گزارش نشست ۱۶۱ فرهنگ مهدوی
به مناسبت میلاد سراسر سعادت حضرت قائم المنتظر مهدی موعود؟عج؟، نشست «گسترهٔ مُلکی و ملکوتی ولایت امام معصوم(ع)» با حضور ابراهیم شفیعی سروستانی، عضو هیئت علمی دانشگاه و حجّت الاسلام مصطفی امینی‌خواه برگزار شد.
سه ویژگی شاخص جانشینان پیامبر خدا(ص) در صلوات ضرّاب اصفهانی
ابراهیم شفیعی سروستانی، عضو هیئت علمی دانشگاه به بازخوانی سه ویژگی بارز جانشینان خدا در «صلوات ابوالحسن ضرّاب اصفهانی» پرداخت و گفت:
در روایات، ادعیه و زیارات، ویژگی‌های بسیاری برای جانشینان پیامبر رحمت ذکر شده است که این ویژگی‌ها،متذکّر جایگاه آن حضرات در جهان هستی و در نسبت با خداوند رحمان و مردم است. در صلوات ضرّاب اصفهانی آماده است: «امام المؤمنین و وارث المرسلین و حجّة ربّ العالمین.»
امام مؤمنان، وارث پیامبران و حجّت خداوند بر خلق در وجه تمایز حضرت امام علی(ع) با دیگر حضرات معصومان؟عهم؟، لقب امیرالمؤمنین استفاده شده است که ویژهٔ آن حضرت است.
وی ادامه داد:
سه صفت پیشوا، میراث‌بری از پیامبران (یادگارهای مادّی و ملموس پیامبران، صفات و داشته‌های معنوی آنها) و حجّت خدا بر خلق بودن، از ویژگی مشترک تمام ائمّهٔ هدی؟عهم؟ است.
معرفت امام در صلوات ابوالحسن ضرّاب
این صلوات در تشرّفی در سال ۲۸۱ه .ق. در «مکّهٔ مکرّمه» از آن حضرت فراگرفته شده است. مرحوم سیّد بن طاووس بیان کرده:
اگر از هر عملی در روز جمعه غافل شدی، از صلوات ابوالحسن ضرّاب اصفهانی غافل مشو که در آن سرّی است که خداوند ما را از آن آگاه کرده است.
این صلوات از سلام و درود بر پیامبر رحمت(ص) آغاز می‌شود و سلام بر ائمّهٔ هدی؟عهم؟ و ویژگی‌های حضرت قائم المنتظر؟عج؟ مطرح می‌شود. در این صلوات تأکید مؤکّدی روی معرفت امام شده است. فلسفهٔ این‌همه تأکید بر معرفت امام زمان چیست؟
«هر که بمیرد و امام زمان خود را نشناسد، به مرگ جاهلی مرده است.»
فلسفهٔ تأکید بر معرفت امام، لزوم پیروی و اطاعت امام است که شرط رستگاری در دنیا و آخرت می‌باشد. معرفت امام بدین دلیل اهمّیت دارد که مقدّمهٔ پیروی و اطاعت از امام عصر؟عج؟ است. در جایگاه امامت در حدیثی از حضرت امام رضا(ع) آمده است:
«همانا امامت قدرش والاتر، شأنش بزرگتر، منزلتش عالی‌تر، جایگاهش بلندتر و ژرفایش بیشتر از آن است که مردم با خردهایشان به آن برسند یا با آرائشان آن را دریابند.»
همهٔ علومی که از آدم(ع) تا خاتم(ص) ارث رسیده و به جا مانده است، جملگی در اختیار امام معصوم(ع) است. ولایت تکوینی یا ولایت تصرّف که پیامبران ما داشته‌اند، ولایت تکوینی قدرتی است که خداوند به انسان کامل واگذار کرده است تا او با اذن پرودگار در نظام آفرینش تصرّف کند.
شرط نیل به مقام امامت، نداشتن هیچ‌گونه ظلمی است
مصطفی امینی‌خواه نیز در این نشست بیان کرد:
وقتی حضرت ابراهیم(ع) به مقام امامت رسید، ابتلائات بسیار سنگینی را از سر گذراند. پس از آن به آستان خداوندی رو کرد و عرضه داشت که نعمت بی‌همتای امامت را به فرزندانم اعطا می‌کنی؟ خداوند رحمان در پاسخ به این سؤال می‌فرماید: «این امر به ظالمان نمی‌رسد.» یعنی اگر فرزندان پس از تو ظالم باشند، از مقام امامت بی‌بهره خواهند ماند. تا این لحظه حضرت ابراهیم(ع) تنها پیامبر بود. تا آنکه اسماعیل(ع) را به قربانگاه برد تا یک سر سوزن ظلم در آن نباشد. در سورهٔ «سجده» خداوند رحمان می‌فرمایند:
«ما تعدادی از پیامبران را به مقام امامت رساندیم که ایشان مردم را به امر ما دعوت می‌کنند.»
هدایت به امر کار امام است. من خوب محک می‌زنم. باید ببینم که وی در اوج مراتب صبر و یقین قرار دارد و از اینجا به بعد، پس از طیّ این مراتب، به مقام امامت می‌رسد. امر چیست؟
امر یعنی دستور؟ این امر معنی‌اش شریعت نیست، این امر دستور نیست. ما دو نوع امر داریم: یک وقت امر تکوینی است؛ یک وقت امر تشریعی است. امر تشریعی آن است که خداوند دستور می‌دهد؛ ولی انجام بشود یا نشود؛ مانند آنکه خداوند دستور داده است به عدل و احسان. خداوند رحمان دستور داد؛ ولی شد؟ امر تشریعیِ خداوند ممکن است بشود، ممکن است نه!
برای صدور حکم منع شراب، فرآیند صدور، حکم تدریجی است. هر دو سوی امر تکوینی در دستان خداست و آنجا تخلّف ندارد:
«فیقول کن فیکون»، بیان امر تکوینی از جانب خداوند و اجرای آن نیز با خداوند رحمان است. امام نیز هدایت به امر است. هدایت امام تکوینی است. کار امام گفتن نیست؛ کار امام بردن است. امام نه تنها ارائهٔ طریق می‌کند، بلکه به مقصد می‌رساند.
هم خلق دست خداست، هم امر دست خداست
خلق فقط دست خداست. آنی که خلق کرده، می‌تواند دستور بدهد. اندازه‌ها دست اوست. دستور را کسی باید بدهد که اندازه‌ها دست اوست. هر که می‌گوید ما امام زنده نداریم، با «سورهٔ قدر» با آنها احتجاج کنید. فرشتگان بر که نازل می‌شوند؟ بر کسی نازل می‌شوند که تمام ظرایف و اندازه‌ها را می‌داند و کائنات در تسخیر اوست. راز رسیدن ظهور اضطرار به امام است. کسی که همهٔ تکوین در دست اوست، عالم امر، عالم غیب است. روح در عالم امر است. مسائل روحی را کسی می‌تواند گفت‌و‌گو کند که از عالم امر، عالم غیب و عالم روح خبر دارد.
استدلال «قرآن» برای اینکه نباید حرف شیطان را شنید
نسبت به امر خداوند، فسق به خرج داد. مشخّص می‌شود امری که خداوند به فرشتگان صادر فرمودند، تشریعی بوده است که امکان تخلّف وجود داشته است. بر اساس آیهٔ بین است که بین ملائک شریعت وجود دارد؛ بین ملائک نیز تخلّف وجود دارد. حالا آدمی از کسی حرف‌شنوی دارد که حرف خداوند رحمان را نمی‌شنود؟ استدلال
خداوند برای اینکه چرا نباید حرف او را شنید؟ چرا که من خلقت آسمان و زمین و زیر و زبرش را به او نشان ندادم. حرف کسی را باید گوش داد که تمام ظرایف خلقت را بداند. شیطان که قدرت خلق ندارد و از کیفیت خلقت آگاه نیست، کسی که از خلقت خبر ندارد و در مقام امر نیست. شیطان کسی است که از خلقت خود آگاه نیست. بنابراین نباید از شیطان تبعیت کرد.
آغاز به کار ویکی موعود
هم‌زمان با میلاد سراسر سعادت حضرت مهدی موعود؟عج؟ از «ویکی مؤسسّهٔ فرهنگی هنری موعود عصر؟عج؟» رونمایی شد.
همچنین هم‌زمان با میلاد سراسر سعادت حضرت قائم المنتظر؟عج؟ و در ادامهٔ بیست و نه سال تلاش پژوهشی منظّم در حوزهٔ فرهنگ مهدوی، هم‌اکنون بیش از چهل هزار مقالهٔ تخصّصی در حوزهٔ مهدویت و فرهنگ مهدوی موجود است و بیش از دَه هزار مدخل در فاز نخست در ویکی موعود بارگذاری خواهد شد.
تقدیر از یک عمر تلاش فرهنگی ابراهیم شفیعی سروستانی
در حاشیهٔ نشست ۱۶۱ فرهنگ مهدوی، از تلاش‌های علمی استاد ابراهیم شفیعی سروستانی تقدیر به عمل آمد. ابراهیم شفیعی سروستانی عضو هیئت مؤسّس مؤسّسهٔ فرهنگی هنری موعود عصر؟عج؟ بوده و تاکنون مقالات و کتب متعدّدی را در حوزهٔ فرهنگ مهدوی به رشتهٔ تحریر درآورده است.