شش ماه پایانی حوادث ماه شعبان و رمضان

اشاره‌ای اجمالی و کلّی به حوادث پیش از ظهور

مجتبی السّاده - مترجم: محمود مطهری‏نیا

حوادث ماه شعبان

در این ماه روحیهٔ آمادگی آمیخته به ترس در جهان اسلام نمایان می‌شود که ناشی از بروز آن دسته از جریانات سیاسی است که در یک عرصه با هم به تاخت و تاز مشغولند و از ماه رجب، به مرور رو در روی هم قرار می‌گیرند.

به طور کلّی دو جریان در این ایّام در حال شکل گرفتن است:

۱. جریان یاوران حضرت مهدی؟عج؟: یمانی از «یمن» و سیّد خراسانی از «ایران»؛

۲. جریان سفیانی که بر رقبای خویش، اصهب و ابقع فایق آمده و پس از این پیروزی با رومیان و یهودیان (غرب) هم‌پیمان گشته است.

در ماه شعبان جریانات، از هم جدا شده و مردم هم از کنار یکدیگر پراکنده می‌شوند و به همین علّت است که در احادیث نشانه‌ها و حوادث دوران ظهور، «خاورمیانه» همانند میدان مبارزه و جنگ‌های متعدّد و با کشته‌های بسیار ترسیم شده است. ساکنان این منطقه هم که مسلمانان هستند، در شرایط گرفتاری و سختی و ناراحتی به سر می‌برند که نتیجهٔ عدم ثبات سیاسی کشورهای منطقه است. به زودی هم آتش جنگ جهانی بزرگی برافروخته خواهد شد.

ابوبصیر نقل می‌کند که:

از امام صادق(ع) دربارهٔ ماه رجب پرسیدم. حضرت فرمودند:

«پیش از اسلام (دوران جاهلیت) آن را [یعنی ماه رجب] بزرگ می‌شمردند و در آن جنگ نمی‌کردند (نام آن را ماه خالی از ندای جنگ نهاده بودند).»

پرسیدم: شعبان؟

- «امور در آن از هم جدا می‌شود.»

- [ماه] رمضان چطور؟

- «ماه خداوند تبارک و تعالی است که در آن به نام صاحب شما [حضرت مهدی؟عج؟] و پدرش ندا در دهند.»

- شوّال؟

- «در آن مردم پراکنده شوند.»

- ذی‌قعده؟

- «در آن می‌نشینند.»

- ذی‌حجّة؟

- «آن ماه خون است.»

- پس محرّم [چطور خواهد بود]؟

- «در آن حلال را حرام کرده و حرام را حلال می‌گردانند.»

- صفر و ربیع (الاوّل و الثانی)؟

- «در آن ننگی [مرگ] زشت [وحشتناک] و امری عظیم خواهد بود.»

- جمادی [الاوّل و الثانی]؟

- «از ابتدا تا انتهایش فتح و پیروزی است.»1

ابوحمزه ثمالی از قول امام باقر(ع) نقل کرده که فرمودند:

«وقتی شنیدید که مردم «شام» دچار اختلاف شده‌اند، از آنجا فرار کنید که فتنه و کشتار به جانش افتاده است.» گفتم به کجا فرار کنیم؟ فرمودند: «مکّه» بهترین جایی است که مردم به آنجا بگریزند.»2

در روایتی که در «روضة الکافی» آمده و این رویدادها را توصیف و مردم را متوجّه وظایفشان در آن زمان و شرایط می‌کند، آمده است:

«وقتی ماه رجب شد، با نام خداوند متعال روی کنید و اگر دوست داشتید که تا شعبان به تأخیر بیندازید، ضرر نمی‌بینید و اگر دوست داشتید که در میان اقوام و خویشانتان پناه بگیرید [روزه بگیرید]، شاید برای شما بهتر [محکم‌تر] باشد. سفیانی هم به عنوان یک نشانه، برای شما کافی است.»3

در این حدیث اجازه داده شده است که شتاب کردن در مسافرت تا پایان ماه رمضان، به تأخیر انداخته شود. امام باقر(ع) برای راهنمایی کردن شیعیان خویش در قسمتی از حدیثی طولانی چنین فرموده‌اند:

«سفیانی برای شکنجه کردن دشمنان شما کافی است و او از جمله نشانه‌هایی برای شماست [برای فهم نزدیکی ظهور]. به رغم اینکه این فاسق شورش کرده، شما یک یا دو ماه پس از خروج او از جای خود تکان نخورید؛ ناراحتی به شما نخواهد رسید تا جمع زیادی از غیر شما [غیر شیعیان] را بکشد [اشاره به معرکهٔ قرقیسیاست].»

برخی از اصحاب گفتند: با عیال [زن و فرزند] خود در آن زمان چه کنیم؟ فرمودند:

«مردان خویش را از سفیانی پنهان کنید؛ چرا که او کینه و حرص شیعیان را به دل دارد؛ ولی زنان ان‌شاءالله ناراحتی به آنها نخواهد رسید.»

پرسیدند: پس مردان از دست او به کجا فرار کنند؟ فرمودند:

«در «مدینه» چه می‌توانید بکنید؛ در حالی که سپاهیان آن فاسق بدان‌جا روی می‌کنند؟ ولی شما به مکّه بروید که محلّ اجتماع شما آنجاست و فتنهٔ او به مدّت حمل یک زن، یعنی نُه ماه طول می‌کشد و ان‌شاءالله بیش از این اجازه نخواهد یافت.»

حوادث ماه رمضان

در این روزها امّت اسلامی به سبب جنگ‌ها، فتنه‌ها و کشتارها ضعف سیاسی جدّی پیدا کرده و قوای بیگانه [رومیان] هم وارد منطقه می‌شوند. نشانه‌هایی در آسمان پدیدار می‌گردد که امید را در دل مؤمنان شکوفا کرده و پس از این جریان است که مسائل مربوط به حضرت مهدی؟عج؟، اصلی‌ترین اشتغال ذهنی مردم سراسر زمین می‌شود؛ چرا که آیات و دلایلی که در این ماه نمایان می‌گردد، به حدّی است که جهانیان نمی‌توانند از آن چشم‌پوشی کند؛ مانند:

1. خورشیدگرفتگی و ماه‌گرفتگی

در زمان غیر عادی

یکی از مظاهر قدرت الهی که در قالب سنن معجزات جلوه کرده و اشارهٔ مخصوصی را برای توجّه آن دسته از مؤمنان که مخلصانه منتظر ظهور بوده‌اند، به ارمغان می‌آورد، کسوف خورشید در روز سیزدهم یا چهاردهم ماه رمضان و خسوف ماه در بیست و پنجم4 همان ماه است.

سبب پدید آمدن این دو نشانه پیش از ظهور که خلاف روال عادی بوده و از اوّل خلقت آدم(ع) تا آن زمان نمونه‌اش دیده نشده، از این قرار است:

الف) رسوخ و عمق‌یافتن نظریهٔ مهدویت و اعتقاد به حضرت در میان تمام مسلمانان؛

ب) توجّه مؤمنان مخلص به نزدیکی زمان ظهور.

ثعلبه ازدی از امام باقر(ع) نقل کرده که فرمودند:

«دو نشانه پیش از ظهور قائم؟عج؟ خواهد بود: خورشیدگرفتگی در نیمهٔ ماه رمضان و ماه‌گرفتگی در آخر آن.»

به حضرت عرض می‌کنند: یابن رسول الله! خورشید در انتهای ماه کسوف می‌کند و ماه، در نیمهٔ آن خسوف. حضرت فرمودند:

«خودم می‌دانم چه می‌گویم. این دو نشانه‌ای است که از زمان فرود آمدن آدم(ع) [از بهشت به زمین] سابقه نداشته است.»5

ورد بن زید اسدی برادر کمیت هم از آن حضرت(ع) نقل کرده که فرمودند:

«پیش از این امر [ظهور] ماه‌گرفتگی خواهد بود که پنج روز مانده [به انتهای ماه] و خورشیدگرفتگی در روز پانزدهم که هر دو در ماه رمضان خواهد بود و به این ترتیب حساب منجّمان به هم می‌ریزد.»6

ابوبصیر هم از امام صادق(ع) نقل می‌کند که حضرت فرمودند:

«نشانهٔ قیام حضرت مهدی؟عج؟ کسوف خورشید در سیزدهم یا چهاردهم ماه رمضان است.»7

خسوف ماه معمولاً به جهت قرار گرفتن زمین در میان خورشید و ماه رخ می‌دهد که زمان آن هم در نیمهٔ ماه‌های قمری است. کسوف خورشید هم غالباً وقتی مشاهده می‌شود که ماه بین زمین و خورشید قرار گیرد و زمان آن هم در آخر ماه‌های قمری است. چنین حادثه‌ای در زمانی غیر از زمان عادی آن بنا بر گفتهٔ روایات و با فرض احتمالات زیر ممکن می‌شود:

احتمال اوّل: این قضیه معجزه‌گونه و از طریق یکی از اسباب و علل عادی [و ناشناخته] انجام شود. البتّه با اختلافی ساده و آن هم آگاهی ما از زمان وقوع آن است که البتّه طریقهٔ حدوث این اعجاز یا کیفیت شکل‌گیری را نمی‌توانیم تصوّر کنیم و همین‌قدر کافی است که بدانیم این معجزه انجام می‌شود و آن هم معجزه‌ای است که از زمان هبوط حضرت آدم(ع) تاکنون سابقه نداشته و لذا محاسبات ستاره‌شناسان را برهم می‌زند.8

احتمال دوم: به واسطهٔ ممانعت جسمی بزرگ رخ می‌دهد. ممکن است یکی از اشیای سرگردان در فضا (بنا بر گفتهٔ دانشمندان) به منظومهٔ شمسی نزدیک شده و با قرار گرفتن در مقابل خورشید، مانع رسیدن آفتاب به زمین شود و کسوف پس از ده روز پیش بیاید و همین شیء در اواخر ماه که ماه به شکل هلال دیده می‌شود، در برابر آن قرار گیرد و بر حسب سرعت و حجم آن شیء، خسوف کلّی یا جزئی رخ دهد. از جمله نشانه‌هایی که برای ظهور ذکر شده و بی‌ارتباط با این بخش از مطالب نیست، این است که نور خورشید از زمان طلوعش، تا دو سوم از روز ناپدید می‌شود که این به جهت آن است که شیئی فضایی بین خورشید و زمین قرار گرفته و به مدّت دو سوم از طول روز، مانع رسیدن آفتاب9 به زمین می‌شود که بالطّبع با کسوفی که از یک تا سه ساعت طول می‌کشد، متفاوت است.

احتمال سوم: به جهت تغییرات درونی خود خورشید. تعبیر علمی این مطلب از این قرار است که ممکن است انفجارهای عظیم یا تغییرات فیزیکی خاصّی در خورشید پدید آید؛ به طوری که مدّت مشخصی اشعهٔ خورشید به اطراف پراکنده نگردد یا اینکه انفجارهای پشت سر هم ماه رمضان در خورشید، کسوف اواسط ماه را و در آخر ماه که از ماه هلالی بیش پیدا نیست، خسوف را به دنبال داشته باشد. این احتمال نزدیک‌ترین و جدّی‌ترین احتمالات است؛ خصوصاً اگر این دو را به آیات و نشانه‌هایی که از آسمان است و در بحث حوادث ماه رجب به آنها پرداختیم، ضمیمه کنیم، می‌توان آنها را هم با این احتمال توجیه کرد: توقّف خورشید در زمان سفیانی ممکن است ناشی از انفجاری قوی در خورشید باشد که مانع حرکت کردن خورشید شود یا حرکت آرامی که مانند بازگشت عمل آن برای مدّت دو یا سه ساعت باشد یا ظاهر شدن بدنی نمایان در قرص خورشید10 هم ممکن است ناشی از انفجاری قوی در خورشید باشد که وقتی در سطح خورشید گسترش می‌یابد، به شکل سینه و صورت انسان دیده شود. فیزیکدانان متأخّر هم احتمال وقوع چنین مسئله‌ای را در خورشید می‌دهند که در حدیث هم می‌توان تأکید بر چنین مطلبی را مشاهده نمود. امیرالمؤمنین(ع) طیّ حدیثی طولانی پس از ذکر صیحه و ندای آسمانی ماه رمضان (در بیست و سوم ماه) می‌فرمایند:

«از فردای آن و هنگام ظهر، خورشید رنگارنگ و سپس زرد شده و در نهایت سیاه و تاریک می‌شود.»11

تاریکی خورشید خود دلیل روشنی است برای وقوع خسوف ماه در روز بیست و پنجم آن ماه رمضان. شاید این تفسیر بهترین تفسیر علمی و نزدیک‌ترین احتمال به واقعیت باشد که احدی پیش از این بدان اشاره نکرده است و پس از تفکّر جدّی و عمیق در باب نشانه‌های ظهور و آیات آسمانی که الزاماً نباید این حوادث معجزه باشند، حاصل شده است.12

2. صیحهٔ آسمانی (از علایم حتمی ظهور)

این نشانه سومین نشانهٔ حتمی ظهور است. صیحه به صدا و ندا اطلاق می‌شود و در اینجا منظور ندایی است که شب بیست و سوم ماه رمضان که همان شب قدر است، از آسمان شنیده می‌شود. هر جمعیتی آن را به زبان خویش می‌شنود و از آن حیران و سرگردان می‌گردد؛ خوابیده از شنیدن این ندا بیدار می‌شود؛ ایستاده می‌نشیند؛ نشسته بر سر جای خود میخکوب می‌شود؛ نوعروسان از شدّت ترس از خلوتگاه‌های خویش بیرون می‌آیند و این ندا از جبرئیل امین(ع) است، که به زبانی رسا چنین اعلام می‌کند:

«صبح نزدیک شد. بدانید که حق با مهدی؟عج؟ و شیعیان اوست.»13

پس از آن در بعد از ظهر (نزدیک مغرب) شیطان لعین در میان زمین و آسمان ندا می‌دهد که:

آگاه باشید که حق با عثمان و پیروان او است.14

ابوحمزه می‌گوید: از امام باقر(ع) پرسیدم:

آیا شورش سفیانی از علایم حتمی ظهور است؟ حضرت فرمودند: «آری. ندا هم حتمی است...»

از حضرت پرسیدم که این ندا چگونه خواهد بود؟ فرمودند:

«یک منادی، اوّل روز ندا می‌دهد که حق با آل علی(ع) و شیعیان او است و در انتهای روز شیطان ندا می‌دهد که حق با عثمان و شیعیان او است و در این زمان یاوه‌گویان (باطل‌گرایان) دچار تردید می‌شوند.»15

دلیل برخاستن این صیحهٔ آسمانی از این قرار است:

الف) توجّه دادن مردم به نزدیکی ظهور؛

ب) به وجود آوردن آمادگی درونی در میان مؤمنان مخلص.

توجّه به زمان وقوع این نشانه، یعنی با فضیلت‌ترین ماه و شب سال که اقبال و رویکرد دینی مسلمانان به حدّ اعلای خود می‌رسد، اهمّیت آن را ثابت می‌کند.

ابوبصیر از امام باقر(ع) چنین روایت می‌کند:

«صیحه تنها در ماه رمضان خواهد بود؛ چرا که ماه رمضان ماه خداوند است و آن هم ندای جبرئیل است برای خلق.»

سپس فرمودند:

«منادی از آسمان به نام قائم؟عج؟ ندا سر می‌دهد و از مشرق تا مغرب صدایش را می‌شنوند. از ترس آن صدا، هیچ خوابیده‌ای نمی‌ماند؛ مگر اینکه بیدار می‌شود و ایستادگان همگی می‌نشینند و نشستگان هم بر دو پای خویش برمی‌خیزند. خداوند بیامرزد هر که از این صدا عبرت بگیرد! صدا، صدای جبرئیل روح الامین است و صدا در شب جمعهٔ بیست و سوم ماه رمضان خواهد بود. دربارهٔ آن شک نکنید و گوش فرا دهید و اطاعت کنید. در انتهای روز صدای ابلیس ملعون [شنیده می‌شود] که ندا می‌دهد: آگاه باشید که فلانی مظلومانه کشته شد تا مردم را به شک بیندازد و آنها را مبتلا به فتنه کند. چقدر شک‌کنندگان متحیّر، در آن روز زیادند که در آتش افکنده شده‌اند. وقتی صیحه را در ماه رمضان شنیدید، شک نداشته باشید که آن صدای جبرئیل است و نشانهٔ آن این است که به نام قائم و پدرش ندا می‌دهد؛ به طوری که حتّی دوشیزگان در خلوتگاه‌هایشان در خانه آن را می‌شنوند و پدر و برادر خویش را برای خروج [و قیام] تشویق می‌کنند.»

و در ادامه فرمودند:

«به ناچار این دو صدا باید پیش از قیام قائم؟عج؟ باشد: صدایی از آسمان که صدای جبرئیل است و به نام صاحب این امر و نام پدرش و صدایی که از زمین شنیده می‌شود و آن صدای ابلیس است که به نام فلانی ندا می‌دهد که مظلومانه کشته شد؛ ولی با آن به دنبال فتنه است. پس شما ندای اوّل را اجابت و اطاعت کنید و از دومی و از اینکه اگر به فتنه‌اش افکنده شوید، بپرهیزید.»

سپس پس از بیان بخش زیادی از این حدیث فرمودند:

«وقتی که در میان بنی‌فلان اختلاف افتاد، در آن زمان چشم‌انتظار فرج باشید و فرج شما تنها در اختلاف بنی‌فلان است. پس وقتی دچار اختلاف شدند، منتظر صیحه در ماه رمضان باشید و [پس از آن] قیام قائم؟عج؟ که خداوند هر چه را بخواهد، به انجام می‌رساند.»16

عبدالله بن سنان می‌گوید: نزد امام صادق(ع) بودم که شنیدم مردی از دیار «هَمدان» به حضرت عرض کرد:

عامّه [اهل سنّت] ما را سرزنش می‌کنند و می‌گویند: شما گمان می‌کنید که منادی از آسمان به نام صاحب این امر ندا درمی‌دهد. حضرت که تکیه داده بودند، خشمگین شدند، جلوتر آمده و نشستند. سپس فرمودند:

«آن را از من روایت نکنید و از پدرم روایت کنید که دیگر هیچ بر شما خرده نگیرند. شهادت می‌دهم که از پدرم(ع) شنیدم که می‌فرمودند: «والله! این مطلب در «قرآن» به وضوح بیان شده است؛ آنجا که می‌گوید: «اگر بخواهیم، از آسمان معجزه‌ای بر ایشان می‌فرستیم که گردن‌هایشان را برای همیشه به زیر افکنند.»17 آن روز در زمین احدی باقی نمی‌ماند که به عنوان خضوع گردنش را کج نکرده باشد. اهل زمین ایمان می‌آورند؛ آن زمان که این صدا را از آسمان بشنوند که: «آگاه باشید حق در میان علی بن ابی‌طالب(ع) و شیعیان اوست.»

سپس فرمودند:

«فردای آن روز شیطان در هوا بالا می‌رود؛ به طوری که از زمین متواری گشته و دور می‌شود و در پس آن ندا می‌دهد که بدانید حق در عثمان بن عفان و پیروان اوست. او مظلومانه کشته شد [بیایید] و قصاص خونش را طلب کنید.»

حضرت ادامه دادند:

«خداوند آنها را که ایمان آورده‌اند، با اقرار [همیشه به یک شکل]پابرجا و ثابت‌قدم می‌کند.»18 و این همان ندای اوّل است. آنها هم که در دل‌هایشان مرض است، آن روز به شک می‌افتند که این مرض، والله! عداوت ما [اهل بیت؟عهم؟] است. بنابراین در آن زمان از ما بیزاری [دوری] می‌جویند و در عین حال که به ما متمایل می‌شوند، می‌گویند: آن صدای اوّل، جادویی از سحرهای این اهل بیت؟عهم؟ بود.

سپس امام صادق(ع) این آیه را تلاوت کردند:

«اگر آنها معجزه‌ای را مشاهده کنند، از آن روی گردانده و می‌گویند این همان جادوی همیشگی [آنها] است».19 و 20

زرارة بن اعین از امام صادق(ع) روایت کرده که فرمودند:

«منادی از آسمان ندا می‌دهد که فلانی فرمانرواست و

منادی [دیگری] هم ندا می‌دهد: همانا علی و شیعیان او رستگارند.»

گفتم: چه کسی پس از این با مهدی؟عج؟ می‌جنگد؟ فرمودند:

«مردی از بنی‌امیّه که شیطان ندا می‌دهد همانا فلانی و پیروان او رستگار می‌شوند.»

گفتم: پس چه کسانی راستگو را از دروغگو تشخیص می‌دهد؟ فرمودند:

«آنها که احادیث ما را روایت می‌کنند و پیش از وقوع این اتّفاقات می‌گویند چنین می‌شود و می‌دانند که آنها راستگویند و حق دارند.»21

این ندا مصداق این آیه است که:

«آیا آنکه به سوی حقیقت هدایت می‌کند، شایسته‌تر است که تبعیت شود یا آنکه هدایت نپذیرفته و خود محتاج هدایت است؟ شما را چه می‌شود؟ چگونه قضاوت می‌کنید؟»22

لذا این ندا و صیحهٔ آسمانی (صدای جبرئیل(ع)) مانند واقعه و پیشامد بزرگ غیر منتظره‌ای است که جنبهٔ اعجازی دارد و در دل دشمنان خدا، ترس و هراس می‌افکند و بشارت بزرگی برای مؤمنان است که از نزدیکی ظهور حکایت می‌کند و این مصداق آیه‌ای از «قرآن کریم» است که می‌گوید:

«اِن نَشَاء نُنَزِّل عَلَیهِم مِن السَماء آیةً فَظَّلت اَعناقُهُم لَها خاضِعین»23

و آیهٔ دیگری که می‌گوید:

«و آن روزی که منادی از جایی نزدیک ندا می‌دهد، گوش فرا ده! آنها زمانی که صیحه را به حق بشنوند، آن روز زمان خروج است.»24

وظایف مؤمنان در هنگام پیشامد این صیحه

در احادیث اهل بیت؟عهم؟ در پاسخ این سؤال که راه خلاصی از حیرت و مشکلات ناشی از صیحهٔ آسمانی چیست؟ چنین آمده است:

الف) پس از شکر و ستایش خداوند، به جا آوردن نماز صبح جمعهٔ مورد بحث، به خانه‌هایتان بروید و درها را قفل کنید و دریچه‌ها و روزنه‌ها را ببندید و خودتان را در میان چیزی بپوشانید و گوش‌هایتان را بگیرید. (در حدیث آمده است که از آثار این صیحه این است از شدّت و قوت این صدا هفتاد هزار نفر کَر و هفتاد هزار نفر لال می‌شوند). هرگاه صدا را شنیدید پس به سجده بیفتید و بگویید: «سُبحانَ رَبُّنَا القُدُّوس؛ پروردگار مقدّس ما منزه است.» که هر که چنین کند، نجات می‌یابد و هر که از این عمل روی گرداند، هلاک می‌شود.26

این از جمله مواردی است که هر که خداوند متعال بر آن توفیقش داد که نعمت درک آن عهد مبارک را با ظهور حضرت مهدی؟عج؟ بیابد، واجب است بر آن شکرگزار باشد.

ب) انبار کردن غذای یک سال خود و خانواده: امام باقر(ع) فرمودند:

«نشانهٔ حادثه‌ها در ماه رمضان، نشانه‌ای است در آسمان که مردم پس از آن دچار اختلاف می‌شوند. هرگاه آن را درک کردی [ذخیرهٔ] غذایت را بیشتر کن.»

پس از شنیده شدن ندای آسمانی میان مردم، اختلاف، جنگ و فتنهٔ نبرد قرقیسیا پدید آمده و به دنبال آن قحطی و گرانی خوراکی‌ها پیش می‌آید و از این‌رو ائمّه؟عهم؟ به شیعیان مؤمن خویش و مسلمان سفارش کرده‌اند غذا و نیازمندی‌های خود و خانواده‌هایشان را برای مدّت یک سال ذخیره کنند. شما را به خدا! ببینید امامان بزرگوار ما چقدر تیزبین بوده‌اند و به چه میزان، به شیعیان و دوستداران خویش محبّت می‌ورزیده‌اند! ما در طول سال‌های عمر خود چگونه به این محبّت‌های ایشان جواب داده‌ایم و چقدر در صدد جبران محبّت‌هایشان بوده‌ایم؟ آری. هر کس که به آنها عشق ورزیده و با آنها ارتباط دارد، می‌تواند به محبّت ایشان نسبت به خود مباهات و افتخار کند.

3. بیعت کردن سی هزار نفر از قبیلهٔ بنی‌کلب با سفیانی

سفیانی در ماه رجب شورش کرده و به مبارزات نظامی و سیاسی و جنگ‌های خویش جامهٔ عمل می‌پوشاند و محدودهٔ نفوذ خویش را گسترش می‌دهد و در این زمان، دیگران هم به او پیوسته و مجموعه‌ها و قبایل غیر دینی به دنبال او راه می‌افتند. پیامبراکرم(ص) در این رابطه فرمودند:

«سفیانی با سیصد و شصت سواره شورش می‌کند تا اینکه به «دمشق» می‌رسد و در ماه رمضان هم سی هزار نفر از قبیله بنی‌کَلَب با او بیعت می‌کنند.»27

قبیلهٔ بنی‌کلب عمو زادگان سفیانی، یعنی همان قبایل دروز28 می‌باشند که در آینده او را همراهی می‌کنند. این قبیله در عصر معاویه نصرانی بودند و معاویه با مادر یزید (علیهم اللعنة)، قاتل سیّد الشّهداء(ع) که از این قبیله بوده، ازدواج کرد. بنابراین سفیانی از اولاد یزید بن معاویة بن ابی‌سفیان (علیهم اللعنة) است. پیروان این آئین در منطقهٔ «رمله» (بیابان برهوت شرقی «فلسطین» و غربی «اردن» و جنوب غربی «سوریهٔ» دمشق) تا چند کیلومتر در اطراف آن سکنی گزیده‌اند.

پی‌نوشت‌ها