ایمان؛ حقیقت اسلام
ایمان همان اسلام است و یک مطلب است؛ اگر نگوییم اسلام هم همان توحید است. به جهت اینکه تمام انبیاء مثل یک نبیّ واحد هستند، تمام اوصیاء هم مثل یک وصیّ واحد هستند. تمام اینها از توحید است؛ لذا در اوّل امر، حضرت رسول(ص) میفرمایند:
«قُولُوا لا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، تُفْلِحُوا؛1
بگویید خدایی جز الله نیست تا رستگار شوید.»
خلاص شد. هیچ چیز دیگری نفرمود. در اوّل امر، یقیناً همین کلمه را فرمود. بعد از مدّتی، اظهار کرد که اگر کسی دعوت من را اجابت کند، وزیر من خواهد شد؛ احدی جواب نداد. سه دفعه حضرت الله این مطلب را فرمود. هر بار حضرت امیر ایستاد و گفت:
«من حاضرم دعوت شما را اجابت کنم.» عمویش ابولهب گفت: بله. دیگر مثل تو و دعوت تو، یک چنین طفلی باید حرف تو را قبول کند. آیا برای این مطلب ما را دعوت کردی؟2 اینقدر عمو و برادرزاده تفاوت دارند؛ جهنّمی محض و بهشتی محض.
این خودش قویترین دلیل است که هر کسی حدیث ثقلین را قبول دارد، باید این مطلب را تماماً قبول داشته باشد که او (امام عصر(عج) ) از همان زمانی که پدرش
امام حسن عسکری(ع) وفات کرد، موجود حیّ است.3
لازمة اعتقاد به توحید
اگر حسابش را بکنیم، هر موحّدی باید به خاتمیت امام دوازدهم(عج) اقرار داشته باشد؛ و الّا باید اشکال همینطور بالا و بالا برود تا اینکه به توحیدش هم باید اشکال کرد؛ لذا از اوّل «بسم الله». دعوت [پیامبر(ص) ] به همان توحید بود. بعدها کم کم معلوم میشود که موحّد این است [که باید نبوّت و وصایت را هم قبول داشته باشد]؛ یعنی رسول الله(ص) امر شده است این توحید را به مردم برساند. پس اگر راستگو است، در اینکه خودش رسول است هم راستگو است. اگر دروغگو است، پس در توحیدش اشکال دارید؛ به جهت اینکه ایشان توحید را بین مردم آورد.
مقصود اینکه میدانیم اعتقاد به توحید کافی است برای اعتقاد به وصایت آن کسی که الآن تشریف دارد.
«عَیْنُ اللهِ النَّاظِرَةُ وَأذْنُهُ الْوَاعِیَةُ»4 این حرفهایی را که ما با هم میزنیم، او جلوتر میشنود.
چون که صد آمد، نود هم پیش ماست
کسی که امام زمان(عج) را را قبول دارد، تمام عقاید حقّه را قبول دارد. چون که صد آمد، نود هم پیش ماست.
از توحید تا توحید
در حقیقت مرجع عدم ایمان [به ولایت ائمّه(ع) ، ایمان] به کفر است؛ به جهت اینکه اگر کسی خدا را قائل باشد و نبوّت خاتم الانبیاء الله(ص) را قائل باشد، باید مطیع آنها (خداوند و پیامبرش) باشد و اگر به طور حقیقت فهمید که ایشان وصی تعیین کرده است و وصیاش هم وصی تعیین کرده است تا به آخر، چون مسلمان است، نمیتواند مخالفت بکند.
عرض کردیم اگر حقیقت مطلب را بخواهیم همان شهادت اوّلی (شهادت به توحید) برای وصایت خاتم الأوصیاء(ص) کافی است. چرا؟ به جهت اینکه اینها همه سلسلهای مترتّب بر هم است. اگر به خدا قائل هستید پس اطمینان و یقین پیدا کردید به اینکه کسی را فرستاده است و امر و نهیی دارد و... نمیتوانید [پیامبر او را انکار کنید]، و الّا خدا را قائل نیستید؛ یا علم خدا، یا حکمت خدا یا یک چیزی از اوصاف حقیقیة خدا را منکر هستید.
آیا دیگر در این اختلاف داریم که حضرت رسول(ص) میفرموده است:
«قُولُوا إِله الاله تفلحوا؛
بگویید لا اله الا الله تا رستگار گردید.» همین «لا إله الالله» همة اینها را تولید میکند. اگر راستی راستی کسی از اصنام و انداد5 و حمات (حمایتگران) اینها جدا شد و موحّد شد، مسلّم میشود. اگر کسی به راستی مسلّم شد، به خاطر اینکه موحّد است، مؤمن میشود؛ و اگر کسی به راستی مؤمن و شیعه شود با توجّه به اینکه نسبت به وصایت وصی و وصیّالوصی و همینطور تا آخر نصّ قطعی هست [وصایت همة اوصیاء را میپذیرد] و قهراً میشود بگوییم اصلاً توحید همة اینها را تولید میکند [و در بردارد]؛ همة اینها پشت سر توحید میآید.
پس اگر حقیقت را بخواهیم همان شهادت اوّلی (أشهد أن لا إله إلا الله) برای شهادت به وصایت خاتم الأوصیاء (حضرت حجّت) کافی است، چون همة اینها سلسلهوار بر یکدیگر مترتّب هستند. بله، بعضی از مردم نسبت به بعضی دیگر اکفر (کافرتر) هستند. اگر کسی بخواهد یکی از اوصیاء را با وجود اعتقاد و یقین به ثبوت وصایت او رد بکند، در واقع هم آن وصی را رد کرده و هم آن کسی را که آن وصی را تعیین کرده رد کرده است تا به آخر برسد [که نفی توحید است].
حدیث ثقلین دلیل قطعی بر وجود امام زمان(عج)
حقیقت اسلام در ایمان است.6 با توجّه به آیة «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُم؛7 امروز دینتان را برایتان کامل کردم.» و «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللهُ»8 و امثال اینها گفتیم: در حقیقت عاقل میفهمد که نبی، وصی میخواهد و وصایت، تکویناً بقای نبوّت است.9
مثل اینکه جایی دیده نشده که کسی این مطلب را بگوید؛ لکن حقیقت مطلب، اینطور است که دلیل بر وجود حضرت بقیةالله را از آن زمانی که مُتَیَقِّن بود [که حضرت(عج) از دیدگان غایب شده و به حسب ظاهربین مردم]، نبوده است تا این زمانی که الآن در آن هستیم. این است که در روایت
«إنی تارِکُ فِیکُمُ الأَقْلَیْنَ، کِتابَ الله و عترتی؛10
من دو چیز گرانبها در میان شما میگذارم: کتاب خدا و عترتم.»
آمده است:
«سَأَلْتُ رَبِّی أَنْ یَجْمَعَ بَیْنَهُما وَأَنْ لا یُفَرِّقَ بَیْنَهُما فَاسْتَجابَ لی؛11
از پروردگارم خواستم که بین آنها جمع کند و میانشان جدایی نیندازد. دعایم مستجاب شد.»
حدیث ثقلین از ادّلة اثبات غیبت امام زمان(عج) است؛ زیرا در آن حدیث میفرماید:
«إِنَّهُما لَنْ یَفْتَرِقا؛
قرآن و عترت هرگز از هم جدا نمیشوند.»
یعنی چه حاضر باشند یا غایب. اگر کسی این حدیث را تحقیق و معنای آن را تحصیل کند، مسئلة غیبت خیلی برای او واضح خواهد بود؛ زیرا در غیر این صورت، جدایی بین قرآن و عترت لازم میآید.
این روایت با ضمیمة «سَأَلْتُ رَبِّی أَنْ یَجْمَعَ بَیْنَهُما وَأَنْ لَا یُفَرِّقَ بَیْنَهُمَا، فَاسْتَجَابَ لِی»، دلیل است بر اینکه هر جا قرآن هست و در هر زمانی که قرآن مأمور به و مرجع است - حالا یا صورتاً یا واقعاً یا تبعیضاً یا تتمیماً - آنجا شارح قرآن و وصیّ پیغمبر هم باید باشد؛ یعنی بقائاً خود صاحب قرآن باید باشد که :
«إِنَّمَا یَعْرِفُ الْقُرْآنَ مَنْ خُوطِبَ بِه؛12
همانا قرآن را تنها کسی که به او خطاب شده، میفهمد.»
هر زمانی که اسلام و قرآن هست، خدا در همان زمان قائل به اسلام و ولیّ اسلام و شارح قرآن و عامل به اسلام را معیّن کرده و باید وجود داشته باشد. [بر اساس] «لا یُفَرقَ بَیْنَهُما» نمیشود قرآن باشد؛ ولی شارح قرآن نباشد. [اگر قرآن بدون عترت باشد در گیر و دار] میمانیم که این [حدیث] معنایش چیست و این مطلب چیست؟
اگر شارح قرآن آنها (غیر اهلبیت(ع) بودند، [چرا در آیة شریفة] «وَ فاکِهَةً وَ أَبَا»13 نمیدانستند14 معنای «أب» چیست؟ آیا اینها شارح قرآن بودند؟! مقصود اینکه [فرق است بین] عالم و غیر عالم. همین دلیل قطعی است بر مطلب (که هر وقت قرآن هست، شارح قرآن و وصی هم باید باشد).
[خلیفة دوم] گفت: رجم بکنید. حضرت [امیرالمؤمنین(ع) ] فرمودند: «کسی حق ندارد (حامل زن باردار) را تا وضع حمل نکرده، رجم کند.»15 بالأخره [خلیفة دوم] هفتاد بار این را میگوید که: لَوْلا عَلِیُّ لَهَلَکَ عُمَرُ؛ اگر علی نبود، به یقین عمر هلاک میشد.16
مقصود اینکه روایت ترک ثقلین با آن ضمیمهای که در روایات هست دلیل قطعی است بر اینکه امام زمان «مُوجُودٌ حَقٌّ إِلی زَمانِ ظُهُورِهِ؛ امام زمان هماکنون موجود و زنده است تا زمان ظهورش.» نه اینکه بعداً موجود و متولّد میشود. برخی از مخالفان اشکال میکنند از کجا معلوم شد که [حضرت حجّت(عج) ] متولّد شده است؟ زنی خبر داده است دیگر! حکیمه؟سها؟ زنی بوده که آمده گفته است: مجلس و اتاق نورانی شد و... راوی یک زن است.17
[در جواب میگوییم: اوّلاً آیا] اینهمه مدّت که امام عصر(عج) در میان مردم بوده است، هیچکس از اصحاب او را ندید و نفهمید؟!
[ثانیاً] خود امام حسن عسکری(ع) و همة ائمّه(ع) [ولادت ایشان را] خبر دادند18 و [ثالثاً] شیعه الی ماشاءالله از وجود مقدّسش کرامات دیدهاند. میبینند ما چه میدانیم همین امروز در کجاها چه اغاثههایی برای مستغیثها و چه اجارههایی19 برای مستجیرها مینماید و چه کارهایی هر روز دارد، میشود.
«الْمُحْتَجَبِ عَنْ أَعْیُنِ الظَّالِمِینَ؛20
پنهان از چشم ظالمان است.»
کسانی که نه ظالم هستند و نه رفیق ظالم هستند و نه با ظالمان معاشرند و نه در خانه و نه در محلّة ظالمان هستند، وجود شریف حضرت آن از دیدة آنها اصلاً محجوب نیست؛
[رابعاً] دیدن با چشم موضوعیت ندارد و طریق است [برای حصول یقین].26 اگر آدم از پشت پرده صدایی شنید و فهمید و یقین کرد که در پشت پرده کسی هست، همین حجّت است. [یا اگر کسی] خبرهایی داد و خبرها مطابق با واقع شد، از سابق ما خبر داد و همچنین از لاحق ما خبر داد، یقین پیدا میکنیم؛ ولو چشمانمان او را نبیند؛ [خامساً] همین دیدن را هم خیلی از بزرگان علما ادّعا کردهاند که اگر ما بگوییم آنها دروغگو بودند، دیگر معلوم است که ما در چه حالی هستیم.
شیعه منقطع نیست
یکی از مزایای شیعه این است که همین الآن بین خود و خالق، واسطه قائل است و خود را غریب و منقطع نمیبیند.
امامت؛ بقای نبوّت
این از مِنَن خداست که ما با عبارات معصومان(ع) مثل عبارات خود حضرت رسول(ص) معامله میکنیم؛ میگوییم آن کسی که الآن هم تشریف دارد (امام عصر(عج) ) به منزلة این است که عمر حضرت رسول(ص) تا به حال طولانی است و [وجود ائمّة اطهار(ع) یکی پس از دیگری] مثل همان [حضرت رسول(ص) ] است. آیا این هم از کرامتهای شیعه حساب نمیشود؟ آیا از مفاخر شیعه نیست که میگوییم حضرت رسول(ص) زنده است؟ [ولی سایر فرقهها میگویند] گذشت دیگر؛ حضرت رسول(ص) زنده است یعنی چه؟ خودش بود و همان [روایات منقول از او]. تعدادش هم اینقدر است؛ بشمار!
آقای بروجردی را خدا رحمت کند! میفرمود: روایات تکلیف21 در عامّه (اهل سنّت) بین سیصد و چهارصد روایت است. آقای بروجردی مجازف (گزافهگو) نبود و در تتبّعش ناقص نبود. ما ایشان را میشناسیم. اگر بیش از دیگران متتبّع نبود، به طور یقین کمتر نبود. ایشان میگفت بین سیصد و چهارصد روایت است و لذا ابن رشد هم به همین اقرار میکند و همین مطلب را بر حجّیت قیاس دلیل قرار میدهد و به این مضمون میگوید:
اگر بگوییم این روایات و بیانات حضرت رسول(ص) که محدود در وقایع محدوده است، برای شریعت مستمره تا روز قیامت کافی است، معنایش این است که متناهی با لامتناهی مطابق درمیآید و تطبیق متناهی با غیره متناهی است. لازمة این حرف، تطبیق غیر محدود با محدود است که محال است. محال است چهارتا جای چهارهزار تا باشد. فعلی هذا باید بگوییم که قیاس بر این محدود، ثابت است تا روز قیامت.22
آیا چنین است؟! قیاس بر این محدود ثابت است تا روز قیامت ؟ چه کسی ضامن این مطلب است؟ قیاس مبطل دین و ماحق، از بینبرندة دین است. حالا [فرض] بفرمایید گفتیم قیاس [حجّت است]. حضرت صادق(ع) الی ماشاءالله برای ابوحنیفه نقض فرمود که اگر قیاس حجّت است، چرا اینطور است؟ [مثلاً فرمودند:]
«مگر صلات أهمّ از صوم نیست؟» گفت: بله. فرمودند: «پس چرا حائض تقضی الصّوم و لا تقضی الصلاة؟»23 گفت: به خدا نمیدانم. حضرت میفرمودند: «مگر بول اشد نجاستا از منی نیست؟» گفت: بله. فرمود:«پس چرا بول غَسل (شستن) ندارد و منی غُسل دارد؟»
حضرت(ع) الی ما شاءالله حجّیت قیاس24 را نقض فرمودند... و لذا از غزالی حکایت شده - در کدام کتابش هست، نمیدانم - که تصریح دارد: ابوحنیفه شریعت را به کلّی زیر و رو و وارونه کرد.25
فعلی هذا ذکر شد که [وصایت ائمّة اطهار(ع) و امام عصر(عج) ] بقای حضرت رسول(ص) است. پیامبر(ص) فرمودند:
«این دو (قرآن و عترت) با هم حجّت هستند. ثقلین با هم هستند و هرگز از هم جدا نشوند تا اینکه در حوض [کوثر] بر من وارد شوند.»26 هر جا قرآن هست، عترت هم با آن هست. این هم یکی از غیبگوییهای روایات حضرت رسول(ص) نزد شیعه است که «لَنْ یَفْتَرقا حَتَّی یَرِدا عَلَی الحَوْضَ». یعنی چه؟ غیر از اینکه با هم هستند [معنایی ندارد].
نمیشود یک زمانی بیاید که قرآن باشد و عترت نباشد؛ آن هم عترتی که: «به ایشان نیاموزید که آنها از شما داناترند.»27 و [عترتی که] «تا زمانی که به آن دو چنگ زنید، هیچگاه بعد از چنگ زدن به آنان گمراه نشوید.»28 اینطور عترتی با چنین عظمتی.
فعلی هذا. این هم از معجزات واضحات تشیّع است که میگویند حضرت رسول(ص) زنده است؛ به کوری چشم هر کسی که نفهمد!
«و آنکه خداوند برای او نور قرار نداده است، نوری نخواهد داشت.»29 امام صادق(ع) فرمودند: «این عصایم عصای حضرت رسول(ص) است.» ابوحنیفه گفت: عصای حضرت رسول(ص) را بده ببوسم. [امام صادق(ع) با اشاره به دست خود] فرمودند: «این از پوست رسول خدا(ص) است (این را کار نداری. آن را کار داری؟!)»30
مقصود اینکه این هم یکی از مِنَن خداست که اگر کسی منصف باشد، همین شواهدی که در تشیّع هست [برای هدایتش] کافی است. براهین دیگری برای این مطلب لازم نیست؛ با اینکه به براهین هم که مراجعه میکنیم میبینیم اصلاً شواهد لازم نیست. همینها کافی است: سورة «قدر»31 و... الی ماشاءالله [ادلّه وجود دارد].
تا قرآن هست، امام هم هست...
حدیث ثقلین دلالت بر وجود امام زمان(عج) دارد و از ادّلة صریحة اثبات امامت است؛ زیرا در بخشی از آن از پیامبر اکرم(ص) آمده است:
«از خدا خواسته ام که بین آن دو عترت و قرآن جدایی نیندازد تا اینکه در کنار حوض (کوثر) نزد من حاضر شوند و خداوند این دعای مرا اجابت نمود.»32
بنابراین هر وقت قرآن دست این امّت باشد، اهل بیت(ع) نیز هست. تا آخرالزّمان و تا حاکمیت حکومت حقّة قرآن هست که فرمود:
«تا اینکه از قرآن جز نگاشتن آن باقی نمیماند.»33 و تا وقتی که قرآن هست، عامل به قرآن و حامل و مجری و مفسّر و عدیل قرآن هم با او هست؛ چه حاضر باشد یا غایب از انظار.
البتّه ما با در اختیار داشتن اینهمه ثروت، باز دست گدایی به غربیها [و اجنبی] - که دولتهایشان هیچ انسانیت ندارند و مانند وحوش، بلکه پستترند، دراز میکنیم. در آنجا هر که پولدارتر و ثروتمندتر است و بیشتر در انتخابات پول خرج میکند، وارد مجلس میشود و به همین ملاک رئیس مجلس میشود یا رئیس مجلس را مطیع و تابع خود میکند.
قرآن و عترت ملازم یکدیگرند
اکثر متدیّنان روز، نصرانی هستند و به قرآن معتقد نیستند و از قرآن منتفع نمیشوند. چه کنیم؟! با وجود «نهجالبلاغه»، «صحیفة سجّادیه» و الی ما شاءالله امثالش، اهل سنّت [از آنها منتفع نمیشوند؛ حتّی] از قرآن هم منتفع نمیشوند. منتفع شدن از قرآن هم شرطش این است که با عترت باشد.
یکی از ادلّة وجود حضرت صاحبالزّمان(عج) ، در روایت ثقلین است که: «سَأَلْتُ اللَّهَ أَنْ لَا یُفَرِّقَ بَیْنَهُمَا فَاستَجَابَ لی.» تا هر وقت که قرآن هست، عترتی هست که مفسّر قرآن، عدیل قرآن و واجب الطاعه مثل قرآن باشد و با قرآن، کأنّه عینیت و اتّحاد داشته باشد. پس نمیشود قرآن باشد و حجّت از عترت با آن نباشد.
همین روایت ثقلین یکی از ادلّهای است که صاحبالزّمان(عج) هست. کسی نمیتواند بگوید که قرآن هست و او نیست! هر چه که مشتمل هست، بر این ذیل «سالت اللَّهَ أَنْ لَا فَرقَ بَیْنَهُمَا» و «تَارِکُ فِیکُمُ الثَّقَلَیْن»، هر دو با هم. مگر میشود که یکی از دیگری جدا بشود؟....
اگر کسی یکی را تضییع کرد، هر دو را تضییع کرده است. اگر یکی را از دست انداخت، آن دیگری هم از دست افتاده است. [کسی که عترت را رها کرده است،] دروغ میگوید که قرآنی است. بنیامیّه و بنیعبّاس میگفتند ما قرآنی هستیم. دروغ میگفتند.
قرآن دو صف گذاشته است: متّقی و فاسق؛ عادل و ظالم، مؤمن و کافر. معلوم است که این صف چه کسانی و آن صف چه کسانی هستند. شما قرآنی هستید؟! شب و روز دارید میجنگید!
امیدواریم خدا توفیق بدهد که قدردان علمای خودمان و محترمان شرعی خودمان باشیم و اینها را کالعدم نگیریم؛ وگرنه بعد از کارمان پشیمان میشویم.
از دلایل لزوم وجود حجّت خدا(عج) در هر عصر
از جمله دلایل لزوم حجّت و عالم مطلق در هر عصر، وجود «کهیعص»،34 «الم»35 و «الر»36 در قرآن است. آیا کسی میتواند همة اینها را بفهمد؟ شاید یکی بگوید: «الر»، یعنی «الله الرؤوف». فرض کنید فلان کس روایت کرده که معنایش چنین است. یعنی چه؟ به چه مناسبتی «الله الرؤوف» را برداشته و به جایش «الر» را جایگزین کرده است؟! این خود علامت این است که قرآن مجملاتی دارد که مفصِل و مفسّر و شارحش، غیر آدمهای عادّی هستند. اینها باید با خود مبدأ وحی بالواسطه یا بلاواسطه اتّصال داشته باشند. این یکی از حجج است بر اینکه این رمزهای قرآن شارح میخواهد و شارح این رموز با قرآن هست؛ و الّا معنی ندارد که اینها را بیاورند. اینها را برای چه میخواهید؟ برای مردم میخواهید؟ او که محتاج به اینها نیست، خودش میداند دیگر لازم نیست که در قرآن باشد. لذا از حجج این است که قرآن شارح و مفسّری دارد که ملازم با آن است.
دوازده امام(عج) ، اوصیای پیامبر(ص) به اذعان مخالفان
یادم میآید که بنده همان وقتی که در «نجف» بودم، بیست روایت جمع کردم که رواتش با هم تداخل ندارند [از نظر سندی] و بدون اینکه هیچ کدام از آنها به خود امام علی(ع) منتهی شود. در [سلسله راویان] آنها ابوبکر هست، عمر هست، عثمان هست؛ همة رجال اهل سنّت هستند که نقل کردهاند روایت از حضرت رسول(ص) است که ائمّة اثنیعشر(ع) را تسمیه نموده و حضرات حسن و حسین(ع) را ذکر کرده است؛ به این مضمون که: «پس از من دوازده جانشین خواهد بود که نهمین فرزند حسین صاحب از میان ایشان خواهد بود.» در واقع این روایات پیش آنها متواتر است؛ زیرا تواتر نزد عامّه نسبت به شیعه خیلی آسانتر ثابت و حاصل میشود. حتّی اگر کسی از شیعیان بگوید برای اثبات حقّانیت شیعه فقط به روایات واضحه از منابع و مصادر اهل تسنّن تمسّک کردهام، ابداً گزاف نگفته است.
اقرار علمای اهل سنّت به امام عصر(عج)
خیلی از علمای اهل سنّت، مخصوصاً عرفای آنها، به خاتم الأوصیاء(عج) اقرار کردهاند؛ حتّی صدرالدّین قونوی37 شاگرد محی الدّین در وصیّتنامهاش مینویسد: اگر امام مهدی(عج) را درک کردید، معارف را از او بگیرید و از او تجاوز نکنید و حرف کس دیگر را گوش نکنید. خود محی الدّین هم میگوید: در طواف خانة خدا، محمّد المهدی(عج) را دیدهام.38
معنای انتظار فرج
با اینکه روایت: «بهترین اعمال امت من، انتظار فرج است»39 به نقل عامّه هم ثابت است، چگونه ممکن است که حکومت و سیادت رؤسای کشورهای اسلامی، «اُولُوا الأمر» باشند؟ اگر چنین است، فرج، موجود و حاصل است. دیگر انتظار فرج برای چه؟ آیا با وجود اینهمه فرج، باز هم فرج میخواهیم؟! پس «انتظار الفرج» یعنی چه ؟
پاسخ به اشکال علمای اهل سنّت
ذهبی40 میگوید: ما به اینها (شیعه) میگوییم که نمیشود کسی اینچنین طویلالعمر باشد. اینها به ما نقض میکنند و ایراد میگیرند: پس چرا خضر طویلالعمر است؟
در روایات ما هم دارد که حجّتاً و احتجاجاً خدا آنها (حضرت خضر و سه پیامبر دیگر(ع) ) را معمّر کرده است تا کسی نتواند بگوید که نمیشود کسی معمّر باشد. خضر و الیاس و ادریس و عیسی(ع) همة اینها معمّر هستند.
[ذهبی میگوید:] به ما میگویند که پس چطور آنها معمّر هستند؟ بابا جان! آخر خضر ضامن تکلیف نیست [؛ ولی] امام ضامن تکلیف است. اگر [موجود] باشد، باید بیاید نهی از منکر و امر به معروف بکند. میگوییم بله. همچنانی که آن یازده تا [امام] امر به معروف و نهی از منکر کردند و تو و امثال تو و رفقای تو ایمان آوردید، این هم اگر بیاید، شما ایمان میآورید دیگر. هر که را توانستند، کشتند؛ هم بنیعبّاس و هم بنیامیّه کشتند؛ ولی میگویند بنیعبّاس بدتر کردند؛ به دلیل اینکه بنیعبّاس دو یا سه امام را خودشان حقیقتاً کشتهاند.41 بله. آن شاعر هم میگوید:
[وَالله] ما فَعَلَتْ أُمَیَّةُ فِیهِمُ
معشارَ ما فَعَلَتْ بَنُو العَباس؛42
به خدا سوگند، بنیامیّه درباره ایشان یک دهم آنچه را که بنیعبّاس انجام دادند، نکردند.
آنها (بنیعبّاس) [حتّی امامانی را هم که جلوتر کشته شده بودند] خواستند بکشند: [ولی] دیدند دفن شدهاند و نمیشود کشت، بر قبر آب بستند و از این طور کارها.43
[با این حال، ذهبی میگوید:] ضامن تکلیف هستند. شاید آن کسی که امام است، از تو تقلید نکند. حالا با اینکه اینها در صدد هستند که [حتّی] یک نفر شیعه را بشناسند و بکشند. [ذهبی میگوید:] این ضامن تکلیف است [و اگر موجود است، باید بیاید و تکلیفش را انجام دهد!] چون شما فتوا دادی دیگر.
[در جواب ذهبی میگوییم اوّلاً] او مأمور الهی است و از همان ناحیه مأموریتش معیّن میشود؛ نه از ناحیه دیگران [؛ ثانیاً] یازده نفر (امامان قبل از حضرت حجّت(عج) ) ضامن تکلیف بودند، چه کردید با آن یازده نفر؟ چه کردید که هیچ، [اصلاً] ایمان ندارید به آن یازده نفر که اینها وصیّ پیغمبر(ص) و خلیفهاش هستند؛ فضلاً از اینکه با اینها بیعت بکنید...
به زعم شما که ایشان (حضرت حجّت(عج) ) اگر باشد، باید بیاید امر به معروف و نهی از منکر بکند یا این امتحان کافی نیست که به یک نفر از آنها هم ایمان نیاوردید، یقیناً به این دوازدهم هم ایمان نمی آورید. [فقط مانده] تا شماها او را بکشید. تا از همه چیزش راحت بشوید.
میدانید این حرفها را چه کسانی میزنند؟ [شیخالاسلامهای آنها] ... امّا چه بکنیم، شیخالاسلام هستند!... ببینید چه حرفهایی میزنند. [آیا] انسان این حرفها را از یک نفر طلبهای که تازه شروع کرده است توقّع دارد بشنود؟ [امّا شیخ الاسلام آنها این حرف را میزند]؛ آن هم شیخ الاسلام به آن مهمّی. [بله برای اثبات حقّانیت مطلب] همان کلمات خودشان کافی است و هیچ احتیاجی [به حرفهای ما] نیست. روایات خودشان هم کافی است و دیگر هیچ احتیاجی به روایات ما نیست.
عجب از آنها
عجب از کسانی که قائل به امامت ائمّه(ع) نیستند و با این حال میگویند
چرا شما شیعیان به امامت کسانی اعتقاد دارید که برای امر به معروف و نهی از منکر در میان شما حضور پیدا نمیکنند؟ میگوییم وقتی ائمّه(ع) در میان جمعیت بودند، سخنان و بیانات آنان در نزد امامان و پیشوایان سلف شما هیچ اعتباری نداشت. ما از اوّل از شما جدا بودیم، ما قائل به خلیفة بلافصل بودیم و شما به خلیفة معالفصل.
پینوشتها:
پانویسهای این مقاله
- ۱
۱. مجلسی، محمّدباقر، «بحارالأنوار»، ج ۱۸، ص ۲۰۲ .
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
۲. شیخ طوسی، «امالی»، صص ۵۸۲-۵۸۳؛ ابن شهرآشوب، «مناقب آل ابی طالب»، ج ۲، صص ۲۴-۲۵؛ سیّد بن طاووس، «سعد السعود»، صص ۱۰۵-۱۰۶؛ طبری، محمّد بن جریر، «تاریخ طبری»، ج ۲، صص ۳۱۹-۳۲۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. نه اینکه بعداً متولّد و موجود بشود؛ همچنان که برخی از عامّه قائل هستند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. ائمّة اطهار(ع) چشم بینای خدا و گوش شنوای او هستند و در این زمان، امام عصر(عج) صاحب چنین مقامی است. این معنا در روایات متعدّد و با تعابیر گوناگون بیان شده است. برای نمونه نک: ابن بابویه قمی، علی بن حسین، «الامامة والتبصرة من الحیرة»، ص ۱۳۲؛ ابن بابویه قمی، محمّد بن علی صدوق، «التوحید»، ص ۱۶۷؛ مشهدی، محمّد بن جعفر، «المزار الكبیر»، ص ۲۱۷؛ صفار قمی، ابن فروغ، «بصائر الدرجات»، ج ۱، ص ۶۱؛ سیّد بن طاووس، «جمال الاسبوع»، ص ۳۷.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. اصنام: بتها. انداد: همتایان خدا که مشرکان به آنان اعتقاد داشتهاند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. مقصود از ایمان در اینجا ایمان به امامت دوازده امام است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. سورة مائده، آیة ۳.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. «إِنَّمَا وَلِیُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَیُؤْتُونَ الزَّكَاهَ وَهُمْ رَاكِعُون؛ ولیّ شما تنها خداوند است و پیامبر او و آنان که ایمان آوردهاند؛ همان کسانی که نماز برپا میدارند و در حالیکه در رکوع هستند، زکات میدهند.» همان، آیة ۵۵.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. با توجّه به آیات متعدّد قرآن، مثل: «وَ مَا أَنزَلْنَا عَلَیْكَ الْكِتَابَ إِلَّا لِتُبَیِّنَ لَهُمُ الَّذِی اخْتَلَفُوا فِیهِ؛ این کتاب را تنها برای این بر تو نازل کردیم که آنچه را در آن اختلاف کردهاند، برای مردم تبیین نمایی.» سورة نحل، آیة ۶۴. رسول مأمور تبیین قرآن و رفع اختلاف مردم است. لذا ایشان برای رفع اختلاف پس از خود، تا قیامت دعا کرده و این دعا مستجاب شده است و خداوند، حجّت حیّ حاضر را مبیّن قرآن تا روز قیامت قرار داده است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. برای مطالعة بیشتر در منابع اهل سنّت، نک: «صحیح مسلم»، ج ۴، ص ۱۸۷۳؛ «مسند احمد»، ج ۳، ص۱۷؛ «سنن ترمذی»، ج ۵، صص ۴۷۸-۴۷۹؛ «مجمع الزوائد»، ج ۹، ص ۱۶۳؛ طبرانی، «المعجم الصغیر»، ج ۱، ص ۱۳۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «أُوصِیكُمْ بِكِتَابِ اللهِ وَأَهْلِ بَیْتِی، إِنِّی سَأَلْتُ اللَّهَ أَنْ لَایُفَرِّقَ بَیْنَهُمَا حَتَّی یُورِدَهُمَا عَلَیَّ الْحَوْضَ، فَأَعْطَانِی ذَلِكَ؛ شما را به کتاب خدا و اهل بیتم سفارش میکنم. همانا از خداوند خواستم که بین آن دو جدایی نیندازد تا آنها را در حوض کوثر بر من وارد کند و خداوند خواستهام را اجابت نموده. «کافی»، ج ۱، ص ۲۸۷.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. «کافی»، ج ۸، ص ۳۱۲؛ «وسائل الشیعه»، ج ۲۷، ص ۱۸۵.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. عبس، ۳۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۴
14. «الارشاد»، ج ۱، ص ۲۰۰.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۵
15. نک: «مناقب خوارزمی»، ص ۸۱؛ «ینابیع المودة»، ج ۱، ص ۲۲۶.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۶
16. نک: «تحفة الأبرار»، ص ۲۱۹؛ «کامل بهائی»، ص ۱۰۸؛ «احقاق الحق»، ج ۳، ص ۱۰۲. برای مطالعة بیشتر در منابع اهل سنّت، نک: «الاستیعاب»، ج ۳، ص ۱۱۰۳؛ «فرائد السمطین»، ج ۱، صص ۳۳۷ و ۳۵۷؛ «الفصول المهمة»، ج ۱، ص ۲۰۱؛ «ینابیع المودة»، ج ۱، صص ۲۱۶ و ۲۲۷. شهید قاضی نورالله شوشتری، تحقیق جامعی در این زمینه انجام داده است؛ نک: «احقاق الحق»، ج ۸، ص ۱۸۲.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۷
17. نک: «کمال الدین»، ج ۲، صص ۴۲۶-۴۲۸؛ «بحار الأنوار»، ج ۵۱، صص ۱۱-۱۳.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۸
18. برای نمونه نک: «کمال الدین»، باب ۲۳ و «بحار الأنوار»، ج ۵۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۹
19. اجاره: پناه دادن.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۰
20. در زیارتنامة امام حسن عسکری(ع) ، امام عصر(عج) با این عبارت وصف شده است. «بحار الأنوار»، ج 99، ص 67.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۱
21. یعنی روایات ناظر بر احکام شرعی.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۲
22. نک: «بدایة المجتهد»، ج ۱، ص ۹.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۳
23. یعنی چرا بر زن حائض واجب است که روزة
ایّام حیض را قضا نماید؛ ولی واجب نیست که نماز این ایّام را قضا کند؟
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۴
24. نک: ابن شهر آشوب، «مناقب»، ج ۴، صص ۲۵۲-۲۵۴؛ «بحار الأنوار»، ج ۱۰، صص ۲۲۰-221.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۵
25. نک: «المنخول»، ج ۱، ص ۶۱۳.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۶
26. نک: «کافی»، ج ۲، ص ۴۱۵؛ «کمال الدین»، ج ۱، ص ۲۳۴؛ «مسند احمد»، ج ۳، ص ۱۴؛ «مجمع الزوائد»، ج ۹، ص ۱۶۳؛ طبرانی، «المعجم الصغیر»، ج ۱، ص ۱۳۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۷
27. «لَا تُعَلِمُوهُمْ فَهُمْ أَعْلَمُ مِنْكُمْ»، «کافی»، ج ۱، ص ۲۸۷
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۸
28. نک: «مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُما أَبَداً»، «کافی»، ج ۲، ص ۴۱۵؛ «ارشاد»، ج ۱، ص ۲۳۳؛ «ینابیع المودة»، ج ۱، ص۱۲۳.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۹
29. «وَ مَنْ لَمْ یَجْعَلِ اللهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ»، سورة نور، آیة ۴۰.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۰
30. «هذا من بَشَرَهِ رسول الله»، «شرح الأخبار»، ج ۳، ص ۲۹۹ و نیز نک: «مناقب»، ج ۴، ص ۲۴۸.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۱
31. نک: «کافی»، ج ۱، ص ۲۴۹.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۲
32. «سَأَلْتُ الله أَنْ لا یفرِّقَ بَینَهُما حَتَّی یردا عَلَی الْحَوْضَ فَاسْتَجَابَ لی» نک: «شواهد التنزیل»، ج ۱، ص ۱۹۱؛ «اصول کافی»، ج ۱، صص ۲۰۹ و ۲۸۷.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۳
33. «سیأتی علی أُمَّتی [النَّاسِ] زمانٌ لایبقی مِنَ الْقُرآنِ إِلَّا رَسْمُهُ، وَمِنَ الإِسْلامِ إِلَّا اسْمُه؛ زمانی بر امّت من خواهد آمد که از قرآن به جز نوشتة آن و از اسلام به جز نام آن باقی نخواهد ماند.»، نک: «کافی»، ج ۸، ص ۳۰۸؛ «ثواب الأعمال»، ص ۲۵۳؛ «بحار الأنوار»، ج ۲، ص ۱۰۹ و ج ۱۸، ص ۱۴۶ و ج ۵۲، ص۱۹۰ و ج ۱۰۸، صص ۲۵ و 253.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۴
34. سورة مریم، آیة ۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۵
35. سورة بقره، آیة ۱.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۶
36. سورة یوسف، آیة ١.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۷
37. ابوالمعالی صدرالدّین محمّد بن اسحاق قونوی (متوفّای ۶۷۳ه .ق.) از شخصیتهای برجستة اهل سنّت در عرفان نظری به شمار میرود. او شاگرد و فرزند همسر ابن عربی و یکی از بهترین شارحان اندیشههای عرفانی او است. از مهمترین تألیفات او میتوان به کتاب «مفتاح الغیب» در عرفان نظری اشاره کرد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۸
38. او در کتاب «فتوحات» ذکر میکند که آن حضرت را دیده و مهر ختم ولایت را نیز در ایشان مشاهده کرده است. نک: «الفتوحات المكیة»، ج ۱، ص ۱۸۵ و ج ۲، ص ۴۹ (فتوحات ۴ جلدی).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۹
39. «کمال الدین»، ج ۲، ص ۶۴۴ و نیز نک: «مناقب ابن شهر آشوب»، ج ۴، ص ۴۲۶؛ «بحار الأنوار»، ج ۵، ص ۳۱۸ و ج ۵۲، ص ۱۲۲؛ «سنن ترمذی»، ج ۵، ص ۳۸۵؛ «مجمع الزوائد»، ج ۱۰، ص ۱۴۷. برای آگاهی بیشتر دربارة مصادر این روایت در کتب شیعه و سنّی، نک: «معجم احادیث الامام المهدی(ع) »، ج ۱، صص ۵۲۹-۵۳۳.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۰
40. شمسالدّین ذهبی (۶۷۳-۷۴۸ه .ق.) محدّث، رجالی و سیرهنویس متعصّب اهل سنّت و از شاگردان ابن تیمیه است. وی تعصّب شدیدی بر ضدّ راویان مناقب اهلبیت(ع) دارد.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۱
41. منظور این است که بدون واسطه کشتهاند؛ مانند به شهادت رساندن امام رضا(ع) که بیواسطه به دست مأمون عبّاسی انجام گرفت.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۲
42. «اعیان الشیعه»، ج ۱، ص ۲۸.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۳
43. اشاره به رفتار متوکّل عبّاسی است که چون دید قبر مطهّر امام حسین(ع) مورد توجّه زائران قرار گرفته است، دستور داد که قبر مطهّر را خراب کنند و آن محل را شخم بزنند و در آنجا زراعت کنند و بر آن آب جاری سازند و زائران آن حضرت را عقوبت نمایند. نک: «تاریخ طبری»، ج ۹، ص ۱۸۵ (حوادث سال ۲۳۶ه .ق.)؛ ذهبی، «تاریخ الاسلام»، ج ۱۷، ص ۱۸؛ طریحی، «المنتخب»، ص ۳۳۱.
منبع: «حضرت حجّت(عج) : مجموعه بیانات و اشارات حضرت آیت الله العظمی بهجت دربارة حضرت ولیّ عصر(عج) »، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیتالله بهجت؟رح؟، واژهپرداز اندیشه، 1401، صص 87-107.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑