اسباب و سرچشمه‌های روزی

سورة نحل، آیات 73 و 74

در آیات فوق اشاره‌ای به تنگ‌نظری و بخل بسیاری از انسان‌ها شده که آنها حاضر نیستند از مواهب بیشتری که در اختیار دارند، به زیردستان خود ببخشند (؛ مگر آنان که در مکتب تربیتی انبیاء و رهبران الهی، پرورش یافته‌اند).

در ذیل همین آیات، در روایاتی تأکید و توصیه به مسئلة مساوات و مواسات شده است؛ از جمله: در «تفسیر علی بن ابراهیم» ذیل آیات فوق می‌خوانیم:

لایَجُوزُ للْرَّجُل أَنْ یَخُصَّ نَفْسَهُ بشَیْء منَ الْمَأْکُول دُونَ عیاله؛1

برای انسان سزاوار نیست که در خانه غذای اختصاصی داشته باشد و از چیزی بخورد که خانوادة او نمی‌خورد.

و نیز از ابوذر نقل شده که: از پیامبر(ص) شنیدم که می‌فرمودند:

«انَّما هُمْ إخْوانُکُمْ فَاکْسُوهُمْ ممّا تَکْسُونَ، وَ أَطْعمُوهُمْ ممّا تُطْعمُونَ، فَما رُؤیَ عَبْدُهُ بَعْدَ ذلکَ الاّ وَ ردائُهُ ردائُهُ، وَ ازارُهُ ازارُهُ، منْ غَیْر تَفاوُت؛

زیر دستان شما برادران شما هستند از آنچه می‌پوشید، به آنها بپوشانید و از آنچه می‌خورید، به آنها اطعام کنید.»

ابوذر بعد از این توصیة پیامبر(ص) کاری می‌کرد که ردا و لباس زیردستانش با خودش کمترین تفاوتی نداشته باشد.2

از روایات فوق و همچنین از خود آیه که می‌گوید: «فَهُمْ فیْه سَواءٌ» استفاده می‌شود که: اسلام توصیه می‌کند همة مسلمانان به عنوان یک برنامة اخلاق اسلامی با همة اعضای خانوادة خود و کسانی که در زیر دست آنها قرار دارند، حتّی‌الامکان مساوات را رعایت کنند و در محیط خانواده و در برابر زیردستان، هیچ‌گونه فضیلت و امتیازی برای خود قائل نشوند.

پی‌نوشت‌ها: