پروردگار بزرگ پايان همة كارها را دانا بود. و بر دگرگوني‌هاي روزگار محيط بينا.
و به سرنوشت همه چيز آشنا. محمد(ص) را به اتمام و آنچه را مقدر ساخته به انجام رساند. پيغمبر ـ كه درود خدا بر او باد ـ ديد كه هر فرقه‌اي ديني گزيده و هر گروه در روشنايي شعله‌اي خزيده و هر دسته‌اي به بتي نماز برده و همگان ياد خدايي را كه مي‌شناسند از خاطر سترده‌اند.
پس خداي بزرگ تاريكي‌ها را به نور محمد روشن ساخت و دل‌ها را از تيرگي كفر بپرداخت... سپس ايمان را واجب فرمود و بدان زنگ شركت را از دل‌هاتان زدود. با نماز خودپرستي را ازشما دور نمود. روزه را نشان دهندة دوستي بي‌آميغ ساخت. و زكات را ماية افزايش روزي بي‌دريغ و حج را آزمايندة درخت دين. عدالت را نمودار مرتبة يقين و پيروي ما را ماية افتراق. و دوستي ما را عزت مسلماني و بازداشتن نفس را موجب نجات و قصاص را سبب بقاي زندگاني وفاي به نذر را موجب آمرزش كرد. و تمام پرداختن پيمانه و وزن را مانع از كم‌فروشي و كاهش، فرمود مي‌خوارگي نكنند تا تن و جان از پليدي پاك سازند و زنان پارسا را تهمت نزنند، تا خويشتن را سزاوار لعنت نسازند. دزدي را منع كرد تا راه عفت پويند و شرك را حرام فرمود تا به اخلاص طريق يكتاپرستي جويند «پس چنانكه بايد، ترس از خدا را پيشه گيريد و جز مسلمان نميريد!» آنچه فرموده است به جا آريد و خود را از آنچه نهي كرده باز داريد كه «تنها دانايان از خدا مي‌ترسند».
مردم! چنانكه در آغاز سخن گفتم: من فاطمه‌ام و پدرم محمد(ص) است «همانا پيمبري از ميان شما به سوي شما آمد كه رنج شما بر او دشوار بود و به گرويدنتان اميدوار و بر مؤمنان مهربان و غمخوار».
اگر او را بشناسيد مي‌بينيد او پدر من است، نه پدر زنان شما و برادر پسر عموي من است نه مردان شما. او رسالت خود را به گوش مردم رساند و آنان را از عذاب الهي ترساند. فرق و پشت مشركان را به تازيانة توحيد خست و شوكت بت و بت‌پرستان را در هم شكست.
تا جمع كافران از هم گسيخت. صبح
ايمان دميد و نقاب از چهرة حقيقت فرو كشيد. زبان پيشواي دين در مقال شد و شياطين سخنور لال. در آن هنگام شما مردم بر كنار مغاكي از آتش بوديد خوار و در ديدة همگان بي‌مقدار. لقمة هر خورنده و شكار هر درنده و لگدكوب هر رونده. نوشيدنيتان آب گنديده و ناگوار. خوردنيتان پوست جانور و مردار. پست و ناچيز و ترسان از هجوم همسايه و همجوار. تا آنكه خدا با فرستادن پيغمبر خود، شما را از خاك مذل برداشت و سرتان را به اوج رفعت افراشت.
پس از آنهمه رنج‌ها كه ديد و سختي كه كشيد رزم‌آوران ماجراجو، و سركشان درنده خو و جهودان دين به دنيا فروش، ترسايان حقيقت‌نانيوش، از هر سو بر وي تاختند و با او نرد مخالفت باختند.
هرگاه آتش كينه افروختند، آن را خاموش ساخت و گاهي كه گمراهي سر برداشت، يا مشركي دهان به ژاژ انباشت، برادرش علي را در كام آنان انداخت. علي(،) باز نايستاد تا بر سر و مغز مخالفان نواخت و كار آنان با دم شمشير بساخت.
او اين رنج را براي خدا مي‌كشيد و در آن خشنودي پروردگار و رضاي پيغمبر را مي‌ديد و مهتري اولياي حق را مي‌خريد. امّا در آن روزها، شما در زندگاني راحت آسوده و در بستر امن و آسايش غنوده بوديد.
چون خداي تعالي همسايگي پيمبران را براي رسول خويش گزيد دو رويي آشكار شد و كالاي دين بي‌خريدار. هر گمراهي دعويدار و هر گمنامي سالار و هر ياوه‌گويي در كوي و برزن در پي گرمي بازار. شيطان از كمين‌گاه خود سر برآورد و شما را به خود دعوت كرد و ديد چه زود سخنش را شنيديد و سبك در پي او دويديد و در دام فريبش خزيديد و به آواز او رقصيديد.
هنو دو روزي از مرگ پيغمبرتان نگذشته و سوز سينة ما خاموش نگشته،آنچه نبايست، كرديد و آنچه از آنتان نبود برديد. بدعتي بزرگ پديد آورديد.
به گمان خود خواستيد فتنه برنخيزد و خوني نريزد، امّا در آتش فتنه فتاديد. و آنچه كشتيد به باد داديد. كه دوزخ جاي كافران است و منزلگاه بدكاران. شما كجا؟ فتنه خواباندن كجا؟ دروغ مي‌گوييد! راهي جز راه حق مي‌پوييد! وگرنه اين كتاب خداست ميان شما! نشانه‌هايش بي‌كم و كاست هويدا. امر و نهي آن روشن و آشكارا. آيا داوري جز قرآن مي‌گيريد؟ يا ستمكارانه گفتة شيطان را مي‌پذيريد؟ «كسي كه جز اسلام ديني پذيرد، روي رضاي پروردگار نبيند و در آن جهان با زيانكاران نشيند».
چندان درنگ نكرديد كه اين ستور سركش رام و كار نخستين تمام گردد. نوايي ديگر ساز و سخني جز آنچه در دل داريد آغاز كرديد! مي‌پنداريد ما ميراثي نداريم. در تحمّل اين ستم نيز بردباريم. و بر سختي اين جراحت پايداريم.
مگر به روش جاهليت مي‌گراييد؟ و راه گمراهي مي‌پيماييد؟ «براي مردم با ايمان چه داوري بهتر از خداي جهان»؟
اي مهاجرا! اين حكم خداست كه ميراث مرا بربايند و حرمتم را نپايند؟ پسر ابوقحافه! خدا گفته تو از پدر ارث بري و ميراث مرا از من ببري؟ اين چه بدعتي است در دين مي‌گذاريد! مگر از داور روز رستاخيز خبر نداريد.
اكنون تا ديدار آن جهان اين ستور آماده و زير بر نهاده تو را ارزاني!
وعده‌گاه، روز رستاخيز! خواهان محمد(ص) و داور خداي عزيز! آن روز ستمكار رسوا و زيانكار و حق ستمديده برقرار خواهد شد! به زودي خواهيد ديد كه هر خبري را جايگاهي است و هر مظلومي را پناهي. پس به روضة پدر نگريست و گفت:
رفتي و پس از تو فتنه بر پا شد
كين‌هاي نهفته آشكارا شد
اين باغ خزان گرفت و بي‌برگشت
وين جمع به هم فتاد و تنها شد.
اي گروه مؤمنين! اي ياوران دين! اي پشتيبانان اسلام! چرا حق مرا نمي‌گيريد؟ چرا ديده به هم نهاده و ستمي را كه به من مي‌رود مي‌پذيريد؟ مگر نه پدرم فرمود احترام فرزند حرمت پدر است؟ چه زود رنگ پذيرفتيد. و بي‌درنگ در غفلت خفتيد. پيش خود مي‌گوييد محمد(ص) مرد، آري مرد و جان به خدا سپرد! مصيبتي است بزرگ و اندوهي است سترگ. شكافي است كه هر دم گشايد. و هرگز به هم نيايد. فقدان او زمين را لباس ظلمت پوشاند و گزيدگان خدا را به سوگ نشاند. شاخ اميد بي‌بر و كوه‌ها زير و زبر شد. حرمت‌ها تباه و حريم‌ها بي‌پناه ماند. امّا نه چنان است كه شما اين تقدير
الهي را ندانيد و از آن بي‌خبر مانيد. قرآن در دسترس شماست شب و روز مي‌خوانيد. چرا و چگونه معني آن را نمي‌دانيد؟ كه پيمبران پيش از او نيز مردند و جان به خدا سپردند.
محمد جز پيغمبري نبود. پيغمبراني پيش از او آمدند و رفتند. اگر او كشته شود يا بميرد شما به گذشتة خود بازمي‌گرديد؟ كسي كه چنين كند خدا را زياني نمي‌رساند و خدا سپاسگزاران را پاداش خواهد داد.
آوه! پسران قيله پيش چشم شما ميراث پدرم را ببرند! و حرمتم را ننگرند! و شما همچون بيهوشان فرياد مرا نانيوشان! حالي كه سربازان داريد با ساز و برگ فراوان و اثاث و خانه‌هاي آبادان.
امروز شما گزيدگان خدا، پشتيبان دين و ياوران پيغمبر و مؤمنين و حاميان اهل بيت طاهرينيد!ِ شماييد كه با بت‌پرستان عرب درافتاديد! و برابر لشكرهاي گران ايستاديد! چند كه از ما فرمانبردار و در راه حق پايدار بوديد، نام اسلام را بلند، و مسلمانان را ارجمند و مشركان را تار و مار و نظم را برقرار و آتش جنگ را خاموش و كافران را حلقة بندگي در گوش كرديد.
اكنون پس از آن همه زبان‌آوري دم فرو بستيد و پس از پيش روي واپس نشستيد آن هم برابر مردمي كه پيمان خود را گسستند و حكم خدا را كار نبستند «از اينان بيم مداريد، تا هستيد از خدا بترسيد اگر حق پرستيد!» امّا جز اين نيست كه به تن آسايي خو كرده‌ايد و به ساية امن و خوشي رخت برده‌ايد. از دين خسته‌ايد و از جهاد در راه خدا نشسته و آنچه را شنيده كار نبسته. بدانيد كه:
گر جمله كاينات كافر گردند
بر دامن كبرياش ننشيند گرد
من آنچه شرط بلاغ است با شما گفتم. امّا مي‌دانم خورايد و در چنگال زبوني گرفتار. چه كنم كه دلم خون است؟ و باز داشتن زبان شكايت، از طاقت برون! و نيز مي‌گويم براي اتمام حجت بر شما مردم دون! بگيريد! اين لقمة گلگير به شما ارزاني، و ننگ حق شكني وحقيقت‌پوشي بر شما جاوداني باد. امّا شما را آسوده نگذارد تا به آتش افروخته خدا بيازارد! آتشي كه هر دم فروزد و دل و جان را بسوزد آنچه مي‌كنيد خدا مي‌بيند و ستمكار به زودي داند كه در كجا نشيند. من پايان كار را نگرانم و چون پدرم شما را از عذاب خدا مي‌ترسانم. به انتظار بنشينيد تا ميوة درختي را كه كشتيد بچينيد و كيفر كاري را كه كرديد ببينيد.
× به نقل از: زندگاني فاطمة زهرا، سيّد جعفر شهيدي.