شما هم می‌توانی شبی هزار رکعت نماز بخوانی!

مجتبی حسنی

من و شما کم و بیش شنیده‌ایم که شخصیتی مثل امیرالمؤمنین(ع) گاه روزی یا شبی هزار رکعت نماز می‌خواندند. عکس العمل ما هم معمولاً این بوده: خب، ایشان امیرالمؤمنین(ع) بودند! به علاوه این عمل را فرضاً در برهه‌ای از زمان انجام می‌دادند؛ نه همیشه! و اگر از ما بپرسند: آیا شما هم حاضری این کار را بکنی؟ پاسخ ما روشن است: خیر! چون توان این عمل در ما وجود ندارد و واقعاً هم همین‌گونه است؛ امّا گاه در روایات به مواردی برمی‌خوریم که احساس می‌کنیم گویی اهل بیت؟عهم؟ به فکر ما دوستانشان نیز بوده و نخواسته‌اند که ما از فیض این‌گونه عبادات - به شرطی که ما خود بخواهیم از این علل معنوی - محروم بمانیم. به این روایت توجّه فرمایید:

محدث نوری؟ره؟ در «مستدرک الوسایل» می‌فرماید:

شیخ ابراهیم کفعمی1 در کتاب «الجنّة الواقیة» روایت کرده که روزی نبیّ گرامی اسلام(ص) به علی(ع) فرمودند: «یا اباالحسن! دیشب چه عملی انجام دادی؟» عرضه داشتند: «هزار رکعت نماز خواندم، قبل از اینکه بخوابم.»

- «چگونه این کار را کردی؟»

- «از شما شنیده‌ام که فرمودید: «هرکس قبل از خوابیدن سه بار بگوید: «یَفْعَلُ اللهُ ما یشاءُ بقدرته وَ یَحْکُمُ ما یُریدُ بعزّته»،۲ همانا هزار رکعت نماز گزارده است.»

پیامبر خدا(ص) فرمودند: «درست گفتی یا علی.»۳

نکتهٔ جالبی که در این روایت به چشم می‌خورد، این است که حضرت نمی‌فرمایند: هرکس قبل از خواب این ذکر را بگوید، گویا مثل کسی است که هزار رکعت خوانده است یا نمی‌فرمایند: ثواب هزار رکعت نماز در نامهٔ اعمالش ثبت می‌شود؛ بلکه می‌فرمایند: «فقد صَلّی الف رکعة؛ قطعاً هزار رکعت نماز خوانده است.»

باید دانست که:‌

1. این پاداش‌ها به کسانی داده می‌شود که با اعتقاد و یقین کامل، به انجام عمل مزبور بپردازند و شک و تردیدی در دل نداشته باشند که مگر می‌شود با یک ذکر ساده این ثواب بزرگ را بدهند؟ غافل از اینکه هزار

حرف ناگفته و دُرّ ناسفته اینجاست که یکی از آنها در نکتهٔ بعدی می‌آید. به هرحال، تردید، پایه‌های این بنا را فرو می‌ریزد؛

2. یکی از اسرار این ذکر عظیم این است که سعی می‌کند شما را از درگیر شدن با نظام اسباب و مسبّبات و محدودیت علل و عوامل ظاهری و محسوس - که معمولاً ما انسان‌ها محاسبات خود را بر آنها بنا می‌کنیم و از عوامل معنوی و بیرونی غافل می‌شویم - آزاد سازد. «قرآن» از این علل مادّی و ظاهری به عنوان «مِن حیثُ لا یحتسب» یاد می‌کندو می‌فرماید:

«هرکس به خدا و قیامت ایمان آورد و تقوا پیشه سازد، خداوند (از سختی‌ها و بن‌بست‌ها) برای او راه گشایش قرارمی‌دهد و از آنجا که گمان ندارد، روزی‌اش می‌دهد...»

این ذکر عظیم، انسان‌ساز و آزادی‌آفرین است و نگاه او را از چارچوب نظام علل و اسباب بالا برده و به خداوند منعطف می‌سازد؛ به اینکه اوست که سببیت این اسباب را محقّق می‌سازد و اگر بخواهد، آن را از آنها می‌گیرد. پس ای انسان موحّد! نگاهت را از پایین به سمت بالا ببر و همواره آن سبب‌ساز و سبب‌سوز را بنگر. این نگاه است که آن ثواب‌ها و پاداش‌ها را رقم‌ می‌زند؛

3ـ اگر انسان این ثواب‌ها را هنگام عمل از دست نداد و با نگاه موحّدانه آن را به دست آورد، باید مراقب باشد که بعد از عمل از دستش ندهد. نگهداشتن گنج معمولاً از به دست آوردنش بسیار سخت‌تر است.

پی‌نوشت‌ها