علوم اجتماعی و تعریف نسل

از دیدگاه علوم اجتماعی واژة نسل به گروهی اشاره می‌نماید که در یک بازة زمانی مشابه (به طور مثال، دهة شصت در ایران) به دنیا آمده و زندگی می‌کنند. آنها ضمن اینکه داری سن و سال تقریباً یکسانی هستند، از عقاید، اندیشه‌ها و بعضاً ایده‌های مشترکی برخوردارند. سبک زندگی افراد یک نسل از بسیاری جهات شبیه به یکدیگر است. گرایش‌های فکری و فرهنگی یک نسل بر اساس رخدادها و آنچه که در سال‌های زندگی خود با آن مواجه گردیده‌اند، ممکن است شباهت‌هایی به هم داشته باشد.

«مطالعات نسلی»1 شکلی از پژوهش و تحقیق است که محور خود را بر مبنای مفهوم نسل2 استوار می‌کند. واژة نسل یا generate از ریشه لاتین generare به معنای به وجود آوردن و تولید کردن برگرفته شده است. مطالعة جوامع انسانی بر اساس این طبقه‌بندی خاص و به شکل یک نسل، از قرن نوزدهم میلادی آغاز گردید. در قرن بیستم با افزایش سرعت تحوّلات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در جوامع گوناگون، این شکل از تحقیق پیرامون جوامع و گروه‌های انسانی اهمّیت ویژه‌ای یافت. امروزه با تکمیل‌تر شدن دانش مطالعات در این زمینه و بررسی‌های پژوهشگران، بازه‌های زمانی یک نسل بر اساس ۱۵ یا ۱۰ سال تعریف می‌گردد که طبقه‌بندی بر اساس دهة تولّد در مطالعات ایران پرکاربردتر است.

در کشورمان این مطالعات از زمانی که نسل جدید، پویایی و تحوّلات بیشتری از خود نشان داد، مورد توجّه قرار گرفته است. برخی از مطالعات و پژوهش‌ها نشان می‌دهد که فاصلة ارتباطی بین نسل والد (پدر و مادر) و فرزندان در حال افزایش است. به بیانی دیگر آنها زبان مشترکی برای برقراری ارتباط با فرزندان خویش نیافته و تصوّر می‌نمایند که گویی آنها و فرزندانشان با توجّه به اختلاف سنّی دو یا سه دهه، به جهان‌های متفاوتی تعلّق دارند.

رویدادهای چند سال اخیر نشان می‌دهد که مطالعات نسلی، یکی از ضروریات اصلی جامعه است. بسیاری از اندیشمندان معتقدند که توجّه به تفاوت‌ها، ویژگی‌های خاص و متمایز آنان و استفاده از ظرفیت و توان بی‌نظیر نسل جدید در بسیاری از موارد، راهگشای بسیاری از مشکلات به ظاهر لاینحل خواهد بود؛ امّا برخی از این اظهارنظرها مبتنی بر مشاهدات و تجربیات شخصی بوده و پژوهش‌های علمی و تحقیقات مستند زیادی در این زمینه انجام نپذیرفته است.

شناخت روحیات، خواسته‌ها، استعدادها و نگرش‌های منفی و مثبت این نسل قطعاً در برقراری آرامش در جامعه نقشی اساسی و کلیدی ایفا خواهد نمود. در واقع امروزه هر کشوری می‌کوشد نسل جوان و پر انرژی خود را که دارای توان و انگیزه بالای کاری است، به سمت خلّاقیت، نوآوری و ایجاد ساختارهای نوین هدایت نماید.

پی‌نوشت‌ها: