شمّه‏ای از ویژگی‏های امام عصر(عج)

تشرّفات به محضر امام عصر(عج)

بیانات آیت‏الله بهجت؟ره؟

مقام و منزلت ائمّة اطهار(ع)

وای بر ما اگر هم دنیا و اهل آن از ما روگردان باشند و هم امام زمان(عج) از ما رو گرداند و ما را قبول نداشته باشد.

ائمّه(ع) دربارة مقامات خود فرموده‏اند:

«(ما) گنجینه‏داران علم الهی هستیم. ما مفسّر و ترجمان امر خداییم. ما گروهی معصوم (از گناه و اشتباه) هستیم که خداوند تبارک و تعالی به اطاعت از ما فرمان داده و از نافرمانی نسبت به ما نهی کرده است. ماییم حجّت رسای خداوند بر تمام آنچه زیر آسمان و بالای زمین قرار دارد.»1

و نیز [بدین مضامین] فرموده‏اند:

«خداوند متعال ما را به خود اختصاص داده و در مقام خود به پا داشته است؛ پیروی از ما را پیروی از خود و نافرمانی از ما را نافرمانی از خود قرار داده است.»2

وای بر کسی که این مقامات را برای ائمّه(ع) قائل نباشد و وای بر کسی که این مقامات را برای آنها بالذّات بداند؛ نه بالتّبع و بالغیر و از خدا و به خدا!3

چون ستاره‏ای درخشان می‏درخشد

می‏دانیم که مراتبی هست، عصمت هم مراتبی دارد. لذا در خود انبیاء و اوصیاء(ع) نیز قائل به تفاضل هستیم. در انبیاء، اولوالعزم داریم [و باز در میان انبیاء اولوالعزم] خاتم الأنبیاء(عج) داریم که از همه اولوالعزم بالاتر است. بلکه اوصیای خاتم الأنبیاء(ص) بالاتر از انبیاء اولوالعزم(ع) هستند و در میان این اوصیاء نیز، خمسة طیّبه(ع) را بر غیر خمسه مقدّم می‏دانیم. در میان اوصیای غیر خمسه نیز صاحب وقت ما(عج) مقّدم و در میان آنها «همچون ستاره‏ای درخشان»4 است.

امامت حضرت(عج) از معجزات شیعه

امامت کودک در پنج سالگی از معجزات شیعه است.

او از ما دور نیست

قربان مقاماتش (حضرت صاحب‏الزّمان(عج))، مَثَل او مَثَل غیب الغیوب است. او از ما دور نیست: «او با شماست؛ هر جا که باشید.»5 ولو قعر جهنّم باشید. ما خود را از او را دور می‏کنیم.

چشم بینای خدا

اهل بیت عصمت و طهارت(ع) بندگانی هستند که علم و

صوابشان (درستی) فراگیر است؛ یعنی با داشتن مقام عصمت، نه خطا می‏کنند و نه خطیئه.6

امام زمان(عج) «چشم بینا، گوش شنوا، زبان گویا و دست گشادة خداوند» است و از اقوال، افعال افکار و نیّات ما اطّلاع دارد؛ مع ذلک گویا ما ائمّه و به خصوص امام زمان(عج) را حاضر و ناظر نمی‏دانیم؛ بلکه گویا مانند عامّه اصلاً زنده نمی‏دانیم و به کلّی از آن حضرت والا غافل هستیم.

امام حاضر

تا به حال حدود هزار و چند صد سال از غیبت حضرت می‏گذرد؛ اینکه بعد چه خواهد شد، نمی‏دانیم. همین‏قدر می‏دانیم که انسان باید او را حاضر و ناظر بداند؛ «چشم بینای خدا و گوش شنوای او». اگر می‏دانیم که «أُذُنُهُ الواعیة» است و اگر می‏دانیم که او «عَیْنُ الله النّاظِرَةُ» است، پس باید یقین داشته باشیم که این حرف‏هایی را که ما می‏زنیم او جلوتر از شنونده‏های ما می‏شنود. در مجالس حاضر می‏شود7 و تمام مطالب را می‏داند؛ حتّی مثلاً این را که از چه کسی تقلید کنند، جواب می‏دهد. (مثلاً از ایشان سؤال شده که فلان شخص در عالم بودن چطور است؟ [فرموده:] «بد نیست.» می‏پرسد آن دیگری چطور است؟...)8 الی ما شاءالله در این تشرّفات از حضرت [چنین مطالبی] نقل شده است ...حالا این حرف‏ها هم نباشد [مهم نیست]، اینها مؤیّدات قطعیات شیعه است]9 بر طبق این قطعیات می‏دانیم که آنها در مجالس ما حاضر هستند؛ به حضوری اقوی از حضور حاضران، حاضر هستند؛10 اسرع از شنیدن دیگران می‏شنوند؛ بهتر از دیدن دیگران می‏بینند. آن وقت ما اینها را کالعدم حساب بکنیم مثل همان‏هایی که از اصل منکر هستند؟

آئینة تمام عالم

گویا بنا بر این است که در عمل خدا نادیده گرفته شود؛ با اینکه در روایت «کافی» دارد که عمودی از نور برای امام است که اعمال بندگان در هر شهری را در آن می‏بیند11 یا ملکی برای او خبر می‏آورد.12 همچنین روح القدس مؤیّد او و با اوست؛ غیر از آن روحی که هر سال یک بار در شب قدر بر او نازل می‏شود.13

بنابراین اگر مثلاً پرده‏ای هم دور عمل خود بکشیم،

فایده ندارد و دید امام نافذتر است و در برابر چشمان واقع‏بین او مانع و حائل ایجاد نمی‏کند. همچنین در رؤیت امام(عج) مقابله و محاذات (هم‏سویی) شرط نیست؛ بلکه هر جا که نشسته، بر زمین‏های پایین‏تر و آسمان‏های هفتگانه و آنچه درون آنها و میان آنهاست اشراف دارد.14

خداوند متعال می‏فرماید: «در حال کودکی، حکم را به او عطا کردیم»15 و نیز می‏فرماید:

«حضرت عیسی(ع) در گهواره گفت: من بندة خدایم. خداوند به من کتاب عطا کرده و مرا پیامبر قرار داده است.»16

اگر مسئلة امام‏شناسی بالا رود، خداشناسی هم بالا می‏رود؛ زیرا چه آیتی بالاتر از امام؟ امام آئینه‏ای است که حقیقت تمام عالم را نشان می‏دهد.

مقدرّات بر امام(عج) عرضه می‏شود

همین امور مختلف که در روزهای هفته واقع خواهد شد، شب‏های جمعه بر امام زمان(عج) عرضه و امضا می‏شود. امضاهای آنها داخل در امر است. نظیر لیلة القدر که حوادث سال بر ولیّ و امام و اکمل اهل عصر(عج) عرضه می‏شود.17 همین مطالب هم در شب جمعه برای او هست؛18 یعنی امور اتّفاقیه و مخصوصه بین دو جمعه؛نه امور مشترکه در طول سال.

ارائة اعمال به امام عصر(عج)

خدا می‏داند در دفتر امام زمان(ع) جزو چه کسانی هستیم: کسی که اعمال بندگان در هر هفته، دو روز (دوشنبه و پنجشنبه) به اویشان عرضه می‏شود.19 همین‏قدر می‏دانیم آن‏طوری که باید باشیم، نیستیم.

نظارت دقیق بر اعمال بندگان

آیا نباید توجّه داشته باشیم که ما رئیسی داریم که بر احوال ما ناظر است؟! وای بر حال ما اگر در کارهایمان او را ناظر نبینیم یا او را در همه‏جا ناظر ندانیم! گناهان شخصی که در خلوت انجام می‏گیرد و ربطی به امور اجتماعی ندارد، استحقاق جهنّم را دارد «مگر اینکه بعد از آن توبه‏ای متناسب با آن گناه، انجام گیرد»؛ [با این حال] عواقب گناهان اجتماعی که موجب تغییرات در جامعه و اختلال نظام و انحلال آن یا تحریم حلال و ترک واجب یا مصادرة اموال، هتک حرمت و قتل نفوس زکیّه و ریختن خون مسلمانان و حکم به ناحق و... می‏شود، چگونه خواهد بود؟

با وجود اعتقاد به داشتن رئیسی که «چشم بینای خدا» است، آیا می‏توانیم از نظر الهی فرار کنیم و یا خود را پنهان کنیم و هر کاری را که خواستیم، انجام دهیم؟ چه پاسخی خواهیم داد؟

همة ادوات و ابزار را از خود او می‏گیریم و به نفع دشمن به کار می‏گیریم و آلت دست کفّار و اجانب می‏شویم و به آنها کمک می‏کنیم. چقدر سخت است! اگر برای ما این امر ملکه نشود که در هر کاری که می‏خواهیم اقدام کنیم و انجام دهیم، ابتدا رضایت و عدم رضایت او را در نظر نگیریم و رضایت و خشنودی او را جلب ننماییم. البتّه رضایت و سخط او در هر امری معلوم است و ظاهراً منتهی به واضحات می‏شود و در غیر واضحات و موارد مشکوک باید احتیاط کنیم. در همین اواخر اتّفاق افتاده که شخصی در تقلید و تعیین مرجع شایسته شک و تردید داشت. در خواب چهرة شخص مورد نظر را به او معرّفی کردند. به «نجف» رفت و پس از مدّتی جست‏وجو او را پیدا کرد. البتّه هر کدام از این نقل‏ها قابل تکذیب است؛ ولی از مجموع این قضایا معلوم می‏شود که امام زمان(عج)، متوجّه و مراقب ماست و نمی‏توان گفت از احوال ما مطلّع نیست و ما هر کار یا هرچه را خواستیم، می‏توانیم آزادانه انجام دهیم.

قبل از رسیدن نور می‏بیند

روایت دارد که امام زمان(عج) که ظهور نمودند، می‏فرمایند: «ألا یا أهل العالم!» پنج ندا به اهل عالم می‏کند. [ندای حضرت(ع) بدون هیچ دستگاه و اختراعی به همه می‏رسد. به هر کسی به لغت (زبان) خودش به او می‏رسد. در عالم، نه در این پنج قارّه یا مثلاً چهار اقلیم. نه خیر این [پیغام‏های بشری محدود هستند و آن هم با دستگاه ترجمه می‏شود و به آنها می‏رسد،] امّا ندای حضرت(عج) غیر محدود است و بدون دستگاه به اهل عالم می‏رسد که می‏فرمایند:

«ألا یا أهل العالم أنا الصمصام المنتقم، الثالث: ألا یا أهل العالم إن جدّی الحسین قتلوه عطشان، الرابع: ألا یا أهل العالم إنّ جدّی الحسین علیه السّلام طرحوه عریانا، الخامس: ألا یا أهل العالم إنّ جدّی الحسین علیه السّلام سحقوه عدوانا.»20

به هر کسی به لغت خودش می‏رسد. این فرق بین اعجاز است و بین آن کارهایی که با آن اسباب‏چینی درست می‏شود و این خود نیز از علامات امامت واقعیه است که به منزلة نبوّت می‏باشد. این اعجاز است؛ بلکه بالاتر از همة اینها. ما کجا به معرفت مقامات آنها می‏رسیم؟ چگونه می‏توانیم به معرفت مقامات آنها برسیم؟ «عین الله الناظرة وأذنه الواعیة».

این کلامی را که به شخصی که نزدیک خودم است، می‏گویم و او می‏شنود، قبل از اینکه او بشنود، «أذن الله السامعة (؛ گوش شنوای خداوند)»، حضرت والا جلوتر می‏شنود. حرف من با جلیس (همنشین) خودم را او زودتر از جلیس من می‏شنود و همچنین زودتر از اینکه من کلام جلیسم را بشنوم [حضرت(عج) می‏شنود]. همچنین در دیدن‏ها، برقی (نوری) که مثلاً هست [، سرعت و زمان رسیدنش] اندازه و حدّی دارد [تا اینکه دیدن تحقّق یابد]؛ امّا [دیدن] او دیگر محدود نیست. اگر کسی از [طریق] این مطالب معرفت پیدا کند، می‏فهمد مسئلة ظهور امام(عج) و غیبت ایشان این‏گونه است که ما او را نمی‏بینیم، او ما را می‏بیند؛ ما کلامش را نمی‏شنویم، او کلام ما را می‏شنود.

هیچ چیز بر او مخفی نیست

برای امام هیچ چیز مخفی نیست. او همیشه می‏داند که مثلاً در فلان‏جا گنجی وجود دارد و چگونه گنجی است و در کجا چیزهای نفیس و گرانبها وجود دارد. برای امام که سهل است؛ از همین علمای بزرگ ما عجایب و غرایبی نقل شده است که انسان را متحیّر می‏کند. مرحوم شیخ عبدالحسین تهرانی، داخل «مسجد متوکّل عبّاسی» ملعون شده و می‏گوید: اینجا را حفر نمایید. حفر کردند و دیدند که سنگ‏های گرانبهای مرمر عجیب و غریبی در آنجا دفن شده است. آنها را آوردند و در حرم امامین عسکریین(ع) قرار دادند و تمام حرم را با آن سنگ‏ها فرش کردند. چه کسی می‏دانست که آن سنگ‏های گران قیمت، در آنجا مدفون است؟

شنیده‏ام البتّه باید تحقیق کرد آیا در روایات چنین چیزی وجود دارد یا نه، چون در دعایی خطاب به حضرت امیرالمؤمنین(ع) آمده است: «السَّلَامُ عَلَیْكَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ وَ عَلَی وَلَدَیْكَ الْحَسَنِ وَالْحُسَیْنِ وَعَلَی ضَجِیعَیْكَ آدَمَ وَنُوحٍ وَعَلَی جَارَیْكَ هُودٍ وَ صَالِحٍ وَرَحْمَةُ اللَّهِ و بركاته»21 می‏گویند سیّد بحرالعلوم یک جایی را [در «وادی‏السّلام»] نشان داد و فرمود: اینجا را حفر کنید. حفر کردند و دیدند یک لوحی پیدا شد که روی آن نوشته شده بود: «هذا قبْرُ هُودٍ وَ صالح.» قبر هود و پهلوی آن هم قبر صالح. تا به حال هم همان‏گونه معمور (آباد) است.

مقام حضرت مهدی(عج) که در نجف است، احتمال دارد همین‏گونه باشد که یکی از علما آن را تعیین کرده باشد که حضرت(عج) اینجا تشریف آورده‏اند.

هدایتگری همچون امام زمان(عج)

مگر ممکن است انسان در هدایت مردم به اندازة توانایی، مانند حضرت مهدی(عج) باشد و مورد عنایت و نظر او که چشم بینای خداست، نباشد؟

وای به حال کسی که چنین تشخیص بدهد که مراعات و معاونت (یاری) ظالم یا دفاع از ظلم برای او خیر است! ای کاش «لَیس» بودن و هیچ بودن عالم امکان را درک می‏کردیم و برای هیچ این‏قدر ارزش و اعتبار قائل نمی‏شدیم و بر سر هیچ، این‏همه با هم نزاع نمی‏کردیم.

حضور حضرت حجّت و اصحاب کساء(ع) در مجالس

خیلی دیده شده و گفته‏اند که حضرت حجّ(عج) را در مجالس توسّل یا «حدیث کساء» حاضر دیده‏اند؛ هرچند جدّ بزرگوارش پیغمبر اکرم(ص)، بلکه حضرات امیر و فاطمة زهرا و حَسَنَین(ع) هم حاضر بوده‏اند؛ زیرا اهل کساء از آن حضرت افضلند؛ ولی فضیلتی و خصیصه‏ای برای آن حضرت هم این است که برای آنها نبود و آن طول عمر، اشراق و افاضه به [سبب] او است.

واسطة فیض

کجا رفتند آنهایی که «یُذَرُكُمُ اللهَ رُؤْیَتُهُ؛22 دیدارش شما را به یاد خدا می‏آورد.» بودند؟ می‏گویند ماهی تا در آب است، قدردان نیست.

امام زمان(عج) واسطة بین خالق و مخلوق است، رشحاتی به این و مقداری به آن و قطراتی به دیگران می‏دهد. اگر هزار نفر هم از او استفاضه23 کنند یا بیشتر، دست خالی بر نمی‏گردند. اگر ما خیلی همّت داشته باشیم، فقط می‏توانیم به مردم بگوییم: راه این است و چاه این و راه کمال و زوال و صعود و سقوط این است، مبادا گم شوید.

دستگیری تا رسیدن به مقصود

ابتدای حرکت انسان در مسیر کمال و معرفت، استعداد است که می‏تواند از هیچ به همه چیز برسد و طرف و مقصد او خداست. ربوبیت خدا هم اقتضا می‏کند که در مسیر حرکت تکاملی انسان تا سرمنزل مقصود به او کمک و از او دستگیری کند. در دعای «ابوحمزه» آمده است:

«مِنْ أَیْنَ لِی الْخَیْرُ یَا رَبِّ وَلا یُوجَدُ إِلَّا مِنْ عِنْدِك؛24

پروردگارا! از کجا خیر به من برسد؛ در حالی که خیر جز

از نزد تو سرچشمه نمی‏گیرد؟»

حافظ، ولیّ، رهبر و همراه راه ما خداست؛ چنان‏که خود می‏فرماید:

«خداوند سرپرست مؤمنان است و آنان را از تاریکی‏ها به سوی نور بیرون می‏آورد.»25 یعنی از ظلمات سرگردانی به سوی نور رهسپار می‏کند.

ما در دریای زندگی در معرض غرق شدن هستیم و دستگیری ولیّ خدا لازم است تا سالم به مقصد برسیم. باید به ولیّ عصر(ع) استغاثه کنیم که مسیر را روشن سازد و ما را تا مقصد همراه خود ببرد.

پناهگاه حقیقی

اگر اهل ایمان پناهگاه حقیقی خود، امام زمان(عج) را بشناسند و به او پناه ببرند، آیا امکان دارد که از آن ناحیه مورد عنایت واقع نشوند؟

برای کسی که او را حاضر ببیند، غایب نیست

علی ایّ حال، غیبت مطلقه نیست. برای کسانی که او را حاضر می‏بینند و در هر دم هرچه از او بخواهند مستجاب می‏بینند، غیبت نیست. بلی؛ عدل عمومی که شرط آن یک هیئت اجتماعیة حکومتیه است، بالوجدان وجود ندارد.

علاوه بر اینکه روایاتی وارد شده است که عمودی از نور بین اور و مؤمنان هست که از آن استفاده می‏شود، تطلّع او بر مؤمنان غیر از تطلّع او بر همة عالم است. حضرت نظر خاصّی به آنها دارد. انسان اگر این را باور داشته باشد، دیگر خیلی فرق می‏کند و خیلی کارها را نمی‏کند. بعضی خیال می‏کنند چون غایب است، دیگر فریادرسی ندارد [و حضرت] کاری نمی‏کند. پدران او که وفات کرده‏اند، چطور حاجات مردم و زائران و متوسّلان را می‏دهند؟ او که حیّ است، نعوذ بالله نمی‏تواند بدهد؟ بعضی گمان می‏کنند در زمان غیبت، او همچون حالت خواب مثل اصحاب کهف است.

همچون اسم اعظم

پسر سیّدمرتضی کشمیری که می‏گویند پدرش دربارة او گفته بود: این فرزندم صاحب شأنی [معنوی] است؛ امّا من زمان او را درک نمی‏کنم. این پسر ایشان گفته بود: گفتن «یا صاحب الزمان أغثنی، یا صاحب الزمان أدركنی»26 کار اسم أعظم می‏کند.

او خیلی به ما نزدیک است

باید اعتقاد داشته باشیم که عنایت و امداد حضرت غایب(عج) در وقایع و حوادث و گرفتاری‏ها نسبت به شیعیان شامل است و آن حضرت امام مفترض الطاعة27 و حیّ است و قطعاً ظهور خواهد نمود و او «عَیْنُ اللهِ النَّاظِرَة»28 و براحوال ما مطّلع است.

ما کسانی را دیده‏ایم که گویی در گشایش و گرفتاری‏ها با آن حضرت مخابره و تلگراف داشتند؛ هرچه می‏گفتند یا از آن حضرت می‏خواستند، همان می‏شد. شخصی پیاده و خسته در بیابان بود. سه مرتبه گفت: یا امام زمان! یک مالی (مرکب‏سواری) بفرست. فوراً چرخ و ارّابه‏ای پیدا شد و او را سوار نمود و به مقصد رساند. آن حضرت خیلی به ما نزدیک است؛ ولی ما او را نمی‏بینیم و دور می‏پنداریم.

از همه حاضرتر ...

قاطع هستیم به اینکه [امام عصر(عج)] در عین اینکه غایب است، خیلی از کارهای حاضرها

را هم به جا می‏آورد. بله، تابع اذن خداست؛ البتّه [که] اماته و احیاء29 باید به ارادة خدا باشد. هر مریضی را بگوییم، شفا می‏یابد؟ نمی‏توانیم. هر دعایی مستجاب می‏شود؟ نمی‏دانیم. مصلحت یک ادارة دیگری دارد. مریض‏ها و متوسّلان به او را الی ماشاءالله شفا داده است؛ به طوری که خودشان می‏فهمیدند [از سوی امام زمان(عج) است].

مجاری امور به دست اوست

پارسال شخصی در «مشهد» کنار من آمد و گفت: دیشب در حرم امام رضا(ع) پنج کرامت از حضرت مشاهده کردم. همچنین عجیب اینکه امسال شنیدم دو نفر که هر دو عرب و از معاودین30 مقیم مشهد و به بیماری سخت مبتلا بودند، جداگانه برای شفا و قضای حاجت خویش به امام رضا(ع) متوسّل شدند. هر دو گفتند: همان شب توسّل در خواب حضرت معصومه(س) را دیدیم که فرمودند: «حضرت رضا(ع) فرمودند: «حاجت شما برآورده شده است.» و به یکی از آنها که کنارِ سرش به عمل جرّاحی احتیاج داشته، فرمودند: «دیگر احتیاج به عمل نداری.» و به دیگری فرمودند: «خیلی گریه کردی. زیاد گریه نکنید؛ زیرا حضرت از گریه شما زوّار و دوستان، متأذّی و متأثّر می‏شوند.»31 از اینجا استفاده می‏شود که حضرت رضا(ع) و حضرت معصومه(س) با هم اتّحاد و اتّصال دارند؛ بلکه همه نور واحدند؛ لذا انسان به هرکدام که متوسّل شود، از دیگری جواب می‏گیرد؛ البتّه مصحّحی در کار هست؛32 همچنان‏که از حضرت رسول(ص) حاجت خواسته‏اند و ایشان به حضرت امیر(ع) و آن حضرت به امام حسن(ع) تا امام زمان(ع) حواله داده‏اند؛ زیرا مجرای امور در این زمان آن حضرت(ع) است.

ترسان به خاطر گناهان ما

در زیارت حضرت غایب(عج) وارد شده است:

«و السَّلَامُ عَلَیْكَ أَیُّهَا الْمُهَذَّبُ الْخَائِفُ؛33

سلام بر توای پاک بیمناک!»

با اینکه اگر انسان خائن باشد باید خائف باشد و شخص مهذّب و بی‏گناه و پاک از کسی بیم ندارد؛ ولی آن حضرت با آن حریم پاک از اظهار خود خائف است. بنابراین از گناه ما و به خاطر اعمال ماست که آن حضرت و این هزار سال در بیابان‏ها34 در به در و خائف است.

خداوند چه صبری به او داده است!

با کمال دوستی ما نسبت به امام زمان(عج) ظهور او نه به حرف بنده است و نه به حرف شما. به حضرت امیر(ع) هم پیشنهاد کردند با معاویه بساز! اگر بنا بود به حرف آنها گوش کند، از همان اوّل گوش می‏کرد. به ایشان گفتند با او بسازید؛ بعد که حکومت شما مستقر شد. با او بجنگید؛ ولی حضرت به حرف آنها گوش نکرد.35

خدا به حضرت غایب(عج) چه صبری داده که هزار سال است می‏بیند بر سر مسلمان‏ها چه بلاهایی می‏آید و چه بلاهایی خود مسلمانان بر سر هم می‏آورند و همه را تحمّل می‏کند!

او وارث انبیاء(ع) است

زهری پیش عبدالملک36 بود؛ نامه آمد: در همین جایی که ما به مقاتله گرفته‏ایم، قصری پیدا شده است. می‏گویند قصر سلیمان بن داود است. هرچه سعی می‏کنیم، نمی‏توانیم داخل این قصر شویم. داخل شدن به این [قصر] هیچ راهی ندارد.

[زهری] گفت: بله، علی بن حسین(ع) به من فرمودند: «سلیمان بن داود یک قصری درست کرده است که کسی نمی‏تواند داخل آن قصر بشود غیر از پسر ما مهدی(عج) که از اولاد ماست.»

[عبدالملک] گفت: تو دروغ گفتی و علی بن حسین دروغ گفت. مهدی از ماست. گفت: من که حرفی ندارم. من که از خودم نقل نکردم. می‏گویم علی بن حسین(ع) [فرمود و او هم که] اینجا حاضر است؛ برو از او سؤال بکن. من دارم روایت می‏کنم و از خودم که نمی‏گویم. نمی‏دانست که این خبیث چه می‏خواهد بگوید. [عبدالملک] گفت: من با پسر ابوتراب چه کار دارم؟!37 من بروم به او بگویم تو چه می‏گویی؟ فهمید که این، صحبت عداوت و [نزاع] در حکومت است و چیز دیگری نیست.38

پی‏نوشت‏ها: