گزارش نشست ۱۶۲ فرهنگ مهدوی
به گزارش مؤسّسهٔ موعود، اسماعیل شفیعی سروستانی طیّ سخنانی در ادامهٔ سلسله نشست‌های فرهنگ مهدوی که با موضوع «عصر حیرت و وضعیت فرهنگی و تمدّنی بشر» در سالن حوزهٔ هنری برگزار شد، با اشاره به دسته‌بندی سطوح سلسله نشست‌های فرهنگ مهدوی ابراز داشت:
برخی از نشست‌ها بر دانش مهدوی تأکید دارد و بخشی نیز معطوف به بینش مهدوی و بخش سوم معطوف است به گفتمان مهدوی و اگر این نشست‌ها در قالب کلاس‌های دانشگاهی برگزار می‌شد، یک دورهٔ کامل از لیسانس تا دکترا را پوشش می‌داد.
استاد سروستانی در پاسخ به این پرسش که از لحظه‌ای که عصر غیبت آغاز شد، در مناسبات فرهنگی و تمدّنی ما چه اتّفاقی رخ داده است؟ با اشاره به «آیهٔ ۹۶ سورهٔ اعراف» یادآور شد:
با نگاهی به معنی این آیه در می‌یابیم، نتیجهٔ ادبار به خداوند و اقبال به دنیا چیست و چه پیامدهایی خواهد داشت. خداوند می‌فرماید: «چنانچه اهل شهرها و آبادی‌ها ایمان می‌آوردند و تقوا پیشه می‌کردند، برکات آسمان و زمین را بر آنها می‌گشودیم؛ لیکن [چون آیات و پیغمبران ما را] تکذیب کردند، ما هم آنان را سخت به کیفر کردار زشتشان رسانیدیم.» بر اساس این آیه، نتیجهٔ ایمان نیاوردن و اقبال به دنیا، سرگردانی در بیابان حیرت است.
شفیعی سروستانی با اشاره به حدیثی از امام جواد(ع) دربارهٔ فرا رسیدن عصر حیرت بیان داشت:
از امّیة بن علی قیسی نقل است که می‌گوید: به امام جواد(ع) عرض کردم: پس از شما چه کسی جانشین است؟ فرمودند: «علی و دو فرزند علی.» سپس مدّتی سر به زیر افکندند. بعد سر برداشتند و فرمودند: «در آینده‌ای نه چندان دور، حیرتی فرا می‌رسد.»
راوی می‌گوید: پرسیدم: وقتی چنین شود، پس به کدام سو باید روی آورد؟ آن حضرت مدّتی خاموش ماندند. سپس فرمودند: «هیچ کجا...» و سه بار عبارت «هیچ کجا» را تکرار کردند.
همچنین امیرالمؤمنین(ع) در خطبهٔ ۱۰۸ «نهج البلاغه» دربارهٔ نشانه‌های آخرالزّمان و کیفیت مردمان آن روزگار می‌فرمایند:
«اهل آن زمان همچون گرگ هستند و پادشاهان آنها همچون درّندگان و حشی، فقیران آنها همچون مردگان و طبقهٔ متوسط آنها مرده‌خوارند.»
تحوّلات فرهنگی، سرمنشأ تحوّلات تاریخی هستند
پژوهشگر حوزهٔ مهدویت بیان داشت:
همیشه تغییرات در حوزهٔ فرهنگی رخ می‌دهد و بعداً در حوزهٔ تمدّنی رخ می‌دهد، آنچه مربوط به امور مادّی است و مناسبات مردم را سامان می‌دهد، حوزهٔ تمدّنی است. نوعی شهرسازی و معماری و پوشش دارد، نوعی کنش دارد، اینها در حوزهٔ تمدّنی رخ می‌دهد؛ امّا این شکل و شمایل حوزهٔ تمدّنی، متأثّر از حوزهٔ فرهنگی و تمدّنی است.
ایشان اشاره کرد از زمانی که حوزهٔ فرهنگی دگرگون شد، آرام آرام حوزهٔ تمدّنی نیز دگرگون گشت. از آن زمانی که رویکرد مسلمانان از امام معصوم برگشت، همهٔ صورت‌های تمدّنی‌شان نیز برگشت و رسید به اینجا. کدام نقطه عطف؟ شورای سقیفه، زمینه‌ساز عصر حیرت.
شجرهٔ خبیثهٔ بنی‌امیّه؛ حاصل شورای سقیفه
وی با اشاره به تبارشناسی خاندان لعین امیّه و دوران طولانی خلافت عبّاسیان بر بلاد اسلامی یادآور شد:
عبّاسیان بیش از پانصد سال بر سرزمین‌های اسلامی حکومت کردند و جغرافیایی وسیع از شاخ «آفریقا» تا سرزمین‌هایی در «چین» را تحت سیطرهٔ خود داشتند. عبّاسیان در ظاهر خود را مسلمان و طرفدار اهل بیت؟عهم؟ معرفی می‌کردند و در باطن، شدیدترین دشمنی‌ها را علیه ایشان روا می‌داشتند. گویا رسالت اصلی خود را متفرّق نمودن مردم از کنار ائمّه؟عهم؟، ایجاد انحراف در معارف الهی و به شهادت رساندن ائمّهٔ هدی می‌دانستند و عاقبت یک به یک امامان شیعه را از امام جعفر صادق(ع) تا امام حسن عسکری(ع) به شهادت رساندند و برای کشتن آخرین حجّت خدا لحظه‌شماری می‌کردند. اضمحلال و فروپاشی عبّاسیان توسّط هلاکوخان مغول اتّفاق افتاد. در این دوران تاریک پانصد ساله چنین انحراف‌هایی ایجاد شد:
اشرافی‌گری خلفا، علنی شدن فسق و بی‌بند و باری، عدم توجّه به حوزهٔ اخلاق و اعمال شدیدترین خشونت‌ها علیه بنی‌هاشم، فقط برای حفظ ریاست و خلافت.
بزرگترین لطمه بر ادیان و انسانیت
شفیعی سروستانی با بیان لطمات وارده بر پیکرهٔ انسان و ادیان، عدم اعمال ولایت ائمّهٔ هدی بر بشریت را بزرگترین ضربهٔ وارد شده بر حیات بشر دانست و تأکید کرد:
ائمّهٔ دین(ع) معصوم و منصوب حضرت حق، مجال اعمال ولایت نیافتند و اوامر رسول خدا(ص) اجرا نشد. این امر موجب جدایی اهل نظر از تصمیم‌سازان و معاملات فرهنگی و تمدّنی شد. همچنین میدان عمل برای مدّعیان مُلک‌داری، آنان که صاحب حق و اذن از جانب حضرت حق نبودند، گشوده شد. مردم بی‌هادی و بلد راه و مراقب، در دشت فراخ زمین رها شدند. بزرگترین ضربه به انسان و ادیان وارد شد بود. ائمّهٔ دین امکان اعمال ولایت نیافتند. امام معصوم مغلول الید، دست بسته است. امام وقتی مغلول الید باشد، نمی‌تواند اعمال ولایت بکند. در نتیجه حیات مردم از آبشخور ناپاکی رقم می‌خورد و به همین دلیل، بشر درگیر ابتلائات وخیم شد.
عصر جدید و ویژگی‌های تجدّد و انسان متجدّد
شفیعی سروستانی با بیان اینکه عصر جدید با گسترهٔ وسیع و عمیقی از ابتلائات و انحرافات از معارف ناب الهی عجین شده است، ویژگی‌های غالب عصر تجدّد را این‌چنین برشمرد:
انسان خدایی(امانیسم)، اصالت ارادهٔ انسان، ارادهٔ آزاد، دنیوی‌گری (سکولاریسم) از بُعد اخلاقی، آزادی از تعهّد الهی و هر قیدی از قیود (لاقیدی)، لیبرالیسم (اباحیت)، استقرار در عهد‌های شیطانی، استغنا از حجج الهی و امام و مسئولیت در برابر وجدان‌های انسانی، استغنا از حاکمیت خدا بر انسان و جهان(دموکراسی)، قدرت طلبی و ارادهٔ معطوف به قدرت.
شفیعی سروستانی پس از بر تشریح ویژگی‌های عصر تجدّد، مهم‌ترین اصول مدرنیسم را این‌چنین بر شمرد:
علم‌زدگی یا ساینتسیم، عقل‌گرایی یا رشنالیسم، پیشرفت باوری، مادّی‌گرایی، انسان‌گرایی و اومانیسم، فردگرایی، برابری‌گرایی یا برابری‌طلبی، لیبرالیسم، سنّت‌ستیزی، احساس‌گرایی، سکولاریسم و جدایی دین از سیاست.
عاقبت فرار از خدا در کلام پیامبر(ص)
در ادامهٔ این نشست، استاد سروستانی به بیان برخی نشانه‌های آخرالزّمان از زبان معصومان؟عهم؟ پرداخت که برای اختصار به ذکر یک نمونه اکتفا می‌کنیم.
امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب(ع) در پاسخ به این سؤال که دجّال چه زمانی ظهور می‌کند، فرمودند:
«هرگاه نماز را بمیرانند، امانت را خیانت کنند، دروغ را حلال شمارند، ربا بخورند و رشوه بگیرند، ساختمان‌های محکم و نیکو بسازند و دین را به دنیا بفروشند.»
نویسندهٔ حوزهٔ مهدویت و غرب‌شناسی در خاتمه اظهار داشت:
پول‌پرستی، دین‌گریزی، فقر فراگیر، فروش دین به دنیا، قتل، بی‌خانمانی، گرسنگی جهانی، سقط جنین، اباحه گری، همژاد خواهی و همجنس‌گرایی، روسپیگری و قاچاق انسان، صنعت هرزه‌نگاری، مصرف مضاعف مشروبات الکلی، قطحی مرد و مردانگی، خود کشیشی و انانیت، همهٔ این این انحرافات وخیم که جهانیان به آن دچارند، جملگی نتیجهٔ اعراض از حجج الهی و زندگی بی امام معصوم است.
در ادامه سردبیر «ماهنامهٔ موعود» به بررسی آماری تک تک عوامل ذکر شده پرداخت و نشست را به اتمام رساند.