امام حسین(ع) در «خطبة منا»، علل اصلی قیام را بیان کرده‌اند تا حجّت بر همة بشریت تا قیامت تمام شود.ایشان فرمودند:
«شما می‌بینید که پیمان‌های خدا شکسته شده و نگران نمی‌شوید؛ با اینکه برای یک نقض پیمانِ پدران خود به هراس می‌افتید.
می‌بینید که پیمان رسول خدا(ص) خوار و ناچیز شده و کورها و لال‌ها و از کار افتاده‌ها در شهرها رها شده‌اند و رحم نمی‌کنید و درخور مسئولیت خود کار نمی‌کنید و به کسانی که در آن راه تلاش می‌کنند، وقعی نمی‌نهید و خود به چاپلوسی و سازش با ظالمان آسوده‌اید.
همة اینها همان جلوگیری و بازداشتن دسته‌جمعی است که خداوند بدان فرمان داده و شما از آن غافلید. مصیبت شما از همة مردم بزرگتر است؛ زیرا در حفظ منزلت علما ( معصومین(ع) ) مغلوب شدید. کاش (در حفظ آن) تلاش می‌کردید!
این برای آن است که زمام امور و گذرگاه احکام (، یعنی پست‌های کلیدی) به دست عالمان به خداست ( معصومین(ع) ) که بر حلال و حرام خدا امینند و از شما این منزلت را ربودند و آن از شما ربوده نشد؛ مگر به واسطة تفرّق شما از حق و اختلاف شما در سنّت پیامبر(ص) ؛ با اینکه دلیل روشن بر آن داشتید و اگر بر آزارها شکیبا بودید و در راه خدا هزینه‌ها (و تعهّدها) را تحمّل می‌کردید، زمام امور دین خدا به شما سپرده می‌شد و از جانب شما به جریان می‌افتاد و به شما برمی‌گشت؛ ولی شما ظالمان را در جای خودتان نشاندید و امور دین خدا را به آنان سپردید تا به شبهه کار کنند و در شهوت و دلخواه خود راه روند.
فرار شما از مرگ و خوش بودن شما به زندگی دنیا که از شما جدا خواهد شد [، آنان را بر این منزلت چیره کرده است].
بدین‌سان ضعیفان را به دست آنان سپردید که برخی را برده و مقهور خود ساختند و برخی را ناتوان و مغلوب زندگی روزمرّه کردند؛
در امور مملکت به رأی خود تصرّف می‌کنند و با هوسرانی خویش، ننگ و خواری پدید می‌آورند؛ به سبب پیروی از اشرار و گستاخی بر خدای جبّار!
در هر شهری خطیبی سخنور بر منبر دارند که به سود آنان سخن می‌گوید؛
سرتاسر کشور اسلامی بی‌پناه مانده و دستشان در همه جای آن باز است و مردم، بردگان آنهایند؛ (مردمی) که هیچ دست برخوردکننده‌ای را از خود نرانند؛
آنان که برخی زورگو و معاندند و برخی بر ناتوان، سلطه‌گر و تندخویند؛ فرمانروایانی که نه خدا شناسند و نه معاد.
شگفتا! و چرا در شگفت نباشم که دیار اسلامی در اختیار فریبکاری نابکار و مالیات‌بگیری ستمگر و فرمانروای بی‌رحم بر مؤمنان است؟!
پس خدا در آنچه ما کشمکش داریم، حاکم است و در آنچه اختلاف داریم، داوری می‌کند.
خدایا! تو می‌دانی که آنچه از ما سر زد، برای رقابت در فرمانروایی و نیز دسترسی به مال بی‌ارزش دنیا نبود؛ بلکه از آن‌روست که نشانه‌های آئین تو را بنمایانیم و سر و سامان‌بخشی را در سرزمین‌هایت آشکار سازیم تا بندگان ستمدیدة تو آسوده گردند و به فرایض و سنن و احکام تو عمل کنند.
و شما (ای مردم!) اگر ما را [در این راه مقدّس] یاری نرسانید و در خدمت ما نباشید، ستمگران [بیش از پیش] بر شما نیرو گیرند و در خاموش کردن نور پیامبر شما بکوشند. خدا ما را بس است و بر او توکّل داریم و به سوی او بازمی‌گردیم و سرانجام، به سوی اوست."
پانویس‌های این مقاله
- •
منبع: ابن شعبه حرانی، تحف العقول.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑