منابع:
پانویس‌های این مقاله
- •
ما همه امام حسین(ع) را دوست داریم. بوی محرّم که می‌آید، لباس مشکی‌هایمان را آماده می‌کنیم، هیئت برپا می‌کنیم، خانه و شهر را سیاه‌پوش می‌کنیم؛ این یعنی که حسین ما تو را دوست داریم. کودکانمان را از همان تولّد، تربت‌نوش می‌کنیم، لباس سقّایی می‌پوشانیم، در همایش شیرخوارگان حسینی شرکت می‌کنیم، نذر امام حسین(ع) و نذر ابوالفضل(ع) می‌کنیم و این یعنی که حسین! ما تو را دوست داریم.
مثل همین کارها را هم در نیمه شعبان انجام می‌دهیم. طاق نصرت می‌زنیم؛ با این تفاوت که حالا همه جا گل و شیرینی پخش می‌کنیم، جای پرچم سیاه پرچم‌های سبز می‌زنیم؛ این یعنی که یا مهدی! تو را دوست داریم.
برای آنکه فرزندی مهدوی، حسینی داشته باشیم،آیا باید به همین کارها اکتفا کنیم؟ همین کافیست؟
خیر.
آیا امام زمان(عج) وقتی که بیایند، با همان چند کاری که ما و بچّه‌های ما انجام داده‌ایم، کار انقلاب خود را پیش می‌برند؟
مگر نه اینست که ۳۱۳ نفر از یاران خاصّ حضرت، به تنهایی نمی‌توانند کار را پیش ببرند؟
بی‌شک، هریک از آنها خود زیرمجموعه دارند؛ نیروهایی دارند که تحت فرمان آنها هستند.
رئیس هر دولتی وزرایی دارد که انجام امور را به آنها محوّل می‌کند.
حاج قاسم فرمانده بود. او نیز نیروهای کارآزموده، شجاع و با ایمان زیادی در اختیار داشت.
سیّد حسن نصرالله نیز به عنوان فرماندة مقاومت، نیروهای مؤمن و آماده به کار و آمادة رزم تحت فرمان دارد.
هریک از ۳۱۳ یار، مجموعه‌ای از نیروهایی را در خدمت دارند که باید در وقت نیاز از آنها برای پیشبرد اهداف قیام حضرت استفاده کرد؛ امّا آیا به راستی ابراز علاقه، سیاهی زدن، دعا کردن، به تنهایی کافی است؟ ما از هم اکنون باید به فرزندان خود این را بیاموزیم که وقت قیام حضرت مهدی(عج) باید طوری آماده باشند که به درد ایشان بخورند؛ مثلاً از جمله درس‌هایی که می‌توان از قیام امام حسین(ع) گرفت، نحوة برخورد افراد مختلف با دیدگاه‌های شخصی بودند؛ مثلاً:
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱
۱. دسته‌ای از افراد با آنکه از حق بودن امام حسین(ع) مطلّع بودند، امّا به دلسوزی زبانی بسنده کردند و حال آنکه این کافی نبود. در مسیر حرکت به سمت «مکّه»، امام حسین(ع) با عبدالله بن مطیع برخورد کردند که مشغول حفر چاه بود. عبدالله از پیامدهای قیام به خوبی آگاه بود و از این‌رو در مقام دلسوزی به امام حسین(ع) گفت: از رفتن به «کوفه» حذر کنید؛ زیرا پدرت در آنجا کشته شد و برادرت در آنجا آماج دشنام‌ها قرار گرفت. شما ملازم حرم خدا باشید که سیادت و آقایی شما محفوظ باشد. همین و به یاری امام نرفت.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
۲. عبدالله بن عمر هم در مکّه با امام حسین روبه‌رو شد و گفت: من از جدّت پیامبر(ص) شنیدم که فرمودند: «حسین کشته خواهد شد و اگر مردم او را یاری نکنند، به ذلّت و خواری مبتلا می‌شود.» امام فرمودند:
«این دنیا آن‌قدر بی‌وفاست که سر یحیی را برای ستمگری از ستمگران بنی‌اسرائیل هدیه بردند. ابوعبدالرحمان! از خداوند بترس و همراهی با من
را رها نکن.»
امّا او وقتی با تصمیم قاطع حضرت برای حرکت به سوی کوفه روبه‌رو شد، تنها گفت: ای پسر رسول خدا! پیراهنت را کنار بزن تا جایی که پیامبر بوسیده، من هم بوسه بزنم و تبرّک شوم. حسین جان! تو را به خدا می‌سپارم؛ در حالی‌که کشته خواهی شد.
عبدالله به خوبی امام حسین(ع) را می‌شناخت؛ امّا نه تنها حاضر به حمایت و جانفشانی نشد، بلکه تنها اشک ریخت و تبرّک جست.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
۳. حجّاج بن مسروق که وقتی از سفر امام حسین(ع) آگاه شد، گفت: من اسب خود را به تو می‌دهم تا به وسیلة آن در جنگ پیروز شوی... من اسبی دارم که حال به وسیلة آن دشمنی را تعقیب نکردم؛ جز اینکه به او رسیده‌ام و هیچ دشمنی با داشتن این اسم مرا تعقیب نکرده؛ مگر اینکه از چنگال او نجات یافتم. امام فرمودند:
«حال که در راه ما از بذل جان امتناع می‌کنی، ما نیز نه به تو نیاز داریم، نه به اسب تو. من از افراد گمراه برای خود نیرو نمی‌گیرم.»
او از سخنان امام پند نگرفت و تا آخر عمر این واقعه را تعریف می‌کرد و اظهار پشیمانی می‌نمود.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
۴. ضحّاک بن عبدالله مشرقی و مالک بن نصر از کسانی هستند که در روز تاسوعا امام(ع) را در کربلا ملاقات کردند. ضحّاک می‌گوید:
من و مالک به خدمت سیّدالشّهداء(ع) رسیدیم و بعد از سلام و احوال‌پرسی گفتیم: آمده در خدمت شما سلام عرض کنیم از خدا بخواهیم که شما موفّق شوید و تجدید عهد کنیم. همچنین اوضاع مردم را هم به اطّلاع برسانیم که تصمیم به جنگ با شما گرفته‌اند. این شما و این هم مردم.
چون آمادة خداحافظی شدند که بروند، یعنی امامِ خود را در آن تنگنا دیدند، برایشان مهم نبود. فقط می‌خواستند تجدید عهد زبانی کنند تا عذاب وجدان نگیرند.
ضحّاک می‌گوید: چون بعد از این مذاکرات می‌خواستم خداحافظی کنم، امام(ع) فرمودند: «چه می‌شود که اینجا بمانید و مرا یاری کنید؟» ضحّاک گفت: حاضرم در رکاب شما بجنگم؛ البتّه تا وقتی که شما سربازانی داشته باشید و جنگیدن من برای شما فایده داشته باشد؛ امّا اگر سربازان شما از بین رفتند و شما تنها ماندید و من احساس کردم که جنگیدن من برای شما فایده ندارد، مرا آزاد بگذارید تا میدان نبرد را ترک کنم.
حضرت شرطش را پذیرفتند. صبح عاشورا با شروع نبرد، وقتی بیشتر یاران امام حسین(ع) کشته شدند و دشمن بر حضرت و اهل بیتشان تسلّط یافت، ضحّاک به خدمت حضرت رسید و گفت: ای پسر رسول خدا! می‌دانی که بین من و شما شرط بود و آن اینکه از شما دفاع کنم تا وقتی که یارانی داشته باشید و چون اکنون برای شما یاری نمانده و ماندن من برای شما فایده ندارد و به زودی شما هم کشته خواهید شد، می‌خواهم که در بیرون رفتن از میدان جنگ آزاد باشم. امام فرمودند: «درست می‌گوی؛ امّا چگونه می‌توانی خود را از اینجا نجات دهی؟ اگر می‌توانی برو که از طرف من آزاد هستی.»
ضحّاک به طرف اسبش رفت و چون عمر سعد، اسبان را پی می‌کرد، او اسب خود را در وسط خیمه‌ها بسته بود و پیاده جنگ می‌کرد. او سوار بر اسب خود از میدان معرکه فرار کرد و این‌گونه توفیق بزرگ همراهی با امام(ع) را به خاطر شرطی که گذاشته بود، از دست داد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
۵. سلیمان بن صرد خزاعی وقتی پیام کمک‌خواهی امام را شنید، جلسة سران قبایل در کوفه در خانة او تشکیل شد و همو به جمع حاضر گفت: اگر برای کمک به فرزند رسول خدا یقین دارید، برایش نامه بنویسید و او را به کوفه دعوت کنید.
امّا وقت عملی شدن حرف که رسید، با خودش اندیشید که وقتی پایان نبرد معلوم است، چرا آدم باید خودش و قبیله‌اش را به خطر بیندازد و سستی کند و بنشیند تا ببیند اوضاع چه می‌شود؛ چون سلیمان فکر می‌کرد عقلش بیش از امام می‌رسد. با این طرز فکر و عدم پاسخگویی به امام(ع) ، خود و قبیله‌اش را از این فیض محروم کرد. او در جنگ «جمل» هم مشابه این رفتار را از خود نشان داده بود و در وقت یاری رساندن به امیرالمؤمنین علی(ع) کوتاهی کرد و این احمال مورد انتظار امام(ع) نبود و مورد توبیخ امام قرار گرفت و او قول داد که در آینده جبران کند. چه بسا اگر او و قبیلة تحت اختیارش در «کربلا» حاضر می‌شدند، پایان جنگ چیز دیگری می‌شد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
۶. هرثمه بن سلیم در کربلا حاضر بود و در سپاه عبیدالله بن زیاد قرار داشت. در کربلا چون به امام حسین(ع) رسید، یاد خبر غیبی رسید که در جنگ «صفّین» از حضرت علی(ع) شنیده بود و حالا آن خبر بعد ۲۳ سال داشت اتّفاق می‌افتاد. ناراحت شد که چرا در سپاه دشمن قرار گرفته است. پس نزد امام حسین(ع) رفت و ماجرا را گفت. امام حسین(ع) از وی پرسیدند: «حالا با ما هستی یا در مقابل؟»
او گفت: هیچ کدام. زن و بچّه‌ام را در کوفه گذاشته‌ام و آمده‌ام. از ابن زیاد بر جانشان می‌ترسم. پس حضرت فرمودند:
«پس از این منطقه دور شو تاجنگ مارا نبینی. به خدا هرکس شاهد جنگ باشد و به ما یاری ندهد، خداوند او را وارد آتش می‌کند.»
هرثمه مخفیانه فرار کرد.
حالا که این متن را می‌خوانیم، پیش خود می‌گوییم: عجب آدم‌های بی‌توفیقی! او می‌توانست بی‌حساب وارد بهشت شود؛ در حالی که در سپاه دشمن بود؛ یعنی پیش خود گفت یا در سپاه دشمن یا هیچ! امّا اگر کمی دقّت کنیم و خود را جای آنها بگذاریم، چه بسا ما هم در موقعیت‌های خاص، همین تصمیم‌ها را بگیریم.
پس باید سعی کنیم فرزندان خود را طوری تربیت کنیم که بدون هیچ شرط و بهانه‌ای و کاملاً آماده و راستین از امام زمان خود دفاع کنند و از طرفی، توان یاری حضرت را داشته باشند.
اینکه عدم اطاعت از امام با هیچ بهانه قابل توجیه نیست، اصل بسیار مهمّی می‌باشد.
در کنار آنهایی که برای امام:
- تنها دعا کردند؛
- یا از امام تبرّکی جستند؛
- یا برای امام، شرط گذاشتند؛
- یا فکر کردند عقلشان - نعوذ بالله - بیشتر از ولیّ خدا می‌رسد و به اصطلاح تدبیر کردند؛
- یا آنان که بهانه‌تراشی کردند؛
- اطاعت‌کنندگان حقیقی نیز وجود دارند.
گروه دیگری هستند که اطاعت و پیروی کامل از امام بدون هیچ چون و چرایی را برای خود واجب می‌دانستند و سال‌ها خود را برای یاری امام زمانشان آماده کردند؛ مثل ابوالفضل عبّاس(ع) ، مسلم بن عوسجه، حبیب بن مظاهر، سعد بن عبدالله،
محمّد بن بشیر و گروه دیگری از شهدای کربلا.
«اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی مِنْ أَنْصَارِهِ وَ أَعْوَانِهِ و الْمُسْتَشْهَدِینَ بَیْنَ یَدَیْهِ»
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱
1. نظری منفرد، علی، «نامه‌ها و ملاقات‌های امام حسین(ع) »، قم، بنیاد معارف اسلامی، ص ۲۸۸.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. المحمودی، محمّدباقر، «عبرات المصطفین فی مقتل الحسین(ع) »، مجمع احیاء الثقافة الاسلامیة، ج ۲، ص ۵۴.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. محدّثی، جواد، «فرهنگ عاشورا»، نشر معروف، ص ۲۶۹.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. القرشی، باقر شریف، «حیاة الامام الحسین(ع) »، دارالبلاغة، ج ۳، از نامه‌ها.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. «نامه‌ها و ملاقات‌های امام حسین(ع) »، ص ۳۶.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. امین، سیّد محسن، «اعیان الشیعة»، بیروت، دارالمتعارف للمطبوعات، ج ۱، ص ۵۹۵.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. «خبرگزاری حوزه».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑