فساد بنی‌اسرائیل

سعید غلامی - سیّد رضا مؤدب - سیّد علی‌اکبر ربیع نتاج

مصادیق صحیح دو وعدهٔ الهی

با توجّه به مطالب بیان شده و توجّه به اصل عدم ترادف در تفسیر «قرآن کریم»، به نظر می‌رسد هنوز هیچ‌کدام از وعده‌های الهی در این آیات به وقوع نپیوسته و مصداق کامل این وعده‌ها و بندگانی که در هر مرتبه از بین‌برندهٔ این فساد هستند، محقّق نشده‌اند. از این‌رو در ادامه دو مصداق برای این دو وعده ذکر خواهد شد. البتّه نگارندگان به هیچ وجه به دنبال تعیین زمان برای ظهور نیستند؛ لذا احتمالاتی که در این پژوهش مطرح می‌شوند، با توجّه به برداشتی است که از روایات اهل بیت؟عهم؟ و تطبیق آنها با شرایط فعلی جهان و استفاده از مصادیق برای آیات «سورهٔ اسراء» صورت پذیرفته است.

وعدهٔ یکم

بندگانی که قرار است فساد بنی‌اسرائیل را از بین ببرند، سه ویژگی مهم دارند:

1. بندگانی مخلص و مؤمن هستند: «عباداً لنا». طبق اصل عدم ترادف، هیچ ترکیب دیگری از جمله ترکیب اضافی «عبادنا»، نمی‌تواند جایگزین ترکیب فوق گردد. از این‌رو معنایی که برای این ترکیب بیان گردید، یعنی بندگان مخلص و مختصّ خدا بودن، در به دست آوردن مصادیق صحیح آیات نقش اساسی دارد؛

2. دومین صفت این بندگان، قدرتمند و خشن بودن است: «أُولِی بَأْسٍ شَدِیدٍ». بأس به معنای شدّت در جنگ و به معنای شجاعت است؛1

3. ویژگی سوم این بندگان، جست‌وجوگری و تفحّص شدید آنان است. آنان به دنبال پیدا کردن یهودیان مفسد، تمامی سرزمین یهود را مورد تفحّص و جست‌وجو قرار داده و آنان را پیدا کرده و از بین خواهند برد. در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است:

«قیامت فرا نخواهد رسید؛ مگر اینکه شما با یهود نبرد خواهید کرد؛ حتّی سنگی که یهودی پشت سرش پنهان شده، خواهد گفت: ای مسلمان! این یهودی پشت من پنهان است. او را بکش.»2

این روایت که از معتبرترین منبع حدیثی اهل سنّت نقل شده، به شرایط و حوادث قبل از ظهور اشاره دارد. پیامبر(ص) با این حدیث می‌خواهند بفرمایند که سنگ هم به عنوان یک موجود غیرجاندار در پی نابودی آنان است. پس در مرتبهٔ نخست تمامی انسان‌هایی که به نوعی درگیر فساد و شرّ ایجاد شده توسّط این گروه هستند، در نابودی آنان با این بندگانی که مأمور دفع شرّ یهود هستند، همکاری خواهند کرد.

نگاهی عمیق‌تر به اطراف و اکناف جهان، بیانگر آن است که فسادی که هم‌اکنون قوم بنی‌اسرائیل و استکبار جهانی به سرکردگی صهیونیسم جهانی مرتکب می‌شوند، قابل مقایسه با قبل نبوده و بسیار بیشتر و گسترده‌تر از فساد این قوم در طول اعصار گذشته است؛ فسادی که در همهٔ ابعاد سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، اعتقادی و... در سرتاسر جهان فراگیر شده است.

از طرفی تنها گروهی که در برابر فساد این قوم موضع متقابل گرفته و در پی از بین بردن آن است، «جمهوری اسلامی ایران» بوده که رهبری مبارزه با استکبار و استعمار جهانی را بر عهده گرفته است. با این توضیح به نظر می‌رسد که مصداق این آیه و بندگان مؤمنی که خدای متعال به آنان اشاره دارد، در دوران کنونی شیعیان مخلص امیرمؤمنان(ع) به ویژه شیعیان ایران‌زمین باشند.

با جست‌وجو در روایات اهل بیت؟عهم؟ روایاتی ملاحظه می‌شود که می‌تواند مؤیّد این احتمال باشد؛ از جمله در روایتی از امام صادق(ع) آمده است که:

«روزی عدّه‌ای از اصحاب پیامبر(ص) در اطراف ایشان جمع بودند. در این هنگام پیامبر اکرم(ص) دو مرتبه فرمودند: «اَللَّهُمَّ لَقِّنِي إِخْوَانِي.»

اصحاب ایشان به حالت اعتراض گفتند: مگر ما برادران شما نیستیم؟ پیامبر در جواب فرمودند:

«نه شما اصحاب من هستید. برادران من گروهی در آخرالزّمان هستند که به من ایمان می‌آورند؛ در حالی‌که هرگز من را نمی‌بینند.»3

در ادامه ایشان به بیان ویژگی‌های این گروه پرداخته‌اند که قابل تطبیق بر شیعیان مخلص در حال حاضر است؛ از جمله اینکه فرمودند:

«به من ایمان می‌آورند، بدون آنکه مرا ببینند. بر دینشان باقی می‌مانند؛ گویا درخت خاردار را با دستشان صاف می‌کنند. پاره‌هایی از آتش را در دست دارند.»

حماد بن عیسی از اصحاب اجماع، عبّاس بن معروف و ابوبصیر در سند این حدیث می‌توانند ضعف سند حدیث را بپوشاند. از طرفی روایاتی مشابه این روایت می‌تواند تقویت‌کنندهٔ این حدیث باشد؛ از جمله شیخ مفید؟ره؟ در روایتی دیگر همین ویژگی‌ها را برای این مؤمنان واقعی ذکر می‌کند:

روزی پیامبر اکرم(ص) فرمودند:

«ای کاش برادرانم را ملاقات می‌کردم!» ابوبکر و عمر به ایشان گفتند: ما برادران شما نیستیم؛ در حالی‌که به شما ایمان آورده و با شما مهاجرت کردیم؟ پیامبر(ص) فرمودند: «شما ایمان آورده و مهاجرت کرده‌اید؛ ولی ای کاش برادرانم را ملاقات می‌کردم!» آن دو نفر سخن خود را تکرار کردند. پیامبر(ص) فرمودند: «شما اصحاب من هستید؛ ولی برادران من کسانی هستند که بعد از شما خواهند آمد و به من ایمان می‌آورند. مرا دوست دارند، به من یاری رسانده و مرا تصدیق می‌کنند... در حالی‌که مرا ندیدند. پس ای کاش برادرانم را ملاقات می‌کردم!»4

در این دو روایت به ویژه در روایت دوم، مهم‌ترین ویژگی‌های قومی که پیامبر(ص) آنان را برادران خود خطاب کردند، آمده است. در این روایت زیبا عبارت «ینصُرونی» آمده است. یاری کردن پیامبر(ص) در اینجا به معنای یاری کردن جانشین ایشان و به طور قطع، یاری رساندن به امام زمان؟عج؟ و فراهم کردن شرایط ظهور ایشان خواهد بود.

در بخشی روایتی طولانی که شیخ صدوق؟ره؟ نقل کرده است، پیامبر اکرم(ص) به امیرمؤمنان فرمودند:

«گروهی در آخرالزّمان خواهند آمد که یقین و ایمان آنان موجب شگفتی خواهد بود. با اینکه آن جماعت پیغمبری را ندیده و حجّت ظاهری از آنها پوشیده شده است، آنان فقط به واسطهٔ سیاهی روی سفیدی نوشته‌های کتاب ایمان می‌آورند.»5

این قوم در آخرالزّمان تنها به واسطهٔ احادیث و آیات قرآن، به پیامبر(ص) ایمان آورده‌اند. در این روایت هم پیامبر(ص) بر این نکته تأکید دارد که این گروه در آخرالزّمان بدون اینکه پیامبر(ص) را دیده باشند و فقط با توجّه به مطالب رسیده، به ایشان ایمان آورده و بر دین خود استوار مانده‌اند.

در روایت دیگری شیخ طوسی؟ره؟ ویژگی صبر و مقاومت این گروه را از زبان رسول خدا(ص) ذکر کرده است؛ آنجا که دربارهٔ این گروه فرمودند:

«گروهی بعد از شما خواهند آمد که یک نفر از آنها پاداش پنجاه نفر از شما را خواهد داشت.» گفتند: ای رسول خدا! ما به همراه شما در جنگ بدر و احد و حنین بودیم و قرآن در شأن ما نازل شد. پیامبر(ص) فرمودند: «اگر آنچه که بر آنها وارد می‌شود بر شما وارد شود، هرگز نمی‌توانید مانند آنان صبور باشید.»6

در این روایت نیز پیامبر(ص) بر ویژگی صبر قوم آخرالزّمان تأکید کرده‌اند. مشکلات و مصیبت‌هایی که بر اثر تحریم ناشی از مقابلهٔ دشمنان دین و اسلام حاصل می‌شود، اگر همراه با صبر و تحمّل نباشد، به زودی موجب کوتاه آمدن از مواضع دینی و اسلامی مردم خواهد شد؛ ولی استقامت و صبری که مردم مسلمان بر این مشکلات، اعمّ از اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، نظامی و... دارند، موجب پویایی هرچه بیشتر نظام اسلامی خواهد شد. گروهی همچون «حزب الله لبنان» مردم «غزّه» و از همه مهم‌تر، مردم مسلمان ایران که از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون همواره هدف نوک تیز پیکان مقابلهٔ دشمنان اسلام بوده و هستند، از مصادیق بارز این روایت می‌باشند. دفاع مقدّس شاید بهترین نمونه از این صبر مقدّسی باشد که در این روایت آمده است.

در ادامه به دستهٔ دیگری از روایات پرداخته می‌شود که تکمیل‌کنندهٔ دستهٔ نخست بوده و به گونه‌ای، تأییدکنندهٔ تطبیقی است که در آن روایات صورت گرفت.

امام صادق(ع) در تفسیر «آیهٔ ۵ سورهٔ اسراء» فرمودند:

«گروهی هستند که خدای سبحان قبل از ظهور قائم، آنها را مبعوث خواهد کرد که هر کسی را که از آل محمّد؟عهم؟ بریده باشد، می‌کشند.»7

نکتهٔ مهمّی که این روایت و برخی روایات دیگر به آن اشاره دارند، ظهور این گروه مؤمن قبل از خروج قائم؟عج؟ است؛ به عبارت دیگر شرط قیام امام این است که بیش از آن، گروهی مؤمن زمینهٔ این قیام را فراهم کنند؛ حتّی در برخی روایات به صراحت به این گروه اشاره شده است؛ از جمله در روایتی از امام صادق(ع)

آمده است که ایشان پس از شنیدن آیهٔ فوق سه مرتبه فرمودند:

«هُمْ وَاللَّهِ أَهْل قم؛8

به خدا قسم! که آنها اهل قم هستند.»

در روایت دیگری از امام کاظم (ع) نقل شده که فرمودند:

«مردی از اهل قم خواهد آمد که مردم را به سوی حق دعوت می‌کند. به همراه او گروهی جمع خواهند شد که همانند پاره‌های آهن هستند که طوفان‌های شدید آنها را تکان نخواهد داد و از جنگ گریزان نیستند و اهل ترس و جبن نخواهند بود و بر خدا توکّل می‌کنند و سرانجام نیک، مخصوص پرهیزکاران است.»9

هرچند این روایت از سندی قوی برخوردار نیست و در منابع مهمّ روایی شیعه دیده نمی‌شود، امّا برخی روایات مشابه می‌تواند احتمالات ذکر شده را تقویت کند که در ادامه خواهند آمد.

این روایت به نقش مهمّ شیعیان به رهبری مردی از قم در اتّفاقات آخرالزّمان اشاره دارد که مانند پاره‌های آهن در برابر مشکلات آخرالزّمان ایستادگی و مقاومت کرده و می‌توانند مصداق «عباداً لنا» در آیات مورد اشاره قرار گیرند. امام سجّاد(ع) در گفتاری که با ابوخالد داشتند، در بخشی از سخنانشان به او فرمودند:

«مردم زمان غیبت امام دوازدهم که بر ولایت و امامت او استوار بوده و منتظر ظهورش هستند، بهتر از مردم هر زمان دیگری می‌باشند؛ چرا که خدای متعال به ایشان، عقل، فهم و معرفت به امام زمان خویش را عنایت کرده است و غیبت امام عصر، مانع از احساس حضور او نمی‌شود؛ چرا که ایشان شیعیانی راستین هستند و با اخلاص هرچه بیشتر، مردم را به دین دعوت نموده به صورت پنهان و نهان، به دینداری می‌پردازند.»10

این روایت نیز به صراحت، اخلاص و صدق و استقامت این شیعیان را در آخرالزّمان نشان می‌دهد. شاید مهم‌ترین ویژگی این گروه از نظر امام سجّاد(ع) ویژگی منتظر ظهور بودن آنها است: «منتظرین لظهوره». در این حدیث فرموده‌انداین قوم از مردم هر زمان دیگری برترند؛ زیرا دارای عقل، زکاوت و هوش فراوانی بوده و در مقابل توطئهٔ دشمنان اسلام، با استعانت از امام زمان؟عج؟ پیروز و سربلند هستند و این معنا می‌تواند تأیید دیگری بر احتمال پیش‌گفته مبنی بر تطبیق شیعیان در حال حاضر با این روایات باشد.

این حقیقت در روایتی از امام باقر(ع) نیز بیان گردیده است:

«گویا مردمی را می‌بینم که در شرق برای طلب نمودن حق (خلافت) قیام کرده‌اند؛ ولی این حق را به آنها نمی‌دهند. باز آنها قیام می‌کنند؛ ولی به آن نمی‌رسند. وقتی که چنین دیدند، شمشیرهای خود را حمایل می‌کنند و آنگاه آنچه را که می‌خواهند، به آنها می‌دهند؛ ولی آنها نمی‌پذیرند تا آنکه کارشان سامان پیدا کند؛ امّا باز این حق (دولت جهانی آل محمّد؟عهم؟) را به آنها نمی‌دهند؛ جز به صاحب شما. مقتولین آنها از جمله شهیدان هستند.»11

در سند این روایت نیز افراد ثقه‌ای، مانند احمد بن محمّد بن سعید معمر بن یحیی بن سام و ابوخالد کابلی قرار دارند که موجب اطمینان بیشتر به این حدیث می‌شود. این روایت نیز به صراحت اشاره دارد که این گروه، خود به دنبال حق هستند و به سختی و مشقّت فراوان، بالأخره حق را به دست می‌آورند.

مشقّت و سختی‌های فراوانی که در تاریخ صد سالهٔ اخیر جهان اسلام و به ویژه ایران به جهت رسیدن به یک استقلال نسبی و در کسب اختیار و آزادی خود و همچنین مرجع قرار دادن دین در ادارهٔ جامعهٔ اسلامی با آن مواجه بوده‌ایم، می‌تواند تطبیقی احتمالی بر این روایت و روایات مشابه باشد.

با کنار هم نهادن این دو دسته از روایات، تطبیق ویژگی‌های ذکر شده در روایات دستهٔ نخست با شیعیان در عصر کنونی احتمال داده می‌شود. حقیقتی هم در روایات دستهٔ دوم با ذکر نام اهل قم و بالمشرق، به آن اشاره شده است؛ ویژگی‌هایی مانند صبر و استقامت ایمان و اخلاص، قیام در راه اسلام و... .

این احادیث می‌تواند نقش اساسی در تأیید این دیدگاه داشته باشد که وعدهٔ نخست خدای متعال هم‌اکنون در حال محقّق شدن است و بندگانی که قرار است این وعده را تکمیل نموده و فساد همه‌جانبهٔ یهود و بنی‌اسرائیل را نابود کنند، شیعیان به رهبری ایران هستند: «هم أهل قم».

به نظر می‌رسد تقابل مستقیم و غیر مستقیم ایران با صهیونیسم در اتّفاقات جهانی و منطقه‌ای، از جمله وقایع «فلسطین» و جریانات تکفیری، زمینه‌ساز تحقّق این وعدهٔ الهی است.

در تأیید این احتمال نیز می‌توان از روایات وارده استفاده کرد؛ به عنوان نمونه در حدیثی از رسول خدا(ص) آمده است:

«همواره با مشرکان مقاتله خواهید کرد تا اینکه دجّال با باقیماندهٔ شما در «اردن» پیکار کند. شما در شرق «رود اردن» و آنها در غرب آن خواهند بود.»12

دجّال در این روایت شاید اشاره‌ای به بنی‌اسرائیل و فساد این قوم باشد. مقاتله با این گروه در شرق و غرب رود هم شاید بر مقابلهٔ [رژیم] اسرائیل و فلسطینیان قابل تطبیق باشد؛ البتّه این فرض فقط در حدّ احتمال است و می‌تواند در مبحث جری و تطبیق روایات قابل بحث باشد.

نکتهٔ دیگر در این بحث اینکه تاکنون سه شرط از چهار شرط محقّق شده است:

- یکم اینکه این فتنه جهانی است و فسادهای این قوم بر کسی پوشیده نیست؛

- دوم اینکه مرکز فتنه فلسطین است؛

- سوم اینکه فتنه‌گران گروهی از یهودیان به نام صهیونیسم هستند.

شرط چهارم که بندگان مخلص خدا هستند، به نظر می رسد هنوز محقّق نشده است و همان‌طور که بیان شد، ممکن است این بندگان مخلص الهی در دوران حاضر، شیعیان به رهبری شیعیان ایران باشند.

وعدهٔ دوم

پیش از این بیان شد گروهی که تحقّق‌دهندهٔ وعدهٔ نخست خدای متعال هستند، در واقع کسانی هستند که زمینه‌ساز قیام امام زمان؟عج؟ بوده که این قیام به نظر نگارندگان، همان تحقّق وعدهٔ دوم الهی در آیات مورد اشاره است.

با توجّه به آیهٔ:

«فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُومُوا وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ»13

می‌توان گفت این دو گروه که بنی‌اسرائیل را نابود می‌کنند، یک گروهند یا اینکه به

یکدیگر شباهت دارند. علّامه طباطبایی ذیل آیهٔ فوق می‌نویسد:

این کلام دلالت بر چند نکته دارد: یکم اینکه دشمنان بنی‌اسرائیل در نوبت نخست هم داخل مسجد الاقصی شده و آن را به قوّهٔ قهریه گرفتند و اگر در قرآن کریم آن را نیاورده، به منظور اختصار بوده است؛ دوم اینکه داخل شدن در مسجد برای هتک حرمت و تخریب آن بوده؛ سوم اینکه این مهاجمان و مبعوثان برای مجازات بنی‌اسرائیل و گرفتن انتقام از ایشان، همان کسانی بودند که در بار نخست بر ایشان مبعوث شدند.14

همان‌طور که مشاهده می‌شود، علّامه طباطبایی مهاجمان بر بنی‌اسرائیل در هر دو مرتبه را یک گروه در نظر گرفته و این بدین معنا است که فاصلهٔ دو فساد بسیار کم بوده و این گروه در دو مرتبه پشت سر هم، دست به فساد خواهند زد. البتّه مصادیقی که علّامه به عنوان مصادیق درست آیه پذیرفته‌ است، با این نظر ایشان همخوانی ندارد. همان‌طور که پیش‌تر بیان شد، ایشان در بار نخست بخت النّصر و در بار دوم اسپیانوس را مصداق آیه ذکر می‌کند که برخلاف این بیان است.

به عبارت دیگر شباهت بین دو گروه در این آیه را می‌توان به دو گونه بیان کرد: یکم اینکه همان اشخاص بار اوّل در بار دوم فتنه را خاموش خواهند کرد که در این صورت، فاصلهٔ بین دو فتنه بسیار کوتاه خواهد بود؛ دوم اینکه در اوصاف شبیه گروه اوّل هستند. در این صورت فاصلهٔ دو فتنه ممکن است کوتاه یا طولانی باشد.

به نظر نگارندگان وعدهٔ دوم خدای متعال در این آیات، زمانی محقّق خواهد شد که امام زمان؟عج؟ ظهور کند و کسانی که در وعدهٔ دوم، یاری‌گر حضرت خواهند بود، باز هم شیعیان ایشان در سرتاسر جهان خواهند بود؛ همان‌طور که از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که فرمودند:

«گروهی از مشرق‌زمین به پا می‌خیزند و مهدی؟عج؟ را یاری خواهند کرد.»15

روایاتی که در بیان مصداق وعدهٔ نخست الهی بیان شد، در این نکته اشتراک داشتند که گروهی که ویژگی‌های آنها در این روایات بیان گردید، قبل از خروج قائم؟عج؟ بوده و با اعمال و اقدامات خود، زمینه را برای ظهور حضرت مهدی؟عج؟ آماده خواهند کرد؛ ولی این روایت اشاره دارد این گروهی که از مشرق برمی‌خیزند، یاری‌گر خود امام زمان؟عج؟ هستند که در روایات پیش‌گفته به این نکته اشاره نشده بود.

شباهت ذکر شده در آیات نیز در این خواهد بود که اگر فاصله بین نابودی یهود در بار نخست و ظهور امام زمان؟عج؟ فاصلهٔ کمی باشد، همان شیعیان یا حدّاکثر فرزندان آنان یاری‌گر حضرت خواهند بود و اگر این فاصله طولانی باشد، نابودکنندگان در بار دوم، شیعیان مخلص ایشان از نسل همین افراد خواهند بود که در اوصاف شبیه آنان هستند.

پیش از این و در بیان وعدهٔ یکم الهی، روایتی از امام باقر(ع) ذکر گردید که در آخرالزّمان عدّه‌ای برای به دست آوردن حق، شمشیرهای خود را به دوش گرفته و برای برپایی حق قیام می‌کنند. این دستیابی به حق نسبی خواهد بود؛ زیرا امام در پایان روایت با عبارت «لا یَدْفَعُونَها إِلَّا إِلَی صَاحِبکمْ»، بیان می‌دارد که دستیابی نهایی به حق و حقیقت و پیروزی دین حق، تنها با ظهور امام زمان؟عج؟ حاصل خواهد شد.

شاید بتوان این روایت را تأییدی بر شباهت دو گروه در آیهٔ فوق گرفت. به عبارت دیگر ممکن است این گروهی که برای برپایی حق قیام می‌کنند و سختی‌ها و مشقّات فراوانی در این راه به جان می‌خرند، تنها زمانی به صورت کامل موفّق خواهند شد که بتوانند این قیام خود را به قیام حضرت مهدی؟عج؟ متّصل کنند. روایت منقول از امام باقر(ع) که ذیل آیه فرمودند: «هم القائم و اصحابه»16 می‌تواند مؤیّد این مطلب باشد.

در روایت دیگری از امام صادق(ع) آمده است که ایشان، وعدهٔ الهی در آیه را به خروج قائم؟عج؟ تفسیر کرده‌اند.17

نتیجه

خدای متعال در سورهٔ مبارکهٔ اسراء با ذکر دو وعدهٔ حتمی دربارهٔ قوم بنی‌اسرائیل که قطعاً محقّق خواهند شد، مفسّران را به بیان نظرات گوناگونی وا داشته است. بسیاری از مفسّران با ذکر مصادیق مختلفی که در طول تاریخ برای بنی‌اسرائیل به وقوع پیوسته است، معتقدند که این دو وعده محقّق شده است. از جملهٔ این مصادیق می‌توان به تسلّط بخت النّصر، تسلّط پادشاهان ایران و «روم»، جنگ‌های صلیبی و... اشاره کرد. بعد از ذکر این مصادیق و بررسی آنها، نتایج حاصل از این تحقیق را می‌توان به طور خلاصه در موارد زیر دسته‌بندی کرد:

مهم‌ترین رکن این پژوهش دقّت در ترکیب وصفی «عباداً لنا» در آیهٔ ۵ سوره اسراء است که با توجّه به اصل عدم ترادف، قابل جایگزینی با هیچ عبارت مشابه دیگری نیست. ترکیب وصفی «عباداً لنا» با توجّه به متشابهاتش در در قرآن، یعنی «عبداً لله» و «عباداً لی» به معنای بندگان مخلص و خاصّ خدا بوده که تنها برای رضایت او اقدام می‌کنند.

برای تحقّق دو وعدهٔ الهی، باید شروط چهارگانهٔ ذیل محقّق شوند تا مصادیق ذکر شده دربارهٔ آیات، صحیح باشد. این شروط عبارتند از :

۱. جهانی بودن فتنه با توجّه به «الأرض»؛

۲. فتنه از سوی یهودیان باشد؛

۳. مرکز فتنه سرزمین فلسطین باشد؛

٤. نابودکنندهٔ فتنه، بندگان مخلص خدا باشند.

عصر حاضر و حوادثی که در آن به وقوع می‌پیوندد، این احتمال را می‌دهد که اکنون زمانهٔ محقّق شدن وعدهٔ یکم خدا باشد: فساد گستردهٔ صهیونیسم که گروهی از یهودیان هستند و از طرفی وجود گروهی که به رهبری شیعیان ایران با صهیونیسم به مبارزه پرداخته‌اند، مؤیّد این مطلب است. از طرفی برخی روایات اهل بیت؟عهم؟ نیز می‌تواند ریشهٔ این احتمال را تقویت کند.

به نظر می‌رسد زمان محقّق شدن وعدهٔ دوم خدای متعال در آیات مذکور با توجّه به برخی روایات و وقایع دوران ظهور، ظهور حضرت مهدی؟عج؟ باشد که با کمک اصحاب و یارانش که در صفات و ویژگی‌ها شبیه نابودکنندگان فتنهٔ نخست هستند، فتنهٔ دوم یهود را خاموش خواهد کرد.

فتنهٔ یکم یهود که هم‌اکنون در آن به سر می‌بریم و نابودی این

فتنه توسّط «عباداً لنا» که شیعیان واقعی از مصادیق اصلی آن هستند، مقدّمه ای برای ظهور امام زمان؟عج؟ است.

پی‌نوشت‌ها