ریشۀ مهاجرت نخبگان

علی‌اکبر صالحی

در بیست و دومین دورة جایزه ترویج علم ایران مطرح شد:

رئیس سابق «سازمان انرژی اتمی» با اشاره به اینکه مهاجرت نخبگان یکی از مشکلات کشور ماست، گفت: ببینیم چرا این اتّفاق افتاده و علاجش کنیم. یک جوانی که دکترا گرفته، می‌بیند نمی‌تواند اینجا امکاناتش را فراهم کند، به جای دیگری می‌رود که هم تجهیزات و هم معیشتش را تأمین کند. حضرت رسول(ص) هم فرمودند: «اطلبوا العلم ولو بالصین». حالا که اینها رفته‌اند، با استفاده از شبکه‌های اجتماعی، ما یک‌جوری به اینها وصل شویم.

به گزارش کبنا، وی با اشاره به عدم استقبال از علوم پایه اظهار داشت: ما بالأخره باید تکلیفمان با دنیا را روشن کنیم؛ چون با این تحریم، هیچ وقت آزمایشگاه‌های ما تکمیل نمی‌شوند.

علی‌اکبر صالحی با تأکید بر اینکه اگر بدون سلاح علم بخواهیم قدرت‌نمایی کنیم، بهتر است که نکنیم؛ چون گرفتار می‌شویم، اظهار کرد: در تولید علم نیاز به زمینه‌های متعدّد داریم؛ ولی مهم‌ترین آن بسط عدالت اجتماعی است. در جامعه‌ای که عدالت نباشد، علم پا نمی‌گیرد. اوایل دهة 70 روی این مبحث صحبت کردیم که چه‌ بسا ابن‌سیناهای فراوانی به خاطر عدم دسترسی به آموزش تلف می‌شوند. در «سیستان و بلوچستان»، «کردستان»، «کرمان» و «کرمانشاه» بالقوّه ابن‌سینا هست؛ ولی اگر عدالت اجتماعی نباشد، ما شرایط را برای تولید و توسعة علم فراهم نکرده‌ایم.

صالحی با اشاره به انتساب القابی، همچون دکتر و مهندس در جامعه با تأکید بر اینکه باید در این زمینه آفت‌زدایی کنیم تا عالم واقعی پیدا شود، یادآور شد: در تکریم عالم، دادن حسّ احترام اجتماعی در بیان آزاد اندیشه و آرای خود، بسیار مهم است. اگر می‌خواهیم عالمی را تکریم کنیم، باید این حس را به آنها القا کنیم که بدون دغدغه آرای خود را مطرح کنند. در نشر علم تنها مردم و دانشگاه‌ها مسئول نیستند؛ بلکه مسئولان نیز در این زمینه نقش مهمّی دارند؛ چراکه اگر مسئولان سراغ دانشگاه‌ها نروند، آنها چاره‌ای ندارند؛ جز آنکه علم خود را مقاله کنند که به درد دیگران بخورد.

وی ادامه داد: در نشر علم اگر بخواهیم خودمان را معزول از جهان کنیم، سقف پرواز ما محدود است. در نشر علم، ارتباط بین‌المللی خیلی ضروری است. ممکن است آفاتی هم داشته باشد؛ ولی هر چیزی آفاتی دارد. یادم هست وقتی اینترنت می‌خواست به «ایران» بیاید، من رئیس دانشگاه «صنعتی شریف» بودم و این دانشگاه شروع‌کننده و آورندة اینترنت به کشور بود. از من خواستند چیزی را امضا کنم و من ترسیدم امضا کنم و گفتم به کسی بدهید که پشتوانه‌اش قوی است. می‌گفتند ممکن است از اینترنت سوءاستفاده شود؛ ولی من در «شورای عالی انقلاب فرهنگی» گفتم حسن استفاده آن را هم بگیرید. بنابراین ما باید تکلیف روابط بین‌الملل کشور را روشن کنیم.