سلامت ودیانت برادرند

دکتر سیّد حسن علم الهدایی1

سؤال

• آیا دین و معنویت می‌تواند موجب بهبود سلامت خانواده‌ها شود؟

• آیا آموزه‌های مذهبی و الگوهای فکری پیامبران الهی می‌تواند تحمّل‌پذیری صبورانه و آگاهانهٔ ما را در برابر حوادث تلخ و شیرین زندگی تقویت کند؟

• اینکه می‌گویند پایبندی به اعتقادات، تضمین‌کنندهٔ آرامش و نشاط بیشتر در زندگی است، صحّت دارد؟ پس چرا بسیاری از ما که مدّعی دینداری هستیم، این اثربخشی را در مشکلات عاطفی و روانی خود نمی‌بینیم؟

دربارهٔ این پرسش‌های ذهنی شما باید گفت که اهمّیت دین و رشد معنوی در انسان در چند دههٔ اخیر، بسیار مورد توجّه روانکاوان و روانشناسان قرار گرفته است؛ حتّی متخصّصان هم به طور جدّی دریافتند که شیوه‌های موجود علمی و درمانی برای بهبود مشکلات روانی و حتّی جسمانی کافی نیست؛ مثلاً دیده‌اند گرایش‌های سالم دینی، فشار خون انسان را تعدیل می‌کند؛ امّا اینکه دین و رشد معنویت چگونه می‌تواند سلامت جسمی و روانی ما را تقویت کند، تا حدّ زیادی به سبک زندگی اخلاقی و حتّی تغذیهٔ دیندار راستین بستگی دارد.

به عنوان نمونه یک مسلمان واقعی در دین ما مشروب نمی‌خورد، موادّ مخدّر استفاده نمی‌کند، رفتارهای غیر مشروع ندارد، به آزار دیگران و رفتار غیر انسانی نمی‌پردازد و... در حقیقت او با هریک از این پرهیزها از برخی دغدغه‌های روانی و استرس‌زا و برخی عواقب و مشکلات جسمانی فاصله می‌گیرد و به سلامتی نزدیک می‌شود. تجربهٔ شخصی من در برخورد با خانواده‌هایی که متأسّفانه به دلیل ضعف آموزش فرهنگی و دینی و غفلت از خدا دچار گرفتاری می‌شوند، نشان داده آنها در جنجال خانوادگی و خشونت‌های خانگی به سبب چنین کمبودی دچار آسیب شده‌اند.

بسیاری از صاحب‌نظران غربی معتقدند عقاید دینی در امیدوار کردن انسان و ایجاد انگیزه و شفا یافتن، برای بیماری‌های جسمی و روانی آنها مؤثّر است. حتّی مطالعهٔ جدیدی نشان می‌دهد برخی مبتلایان به بیماری ایدز که بیشتر عمر کرده بودند، برای کنار آمدن با بیماری خود، به دین متوسّل شده بودند و در مراسم دینی خود شرکت می‌کردند.

روابط و پیوندهای اجتماعی حاصل از فعّالیت دینی موجب کنترل و کاهش افسردگی و اضطراب می‌شود و از تنهایی انسان می‌کاهد.

در «قرآن کریم» آشکارا اشاره به شفابخشی جسم و جان شده و آیات الهی زیادی معنای هدایت و رحمت برای مردم را به همراه دارند. حتّی تمثیل طبیب برای همهٔ پیامبران الهی نیز کنایه از وظیفهٔ آنها در تحقّق سلامتی و شفای بشر دارد.

پی‌نوشت