حقّ واجب امام

مجتبی حسنی

در منظومهٔ معرفتی مکتب ولایت، اصول و نظاماتی وجود دارد که ساختار فکری و اعتقادی شیعه بر اساس آنها شکل می‌گیرد.

یکی از آن اصول این است که اساس دین الهی به عنوان راهبرد اصلی حرکت مسلمانان و سعادت آنان، لاجرم بر مبنای زعامت امام معصوم(ع) صورت می‌پذیرد. بر همین اساس امام معصوم(ع) بر آحاد جامعهٔ مسلمانان و بر کلّ امّت به طور جمعی، حق پیدا می‌کند و از این‌رو حلاوت ایمان (علاوه بر اصل آن)، بلکه طراوت دین اسلام برای هر مسلمان، آنگاه تحقّق می‌یابد که امام معصوم(ع) و آن حق یا حقوق، شناخته شده و مسلمانان نسبت به ایفای آنها اقدامات لازم را به عمل آورند.

این چند سطر خلاصهٔ خطبه‌ای بلند از امام صادق(ع) است که به مناسبت سالروز شهادت آن حضرت به قلم جاری می‌گردد. اصل فرمایش ایشان این است:

«همانا خدای عزّ و جلّ دینش را به وسیلهٔ ائمّهٔ هدی؟عهم؟ از اهل بیت پیامبر ما(ص) آشکار ساخت و راهش را روشن نمود و باطن چشمه‌های علم خود را برای آنان گشود. پس هر کس از امّت محمّد(ص) حقّ واجب امامش را بشناسد، طعم و حلاوت ایمانش را بیابد و فضیلت طراوت اسلام را درک نماید...»1

حقّ واجب امام

همین چند جمله، خصوصاً فراز اخیر، این پیام و بلکه این تکلیف مهم را برای ما روشن کرد که امام عصر ما(ع) حقوق واجب و لازمی بر گردن ما و جامعهٔ ما دارد که باید آنها را ادا نمود و ناچار قبل از آن، باید آنها را شناخت. از تأکید امام صادق(ع) می‌توان دریافت تنها کسانی از حقیقت دین الهی و علوم او و از حلاوت ایمان و طراوت اسلام بهره‌مند می‌شوند که راه مزبور را بپیمایند و در یک سخن، رهرو کوی ولایت باشند و از این مسیر، لحظه‌ای جدا نشوند.

باید اذعان نمود هرجا که اهداف بلند دین خدا مانند اقتدار اسلام، ظلم‌ستیزی، ایستادگی در مقابل ظالم، پویش راه جهاد و شهادت و فداکاری و شهامت مجاهدت برای خدا رخ نشان دهد، بی‌تردید در آنجا اصول و اهداف ولایت الهی که از طریق ولایت امام در عالم جاری می‌گردد، اجرا شده است؛ حتّی اگر رزمندگان اسلام در این عرصه از باطن و اسرار این حقایق غفلت ورزند. مهم این است که این حقایق و سنّت‌های ارجمند خداوند در جهان همواره در جریان و مدیریت حضرت حق در این ساختار حکیمانه جامهٔ تحقّق به خود می‌پوشد. به همین روی اگر بخواهیم این سنّت‌ها در تراز جهانی جاری گردد، لاجرم باید به حجّت حیّ خداوند و امام معصوم حاضر رو کنیم و فرج و ظهور آن حضرت را از آستان الهی طلب نماییم. بر این مبنا، توجّه دادن خلق جهان، خصوصاً رزمندگان اسلام به سوی آن امام حاضر و منجیّ بشریت، وظیفه‌ای بنیادین و حقّی ضروری از آن حضرت بر گردن ماست.

سال‌ها بلکه قرن‌ها پیش، خود آن امام همام در پیامی به جناب شیخ مفید، این راهبرد اصلی را متذکّر شده و فرموده‌اند:

«برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید که گشایش و نجات خودتان در گرو همین کار است.»2

پی‌نوشت‌ها