سعيد سيدنژاد
در ايّام تابستان يكى از سالهايى كه در نجف اشرف سكونت داشتم به قصد زيارت عسكريين، عجّلاللَّه تعالى فرجه، عازم سامّرا شدم بهعلت عدم آشنايى كافى به راهها و نبود علامت و نشانههاى دقيق در اواسط مسير راه را گم كردم و به مقدارى كه رمق داشتم در سمتى كه احتمال مىدادم به مرقد سيد محمّد(1) فرزند بزرگوار حضرت امام على النقى، عليهالسلام( منتهى مىشود به راهپيمايى ادامه دادم ولى به هيچ نوع علامت اميدواركنندهاى كه مسير اصلى را نشان دهد برخورد نكردم. از يك طرف چون اين مسافرتم مقارن با ماه مرداد بود، هر لحظه بيش از پيش هوا گرمتر مىشد و حتى به واسطه حرارت باد گرمى كه جريان داشت نمىتوانستم براحتى نفس بكشم، ازطرف ديگر آذوقه و آب مختصرى كه برداشته بودم تمام شده بود و درنتيجه اين امور و خطرات ديگرى كه در آن وضع مرا تهديد مىكرد ضعف شديدى بر همه وجودم مستولى شده بود، در شرايطى كه تقريباً از زندگى خودم مأيوس بودم احساس كردم سرم گيج مىرود و حالت بىهوشى عارض مىگردد بدون آنكه بتوانم خودم را جمع كنم و در سايه يك سنگى يا بوته علفى و بريدگى يا برآمدگى زمين پناه بگيرم، در همان حال راه رفتن بىاختيار حالت غشوه مانندى عارض شد و بهصورت به زمين افتادم، ديگر چيزى نفهميدم.
نمىدانم چه مدتى در آن حال بودم ولى ناگهان چشم باز كردم ديدم سر مرا شخص خوشسيما و مهربانى به دامن گرفته است وقتى او متوجه شد كه من بههوش آمدهام ظرف آبى را كه در دست داشت بهطرف لبهاى من نزديك ساخت و فرمود: »ميل كنيد« آب به قدرى خنك و شيرين بود كه در طول عمرم آبى بهآن شيرينى و خوشگوارى نخورده بودم. كمكم كه حال من بهتر شد، سفرهاش را باز كرد. چند قرص نان در آن بود كه به من تعارف كرد تا از آنها بخورم. سپس آن شخص بزرگوار به من فرمودند: «در سر و صورتت زياد گرد و غبار نشسته است حالا بهتر است كه در اين نهر آب بدنت را شستشو نمايى تا حسابى سرحال بيايى...»
عرض كردم: «در اين اطراف من هرچه گشتم كمى آب براى خوردن پيدا نكردم آن وقت شما مىفرمائيد در نهر آب بدنم را شستشو كنم؟» آن مرد عرب در جواب من در حالى كه با دست خويش به نقطهاى اشاره مىكرد فرمود: »آب اين نهر بسيار صاف و گواراست».
وقتى به آن سمت كه ايشان اشاره مىكرد نگاه كردم با كمال تعجب ديدم نهر آب باصفايى كمى پائينتر از محلى كه ما در آنجا نشسته بوديم وجود دارد. با خود گفتم يعنى اين نهر در اين نزديكىها بود كه من متوجّه آن نشدم و از شدت تشنگى و بىآبى نزديك بود بميرم؟
بههرحال از اين پيشامدهاى عجيب و غريب همينطور هاج و واج مانده بودم كه آيا در خواب هستم يا بيدارم و... ناگهان با صداى آن عرب بزرگوار بهخود آمدم كه مىگفت: «اى سيد عازم كجا بودى؟» عرض كردم: قصد زيارت عسكريين، عليهماالسلام، را دارم، ولى درصدد بودم تا در مسير سرى هم به حرم مطهر حضرت سيد محمد فرزند بزرگوار امام هادى، عليهالسلام، بزنم كه راه را گم كردم.
مرد عرب فرمود: «آنجا مرقد سيد محمد است» وقتى به طرفى كه او اشاره مىكرد نگاه كردم ديدم ما درست در قسمت پائين بقعه سيد محمد هستيم. يك لحظه با ناباورى به اطراف با دقت نگاه كردم ولى با كمال تعجب ديدم كه حق با آن مرد است و من كمى پائينتر از حرم مطهر سيد محمد قرار دارم. با اين همه من متوجه اين موضوع هم بودم كه وقتى راه را گم كردم هنوز چند فرسخ با بقعه سيد محمد فاصله داشتم، ولى آنچه غيرقابل انكار بود آن كه حالا من در چند قدمى بقعه شريف سيد محمد بودم. بدون آنكه بتوانم عكسالعمل خاصى نشان دهم در دل خودم به اين حقيقت اذعان داشتم كه تمام اين صحنههايى كه هماكنون شاهد آنها هستم يك سلسله امور غيرعادى هستند.
در آن فاصله كه با مرد عرب همراه بودم صحبتهاى زيادى در بين ما ردّ و بدل شد، ازجمله امورى كه در آن فرصت نصيبم شد اينهاست:
- ايشان به من با تأكيد فراوان سفارش مىكردند كه زياد تلاوت قرآن بكنم.
- قائلين به تحريف قرآن كريم را انكار مىكردند و افرادى را كه احاديث تحريف را جعل كردهاند نفرين نمودند.
- تأكيد داشتند بر گذاشتن عقيقى كه اسماء مقدسه چهارده معصوم، عليهالسلام، بر آن نوشته شده است در زير زبان ميّت.
- سفارش به احترام بر پدر و مادر داشتند چه در حال حيات باشند يا نباشند.(2)
- تأكيد بر تعظيم و تكريم ائمه اطهار، عليهمالسلام، و زيارت بقاع شريف آنها و اولادشان.
- سفارش بر احترام به سادات، حتى به من فرمودند: »قدر خود را بهخاطر انتساب به اهل بيت، عليهمالسلام، بدان و شكر اين نعمت را كه مايه سعادت و نيكبختى است بهجا بياور«.
- همچنين مرا به خواندن نماز شب سفارش كرده، فرمودند: »اى سيد واقعاً حيف است از اهل علم كه خود را وابسته به ما بدانند ولى مداومت بر نماز شب نداشته باشند«.
- به خواندن تسبيحات حضرت زهرا، عليهاالسلام، پس از نمازهاى پنجگانه تأكيد داشتند.(3)
- تأكيد بر زيارت امام حسين، عليهالسلام، از دور و نزديك )اگر نزديك كربلاست از طريق مشرّف شدن به حرم آن حضرت و اگر اينكار ميسر نبود از طريق خواندن زيارت عاشورا و ساير ادعيه و زياراتى كه وارد شده است در همان محلى كه سكونت دارد(.
- تأكيد بر رفتن به زيارت امامزادهها و سر قبر علما و صلحا.
- تأكيد بر حفظ خطبه حضرت زهرا، عليهاالسلام.(4)
- سفارش بر حفظ خطبه شقشقيه اميرالمؤمنين، عليهالسلام.(5)
- تأكيد بر حفظ و دقت در مضمون خطبه حضرت زينب كبرى، عليهاالسلام، كه در مجلس يزيد آن را ايراد فرمودند.(6)
آن مرد عرب علاوه بر مطالبى كه بيان شد سفارشهاى ديگرى را داشتند كه بههمين مقدار اكتفاء مىشود. در اثناء صحبتها ناگهان به ذهنم خطور كرد كه اين مرد بزرگوار با اين همه فضل و لطف و محبت چه كسى مىتواند باشد؟
به محض آن كه اين مطلب از ذهن من گذشت آن شخص عرب از نظرم ناپديد شد.
من ماندم و حسرت ديدار دوباره و اينكه چرا او را نشناختم تا سر در قدمش گذارم و...
× × ×
آنچه گذشت حكايت ديدار آيةاللَّه العظمى نجفى مرعشى، قدّس سرّه، با امام عصر، عليهالسلام، بود.
گفتنى است كه اين حكايت را در پاسخ به نامه مرحوم حسين عمادزاده كه از ايشان درخواست كرده بودند تا حكاياتى را درباره كسانى كه به حضور امام زمان، عليهالسلام، مشرّف شدهاند بيان نمايند به نگارش درآوردهاند.
در عبارات آغازين پاسخ آيةاللَّه نجفى مرعشى اين تعابير بهچشم مىخورد:
... و بعد به عرض سامى گرامى مىرساند رقيمه كريمه محترمه زيارت،
از بشارت سلامتى و بقاء توفيق سركار خوشوقت شدم تلواً چند نفر از اشخاصى كه مشرّف به زيارت حضرت ولى عصر، عجّلاللَّهتعالىفرجه، نائل شدهاند ذكر مىشود، گرچه در وقت تشرّف و درك فوز عظيم آن وجود مقدس را نشناختهاند. البته مسبوق هستيد عده اين اشخاص بسيار و كتبى در خصوص آنها تأليف شده از قبيل نجمالثاقب شيخ مشايخنا النورى و بغية الطالب ممّن رأى الامام الغايب لمحدث الزمن الاخير استادنا الحاج الشيخ محمد باقر البيرجندى و غيرهما علاوه بر آنها جمع كثيرى نيز رستگار به اين سعادت شدهاند كه مجال و حال اين شكسته بال مقتضى ذكر آنها نيست و از باب مالايدرك كلّه لا يترك كله فقط اكتفا مىنمايم به ذكر سه قضيه كه در زمان حقير واقع شده ]است[.
1 - سيد جليلى كه از اهل علم و قطع به صدق و سداد و تقواى او هست و از خاندان جليل رسالت پناهى و دودمان مرتضوى، عليهالسلام، مىباشد نقل مىنمايد كه در...
پس از رحلت حضرت آيةاللَّه العظمى نجفى مرعشى برطبق نوشتههايى كه از ايشان به دست آمد معلوم شد كه اين حكايتها هر سه مربوط به تشرّف خود ايشان به حضور امام زمان، عليهالسلام، بوده است، رحمةاللَّه عليه و على اجداده الطاهرين.
والسلام
پىنوشتها:
1. سيد محمد فرزند بزرگ امام هادى است كه در زمان حيات پدر بزرگوارشان از دنيا رفتند. از وى كرامات بسيارى ديده شده است. همه عربها اعم از شيعه و سنى به آن سيد بزرگوار اعتقاد كامل دارند، در ايّام سال به زيارتش مىروند و به او نذر و نياز مىكنند. مرقد او هشت فرسخى سامرا قرار دارد.
2. احترام به پدر و مادر در حال حيات آنها معلوم است و قرآن از طريق آياتى چون »وصيّناالإنسان بوالديه حسناً« به آن اشاره دارد، امّا در مورد اكرام پدر و مادر پس از رحلت آنها روايات زيادى از ائمه اطهار، عليهمالسلام، و پيامبر اكرم، صلّىاللَّهعليهوآله، وارد شده است كه به ذكر دو نمونه از آنها اكتفاء مىگردد.
حضرت باقر، عليهالسلام، مىفرمايند:
چه بسا فردى درحال حيات والديناش به آنها نيكوكار است، امّا پس از مردن آندو آنان را فراموش مىكند؛ يعنى براى آنها استغفار نمىكند، بدهى آنها را نمىپردازد و... چنين كسى را خداوند عاق والدين محسوب مىكند...
و عكس اين هم صادق است؛ يعنى چه بسا فردى در حال زنده بودن والدينش به جهت بعضى اعمال عاق والدين محسوب شود ولى پس از مرگ آنها از طريق استغفار و خير و نيكى نمودن بر آنان خداوند متعال او را جز احسانكنندگان به والدين محسوب نمايد.
نقل شده است كه روزى مردى از پيامبر اكرم، صلّىاللَّهعليهوآله، سؤال كرد: آيا پس از مرگ والدين چيزى از حقوق آنها بر عهده فرزند باقى است؟ حضرت فرمودند:
بلى، نماز و استغفار و دعا براى آنها و احترام به دوستان آنان و صله رحم كردن از جمله حقوق والدين است كه حتى پس از مرگ آنها بايد انجام گيرد...
3. يعنى پس از تمام كردن هريك از نمازهاى يوميه سى و چهار مرتبه «اللَّهاكبر» و سى و سه مرتبه «الحمداللَّه» و سى و سه بار «سبحاناللَّه» بگويد.
4. آن حضرت اين خطبه را با هدف افشاى چهره منافقان و جنايتكاران و تبيين حوادث بعد از پيامبر اكرم، صلّىاللَّهعليهوآله، و دفاع از ولايت در مسجد ايراد فرمودند. اين خطبه را ابنابىالحديد در جلد 4 شرح نهجالبلاغه صفحات 93 به بعد و طبرسى در احتجاج، ج 1، صفحه 131 به بعد نقل كردهاند...
5. اين خطبه سومين خطبه از خطبههاى نهجالبلاغه است كه در ضمن آن على، عليهالسلام، به تحليل وقايع پس از پيامبر اكرم، صلّىاللَّهعليهوآله، مىپردازند.
6. نقل مىكنند وقتى يزيد در حضور اُسرا و ساير حاضرين به خواندن اشعار كفرآميزى چون: »لعبت هاشم بالملك فلا خبرٌ جاء و لا وحى نزل و...« مشغول شد حضرت زينب، عليهاالسلام، جسارت يزيد را به سر مبارك امام حسين، عليهالسلام، و همينطور در خواندن اين اشعار كفرآميز تحمل نكرد، درنتيجه در وسط مجلس بدون كوچكترين اعتنايى به تكبر و فخرفروشى يزيد بهپا خاسته خطبهاى را ايراد كردند و در ضمن آن پس از حمد خداوند به افشاء جنايات يزيد و معرفى اهلبيت، عليهاالسلام، پرداختند. وجه مشترك هر سه خطبه مورد سفارش امام زمان، عليهالسلام، افشاء جنايات ستمگران و دفاع از ولايت است.