ثمرة مقدّس

مریم ضمانتی یار

زیر سوسوی فانوس کوچکی که تنها روشنایی حجره‌اش بود، کتاب را بست. چشمانش را بر هم گذاشت تا خستگی ساعت‌ها مطالعه و تحقیق در مورد بحثی که استاد در کلاس درس مطرح کرده بود، رفع شود؛ امّا حس کرد نیاز به هوای آزاد دارد. قلم و دواتش را برداشت و با کتاب روی طاقچه گذاشت و از حجره‌اش بیرون رفت. حجره‌های مدرسه همگی خاموش بودند و جز سوسوی یکی دو فانوس، روشنایی دیگری به چشم نمی‌خورد.

میرعلّام نگاهی به بارگاه امیرالمؤمنین(ع) انداخت سلام داد و به سمت حرم قدم برداشت. همجواری حجره‌های مدرسه با بارگاه، برای همة طلبه‌های مدرسه غنیمتی بود؛ امّا این وقت شب درهای حرم بسته و قفل بود و میرعلّام فقط می‌توانست گنبد و بارگاه را ببیند. شب تاریکی بود. از شب‌های بدون مهتاب «نجف» همیشه دلش می‌گرفت. دلش می‌خواست مهتاب بر بارگاه امیرالمؤمنین(ع) روشنایی می‌بخشید و او می‌توانست خستگی ساعت‌ها درس و مطالعه را با زیارت بارگاه مولایش درمان کند.

به سوی بارگاه قدم برداشت؛ امّا هنوز چند قدمی جلوتر نرفته بود که شبح مردی توجّهش را جلب کرد. او هم در تاریکی به سوی حرم می‌رفت. میرعلّام با خودش اندیشید، شاگردان مدرسه که همه خواب بودند و حجره‌ها هم جز یکی دو تا همگی خاموش... نکند این مرد دزد باشد و آمده تا از تاریکی شب استفاده کند و قندیل‌های حرم را بدزدد؟! این فکر که از ذهن میرعلّام گذشت، خودش را در پناه تاریکی دیوار مخفی کرد تا ببیند آن مرد چه می‌کند تا اگر به قندیلی دست زد، خود را نشان دهد و مانع دزدی او شود. نفسش را در سینه حبس کرد. مرد در حالی که اصلاً متوجّه میرعلّام نشده بود، جلوتر رفت و رو به ‌روی حرم امیرالمؤمنین(ع) ایستاد و چیزی زیر لب نجوا کرد. میرعلّام ناگهان صدای افتادن چیزی را شنید. سرش را از پناه دیوار جلوتر برد. در کمال حیرت دید قفل بزرگ در باز شد و روی زمین افتاد. مرد بدون هیچ شگفتی و تعجّبی از گشوده شدن قفل بزرگ در ورودی حرم، وارد شد و درِ دوم و سوم هم به رویش باز و او وارد حریم حرم شد. میرعلّام آهسته و با احتیاط به دنبال او رفت. مرد رو به قبر امیرالمؤمنین(ع) ایستاد و زمزمه کرد: السّلام علیک یا امیرالمؤمنین! میرعلّام صدای استادش مقدّس اردبیلی را شناخت. آمد جلو برود که صدایی از جانب قبر مطهّر امیرالمؤمنین(ع) شنید که جواب سلام او را داد. رعشه بر اندامش افتاد و تنش لرزید. دست به دیوار گرفت و سرش را جلوتر برد. مقدّس اردبیلی همچون شاگردی که در حضور استادش از او سؤالی بپرسد، در مورد مسئله‌ای سؤال کرد و با اطمینان شاگردی از دریافت پاسخ استاد، منتظر جواب ماند.

صدایی آرام و مطمئن از جانب قبر امیرالمؤمنین(ع) شنیده شد که فرمودند: «فرزندم مهدی، امشب در مسجد کوفه است. به نزد او برو و این مسئله را بپرس که او امام توست.»

عرق سردی بر پیشانی میرعلّام نشست. استادش مقدّس اردبیلی را می‌شناخت؛ امّا هرگز ندیده بود که او این‌همه راحت و بدون واسطه و در بیداری از امیرالمؤمنین(ع) پاسخ مسئله‌ای را بخواهد و این گونه واضح و روشن جواب بگیرد. مقدّس به احترام، سر فرود آورد. عقب عقب از ضریح دور شد و از حرم بیرون رفت. میرعلّام با همان سکوت و در تاریکی کنار دیوارها، پشت سر او بیرون رفت. مقدّس نجواکنان از

شهر خارج شد و رو به سوی «مسجد کوفه» به راه افتاد. میرعلّام با حفظ فاصله و در نهایت سکوت به دنبال او می‌رفت. شوق و عشق و احترام در هم آمیخته‌ای نسبت به استادش، وجودش را در بر گرفته بود. تمام مسیر نجف تا کوفه را مقدّس در حال ذکر و زمزمه گذراند و میرعلّام در تعجّب و شگفتی و شوق. نه طولانی بودن مسیر را حس می‌کرد و نه خستگی پیاده رفتن و نه تاریکی شب اذیّتش می‌کرد.

به مسجد کوفه که رسیدند، مقدّس پا به حیاط خاکی مسجد گذاشت. سر به آسمان بلند کرد. چیزی زیر لب گفت و به سوی محراب مسجد به راه افتاد. میرعلّام هم با احتیاط به دنبال او رفت. مقدّس به محراب که رسید، میرعلّام دیگر جرئت جلو رفتن نداشت. همان‌جا کنار دیوار و پشت ستون مسجد ایستاد. به غیر از مقدّس اردبیلی کسی را نمی‌دید؛ امّا صدایش را می‌شنید که دربارة همان مسئله سؤال می‌کرد. میرعلّام کنار دیوار نشست. دست و پایش سست شده بود. سال‌ها شاگردی مقدّس اردبیلی را کرده بود و حسّ محبّت و احترامی نسبت به او در دلش موج می‌زد؛ امّا آنچه در پیش رویش بود، با همة آنچه دربارة مقدّس می‌دانست، متفاوت بود. در عالم خودش بود که متوجّه شد مقدّس پاسخ سؤالش را یافته و از مسجد خارج شده است. با شتاب برخاست و به دنبال او دوید. دیگر نمی‌توانست حضور خودش را مخفی کند.

تا به مقدّس رسید، او از دروازة شهر خارج شده بود و به سمت نجف برمی‌گشت. آسمان سحرگاهی کم‌کم روشن می‌شد. میرعلّام خودش را به او رساند و بازویش را گرفت. مقدّس ناگهان متوجّه میرعلّام شد. میرعلّام سلام کرد و مقدّس جواب او را داد و پرسید: تو اینجا چه کار می‌کنی؟

میرعلّام شرمنده سر به زیر انداخت و گفت: می‌دانم کار بدی کردم؛ امّا... مرا ببخشید... همه‌جا با شما بودم و از نجف تا کوفه همه چیز را دیدم و شنیدم... به من بگویید قضیه از چه قرار است؟

مقدّس اردبیلی نگاهی به شاگرد جوانش انداخت که از شرم سرش را به زیر انداخته بود و می‌لرزید. شانه‌های او را پدرانه و مهربان در دست گرفت و گفت: چرا به دنبال من آمدی؟

میرعلّام شرمنده‌تر گفت: فکر کردم شاید کسی آمده تا با استفاده از تاریکی شب قندیل‌های حرم را بدزدد... بعد که دیدم قفل در پیش پای شما باز شد و افتاد ناخواسته همراهتان آمدم... مرا ببخشید؛ امّا بگویید این قضیّه چه بود؟

مقدّس دست برد و سر میرعلّام را بلند کرد و در چشمان او چشم دوخت. شاگرد تحمّل نگاه نافذ استاد را نداشت. چشمانش را بست. چون دست مقدّس مانع از این می‌شد که سرش را به زیر بیندازد. مقدّس گفت:

چشمانت را باز کن و به چشمان من نگاه کن و قول بده تا من زنده‌ام این راز مرا به کسی نگویی. هیچ کس به غیر از خدا از این راز من خبر نداشت و تو که اینک این راز را دریافتی، باید به من قول بدهی که آن را مکتوم نگه داری.

میرعلّام چشمانش را گشود و به چشمان استادش نگاه کرد. آن نگاه نافذ جای خودش را به نگاهی آرام و مطمئن داده بود. سر تکان داد و گفت: عهد می‌بندم که هرگز این راز را برملا نکنم...

مقدّس تأکید کرد: تا من زنده‌ام. میرعلّام تکرار کرد: تا شما زنده‌اید.

مقدّس دستش را از زیر چانة میرعلّام برداشت و با لبخند گفت:

گاهی بعضی از مسائل بر من مشتبه می‌شود و من در خلوت و تنهایی شب به حرم امیرالمؤمنین(ع) می‌روم و آن مسئله را با حضرت در میان می‌گذارم و جواب می‌شنوم؛ امّا دیشب امیرالمؤمنین(ع) مرا به حضرت صاحب الزّمان(عج) حواله کرد و فرمود که فرزندم مهدی، امشب در مسجد کوفه است. به نزد او برو و این مسئله را از او بپرس که او امام توست. من هم به مسجد کوفه رفتم و سؤالم را از صاحب الأمر(عج) پرسیدم و پاسخم را گرفتم...

صدای مقدّس اردبیلی لرزید و سکوت کرد. میرعلّام دست‌های استادش را در دست گرفت و بوسید. مقدّس آهسته گفت: قول دادی میرعلّام! قول دادی!

میرعلّام سر بلند کرد و گفت: مطمئن باشید آقا... مطمئن باشید...

٭٭٭

مقدّس پا به حیاط خانة کوچکش گذاشت. کیسة کوچکی از آرد جو در دست داشت. همسرش او را که دید، از اتاق بیرون آمد و بی‌مقدّمه گفت: احمد! دیشب کجا بودی؟ چرا به خانه نیامدی؟

مقدّس جوابی نداد. زن جلوتر آمد و کیسه را از دست او گرفت: چه آورده‌ای؟ بچّه‌ها گرسنه‌اند.

مقدّس باز هم جوابی نداد. زن ادامه داد: حتماً باز هر چه داشتی، بین فقرای کوفه و نجف تقسیم کردی. تو که با عمّامه می‌روی و وقتی برمی‌گردی پارچة عمّامه‌ای را هم بین برهنگان و نیازمندان تقسیم کرده‌ای، تکلیف آرد و خرمایت روشن است. تو اصلاً می‌دانی قحطی و گرانی یعنی چه؟

مقدّس سر به زیر انداخت و خشم و غضب همسرش را نادیده گرفت؛ امّا او دست

بردار نبود: بالأخره نگفتی معنی قحطی را می‌فهمی یا نه؟

مقدّس حرفی برای گفتن نداشت. سر به زیر به عقب برگشت و از خانه بیرون رفت. زن جلوی در ایستاد و گفت: احمد! حالا کجا می‌روی؟ من با این بچّه‌های گرسنه و یک مشت آرد جو چه کنم؟

مقدّس شرمنده از فقر، در خانه را پشت سرش بست و راه افتاد. چند تا پسربچّه با پاهای برهنه و لباس‌های مندرس و پاره جلو دویدند: آقا...! ما گرسنه‌ایم... نان... یک تکّه نان...

مقدّس شرمسار دستی بر سر آنها کشید. بغض گلویش را گرفت. نه جوابی داشت به آنها بدهد و نه چیزی که دلشان را شاد کند. بچّه‌ها ناامید از او دور شدند. مقدّس حس کرد تنها جایی که به او آرامش می‌دهد، مسجد کوفه است. راهش را به طرف مسجد کوفه کج کرد. هنوز به مسجد نرسیده بود که میرعلّام را دید. میرعلّام نگاهش را از او دزدید؛ امّا حس کرد استادش گرفته و پریشان است. جرئت نکرد سؤالی بپرسد و ناچار راهش را از مقدّس جدا کرد. نگاه مقدّس پر از غم بود. پا به حیاط مسجد گذاشت و نفس عمیقی کشید. میرعلّام جلوی در ایستاد و با خودش فکر کرد چه مسئله‌ای فکر مقدّس را این‌قدر مشغول کرده است؟! امّا یاد عهد و قولش افتاد و انگار که اصلاً استادش را در چنین حالی ندیده، سرش را به زیر انداخت و به سمت دروازة کوفه به راه افتاد تا به حجره‌اش برگردد.

دو روز از اعتکاف مقدّس در مسجد کوفه می‌گذشت و زن در خانه نمی‌دانست چه کند. کیسة آرد جو هم تمام شده و احمد به خانه برنگشته بود. صدای در خانه که بلند شد، از جا کنده شد: شاید احمد برگشته باشد.

در را که باز کرد، مرد غریبه‌ای را پشت در دید که افسار چهارپایی را در دست داشت و بر پشت آن یک بار آرد گندم بود. مرد سلام کرد و گفت: مقدّس اردبیلی در مسجد کوفه اعتکاف دارد و این آرد گندم را برای شما فرستاده. زن بهت‌زده به آن‌همه آرد گندم مرغوب نگاه کرد: احمد؟... احمد خودش فرستاده؟ از کجا آورده؟

مرد سری تکان داد: نمی‌دانم. به من گفته‌اند اینها را برای شما بیاورم.

زن کنار رفت و مرد بار آرد را به زحمت کنار دیوار حیاط گذاشت و رفت. زن نگاهی به آرد انداخت. سفید و نرم و مرغوب بود. هرگز چنین آرد خوبی را در کوفه و نجف، آن هم در این قحطی ندیده بود.

مقدّس از در خانه که داخل شد و بوی نان تازة گندم به مشامش خورد، از تعجّب اندکی درنگ کرد. زن به استقبالش آمد و سلام کرد. مقدّس جواب او را داد و پرسید: بوی نان تازه از کجا می‌آید؟

زن خندید: از مطبخ من! دستت درد نکند. آردی که فرستاده بودی، بچّه‌ها را از گرسنگی نجات داد. مقدّس نگاهی به زن انداخت و گفت: من فرستادم؟ من آرد فرستادم؟

زن با اطمینان‌خاطر گفت: تو که رفتی، مردی آمد و گفت که تو در مسجد کوفه معتکف شده‌ای و این آردها را هم برای ما فرستاده‌ای. آرد مرغوب گندم، آن هم یک بار پر!

دل مقدّس لرزید: من؟... من؟... تو فکر نکردی من این‌همه آرد گندم مرغوب آن هم در این قحطی و گرانی، از کجا آورده‌ام؟

زن به خود آمد. چشمان مقدّس پر از اشک شد، پرسید: با همة آردها نان پخته‌ای؟

زن جواب داد: نه. آرد خیلی زیاد است. من فقط به اندازة رفع گرسنگی بچّه‌ها نان پختم.

مقدّس سری تکان داد و گفت: مقداری از آنها را در کیسه‌ای بریز و به من بده.

زن شرمنده از رفتاری که با شوهرش کرده بود، متوجّه منظور او شد و به خودش اجازه نداد حرفی بزند. کیسه‌ای را پر از آرد کرد و به مقدّس داد. مقدّس کیسه را برداشت و از خانه بیرون رفت تا سراغ پسر بچّه‌های یتیم و گرسنه‌ای برود که از او ناامید شده بودند.

سر راهش آرد گندم را به خانة پسر بچّه‌ها برد و راهی نجف شد تا بعد از روزهای اعتکاف در مسجد کوفه به کلاس درسش برود. جلوی حجرة درس که رسید، ایستاد. راهی که آمده بود، او را تشنه و خسته کرده بود و با این حال نمی‌توانست خوب درس بدهد و بحث و گفت‌وگو کند. حالش هم هنوز از آن لطف پنهان خداوند به فرزندان گرسنه‌اش منقلب بود. جدای از این، بدون سلامی به بارگاه امیرالمؤمنین(ع) هم هیچ وقت درسش را شروع نمی‌کرد. راهش را به سمت روضة مقدّس علی(ع) کج کرد و وارد صحن و سرای حضرت شد. سلامی داد و به سمت چاه آبی که در صحن بود، رفت. دلو را به چاه آب انداخت و آن را بالا کشید؛ امّا حس کرد خیلی سنگین است. چند لحظه مردّد ماند که آن را رها کند یا بالا بکشد. با خودش فکر کرد: آب که این‌قدر سنگین نیست. پس چرا...

دلو را به زحمت بالا آورد؛ امّا آنچه در آن بود، آب نبود؛ بلکه دلو پر از اشرفی طلا و دینار بود! چند لحظه به دلوی پر از طلا نگاه کرد. حس کرد گلویش از تشنگی می‌سوزد. سر به آسمان بلند کرد و زیر لب گفت: خدایا! احمد از تو آب می‌خواهد، نه طلا!

و دلو را رها کرد و تمام اشرفی‌ها را به چاه ریخت و دوباره آن را بالا کشید. دلو پر از آب خنک و گوارا بود. آب را نوشید و

بر حسین(ع) سلام فرستاد. با ذکر نام حسین(ع) دلش لرزید و بی‌اختیار به سوی «کربلا» پر کشید. دست خودش نبود. همجواری نجف با کربلا او را زیاد دلتنگ حسین(ع) می‌کرد.

به سوی حجرة درس به راه افتاد. شاگردانش همه جمع بودند و آمادة شنیدن درس استادشان مقدّس اردبیلی؛ امّا مقدّس دلش بی‌قرار شده بود. میرعلّام با دیدن استاد از جا برخاست و به دنبال او همة طلبه‌ها به احترام مقدّس بلند شدند؛ امّا حس کردند حال استادشان مثل هر روز نیست و نیامده که درس بدهد. میرعلّام پرسید: حالتان خوب نیست؟

مقدّس سری تکان داد و گفت: نمی‌دانم... دلم هوای کربلا کرده. چه کسی با من راهی کربلاست؟

نام کربلا دل همه را لرزاند و لبخند زدند. میرعلّام با شادمانی گفت: نیکی و پرسش؟ چه کسی دلش هوای کربلا نمی‌کند؟ یعنی امروز درسمان تعطیل است؟

مقدّس جواب داد: بله... امروز دلم اینجا قرار ندارد. حس می‌کنم باید بروم. هر کس دوست دارد، با من بیاید.

همه استقبال کردند و در حجره را بستند و پیاده راهی کربلا شدند. با گذشتن از کوچه پس‌کوچه‌های خاکی نجف و عبور از دروازة شهر، از دوردست‌ها، نخل‌ها و بیابان‌های خشک کربلا که دیده شد، مقدّس اردبیلی شروع به زمزمه کرد. اشک می‌ریخت و نجوا می‌کرد. طلبة جوانی که صدای خوشی داشت و از شاگردان مقدّس بود، شروع به روضه خواندن کرد و بقیّه هم‌صدا با مقدّس اشک می‌ریختند و زمزمه می‌کردند. نخل‌های غبار گرفته و غمگین و بیابان‌های خشک و بی‌آب و علف، دل مقدّس را آتش زده بود. انگار این بیابان هرگز بعد از آن فاجعة خونبار و مظلومانه، نباید روی سرسبزی و نشاط را به خود می‌دید که بعد از گذشت صدها سال از عاشورای 61ه‍ .ق. همچنان غم‌گرفته و ماتم‌زده بود.

مقدّس اردبیلی و طلبه‌های همراهش گریه‌کنان و نجواکنان به کربلا رسیدند. از دور که گنبد و بارگاه امام حسین(ع) را دیدند، نالة یا حسین از دل‌هایشان برخاست. حرم بسیار شلوغ بود و جمعیت موج می‌زد. مقدّس رو به همراهانش گفت: ما اهل همین دیاریم و زود به زود زیارت کربلا نصیبمان می‌شود؛ امّا این زوّار آرزومند از راه‌های دور و با زحمت آمده‌اند. داخل حرم نمی‌شویم تا مزاحم حال آنها نباشیم. بیایید همین‌جا، گوشة صحن رو به حرم می‌ایستیم و حرف دلمان را می‌زنیم.

همة طلبه‌ها پذیرفتند. می‌دانستند مقدّس رعایت حال همه را می‌کند؛ چه رسد به حال زائران تشنه و آرزومند کربلا. همان‌جا کنار صحن دور هم حلقه زدند. مقدّس پرسید: آن طلبة جوان خوش‌صدا که بین راه برایمان روضه می‌خواند، کجا رفت؟

یکی از طلبه‌ها نگاهی به جمعیت انداخت و گفت: آقا همراه ما بود؛ امّا در شلوغی صحن و سرا نمی‌دانیم کجا رفت. شاید متوجّه حرف و قرار شما نشد و برای زیارت به حرم رفت.

مقدّس هنوز جوابی نداده بود که مرد عربی از بین جمعیت راه را باز کرد و جلو آمد و رو به مقدّس گفت: ملّا احمد! می‌خواهی چه کنی؟ مقدّس جواب داد: می‌خواهم زیارت اربعین امام حسین(ع) را بخوانم. مرد عرب گفت: کمی بلندتر بخوان، من هم گوش کنم.

مقدّس اردبیلی نگاهش به سمت بارگاه امام حسین(ع) پر کشید و خواند:

«السّلام علي وليّ الله و حبيبه...»

طلبه‌ها هم‌صدای مقدّس زمزمه کرده و اشک می‌ریختند و مرد عرب هم گوش می‌داد و یکی دو جا در زیارت، توجّه مقدّس را به نکاتی جلب کرد. زیارت که تمام شد، مقدّس انگار که هنوز سیراب نشده باشد، رو به طلبه‌ها کرد و گفت: این طلبه پیدا نشد؟ نیامد؟

گفتند: نه آقا... نمی‌دانیم کجا رفته! حتماً در شلوغی جمعیت ما را گم کرده است.

مرد عرب رو به مقدّس کرد و پرسید: مقدّس اردبیلی! چه می‌خواهی؟ مقدّس جواب داد: طلبه‌ای از رفقایمان بین راه برایمان روضه می‌خواند. حالا نمی‌دانم کجا رفته. می‌خواستم اینجا هم برایمان روضه بخواند. مرد عرب پرسید: مقدّس! می‌خواهی من برایت روضه بخوانم؟! مقدّس گفت: بله. اگر بلدی، بخوان.

مرد عرب نگاهی به حرم اباعبدالله الحسین(ع) کرد و از همان طرز نگاهش دل مقدّس لرزید و منقلب شد. مرد صدا زد: یا اباعبدالله! نه من و نه این مقدّس اردبیلی و طلبه‌های همراهش، هیچ کدام یادمان نمی‌رود آن ساعتی که خواستی از زینب جدا شوی!

صدایش آن‌قدر گرم و دلنشین بود که آتش به جان مقدّس زد و صدای ناله و گریة جمع بلند شد... و یک وقت مقدّس به خود آمد و دید مرد عرب بین آنها نیست و آنها همچنان اشک می‌ریزند و حسین(ع) را صدا می‌کنند. بی‌اختیار با دو دست بر سر خود زد و نالید: این مرد عرب، مهدی فاطمه بود و احمد! تو نفهمیدی چه کسی برایت روضه خواند...

٭٭٭

خورشید عمر پر برکت و عزیز مقدّس اردبیلی رو به غروب بود و همة شاگردان و فرزندان و دوستانش دور او جمع شده بودند. میرعلّام بیش از بقیّه بی‌قرار بود و گریه می‌کرد و سر او را در بغل گرفته بود.

مقدّس آهسته و با زحمت گفت: چرا بی‌قراری می‌کنی؟ آرام باش! میرعلّام زمزمه کرد: اینها نمی‌دانند چه کسی را از دست می‌دهند. مقدّس لبخند کم‌رنگی زد و گفت: تو به من قول دادی. میرعلّام گفت: مطمئن باش. سال‌هاست بر سر قولم هستم... برایت آب فرات آورده‌ام...

و دستش را زیر سرِ مقدّس گذاشت تا او را برای نوشیدن آب فرات بلند کند؛ امّا مقدّس امتناع کرد. رویش را برگرداند و گفت: نه... من آب فرات نمی‌نوشم.

میرعلّام با گریه گفت: چه چیزی بهتر از آب فرات...

مقدّس سر تکان داد و گفت: نه مولا و سیّد من حسین(ع)، قبل از شهادت از آب فرات ننوشید. من چطور قبل از مرگم از آب فرات بنوشم؟

قطره‌های اشک میرعلّام روی محاسن سفید مقدّس چکید و مقدّس بدون نوشیدن آب فرات، شهادتین را بر زبان جاری کرد و چشمان مهربان و پر فروغش را برای همیشه بر هم گذاشت.

٭٭٭

میرعلّام حس می‌کرد بار سنگین راز مقدّس اردبیلی از روی دوشش برداشته شده؛ امّا بار غمی سنگین جای آن را گرفته است. خواب از چشمانش رفته بود و به آن شب فکر می‌کرد و به اینکه دیگر فرصتی نیست تا سر کلاس درس مقدّس بنشیند و پاسخ‌هایی را بشنود که امام زمان(عج) به او داده و امیرالمؤمنین(ع) برایش حل کرده بودند.

از دفن مقدّس اردبیلی در یکی از حجره‌های صحن مطهّر حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) برگشته بود و باور نمی‌کرد که او را دیگر نخواهد دید. گریه آرام‌آرام پلک‌های میرعلّام را سنگین کرد و به خواب رفت...

در خواب دید روبه‌روی حرم امیرالمؤمنین(ع) ایستاده است که مقدّس اردبیلی با چهره‌ای نورانی و لباسی سفید و زیبا از حرم حضرت بیرون آمد. جلو دوید و شادمان از دیدن استاد مهربانش، دست او را گرفت و بوسید. در خواب می‌فهمید که مقدّس از دنیا رفته است. پرسید:‌ آقا...! چه کرده‌ای که به این حال نیکو مهمان علی(ع) هستی؟

مقدّس لبخند شیرینی زد و گفت: بازار اعمالمان اینجا کساد و کالایمان بی‌مشتری است و هر چه کردم، به حالم نفعی نداشت؛ مگر ولایت و محبّت صاحب این قبر، امیرالمؤمنین علی(ع)...

میرعلّام از خواب بیدار شد. تصویر سیمای نورانی مقدّس پیش چشمانش زنده و روشن، نقش بسته بود. جای غم سنگین از دست دادن استادش را حسّی شیرین از سرانجام و آخرت او پر کرده بود؛ همین که مقدّس اردبیلی مهمان مولایش علی(ع) شده بود.