عصر حیرت، عصر چارپایان بی‌چراگاه

سردبیر

اجازه می‌خواهم بی هیچ مقدّمه‌چینی و پیشگفتار، سر اصل مطلب بروم.

پیش و بیش از ما، منظورم ساکنان این وطن اسلامی است، یهود و به تبع آن، یهودی‌زادگان و یهودی‌زدگان از مقام و جایگاه شیعیان آل محمّد(ع)،1 در منظومة هستی، نقش‌آفرینی‌هایشان در فراز و فرود تاریخ ماضی و از تأثیرگذاری‌شان در سرانجام تاریخ فردا، آخرالزّمان و زمینه‌سازی واقعة شریف ظهور منجیّ موعود باخبرند. برای این مدّعا دلایل بسیاری می‌توان ذکر کرد؛ از جمله آنکه:

- هیچ قومی به اندازة بنی‌اسرائیل، حسب آنچه از عصر موسوی بر آنها گذشته، از نقش تعریف شده برای بنی‌اسماعیل در بر کشیدن پرچم دولت حق و تأسیس جهان تک‌حکومتی متّکی بر عدالت مهدوی آگاهی نداشته و ندارد؛2

- هیچ قوم و طایفه‌ای به اندازة یهود از رقابت و کشمکش آشکار و نهان میان بنی‌اسماعیل و بنی‌اسرائیل در طول تاریخ چند هزار ساله و مجاهدت بنی‌اسماعیل (پیروان ادیان ابراهیمی) برای کوتاه کردن دست اشرار یهود از صحنة حیات فرهنگی و تمدّنی مستضعفان و مؤمنان باخبر نبوده است؛

- هیچ قوم و قبیله‌ای به قدر یهود و یهودی‌زادگان، همة سعی خویش را مصروف متوقّف کردن یا از کار انداختن ارّابة بنی‌اسماعیل در جادّة تاریخ و منزوی کردن آنها نکرده است. از این‌رو یهودیت بر این نکته واقف است که «فی التّأخیر آفات»؛ نمی‌بایست با تعلّل و تأخیر، فرصت‌ها را از دست داد و ماجرا را به آنجا کشاند که ناگزیر، در میدان کارزار، سینه به سینه با منجیّ موعود منصوب حضرت حق شده و پنجه در پنجة وی افکند. چه در آن صورت و موقعیت، برای یهود و یهودی‌زادگان، نتیجه‌ای جز هزیمت و شکست نمی‌توان متصوّر شد و این وعدة قطعی آسمانی است؛ آنجا که دربارة بنی‌اسماعیل فرمود:

«هُوَ الذی ارسلَ رسولَهُ بِالهدی و دینِ الحقُ لِیظهرَهُ علی الدّینِ کلّهِ و ثَوکَرهَ المشرکونَ»3

از این‌رو طیّ همة قرون و اعصار، یهود (اشرار بنی‌اسرائیل) سعی در علاج واقعه پیش از وقوع کرده و بر آن بوده تا ارّابة بنی‌اسماعیل و ساکنان و راکبانش را پیش از رسیدن به خطّ پایان از کار انداخته و از صحنة تاریخ محو کنند.

سال‌ها پیش از این، طیّ یک سخنرانی از «جنگ در چهار جبهه» گفت‌وگو کرده بودم و به تفصیل مصادیق هر جبهه را معرفی کرده بودم.

جنگی تمام عیار در میدانی آشکار و با سلاحی آشکار، پرچم‌هایی برافراشته، رو در رو و چکاچک شمشیرها... . کتاب سترگ «تاریخ جنگ‌ها» آکنده از شرح و بیان میادینی این‌چنین است و قرن‌هاست که جهان مستضعفان مبتلای نبردهایی خانمان‌سوزند. قبیله‌ای درگیر با قبیله‌ای دیگر، قومی در مواجهه با قومی دیگر، هم‌جوار و هم‌مرز، هر خطّ مرزی و سیم‌های خاردار تعبیه شده میان سرزمین‌ها، گسل‌هایی ناپایدارند که با انگشت اشارتی از بیرون یا درون به حرکت در آمده، ترک و فارس و بلوچ و افغان و عرب و کرد را به جان هم انداخته و از کشته‌ها پشته می‌سازند و به قول نامشهور: زهر طرف که شود کشته، سود اسلام نیست! با این‌همه، جنگ در میادینی چنین، زیان‌بارتر از سایر میادین که برخواهم شمرد، نیستند. در این میدان، هماره رقیبانی که همدیگر را می‌شناسد در حاشیه و در امان می‌مانند و آنان که همدیگر را نمی‌شناسند، در جنگ و ستیزند؛ برای آنچه که از حقیقتش بی‌خبرند.

صحنة دوم

جنگی تمام‌عیار در میدانی آشکار رخ می‌دهد؛ امّا با سلاحی پنهان و ناپیدا، پرچم‌هایی معیّن، میادینی قابل شناسایی؛ امّا نه در صحرا و دریا؛ بلکه در پشت میزها، جنگاورانی شیک و اتو کشیده، همچون عمروعاص و ابوموسی اشعری.

از اعصار کهن مردان سیاست هماره در حال زد و بند و

تصمیم برای جمعیتی بی‌شمار بوده‌اند و به نحو خاص، از عصر امویان، خلیفه‌ای خودخوانده همچون معاویه، به طرّاحی میادینی این‌چنین مشغول آمدند، در مجادله‌هایی بی‌پایان و معامله‌هایی سرشار تا ناحقّی حق و حقّی ناحقّ جلوه کند و کاخ‌ها و عمارات سبز و سرخ برکشیده شوند. ضرورتاً آنکه در میدان اوّل با تنومندی حاضر می‌شد، در میدان دوم گوی سبقت ار رقیب نمی‌ربود و چه بسا که با سرشکستگی، روی به فرار می‌گذاشت. پیش از آنکه بازوان توانمند، با کشیدن زه کمان، تیر زهرآگین بر سینة حریف بنشانند، اذهان و زبان‌ها و خِرد سیاسی، کارگر افتاده و خصم را ناگزیر به قبول شروط و شکست می‌سازند.

صحنة سوم

جنگ و جدالی پوشیده در لایه لایة رنگ و لعاب و رزم‌جویانی فاقد زور بازو، خردورزی سیاسی، در میدان هنر، سینما، موسیقی، دانشگاه، آکادمی‌های به ظاهر علمی، مسابقات، جشنواره‌ها، المپیادها، المپیک‌ها و... در سیر و سفری عادّی و جاری، حوزه‌های فرهنگی و تمدّنی غالب، خود را در صورت و محتوا، بر ساکنان حوزة فرهنگی مغلوب، تحمیل می‌کنند. از این نحوة رویارویی، با عنوان «تهاجم فرهنگی» هم یاد کرده‌ام. پر واضح است که هریک از اقوام، در جغرافیایی تو در تو به سر می‌برند. جغرافیای خاکی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و حتّی بهداشتی... و خصم هوشیار و مسلّح برای فائق آمدن بر رقیب، همة سعی خویش را در کار وارد می‌کند و ضرورتاً اقوام هوشیار، برای هریک از این صحنه‌ها، قرارگاه‌هایی تعریف و محافظانی به کار وارد می‌سازند تا ساکنان بی‌نوا، از کمترین آسیب در امان بمانند. صاحبان جان‌های لاغر و جاری از بینش و شناخت فرهنگی و از جمله عوام النّاس، متحمّل بیشترین آسیب‌ها می‌شوند. از این‌رو در این میدان، بی‌آنکه یک فشنگ از طپانچه‌ای خارج شود، جان‌ها فرسوده، آرمان‌ها پوشیده و ایده‌ها روی به فراموشی می‌گذارند. کینه‌های مانده از میان قرون و حقوق بر زمین مانده، به دست باد نسیان سپرده می‌شوند.

طیّ تاریخ معاصر که عمری بیش از دویست سال ندارد و در پا گرفتن حوزة فرهنگی و تمدّنی عصر مدرن، بسیاری از بنی‌اسماعیلیان از طیّ طریق بر جادّة حق بازماندند، توانایی‌ها، ثروت‌ها و آرمان‌های بلندشان از یادها رفت و نسلی در پی نسلی دیگر، در حوزة تمدّنی اصالتاً یهودی مستحیل و مرعوب خاستگاه یهود شد؛ همان‌که با عنوان «غرب‌زدگی» از آن یاد می‌شود.

جملگی، گیتی‌مدار شدند، همة مأموریت خویش و رفتن و رسیدن تا به ایستگاه آخرین بر صحنة تاریخ، یعنی دولت حقّ مهدوی را از یاد بردند.

صحنة چهارم

جدالی گم، ناپیدا، نه خصمی پیدا و نه سلاحی، گویی در شبی دیجور (تیره) و سیاه، در بیابانی خوفناک، شیاطین و اجنّه به شما حمله‌ور شده باشند. ضربه‌ای از پی ضربه‌ای بر سر و روی تو وارد می‌شود، از بلندی به پستی پرت می‌شوی و نمی‌دانی از کجا، چگونه و توسّط چه کسی ضربه می‌خوری؛ نه از سربازی مسلّح، نه سیاستمداری مکّار و حیله‌ورز و نه شاعری هتّاک و هجوگو. همة جغرافیای بودنت در همجه‌ای کار را در هم ریخته و تو را به چالش می‌کشد. جملة بنیادهای فکری، نظرگاهت را دربارة عالم و آدم و باورهایت را دیگرگونه ساخته و مبتلای پریشانی‌ات می‌کند؛ امّا در فضایی چنان مه‌آلود که دوست را از دشمن و روز را از شب نخواهی شناخت.

برای مقابله و مواجهه با خصم در هر یک از میادین سه‌گانة اوّل و سابق‌الذّکر می‌توان اندیشه کرد و نوعی بازدارندگی داشت، رزم‌آورانی از تربیت و با سلاحی از همان جنس به میدان اعزام کرد و به حوزه‌های نظامی، سیاسی، اقتصادی و حتّی امنیت بهداشتی و روانی ساکنان یک سرزمین، امنیت و مصونیت بخشید و حتّی تجدید حیات هر حوزه را واپسین هجمه‌ها و ویرانی‌ها موجب شد؛ امّا چه باید کرد در هنگامه‌ای که خصم، با گذر از همة لایه‌ها و سطوح، پوشیده‌ترین ساحت حیات معنوی و فرهنگی تو را و ساکنان سرزمین تو را هدف تیرهای زهرآگین خود ساخته باشد؟

مهاجمی فرا روی خود نمی‌بینی و میدانی را که بتوانی در آن جولان دهی و رجز بخوانی. قرارگاه و ساخلویی مشاهده نمی‌کنی که به سویش هجمه‌آوری. جملة احیاگران، مجاهدان و صاحبان خرد سیاسی و معلّمان فرهنگی، تنها مجال حضور و مجاهدت و مقابله در میادینی می‌یابند که خصم را بشناسند، ببینند و راه مقابله و خنثی‌سازی تهدیداتش را کشف کنند. در میدانی کور و کر، آنگاه که بنیادهای فکری و نظری مورد هجمه واقع شده و امواج شبهات راه‌یابی به حقایق را مسدود می‌سازند، چگونه می‌توان راهی برای رهایی و نیل به حقیقت چنان‌که هست، یافت؟

برای هر میدانی، سلاحی

یهود کین‌جو به مدد ابلیس و جنودش، از آن روز که عزم خود را برای هجمه و اغوای بندگان خدا جزم و بر آن قسم یاد کردند، با همة تجربه‌های چند هزار ساله، توانایی‌های فوق بشری و استعدادهای شگرف، برای هر طایفه از ابنای آدمی، سلاحی و ابزاری و برای هجمه بر هریک از ساحات وجودی‌اش ترفندی و حیله‌ای در کار وارد ساختند و برای پاسخگویی کاذب به هریک از مطالبات جسم و جان فرزندان آدمی، بدلی کاذب تعبیه و امر را بر جمله خلایق مشتبه ساختند، مجاز به جای حقیقت به لباس موسی(ع) و مسیح(ع) و محمّد(ص) در آمدند. به بیان «قرآن»:

«و چون به آنان گفته شود در زمین فساد مکنید، می‌گویند: «إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ...» و چون به آنان گفته شود همان‌گونه که مردم ایمان آوردند شما هم ایمان بیاورید،

می‌گویند: «أَ نُؤْمِنُ کَما آمَنَ السُّفَهاءُ...» همان‌گونه که کم‌خردان و سفیهان ایمان آورده‌اند هم ایمان بیاوریم؟ و چون با ایمان‌آوردگان برخورد کنند، می‌گویند: «آمَنّا»، ایمان آوردیم و چون با شیاطین خود خلوت کنند، می‌گویند: «اِنّا مَعَکم اِنّما نحنُ مُستهزئونَ؛ در حقیقت ما با شما [شیاطین] همراهیم و فقط آنان را ریشخند می‌کنیم...»4

ابلیس به مدد یهود، در همة نقطه عطف‌های مهمّ واپسین هر نبی و مرسل، در لباس هر دین و مذهب، با ایادی نفوذی خویش:

- تابلوها تعبیه شده و رهنمای جادّه‌ها را دیگرگون ساخت؛

- آدرس‌ها و نشانه‌های داده شده را مخدوش نمود؛

- مقصدها را پوشیده و مأوایی دیگرگون را فراروی آدمیان نمودار ساخت؛

- معانی را مغلوب، معارفه را مجهول، حقایق را تحریف، سنّت‌ها را بدعت و بدعت‌ها را سنّت معرفی کرده و تاریخ گذشته را دیگرگونه می‌نویسند تا امّت‌های موسوی و عیسوی و محمّدی، در حالی که آسوده‌خاطر خود را بر صراط مستقیم و سنّت انبیاء و رسل می‌شناختند و در این گمان که بر جادّة حق مستقر و به سوی کعبة مقصود روانه‌اند، آن‌چنان که یهود می‌طلبید، به عالم و آدم بنگرند و مطابق با خاستگاهش بر زمین مشی کنند، بر مرامش پای فشارند و در همان حال، پایان کار خود را اصلاح و سعادت و عمل خویش را مشمول ثواب و نعمت بپندارند.

امام صادق(ع) فرمودند:

«پسر نعمان! ما خاندانی هستیم که شیطان پیوسته و دائماً فردی را به جمع ما وارد می‌کند که نه از ما و نه هم‌عقیدة ماست. پس چون او را مشهور ساخت و مورد توجّه مردم شد، شیطان به او دستور می‌دهد که بر ما دروغ ببندد و به همین منوال ادامه دارد؛ یکی که رفت دیگری از راه می‌رسد.»5

از روز نخست از تاریخ حیات بشر و پس از حضرت آدم(ع)، یک طریقت بیش نبود. یک امّت واحده برای تجربة تمامیت فلاح و قرب حضرت حق و منازلی که انبیاء و رسل، یکی پس از دیگری برای دستگیری و هدایت عبادالله قیام و انگشت اشارت به سوی حق و حقیقت نشانه رفتند تا شاید ارّابة اهل ایمان به سوی مقصد غایی، در آخرالزّمان پیش رود و در همراهی با حضرت خاتم الاوصیاء، خلیفة الله فی الارض (عج) پایه‌های دولت کریمة مهدوی برکشیده شود، خلق عالم از دام و در ابلیس برهند و بهشت موعود را به تجربه بنشیند.

هیهات! که از این‌همه، ابلیس آگاهی یافت و بر آن شد تا واسپس هر نبیّ و وصیّ، آب رفته را به جوی بازگرداند، با اشارت ابلیس، کاهنان معبد جادو، هم‌پیمانان ابلیس و یهود، بنا بر رخنه در دیواره‌های ایمان و بناهای برکشیده‌شدة انبیاء گذاردند و رهزنان دین را در جمع مؤمنان نفوذ دادند و موجبات تحریف و تغییر در آئین‌های وحیانی و حقیقی را فراهم آوردند. امامان ضلالت و گمراهی، علیه امامان هدایت در کار وارد شدند، جماعتی را به گرد خویش جمع آوردند، خود را مُصیب (برحق) و رقیب را مُخطّی خواندند، رشته‌های انبیاء و اولیای الهی را پنبه ساختند، معبد را جایگزین مسجد و ضلالت ما به ازای هدایت، پیش چشم خلق آراستند.

قابیل، یهودا، سامری، پولس و دیگران، در جهان اسلام از ابوبکر، عمر و معاویه گرفته تا علی‌محمّد باب در نقطه عطف‌هایی خاص، موجب انشقاق و انحراف‌های بزرگ و تاریخ‌ساز بودند؛ تأثیرگذار در گستره‌ای وسیع برای دور کردن خیل بندگان خدا از صراط مستقیم انبیاء عظام الهی و عاملی مؤثّر در مسخ و نسخ آئین نازل شده از آسمان وحی بر انبیای عظام الهی. اینان، در اجرای مأموریت محوّله موجب:

1. مخدوش شدن نظام فراخوانی و ارتباط‌گیری بندگان خدا با حضرت حق مطابق دستورالعمل‌ها، احکام و سنّت‌های وضع شده توسّط انبیای الهی شدند؛

2. موجب بروز انشعاب و انشقاق در آموزه‌ها و سرانجام تفرّق پیروان ادیان و فاصله گرفتن آنان از انبیاء و اوصیای ایشان شدند؛

3. موجب تضعیف جبهة اهل ایمان، تقویت جهبة کفر و شرک و نفاق و آسیب‌پذیر شدن مؤمنان شدند؛

4. موجب جابه‌جایی احکام و سنّت‌ها، بزرگنمایی فرعیات و حواشی و کوچک‌نمایی اصول بنیادین دینی شدند؛

5. موجب به تأخیر افتادن یا تعطیلی احکام و دستورالعمل‌ها و جایگزینی آنها با احکام و نسخه‌هایی با منشاء غیرالهی؛

6. باعث پیشرفت و پیشی گرفتن ارّابة شیطانی بنی‌اسرائیل و غالب آمدن حوزه‌های فرهنگی و تمدّنی غیرالهی بر

حوزه‌های فرهنگی و تمدّنی مبتنی بر احکام آسمانی؛

7. موجب پوشیده ماندن بسیاری از حقایق و رخدادهای تأثیرگذار در حیات مادّی و معنوی مؤمنان و ارائة تحلیل‌هایی نادرست در ساختار سازمان اجتماعی مؤمنان هستند؛

8. موجب طولانی شدن غیبت آخرین حجّت الهی و تأخیر در واقعة شریف ظهور حضرت موعود(ع) شدند.

اینان، بی‌حجّت و اذن الهی، غاصب مناصب و موجب جدا ماندن اولیاء و اوصیای معصوم و منصوب حضرت حق، مطرود و منزوی شدن ایشان و سرانجام مغلوق الید شدن آنها در اعمال ولایت و اجرای حدود الهی بودند.

هفتاد و سه ملّت

انس بن مالک از پیامبر(ص) نقل می‌کند که فرمودند:

«بنی‌اسرائیل پس از حضرت عیسی(ع) به هفتاد و یک گروه پراکنده شدند که هفتاد گروه از آنان نابود و گروهی رهایی یافتند و به راستی که امّت من به زودی به هفتاد و سه فرقه پراکنده خواهند شد که هفتاد و دو گروه از آنان نابود شده و یک گروه نجات خواهند یافت. گفتند: ای پیامبر خدا! آن یک گروه کدامند؟ حضرت سه مرتبه فرمود: جماعت، جماعت، جماعت.»6

مصنّف این کتاب گوید: منظور از جماعت، اهل حق است؛ گرچه اندک باشند و از پیامبر خدا(ص) روایت شده که فرمودند:

«مؤمن به تنهایی حجّت است و مؤمن به تنهایی جماعت است.»7

از اینجاست که عرض می‌کنم در طیّ همة ازمنة کهن و تا به امروز، عوامل نفوذی و به ظاهر ذی‌صلاح، بیش از هر عامل دیگری موجب تضعیف جبهة ایمانی بودند. اینان، جامعة اسلامی و حیات مؤمنانه را به امور فرعی مشغول و از امور حقیقی و اصیل مغفول ساخته، موجب فراموشی غایت و مقصد مطلوب و سیر و سلوک مؤمنانه شوند و بنا به خاستگاه یهود، یهودی‌زادگان و یهودی‌زدگان، همة توجّهات بنی‌اسماعیل را از مظهر تامّ و اتمّ حضرت حق، امام زمان(عج) دور و به شاخه‌های و شعب فرعی مشغول کردند و در مشی افراطی، موجب تضعیف جبهة مؤمنان شدند.

ادّعا باعث ابتلاء است

در پرسش از دلایل طولانی شدن غیبت، آمد و شد دولت‌های مدّعی و فرصت‌هایی را که خداوند به جمیع بندگان مدّعی عدالت‌خواهی و اصلاح‌گری می‌دهد، می‌توان به عنوان یکی از علل این واقعه برشمرد. مطالعة احوال بسیاری از دولت‌ها در طول تاریخ نشان می‌دهد که کم نبودند دولت‌مردان و حاکمانی که پیش از نشستن بر مصدر حکومت و ملک‌داری، در سر ادّعای حکمرانی به شیوة انبیاء و اوصیاء داشتند؛ امّا در عمل، بر جملگی ثابت شد که به حقیقت مرد این میدان نبودند. امام صادق(ع) می‌فرمایند:

«دولت ما آخرین دولت است و هیچ خاندان دارای حکومتی باقی نمی‌ماند؛ مگر اینکه قبل از ما به حکومت می‌رسد تا اینکه وقتی شیوة (حکومت) ما را دیدند، نگویند: اگر ما به حکومت می‌رسیدیم، به همین شیوة اینان رفتار می‌کردیم و این فرمودة خدای عزّ و جلّ است که: «و عاقبت، از آنِ پرهیزگاران است.»8و9

انباشته شدن بی‌عدالتی‌ها در اثر بی‌لیاقتی‌ها و بر زمین ماندن منظور حضرت حق در ازدحام ادّعاها و منیّت‌ها، در گذر زمان، زمینی را آکنده از ظلم و فساد و بشر را تشنه‌تر از هر زمان برای تجربة عدالت و دیدار امام عدل کرد. همان امام عالی‌مقام، امام صادق(ع) فرمودند:

«هر جماعتی دولتی خواهند داشت...»

امام صادق(ع) سروده‌اند:

«لِکُلِ أنَاسِ دَولَة یَرقُبُونَهَا

وَ دَولَتُنا فِی آخِرِ الدَّهرِ تَظهَر؛

«هر سلسله را دولت و جاهی است به عالم

در آخر دهر است ز ما حکم مسلّم.»10

پیامبر خدا(ص) فرمودند:

«به زودی روزگاری بر امّت من فرا می‌رسد که از قرآن، جز نوشته‌هایش و از اسلام، جز نامش باقی نمی‌ماند. خود را مسلمان می‌نامند؛ در حالی که دورترین مردم از اسلام هستند. مسجدهایشان آباد است؛ امّا از هدایت، خراب (تهی) می‌باشد. فقیهان آن روزگار بدترین فقیهان زیر این آسمان کبودند. فتنه و گمراهی از آنها برمی‌خیزد و باز به آنها برمی‌گردد.»11

آن هنگامه که حضرت خاتم‌الاوصیاء(عج) به اذن الله قیام کند و با برافراشتن پرچم «البیعة لله»، در هیئت احیاگری عالی‌مقام، بنیادهای کفر و شرک و نفاق را نشانه رفته و ارکان دین را عمارت و اسلام را حیاتی تازه می‌بخشد، برخی در این گمان می‌افتند که ایشان دینی جدید عرضه می‌دارد.

در روایتی که از امام صادق(ع) در کتاب «اثبات الهداة» نقل شده می‌خوانیم:

«هنگامی که قائم خروج کند، امر تازه، روش تازه و داوری تازه‌ای با خود می‌آورد.»12

تازگی برنامه‌ها، سنّت‌ها و قضاوت‌های حضرت، به سبب فاصلة شگرفی است که میان عصر بعثت و عصر ظهور اتّفاق افتاده، در ازدحام آمد و شد مدّعیان، مهجوریت قرآن و سنّت رسول مکرّم اسلام(ص) و دور ماندن مردم از جغرافیای ولایت اوصیای رسول خدا(ص).

از حضرت ابی‌عبدالله(ع) نقل است که فرمودند:

«وقتی قائم ما قیام کند مردم را از نو به سوی اسلام دعوت می‌کند و به سوی چیزی که کهنه شده و عموم مردم از آن دور افتاده‌اند، هدایت می‌کند. آن جناب مطری نامیده شده؛ زیرا به چیزی که مردم از آن دور شده‌اند هدایت می‌شود و قائم نامیده شده چون برای به پا داشتن حق قیام می‌کند.»13

عصر حیرت، عصر ندانم به کجایی آدمی

جناب حافظ در غزلی از گمگشتگی، ناپیدایی راه مقصود و شبی دیجور می‌سراید که

فرزندان آدمی، از ژرفای جان، کوکب هدایت را جست‌وجو و خلاصی خود را از بیابان حیرت بی‌پایان طلب می‌کنند.

در این شب سیاهم گم گشت راه مقصود

از گوشه‌ای برون آی ای کوکب هدایت

از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزود

زنهار از این بیابان وین راه بی‌نهایت

ای آفتاب خوبان! می‌جوشد اندرونم

یک ساعتم بگنجان در سایة عنایت

احساس حیرت، حاصل عجز و ناتوانی آدمی است در درک حقایق و معارف، حالتی از سرگشتگی به هنگام تأمّل و تفکّر دربارة راه خلاصی از بن‌بست‌ها و بحران‌ها و ناپیدایی مخرجی برای رهایی، بارزترین وجه از حیرت را متعلّق به آخرالزّمان و سال‌های دیجور پیش از ظهور حضرت موعود می‌شناسند.

گمراهی اقوام در عصر حیرت

اصبغ بن نباته گوید:

بر امیرالمؤمنین(ع) وارد شدم و دیدم در اندیشه فرو رفته و با انگشت بر زمین خط می‌کشد. گفتم: ای امیرالمؤمنین چرا شما را اندیشناک می‌بینم و چرا بر زمین خط می‌کشید؟ آیا به زمین و خلافت در آن رغبتی دارید؟ فرمود: «نه و الله، نه به آن و نه به دنیا هیچ روزی رغبتی نداشته‌ام؛ و لیکن در مولودی اندیشه می‌کنم که از سلالة من و یازدهمین فرزند من است. او مهدی است و زمین را پر از عدل و داد می‌سازد؛ همان‌گونه که پر از ظلم و جور شده باشد. او را غیبت و حیرتی است که اقوامی در آن گمراه شده و اقوامی دیگر در آن هدایت یابند.» گفتم: ای امیرالمؤمنین! چنین چیزی واقع خواهد شد؟ فرمود: «آری؛ همان‌گونه که او آفریده شده، دارای غیبت نیز خواهد بود. تو از کجا این امر را می‌دانی؟ ای اصبغ! آنها بهترین این امّت به همراه نیکان این عترت خواهند بود.» گفتم: بعد از آن چه خواهد شد؟ فرمود: «سپس خداوند هر چه بخواهد کند که او را ارادت و غایات و نهایاتی است.»14

حضرت معصوم، وضع شیعیان را در این شرایط تاریخی، وضع چارپایانی بی‌چراگاه توصیف می‌کنند که به دنبال چراگاه و آبشخور به هر جا پرسه می‌زنند؛ امّا مراد نمی‌یابند.

عصر حیرت، چارپایان بی‌چراگاه

عبدالعظیم بن عبدالله حسنی از امام نهم جواد الائمّه(ع)، از پدرانشان حدیث کرده است که امیرمؤمنان(ع) فرمودند:

«برای قائم ما غیبتی است که مدّتش طولانی است. گویا شیعه را می‌بینم که در غیبتش چون چارپایان جولان می‌زنند و چراگاه می‌جویند و به دست نمی‌آورند. آگاه باشید هر کدامشان بر دین خود ثابت بماند و برای طول غیبت امام، دلش دچار قساوت نشود. او در روز قیامت در درجة من، با من است.»15

در چنین موقعیتی که ابرهای تیره راه‌ها را گم و عقل‌های

وامانده چشم‌ها را بسته و مَجاز و شبهه، مجال کشف حقایق را از بین برده، شیعیان را گریزگاهی نیست، جز آنکه در تجربة اضطراری تمام روی به قطب ثابت هستی، چراغ هدایت و کشتی نجات، امام مهدی(عج) آورد و ایشان را بخواند.

پی‌نوشت‌ها: