بیانات آیت الله بهجت؟ره؟
آقایی که البتّه بنده خود آن آقا را ندیدم، بلکه دیگران برای بنده نقل کردند، میگفت:
در حرم کاظمین(ع) شخصی به صورت جوان بیست و یک ساله در کنار من نماز میخواند. همینقدر فهمیدم که در مدّت کم و کوتاه، نمازهای زیادی را با طمأنینه خواند و در تمام قنوتها «عَجّل فَرَجَهُ» میگفت و اسم خودش را هم میبرد.
... بله. حضرت غایب؟عج؟ همهٔ این بلاها را که بر سر اهل ایمان وارد میشود، میبیند. لذا مهموم و مغموم است؛ ولی ما با دنیای خودمان هم مخالفیم و دست از تکلیف برمیداریم و از بیگانه تبرّی نمیجوییم! غافل از اینکه آن حالی که حضرت حجّت؟عج؟ به ملّت میدهد، برای دوام و بقا و سلامت ما بهتر از زعفرانهای ایرانی است که از دست بیگانهها به ما میرسد. مضاف بر این چه کسی میگوید در حکومت آن حضرت همیشه نان خالی است؟! زیرا گاهی اتّفاق میافتاد که حضرت امیر(ع) در یک ماه، مکرّر بیت المال را تقسیم میکرد و میفرمود من خزینهدار و انباردار یا به اصطلاح بانکدار شما نیستم: «ما أَنَا لَکم بِخازنٍ»1 ولی خلیفهٔ سوم میگفت: از آنچه شیخین به شما میدادند، کمتر نمیدهم و اگر بیشتر بدهم، تفضّل کردهام. در حالی که باید نسبتسنجی بشود که چه مقدار در زمان آنها در بیت المال بوده و چه مقدار در زمان عثمان جمعآوری شده است؛ مثلاً اگر در زمان شیخین ده هزار درهم جمعآوری و بین ده نفر تقسیم میشد، به هر نفر هزار درهم میرسید؛ ولی در زمان عثمان اگر ده میلیون درهم بود و بین هزار نفر تقسیم میشد، به هر نفر ده هزار درهم میرسید؛ ولی او میگفت: به هر نفر به اندازهای که شیخین میدادند، میدهم و اگر اضافه بدهم، تفضّل کردهام. زیرا مازاد را برای خود برمیداشت یا به خواصّ خود میداد. تا جایی که تمام خمس «آفریقا» را که از غنایم آوردند، یکجا به مروان بخشید.2
بله. در زمان او بیت المال بازیچه شده بود. رویّهٔ او این بود که به دوستانش بدهد؛ هرچند غیر مستحق یا کافر باشند و به دشمنانش ندهد؛ هرچند مستحقّ و مسلمان! بنابراین این مطلب باید برای اهل ایمان مجسّم شود و یقین کنند که دوری از کسانی که خداوند متعال امر فرموده با آن باشیم (اهل بیت؟عهم؟) موجب دوری ما از جمیع برکات دنیوی و اخروی است.
خداوند چه قلبی به او داده است
بلاها خصوصی شیعه شده است؛ کأنّه به شناسنامه نگاه میکنند؛ کما اینکه در «لبنان» شده بود و دیگران راحت هستند؛ چون تسلیم شدهاند و در واقع مبتلاتر هستند. از اینروست که میگویم انشاءالله فرج خیلی نزدیک باشد. خداوند چه قلبی به ایشان داده است که در این زمان طولانی، اینهمه را دیده و صبر کرده است!
امام عصر؟عج؟ از دوستانش غافل نیست
آیا حضرت صاحب؟عج؟ که از دست دشمنها در پشت پردهٔ غیبت است، از دوستانش هم غافل است که هر چه بر سرشان آمد، آمد؟
این خیالها از ضعف ایمان است. آیا میشود که حضرت؟عج؟ جهت3 حقّانیت مذهب را تقویت و تأیید نکند؟! خدا میداند آن حضرت تا به حال چه کرده و چه میکند.
چقدر فرق است بین کسی که او را «عَینُ الله النّاظِرَة؛ چشم بینای خدا» و این مجلس ما را در محضر او میداند و یقین دارد که حدود و اندازهٔ همهٔ کلمات4 و... نزد آن حضرت؟عج؟ از واضحات است و کسی که چنین فکر نمیکند!
خیال میکنید ما از حال شما مطلّع نیستیم؟
نجّاری که از مریدان میرزا عبدالعلی تهرانی؟رح؟5 بود، میگفت:
زندگی ما به این صورت بود که دو ماه بود سر کار میرفتیم؛ [امّا] چیزی گیرمان نمیآمد و [برای گذران زندگی] باید قرض میکردیم و کار ما امرار معاش به قرض [شده] بود. پیش از این در کتاب حاجی نوری؟رح؟6 حال کسانی را که توسّل و تشرّف به امام زمان؟عج؟ داشتهاند، خوانده بودم. توسّلی [در آن] است به امام زمان؟عج؟ که آدم باید بالای پشت بام برود و نماز بخواند و توسّل کند. تا اینکه شبی به ذهنم رسید برای رفع تنگدستی، به حضرت حجّت؟عج؟ متوسّل شوم. کتاب ایشان را بردم و دو رکعت نماز خواندم و به آن حضرت متوسّل شدم.
فردا صبح که خواستم به دکّان بروم، خانواده گفتند: چیزی برای ناهار بدهید که ما تهیّه کنیم. من در جیبم پنج تومان داشتم، یک تومان آن را برای خود برداشتم و چهار تومان باقی را برای تهیّهٔ نان و خوراک به خانواده دادم. گفتند: چهار تومان که چیزی نمیشود. گفتم حالا تا ظهر شاید چیزی شد [و اتّفاقی افتاد]. ما که خبر نداریم. آن یک تومان را هم برای سیگار یا چیزی که محلّ حاجتم باشد، برداشتم و از خانه بیرون آمدم و به مغازه رفتم. تا ظهر خبری نشد. اهل بیت (خانواده) هم رفته بود از خواهرش مقداری قرض کرده و غذایی شبه اشکنه برای نهار تهیّه کرده بود. نهار آماده شد.
سرسفره بودم وتازه یک لقمه خورده بودم که شنیدم در خانه را میکوبند. رفتم در را باز کردم. کوبندهٔ در گفت: آقازادههای تهرانی در منزل آقا میرزا عبدالعلی تهرانی هستند. میل دارند شما هم باشید و شما را هم برای نهار دعوت کردهاند که آنجا باشید.
به من گفت که آقای زاهد هم آنجاست. از خانه بیرون شدم و نزد آقا میرزا عبدالعلی تهرانی که در «تهران» معروف بود، رفتم. دیدم عدّهٔ زیادی هستند و آقای زاهد هم آنجاست و سفرهٔ خیلی حسابی هم پهن شده است. پس از آنکه جمعیت نهار خوردند و رفتند، ما سه چهار نفر آنجا ماندیم و آقای زاهد هم در میان این سه چهار نفر زیر کرسی نشسته بود. من هم همینطور به رسم [و عادتی که داشتم] سیگار دست گرفتم.
آقای زاهد که کنار کرسی [نشسته] بود، در ابتدا و بدون هیچ مقدّمهای گفت: یک آقای سیّد حسنی در «نجف» مدرّس بود و امر اقتصادیاش در مضیقه بود و در شبانهروز یک بار بیشتر نمیتوانست به خانوادهٔ خود نان بدهد. وی گفت: بنا گذاشتم برای رفع تنگدستی و گشایش [رزق و] روزی، چهل روز به خدمت صاحب؟عج؟ عریضه بنویسم و فلانجا میاندازیم که نمیدانم کجا را گفت. [ایشان میگوید] چهل روز همین کار راکردیم و قضیهٔ خودمان را روی عریضه نوشتیم.
روز چهلم که عریضه نوشتم، غافل از اینکه روز چهلم است، در خانه تنها نشسته بودم و خانواده هم در خانه نبودند. درِ خانه هم بسته بود. از پشت دیوار خانه، از بیرون صدایی به گوشم رسید که: «آقای آقا سیّد حسن!» با خود گفتم: دَرِ خانه که بسته است و احدی هم غیر از من در خانه نیست. قطعاً خیال است؛ چون کسی در خانه نیست که مرا به اسم صدا کند! لذا به آن صدا اعتنایی نکردم. بار دیگر صدا تکرار شد: «آقای آقا سیّد حسن، پسر آقا سیّد حسین!» [و اینبار] اسم پدرم را هم برد. اینبار فهمیدم خیال نیست و این دیگر نام بابای من را هم میداند. لذا برخاستم و به طرف صدا رفتم؛ [امّا] کسی را ندیدم. [در همان لحظه] این صدا را شنیدم که گفت: «شما خیال میکنید ما مطلّع از حال شما نیستیم؟ ملتفت به حال شما نیستیم؟»
همینکه این کلمه را شنیدم، کأنّه آب روی آتش بود. بدون اینکه پولی به من بدهد، [حالی پیدا کردم] که کأنّه هیچ حاجتی ندارم و بعد از آن احساس کردم که گویا اصلاً به هیچ چیز احتیاج ندارم؛ کأنّه حاجت من برآورده شده است.
بدون اینکه یک پول دستش بیاید، اصلاً راحتِ راحت شد. کسی که سر تا پا حاجت و نیاز بود و پولی هم به او نداده بودند، با عنایتِ آن صدا سر تا پا غنی و بینیاز شد.
آن آقای نجّار که این [قضیه] را میشنید، میگوید:
آقای زاهد قضیه را تا اینجا نقل کرد و بعد ساکت شد. بدون هیچ دلیلی شروع و بدون هیچ مانعی از ادامهاش خودداری کرد. «مطّلع از حال شما نیستیم؟ ملتفت به حال شما نیستیم؟» [همین را گفت و] ساکت شد.
همینکه ساکت شد، من [با خود] گفتم: نکند این ماجرا را برای قضیهٔ من میگوید که خیال میکنید که ما از حال شما مطلّع نیستیم؟! ایشان کأنّه دارد حال مرا میگوید؛ زیرا دیشب من نماز خواندم و به آن حضرت؟عج؟ متوسّل شدم. همانطور که برای او [مایهٔ تسکین] شد، برای من هم [مایهٔ آرامش] شد؛ مثل اینکه آب روی آتشم ریختهاند. بدون اینکه کسی به من چیزی بگوید یا پولی بدهد یا وعدهای بدهد، راحتِ راحت شدم. شاید من چیزی را از آن حضرت؟عج؟ میخواهم که به صلاحم نیست. لذا ناراحتی درونی و اندوه من هم مثل اینکه آب روی آتش بریزند، حل شد؛ بدون اینکه یک پول یا وعدهٔ پول بدهد، راحت شدم و برای من مجسّم شد که من مثل طفل مریض و بیماری هستم که سرکه و ترشی میخواهم؛ ولی برایم ضرر دارد. آیا پدر و مادر مهربان در این صورت آن را به من میدهند؟ هرگز! محال است که بدهند. برای من مجسّم شد که حال من اینطور است.
دو ماه بود که همهاش با قرض و با اینها میگذراندم. امروز یک پول هم دستم نیامده؛ ولی راحتِ راحت شدم.
معلوم میشود استغنا و غنا (بینیازی و دارایی) مربوط به قلب است؛ نه به پول و کسب و سرمایه و ثروت. اینها همه باطل و خیال است.
کسی که معتقد باشد او (امام زمان؟عج؟ اینطور به حال همه مطلّع است، [کارش راحت است]. البتّه نظر به جمال مبارکش خوب است و خیلی فضیلت دارد؛ امّا خب میدانید خیلیها هم به جمال مبارکش نظر میکردند و اطاعت نمیکردند؛ ناجور بودند. معرفت مقام، بالاتر از اینهاست. معرفت عظمت و جلالت اینها، خیلی بالاتر از اینها است. یقین به مقامات آنها، خیلی از اینها بالاتر است.
پینوشتها
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. «أَعطَیِ عَلِیٌّ(ع) النَّاسَ فیٍ عَامٍ وَاحِدٍ ثَلاثَةَ أَعطِیَةٍ ثُمَّ قُدِّمَ عَلَیهِ خَرَاجُ أَصفَهَانَ فَقَالَ: أَیُّهَا النَّاسُ اغدُوا فَخَذُوافَوَ اللهِ مَا أَنَ لَکُم بِخَازِنٍ ثُمَّ إَمَرَ بِبَیتِ المَالِ فَکنِسَ وَ نضِحَ فَصَلَّی فِیهِ رَکعَتَینِ؛ امام علی(ع) در یک سال، سه بار [بیت المال را] بین مردم تقسیم کردند. پس از آن، خراج «اصفهان» به آن حضرت رسید و ایشان فرمودند: «ای مردم! بیاید و بگیرد. به خدا سوگند! من خزانهدار شما نیستم. پس به [تقسیم] بیت المال دستور دادند و آن [خزانه] را آب و جارو زدند و دو رکعت نماز در آن خواندند.» (مجلسی، محمّدباقر، «بحار الأنوار»، ج 34، ص 351.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. دینوری، ابن قتیبه، «الامامة و السیاسة»، ج 1، ص 50؛ مجلسی، محمّدباقر، «بحار الأنوار»، ج 31، ص 300.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. یعنی کسانی که مشغول خدمت به مذهب و معتقدات حقّه هستند و در جهت اهداف حضرت حجّت؟عج؟ کوشش مینمایند و قطعاً مورد عنایت خاص و تأییدات ایشان قرار میگیرند.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. یعنی همهٔ حرفها و کلمات را قبل از هر کسی و حتّی قبل از خود گوینده به وضوح میشنود و مقاصد و اغراض قلبی او نیز نزد حضرت؟عج؟ کاملاً حاضر و واضح است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. میرزا عبدالعلی تهرانی (متوفّای 1346ه .ش.) پدر آقا مجتبی تهرانی و از علمای اخلاق تهران بود. ایشان از خاندان آیت الله میرزا مسیح مسجدجامعی تهرانی و از شاگردان مرحوم شیخ عبدالکریم حائری به شمار میرفت و از ایشان اجازهٔ اجتهاد داشت. پس از مراجعت به تهران، به تهذیب و تبلیغ پرداخت و امامت مسجد بازار را عهدهدار شد و سالها به تدریس اخلاق مشغول بود. در پانزده سال پایانی عمر مبارکش به «مشهد» عزیمت نمود و در کنار اشتغالات علمی و مذهبی، به فعّالیتهای سیاسی هم میپرداخت. (رازی، محمّدشریف، «آثار الحجّة»، ج 2، ص 356.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. مرحوم محدّث نوری، کتابی با نام «جنّة المأوی» دربارهٔ کسانی که به لقاء امام عصر؟عج؟ مشرّف شدهاند، نوشته که در پیوست جلد 53 «بحار الأنوار» به چاپ رسیده است. همچنین کتاب دیگری دربارهٔ امام زمان؟عج؟ تحت عنوان «النجم الثّاقب» دارد که به زبان فارسی بوده و توسّلاتی نیز در آن ذکر شده است.
منبع: «حضرت حجّت؟عج؟: مجموعه بیانات و اشارات حضرت آیت الله العظمی بهجت دربارهٔ حضرت ولیّ عصر؟عج؟»، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت الله بهجت؟رح؟، واژهپرداز اندیشه، 1401ه .ش.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑