خسف بَیْداء

مرتضی مهدوی یگانه

آنچه از این پس در هر شمارهٔ مجله با عنوان فوق تقدیم می‌گردد، توضیحاتی دربارهٔ معارف فرهنگ مهدوی همچون اصطلاحات، اَعلام و موارد خاص است. شاید در این زمینه قبلاً برخی از کتاب‌ها نوشته شده باشد، امّا بعضاً مختصر یا ناقص به نظر می‌رسد؛ امّا در این سلسله مقالات می‌کوشیم تا حدّ مقدور، از آن نواقص پیراسته باشد.

آنچه در این شماره ملاحظه می‌شود، مسئلهٔ خسف بیداء است. نکات زیر بیانگر برخی از مطالب مربوط به این اصطلاح می‌باشد.

معنا و مفهوم

کلمهٔ «خسف» به معنای فرو بردن و فرو رفتن در زمین است. قرآن در «آیهٔ 81 سورهٔ قصص» در ماجرای قارون می‌فرماید:

«فَخَسَفْنا بِهِ وَ بِدارِهِ الْأَرْضَ؛

ما قارون و خانهٔ او را (بعد از مخالفت با موسی) به زمین فرو بردیم.»

امّا «بَیْداء» نام سرزمینی میان «مکّه» و «مدینه» است و معنای «خسف بیداء» فرو رفتن و نابودی لشکریان سفیانی در این سرزمین قبل از ظهور حضرت بقیة الله؟عج؟ است.

نشانهٔ حتمی ظهور

واقعهٔ مزبور در کنار صحیفهٔ آسمانی، قیام یمانی، قتل نفس زکیّه و خروج سفیانی، از علایم حتمی ظهور برشمرده شده است. از امام صادق(ع) نقل شده که فرمودند:

خمس قبل قيام القائم؟عج؟: اليماني و السفياني و المنادي ينادي من السماء و خسف بالبيداء و قتل نفس الزکية؛

پنج حادثه (به عنوان علایم حتمی ظهور) قبل از قیام امام مهدی؟عج؟ رخ خواهد داد:‌ خروج یمانی، سفیانی، ندایی که منادی الهی از آسمان سر می‌دهد و قتل نفس زکیّه.»

در حدیث دیگری امام صادق(ع) از این پنج حادثه به عنوان «خَمسُ علاماتٍ محتوماتٍ» (پنج علامت حتمی ظهور) یاد می‌کنند.3

خسف بیداء و قرآن

کمتر کسی از خسف بیداء سخن می‌گوید و در آیات قرآن از آن سراغ می‌گیرد. امّا باید دانست که چند آیهٔ قرآن - بر مبنای روایات معصومین؟عهم؟ - به این مسأله اشاره دارد.

از جمله «آیهٔ 65 سورهٔ انعام» است که می‌فرماید:

«قُل هُوَ القادِرُ عَلی أَن یبعَثَ عَلَیکم عَذاباً مِن فَوقِکم أَو مِن تَحتِ أَرجُلِکم... ؛

بگو خدا قادر است که از بالای سر یا از زیر گام‌هایتان عذابی نازل فرماید...»

امام باقر(ع) فرمودند:

«منظور از عذاب از زیر گام‌ها، همان خسف است: و هو الخسف.»3

همچنین آن حضرت ذیل «آیهٔ 51 سورهٔ سبأ»: «وَ أُخِذُوا مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ؛ و آنان از مکانی نزدیک گرفته خواهند شد.» فرمودند:

«من تحت أقدامهم خسف بهم؛4

منظور از اخذ از مکان نزدیک، همان خسف از زیر گام‌هایشان است.»

امام باقر(ع) در حدیث دیگری در ارتباط با «آیات 52 و 53 سورهٔ سبأ» نیز فرمودند که حضرت قائم؟عج؟ (بعد از طیّ مراحلی) به راه می‌افتند تا به منطقهٔ بیداء می‌رسند. در اینجا دو لشکر از سوی سفیانی (برای مقابله با آن حضرت) به راه می‌افتد. وقتی آنها به این منطقه می‌رسند، خداوند عزّ و جلّ امر می‌فرماید که زمین آنها را فرو ببرد و آیهٔ 51 سورهٔ سبأ به همین حقیقت اشاره می‌کند.

سپس حضرت آیهٔ 52 و 53 این سوره را نیز قرائت کرده و آنها را مرتبط با همین قضایا معرّفی می‌فرماید.5 در اینجا به دو نکته اشاره می‌کنیم:

1. از فرمایش‌های ائمّه؟عهم؟ معلوم می‌شود که آیاتی از قرآن، دربردارندهٔ این حقایق و وقایع مربوط به امام عصر؟عج؟ و حوادث قبل از ظهور ایشان می‌باشد. البتّه بر اهل فضل مخفی نیست که ائمّه؟عهم؟ این‌گونه از تفسر و تأویلِ آیاتِ قرآنی را از باب معانی باطنی و تأویلیِ قرآن بیان فرموده‌اند که با معانی ظاهر و شأن نزولِ آنها منافات ندارد و هیچ کس از این‌گونه علوم جز ایشان آگاه نیست؛

2. می‌توان دریافت مسائل ظهور امام عصر؟عج؟ اگرچه قرار نیست همواره با معجزه

و خوارق عادات پیش رود، امّا قطعاً از آن تهی نیز نخواهد بود. چنان‌که معلوم است، فرورفتن دشمنان حق در زمین، بی‌تردید یک معجزه و خارج از قوانین عادی و معمولی است.

البتّه ممکن است برخی، چنین مسائلی را نیز از ثمرات علومی بدانند که در نزد امام عصر؟عج؟ است و در زمان ظهور آشکار خواهد شد و قطعاً آن علوم از دیدگاه مردمان امروز - حتّی دانشمندان علوم تجربی - نمی‌تواند قابل توجیه علمی باشد، امّا به هر روی، در چارچوب علم جای می‌گیرد و در روزگار ظهور روشن خواهد شد که کمّ و کیف علوم و حتّی تعریف آن چیست و چگونه است.

فلسفهٔ طرح این مسائل چیست؟

شاید کسی بپرسد طرح مسائلی مانند علایم ظهور، مانند خَسف بیداء چه فایده‌ای دارد؟

پاسخ این است که شما فایده را چگونه تعریف می‌کنید. اگر منظور از فایده، فرضاً مسائل اقتصادی و نیازهای مربوط به زندگی مادّی انسان‌ها یا آنچه ذیل علوم تجربی قرار دارد باشد، قاعدتاً از نظر شما بیان و بحث کردن در این‌گونه حقایق - برای شما و امثال شما - فایده‌ای نخواهد داشت.

امّا قطعاً هندسهٔ فایده‌ها در فضای محدودِ دیدگاه‌های مادّی و تجربی، نه جای می‌گیرد و نه تعریف می‌شود.

فلسفه و فایدهٔ بحث در مسائل موردنظر می‌تواند به مسائل زیر ارتباط داشته باشد:‌

الف) خودِ دانستن و آگاهی در مورد فرهنگ دینی اسلام و خصوصاً مسائل ظهور امام عصر؟عج؟، فی نفسه موضوعیت و ضرورت دارد و در کل دانستن بهتر از جهل است:

«هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ...»6

ب) این آگاهی‌ها به ما کمک می‌کند: اوّلاً در زمان غیبت بر اساس شناخت و دانستن حرکت کنیم؛ ثانیاً در فتنه‌ها و امتحانات نلغزیم و ثالثاً در زمان ظهور و پیش از آن به علایم ظهور توجّه کرده و در ارتباط با ظهور مولایمان، با چشم باز و معرفت پیش برویم، تأیید و تکذیب کنیم و دنبال پرچم حق باشیم.

ج) و بالأخره اگر آن زمان‌ها را درک کردیم، جبههٔ حق و باطل را بشناسیم و از جبههٔ سفیانی و لشکریان او اجتناب کرده و از آن برائت بجوییم و در مسیر جبههٔ امام زمان خود حرکت نماییم.

وظایف و مسئولیت‌های ما چیست؟

آیا ممکن است در ارتباط با مسائلی، مانند خسف بیداء و امثال آن، برای منتظران ظهور و ره‌پویان راه حق، تکالیف و مسئولیت‌هایی را تعریف و ایجاد نماید؟ شاید در بدو نظر پاسخ منفی به نظر آید؛ امّا تردید نیست که فرهنگ انتظار، در همهٔ ابعاد و زوایایش دارای مسئولیت‌ها و وظایفی است و بنابراین باید پاسخ سؤال مزبور را مثبت ارزیابی کرد. با قدری تأمّل می‌توان موارد زیر را از نوع این مسئولیت‌ها دانست:

1. باید در بُعد سیاسی و اجتماعی به گونه‌ای حرکت کرد که انسان‌ها پشتیبان دشمنان خدا، بلکه در دل نیز هوادار آنها نباشند. این علایم به ما هشدار می‌دهد: مبادا در شناخت جبههٔ سفیانی‌ها اشتباه کنید و درنتیجه دوستدار آنان و در سنگر و لشکرشان جای بگیرید! امروزه که ما در جامعه و نظام خودمان می‌نگریم، کم نیستند کسانی که در موضع‌گیری‌های سیاسی - دانسته یا ندانسته - به نفع جبههٔ سفیانی و دشمنان امام عصر؟عج؟ سخن می‌گویند، مطلب می‌نویسند، فضای مجازی را با افکار و اندیشه‌های سیاه خود آلوده می‌سازند، از مواضع جبههٔ حق اظهار برائت و کراهت می‌کنند و... .

در واقع لشکر سفیانی که در منطقهٔ بیداء به غضب و خسف الهی دچار شده و در زمین فرومی‌روند، در زمان ظهور و نزدیک به آن، به صورت دفعی و ناگهانی ایجاد نمی‌شوند؛ بلکه از زمان‌های قبل، یعنی در زمان غیبت - مانند زمان ما - شکل گرفته،‌ رشد می‌کنند و در زمان ظهور آشکار می‌شوند. پس لشکر سفیانی هم‌اکنون نیز وجود دارد و در حال رشد و تقویت خویش است و بی‌تردید، رژیم جعلی و نامشروع صهیونیستی، از ارکان یا رکن اصلی آن است؛

2. تردیدی نیست کسانی در زمین فرورفته و خسف می‌شوند که اهل خاک و زمینی باشند؛ نه اهل معنویت، دین، ولایت و در مسیر امام عصر؟عج؟ و نظام ولایی. آری؛ آنان که قارونی و قارون‌صفت باشند، اهل خسف و اهل خاک و فرورفتن در لجنزار ضدّارزش‌ها و رذیلت‌ها و به تعبیر قرآن عزیز «اَخْلَدَ الی الارضا»7 خواهند بود.

پس پیام این مباحث آن است که بکوشید اهل خلود در خاک و زمین نباشید؛

3. هوادار و نگاهدار نظام ولایی خویش باشید؛ زیرا این نظام است که در تقابل با جبههٔ سفیانی قرار دارد و عملیات «وعدهٔ صادق» در تنبیه رژیم کودک‌کش صهیونیستی، یکی از مظاهر این تقابل به شمار می‌رود.

برای اجتناب از تطویل سخن، دامان کلام را جمع کرده و به همین مقدار بسنده می‌کنیم.

پی‌نوشت‌ها