علامات پیش از ظهور
احادیثی که حوادث ایّام نزدیک به ظهور را ترسیم و محدودة آن عصر را مشخص میکنند، میتوان به چهار دستة زیر دستهبندی کرد:
1. عصر ظهور
در برخی از احادیث شریف ما ویژگی‌های کلّی و عمومی ظهور به همراه اشارهای به برخی جریانات مشخّص آن زمان دیده میشود که از جملة آنها میتوان به حدیثی که گفتوگوی آمیخته با ناباوری زیاد سلمان با حضرت رسول(ص) را در مراسم حج بیان میکند اشاره کرد.
2. سال‌های ظهور
احادیثی که به بررسی سال‌های ظهور میپردازند، حوادث، اتّفاقات و نشانههای بیشتری را بیان میکنند و گسترة محدودتری را به تصویر میکشند که از جملة آنها همان علاماتی است که از کتاب «الارشاد» شیخ مفید در پایان بخش پیشگویی‌های ائمّه(ع) آوردیم. در احادیث دیگر هم چنین آمده است:
امام صادق(ع) فرمودند:
«زمانی که مردم در عرفات ایستادهاند، سواری که بر شتری تیزپا نشسته آنها را از مرگ خلیفه خبردار میکند و با مرگ او، فرج آل محمّد(ص) و همة مردم میرسد.»1
ابوبصیر میگوید: از امام صادق(ع) شنیدم که میفرمودند:
«کسی که مرگ عبدالله را برای من ضمانت کند، من هم ظهور قائم را برای او ضمانت میکنم.»2 سپس فرمودند:
«وقتی عبدالله بمیرد مردم پس از او با کسی متّحد نشوند! انشاءالله و این جریان بدون [آمدن] امامتان آرام نمیشود و حکومت و سلطنت سالانه و طولانی مدّت از بین میرود، مدّت سلطنت های پادشاهان به ماه و روز نمیکشد.»
پرسیدم: آیا این دوران طول میکشد؟ فرمودند: «هرگز!»
از امام باقر(ع) نقل شده که فرمودند:
«وقتی بنیفلان به خاطر چیزی که میان آنهاست دچار اختلاف شدند، منتظر فرج باشید و فرج شما جز با اختلاف بنیفلان محقّق نمیشود. پس آنگاه که گرفتار اختلاف شدند، چشم‌انتظار صیحهای در ماه رمضان و قیام قائم(عج) باشید که خدا هرچه را بخواهد، انجام میدهد. قائم قیام نمیکند و شما هم آنچه را عاشقش هستید، نخواهید دید تا وقتی بنیفلان بر سر آنچه در بینشان است، مبتلا به اختلاف و درگیری شوند و وقتی چنین شد، مردم به آنها (و حکومتشان) طمع میکنند و وحدت و یکپارچگی از بین میرود و سفیانی شورش میکند.»
3. سال ظهور
4. نشانههای برپایی قیامت
پی‌نوشت‌ها:
پانویس‌های این مقاله
- •
سپس ادامه دادند:
«بنیفلان بالاخره سلطنت خواهند کرد و پس از پادشاهی، آنها به اختلاف دچار میشوند و سلطنتشان به باد میرود و حکومتشان پراکنده و متشتّت میشود... [تا آخر حدیث].»3
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
در این قسمت احادیث به طور دقیق حوادثی را بیان میکنند؛ [خصوصاً در نیم] دوم سال که از شورش سفیانی در رجب شروع میشود و با ندای آسمانی در ماه رمضان و شهادت نفس زکیّه در بیست و پنج ماه ذیحجّه ادامه مییابد و به ظهور نور مبارک حضرت مهدی(عج) در عاشورایی که با شنبه مصادف شده است، ختم میشود.4 این روایات علامتهای حتمی ظهور را که مدّتی پیش از آن واقعة عظیم واقع میشود، در برمی‌گیرد و از مسلّماتی است که به آنها یقین داریم و معتقدیم در مورد آنها بداء5 (تقدیم و تأخیر ناشی از برخی علل) رخ نمیدهد. همة مؤمنان لازم است این نشانهها را به خوبی بشناسند و کسانی را که به دروغ ادّعای مهدویّت میکنند، با کمک آنها و به راحتی و با قاطعیّت تکذیب کنند. پس از وقوع این علائم حتمی است که فرج مؤمنان میآید و خداوند تبارک و تعالی پریشانی را از دل‌های ایشان میزداید.
تمامی ائمّه(ع) وقتی که از حضرت مهدی(عج) و نشانههای ظهور ایشان و نزدیکی قیامشان صحبت میکردهاند، در برخی موارد متذکّر میشدهاند که بعضی از این نشانهها از حتمیات ظهور است؛ به طوری که اگر آنها محقّق نشده باشند، حضرت مهدی(عج) ظهور نخواهند کرد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - •
این نشانهها عبارتند از: خارج شدن جنبندهای از زمین (دابة الارض) که با مردم صحبت میکند و طلوع خورشید از مغرب و آتشی که از عمق زمین خارج میشود و مردم را به سوی محشر و قیامت سوق میدهد و... . از جمله روایاتی که به تبیین آنها میپردازد، این حدیث است که حضرت امیر(ع) فرمودند حضرت رسول(ص) میفرمودند:
«ده چیز حتماً پیش از قیامت خواهد آمد: سفیانی، دجّال، دود، جنبنده (دابة)، خروج حضرت مهدی(عج) و طلوع خورشید از مغرب و فرود آمدن عیسی(ع) و فرو رفتن زمین در مشرق و فرو رفتن در «جزیرةالعرب» و آتشی که از اعماق زمین خارج میشود و مردم را به سوی محشر سوق میدهد.»6
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱
1. «الغیبة نعمانی»، ص 179؛ «بحارالانوار»، ج 52 ص 240؛ «بشارة الاسلام»، ص 122.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. «بحارالانوار»، ج 52، ص 210؛ «بشارة الاسلام»، ص 123.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. «الغیبة نعمانی»، ص 171؛ «بحارالانوار»، ج 52، ص 232.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. بنا بر برخی روایات كه به مخدوش بودن آنها ضمن حوادث ماه محرّم اشاره میشود.(م).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. به مسئلة بدأ در بخش‌های بعدی مفصلاً خواهیم پرداخت.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. «الغیبة شیخ طوسی»، ص 267؛ «بحارالانوار»، ج 52، ص 209؛ «بشارة الاسلام»، ص 14.
منبع: الساده، مجتبی، «شش ماه پایانی»، ترجمه: محمود مطّهری‌نیا، تهران، موعود عصر(عج) ، 1395، صص 53-57.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑