زنان پیشرو در دعوت

زنان قهرمان در تاریخ اسلام (بخش ششم)

ابوشاکر مسلم

زرکلی می‌گوید: ایشان أمّ المؤمنین خدیجه بنت خویلد بن اسد بن عبد العزی از قبیلة قریش هستند.1

او را أمّ هند نیز می‌گویند؛ چون همسر اوّل او وی را هند صدا می‌زد.2

اوّلین همسر گرامی رسول الله(ص) خدیجه(س) بوده که سنّشان نسبت به پیامبر(ص) بزرگتر بود. تولّد و وفات ایشان در «مکّه» اتّفاق افتاده است. ایشان اوّلین کسی هستند که مشرّف به اسلام گردیدند و همگی فرزندان رسول الله(ص) (قاسم عبدالله، زینب، رقیّه، أمّ کلثوم و فاطمه) از خدیجه(س) بوده، به جز ابراهیم که از ماریه است.3

ایشان زنی بودند که در میان تجارت‌پیشه‌های قریش، از معروف‌ترین تاجاران به شمار می‌رفتند و به سبب امانتداری و اخلاق عالی حضرت محمّد(ص) با ایشان ازدواج نمودند.

استاد محمود المصری ابو عمّار می‌گوید: خدیجه(س) در سنّ چهل سالگی، یعنی در سنّ کمال عقل و رشادت ازدواج می‌کنند. پس ایشان نه جوانی نادان بودند و نه پیرزنی کم‌عقل.

سبب حقیقی ازدواجشان با محمّد(ص) این بود که ایشان به دنبال مردانگی کامل بودند. مردانگی با تمام معانی‌اش، از قبیل اخلاق نیکو جوانمردی و مروّت، ایثار و فداکاری و خوی و خصلت‌های والا.

اگر حضرت محمّد(ص) خرد سرشار، زیرکی و هوشیاری حضرت خدیجه(س)، خصلت‌های بزرگ و والا، کردار ستوده، پاکدامنی، سالم بودن اصل و نسبشان و اصالت خانوادگی‌شان را نمی‌دیدند، هرگز ازدواج با حضرت خدیجه(س) را قبول نمی‌کردند؛ هر چند تمام مال و ثروت‌های روی زمین را هم دارا می‌بودند و هر چند از لحاظ زیبایی، از تمام زنان1 دنیا بهتر و برتر می‌بودند.

پس به خاطر همة اینها بود که خدیجه(س) و حضرت محمّد(ص) هر دو مایل بودند که با هم باشند.

گمان حضرت محمّد(ص) دربارة حضرت

خدیجه(س) درست بود. ایشان بهترین همسر و بهترین پشتیبان بودند. عقل سرشار و زیرکی و هوشیاری حضرت خدیجه(س) سبب شد که ایشان به حضرت محمّد(ص) ایمان آورند و در تمامی امور دینی از ایشان پیروی نمایند.

روزی پیامبر(ص) به خانة خدیجه(س) آمدند؛ در حالی که جبرئیل(ع) به ایشان یاد داده بود که چگونه نماز بخوانند. رسول الله(ص) هم این خبر را به حضرت خدیجه(س) دادند. حضرت خدیجه(س) عرضه داشتند:

به من نشان بده آنچه را که دیده‌ای؛ یعنی به من یاد بده که چگونه جبرئیل نماز را به تو یاد داد.

پس پیامبر(ص) نماز را به ایشان یاد دادند. حضرت خدیجه(س) همانند وضوی پیامبر(ص) وضو گرفتند و سپس همراه ایشان نماز خواندند و عرضه داشتند:

«گواهی می‌دهم که تو فرستادة الله هستی.»4

استاد رأفت پاشا می‌نویسد:

علما و دانشمندان اسلام دربارة حضرت خدیجه(س) و نقش وی در آغاز اسلام، نقاط مهمّی را بیان داشته‌اند و احادیث رسول الله(ص) نیز شاهد این امر است.

شهکاری‌های او

تسلیت دادن، سکون بخشیدن و تثبیت قلب پیامبر(ص) در دقیق‌ترین وقت. این امر نشان می‌دهد که ایشان مانند یک زن قهرمان در کنار شوهرش ایستاده و شخصیت رسول(ص) را قبلاً درک نموده است. ایشان در هنگام سختی و فشار، برای پیامبر(ص) تسلیت داده و با همان فطرت پاک خود، عقیده داشتند که خداوند متعال کسی را که دارای چنین صفات عالی باشد، هیچگاه ذلیل نمی‌سازد.

ایشان نخستین شخصی بودند که پیامبر(ص) بعد از نزول وحی پیام الهی را برایشان بیان نمودند و زمانی که پیامبر اسلام(ص) از «غار حرا» با لرز آمده و تقاضا می‌کنند: «مرا در لحافی بپوشان.» بعد از اینکه آن فشار وارد آمده از وحی از بین می‌رود، به بی بی خدیجه(س) ماجرا را بیان نموده و می‌فرمایند: «من بر جان خود می‌ترسم.» خدیجه(س) با شخصیت عالی و دانشمندانة خویش برای رسول خدا(ص) می‌گویند: هرگز چنین نخواهد شد، خداوند هیچگاه تو را ذلیل نخواهد نمود؛ زیرا تو صلة رحم داری، مسکینان را دستگیری می‌کنی، محتاجان را دسترسی می‌کنی، مهمانان را نوازش می‌دهی و در امور حق، با مردم همکار هستی.5

در هنگامه‌ای که مردم حضرت محمّد(ص) را از حقوقشان محروم ساختند، با این‌همه شجاعت‌ها و دلیری‌ها پیامبر(ص) هرگز حضرت خدیجه(س) را فراموش نکردند و هر از گاهی که وارد خانه می‌شدند یا اشیاء به یادگار مانده از حضرت(س) را می‌دیدند، غمگین می‌شدند و ایشان را به یاد می‌آوردند.

یک سال پس از وفات حضرت خدیجه(س) زنی از اصحاب نزد پیامبر(ص) آمده، به ایشان می‌گوید: ای رسول خدا! آیا نمی‌خواهی ازدواج کنی؟! مسؤلیت هفت فرزند و دعوت عظیمی را بر دوش داری. باید ازدواج کنی. رسول خدا(ص) به گریه می‌افتند و می‌فرمایند: «آیا پس از خدیجه کسی هم هست؟!»6

پی‌نوشت‌ها