پاسخ هوشمندانه؛ کدامیک را سوار می‌کنید؟

مجید امیدوار

یک شرکت بزرگ خارجی قصد استخدام یک کارمند را داشت. برای این منظور آزمونی برگزار کرد که تنها یک پرسش داشت. سؤال این بود:

در یک شب طوفانی در حال رانندگی هستید. از جلوی ایستگاه اتوبوس می‌گذرید0 سه نفر در ایستگاه منتظر اتوبوس هستند: یک پیرزن که در حال مرگ است، یک پزشک که قبلاً جان شما را نجات داده است، یک خانم یا آقا که در رؤیاهایتان خیال ازدواج با او را دارید. شما می‌توانید تنها یکی از این سه نفر را سوار کنید. کدام را انتخاب خواهید کرد؟ دلیل خود را شرح دهید.

پیش از اینکه ادامهٔ داستان را بخوانید، شما نیز کمی فکر کنید و به این پرسش پاسخ دهید.

قاعدتاً این آزمون نمی‌تواند نوعی تست شخصیت باشد؛ زیرا هر پاسخی دلیل خودش را خواهد داشت.

پیرزن در حال مرگ است و شما باید ابتدا او را نجات دهید؛ هرچند او خیلی پیر است و به هر حال خواهد مرد.

شما باید پزشک را سوار کنید؛ زیرا قبلاً جان شما را نجات داده است. این فرصتی است که می‌توانید جبران کنید؛ امّا شاید هم بتوانید بعداً جبران کنید.

شما باید شخص مورد علاقه‌تان را سوار کنید؛ زیرا اگر این فرصت را از دست دهید، ممکن است هرگز قادر نباشید مثل او را پیدا کنید.

از دویست نفری که در این آزمون شرکت کردند، شخصی که استخدام شد، دلیلی برای پاسخ خود نداد. او نوشته بود: سوئیچ ماشین را به پزشک می‌دهم تا پیرزن را به بیمارستان برساند و خودم به همراه همسر رؤیاهایم منتظر اتوبوس می‌مانیم.

تحلیل

همه می‌پذیرند که پاسخ فوق بهترین پاسخ است؛ امّا هیچ‌کس درابتدا به این پاسخ فکر نمی‌کند؛ چرا؟

زیرا ما هرگز نمی‌خواهیم داشته‌ها و مزیّت‌های خود را (ماشین) از دست بدهیم. اگر قادر باشیم خودخواهی‌ها، محدودیت‌ها و مزیّت‌های خود را از خود دور کرده یا ببخشیم، گاهی اوقات می‌توانیم چیزهای بهتری به دست بیاوریم.

تحلیل فوق را می‌توانیم در یک چارچوب علمی‌تر نیز شرح دهیم. در انواع رویکردهای تفکّر، یکی از این انواع تفکّر خلّاق، تفکّر جانبی است که در مقابل تفکّر عمودی یا سنّتی قرار می‌گیرد. در تفکّر سنّتی فرد عمدتاً از منطق در چارچوب مفروضات و محدودیت‌های محیطی خود استفاده می‌کند و قادر نیست از زوایای دیگر، محیط و اوضاع اطراف خود را تحلیل کند.تفکّر جانبی سعی می‌کند به اطراف یاد دهد که در تفکّر و حلّ مسائل، سنّت‌شکنی کرده، مفروضات و محدودیت‌ها را کنار گذاشته و از زوایای دیگری و با ابزاری به غیر از منطق عددی و حسابی به مسائل نگاه کند.1

پی‌نوشت‌ها