آمین

گشت و گذاری در بوستان صلوات

مهدی علوی

روایت شده که به رسول خدا(ص)عرض شد: یا رسول‏الله! اینکه خداوند فرموده است: «إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی ٱلنَّبِیِّ» به چه معنا و چگونه است؟ حضرت فرمودند:

«این از علوم مکنون و اسرار پنهان الهی است و اگر شما سؤال نمی‏کردید، آن را فاش نمی‏ساختم.

خداوند دو فرشته بر من گماشته است. هرگاه نام من نزد مسلمانان برده شود و او (برای احترام این نام) بر من صلوات بفرستد، آن دو فرشته می‏گویند: «غفرالله لک؛ خداوند تو را بیامرزد!» در این حال خدا و ملائکه‏اش می‏گویند: آمین؛ امّا اگر نام من برده شود و کسی که آن را می‏شنود بر من صلوات نفرستد، آن دو فرشته گویند: «لاغفر الله لک؛ خدا تو را نیامرزد!» خدا و ملائکه‏اش گویند: آمین.1

دو پیام مهم

از میان نکته‏ها و پیام‏های فراوان این حدیث، به دو مورد آنها در این نوشتار اکتفا می‏کنیم.

جایگاه امامت رهبری

اوّلین پیام این است که مقام و جایگاه امام و رهبری جامعة اسلامی را بشناسید و آن را در منتهی درجه ارج نهید و پاس بدارید. در این میان، حضرت نبیّ اکرم(ص) جایگاه اختصاصی و بسیار مهم دارند؛ به طوری که شما هرگاه نام مقدّس یا یکی از القاب و کنیه‏های ایشان را می‏برید یا می‏شنوید و بر اساس برخی احادیث آنگاه که حتّی آن را می‏نویسید باید بر آن حضرت و اهل بیت گرامی‏شان(ع) درود و صلوات بفرستید. این امر، در هر دو جنبة مثبت و منفی‏اش، آثار و نتایج مهم و سرنوشت‏سازی دارد. در جهت مثبت آن، ثواب‏های زیادی برای فرستادن صلوات بیان گردیده و صواب‏های بسیاری تبیین شده است.

آنچه در این حدیث آمده، این است که هرکس هنگام بردن یا شنیدن نام مبارک نبوی بر آن حضرت درود و تحیّت بفرستد، غفران و بخشش الهی شامل حال او می‏شود.

می‏دانیم که بخشش و آمرزش الهی دو اثر بسیار مهم دارد؛ یکی اینکه فضیلت و موضوعیت اساسی دارد؛ یعنی سبب طهارت روح و پاکی قلب انسان می‏گردد و این امر فی نفسه

مطلوب و بسیار ارجمند و مورد محبّت و عنایت الهی است؛ از این‏روست که در «قرآن» فرموده:

«آری، خداوند توبه‏کنندگان و پاکان را دوست می‏دارد.»2

و دوم اینکه معنا یا اثر تطهیر برای بندگان الهی این است که خداوند موانع سلوک و حجاب‏های معنوی و روحی را از مسیر سالکان و رهروان سیر الی الله برطرف می‏سازد. بنابراین صلوات بر محمّد و آل محمّد(ع) به جز اینکه انسان را محبوب خدا می‏سازد، سیر و حرکت او به سوی حق را نیز در اثر رفع موانع، سرعت می‏بخشد.

امّا در جنبة منفی، هرکس نام حضرت ختم رسالت(ص) را ببرد یا آن را بشنود و بر ایشان صلوات و درود نفرستد، از فضیلت غفران حضرت ربوبی محروم می‏شود. با توجّه به آنچه گذشت، آنچه نصیب این انسان می‏گردد، این است که محبوب حضرت حق نخواهد شد (اگر مغبوض او نگردد) و در مسیر بندگی و سیر الی الله با موانع و حجاب‏های بسیاری مواجه خواهد گشت و به تعبیر دیگر هیچگاه به مقصد خلقت و هدف آفرینش خود نخواهد رسید.

از آنچه گذشت، این نتیجة بسیار مهم حاصل می‏شود که جایگاه امام و رهبری در جامعه و نظام اسلامی، امری خطیر و بسیار بزرگ است؛ به طوری که حتّی عکس‏العمل شنیدن یا بردن نام رهبر و پیامبر اسلام(ص) می‏تواند سرنوشت‏ساز باشد و در تعیین عاقبت انسان به سوی خیر و کامیابی یا شرّ و بدبختی تأثیرگذار گردد.

چرا دشمنان جهانی و خبیث اسلام، با تمام توان می‏کوشند چهرة زیبا و دلنشین پیامبر اسلام(ص) را مخدوش ساخته و ساحت ملکوتی حضرتش جسارت و اهانت کنند؟ برای اینکه چنین جایگاه عظیم و تأثیرگذار را مخدوش سازند و از این‏روست که مسلمانان باید در مقابل، احترام و تکریمی فوق‏العادّه و جهانی برای حضرتش قائل شده و شخصیت نورانی ایشان را بزرگ شمارند که البتّه بس عظیم و احترام‏برانگیز نیز هست. اگر گفته شود خورشید را احترام نهید، خورشید ذاتاً آن‏قدر بزرگ، نورانی و ارجمند است که هرکس ساحت گرانسنگ او را پاس بدارد، خود نورانی می‏شود و در ساحت نور وارد خواهد شد و جان و جهان خود را روشن خواهد ساخت. وقتی می‏گویند نامش را آن‏گونه ارج نهید و تمام احساسات و عواطف و همة هستی خود را به صورت صلوات نثار حضرتش کنید، اوّلاً دیگر کسی مجال جسارت و بی‏احترامی به او را نخواهد داشت و اگر هم جسارت کرد، ریش و ریشة خود را سوزانده است.

و ثانیاً اینکه احترام به نام مبارک آن حضرت، انسان را به احترام به مکتب و تعالیم دین ایشان رهنمون خواهد ساخت و ثالثاً همین احترامات و هدایت‏ها برای او نسبت به اهل‏بیت(ع) و جانشینان معصوم آن حضرت، سبب ره‏پویی مکتب ایشان و امروزه سبب رهنمون شدن به سوی آخرین وصیّ آخرین و جانشین ایشان، یعنی حضرت امام عصر(عج) خواهد شد و این خود در جهت هدایت و سعادت مسلمانان و بلکه همة بشریت می‏گردد.

امّا پیام دوم

پیام دوم حدیث و نکتة دیگر آن، این است که منظور از درود و صلوات، صرفاً درود گفتن و سلام و تحیّت فرستادن زبانی نیست؛ بلکه خضوع و خشوع در برابر دین و احکام اسلام و عمل به تعالیم مکتب نبوی می‏باشد و این، در آیة صلوات که می‏فرماید: «خدا و ملائکه‏اش بر نبیّ گرامی صلوات می فرستند. پس شما ای مؤمنان نیز بر او صلوات بفرستید.» و تسلیم محض او شوید. از اینجا معلوم می‏شود که علاوه بر صلوات زبانی، صلوات وجودی و رفتاری و عملی نیز لازم است و به تعبیر دیگر، صلوات، ابعاد گوناگونی دارد و وقتی گفته می‏شود بر محمّد و آل محمّد(ع) صلوات بفرستید؛ یعنی در همة این ابعاد و جهات و با تمام وجود، متوجّه آن حضرت و اهل بیت گرامی‏شان(ع) شوید؛ زیرا راه به سوی سعادت و کمال و سیادت و اقتدار امّت اسلام در دنیا و آخرت از کوی آن بزرگواران می‏گذرد.

از این‏روست که هر کس به محض بردن یا شنیدن نام مقدّس حضرت نبوی(ص) و صلوات فرستادن بر ایشان مورد توجّه خود خداوند و تمامی ملائکه‏اش قرار گرفته و جریان فیض و عنایت الهی شامل حال او می‏گردد و اگر صلوات نفرستاد، مورد غضب و سخط خداوند و تمامی کارگزاران عالم ملک و ملکوت قرار می‏گیرد.

پی‏نوشت: