مردمی‌ترین رهبر جهان

مصطفی یگانه

زیارت سالار شهیدان اباعبدالله الحسین(ع) در اربعین، منظومه‌ای از معرفت و بصیرت است. در این زیارت، گسترهٔ قیام عاشورا و هدف آن به خوبی تبیین شده است. جهانی بودن، ویژگی مهمّ این گستره و هدف است:

«بارالها! حسین خون قلب خویش را فدای تو کرد تا بندگانت را از جهالت و از حیرت ضلالت نجات بخشد...»1

«بندگان»، تمامی انسان‌ها در آن روز، بلکه تا قیام قیامت را در بر می‌گیرد. در واقع قیام حسینی حتّی فراتر از جهانی و یک قیام تاریخی بوده است که تمام تاریخ را شامل می‌شود. اگر برای گسترهٔ این قیام، سه دامنه بگیریم، دامنهٔ نخست مقابله با یزید و فرعون عصر و نجات امّت اسلام در آن زمان بود. دامنهٔ بعدی، مقابله با همهٔ یزیدیان جهان و نجات تمام بندگان خدا در عالم و دامنهٔ سوم، همهٔ تاریخ است و اگر گفته شود که ماقبل عاشورا تا حضرت آدم(ع) را نیز در بر می‌گیرد، در نظر اهل معرفت، سخنی گزاف نخواهد بود و تبیین و تفسیر خود را خواهد داشت؛ امّا عجالتاً عبارت «لِيَستَنقِذَ عِبادَكَ؛ تا همهٔ بندگان تو را نجات دهد.» لااقل همان دامنهٔ دوم را در بر می‌گیرد.

هدف والا و متعالی این قیام نیز در زیارت مزبور، «نجات بندگان» از جهالت و ضلالت بیان شده؛ یعنی هدفی عمیق‌تر از مبارزهٔ ظلم و مقابله با یزید و یزیدیان. در واقع، هدف حسین(ع) با ریشهٔ ظلم و اساس ستم، یعنی با جهل و گمراهی بشر بود. اگر این دو عامل در میان امّت نبود، کسانی همچون یزید و ابن زیاد نمی‌توانستند بر گردهٔ مردم سوار و حاکمیت خود را مستقر سازند. اگر امّت در آن زمان بیدار و هشیار می‌شدند و جهل و گمراهی‌شان رخت برمی‌بست، تن به ظلم ظالم نمی‌دادند و دیگر نیازی به مسلخ رفتن حسین(ع) نمی‌بود. حسین(ع) به مسلخ رفت تا مردمان - مثل انسان خوابی که بیدار می‌شود - به خود تکانی داده و بیدار شوند و در اثر این بیداری، بنگرند باید چه کنند. قرن‌هاست که مستکبران، از جهالت و بی‌خبری ملّت‌ها سوءاستفاده کرده و آنها را به استضعاف کشیده‌اند؛ امّا امروز که مسلمانان مظلوم در برابر آنان به شدّت مقاومت می‌کنند و حتّی جوانان «آمریکا» و اروپا از این نا آگاهی بیرون آمده و مقابل سردمدارانِ خود ایستاده‌اند، جهان به تدریج رنگ و بوی قیام حسینی به خود گرفته است.

همسانی‌ها و شباهت‌ها

قیام حسین(ع) به اعتبار گستره و هدف، از یک‌سو همسان با

بعثت نبیّ اکرم(ص) و از سوی دیگر مشابه با قیام امام عصر، ارواحنا فداه است. گستره و هدف در این دو قیام نیز در تراز جهانی به شمار می‌آید و زدودن جهل و گمراهی، عنصر اصلی آنهاست.

از آنجا که مسیر تاریخ به سوی تکامل است، این عنصر به صورت طبیعی در عالم در حال جریان است و جریان حرکت اربعین نیز بر طبق همین سنّت الهی به تدریج به سوی اهداف تکاملی خود پیش می‌رود؛ یعنی اوّلاً هر سال تعداد بیشتری از کشورهای مختلف دنیا در این حماسهٔ عظیم شرکت می‌کنند؛ ثانیاً هر بار نیز چشم‌های فزون‌تری به این جریان دوخته شده، سبب بیداری و هشیاری بیشتر انسان‌ها می‌گردد.

در کنار بُعد سخت‌افزاری جریان اربعین که همان پیاده‌روی، پذیرایی، ارتباطات مردمی، زیارت و امثال اینهاست، باید بعد نرم‌افزاری مسئله نیز ارتقا یابد. باید تبلیغات اربعین بدین سمت و سو پیش رود که انسان‌ها آگاه شوند آن حسینی که میلیون‌ها زائر به زیارت او می‌شتابند، که بود و چه کرد؟

باید به مردم جهان القا گردد که این آقا همان شهید بزرگی است که خون قلب خویش را فداکرد تا همهٔ انسان‌ها از جهالت و ضلالت آزاد گردند. در زیارت دیگری چنین گفته می‌شود:

«(بارالها!) حسین(ع) خون قلب خویش را در راه تو بخشید تا آنکه بندگانت را از جهل و نادانی نجات داد و از حیرت گمراهی به در آورد.2

یعنی در زیارت اربعین از هدف قیام حسینی سخن گفته می‌شود که او می‌خواست انسان‌ها را از جهل و گمراهی نجات بخشد.

و در این زیارت، تحقّق این هدف و انجام شدنش را یادآور می‌شود. البتّه شهادت آن حضرت موجی بود که در روز عاشورا در «کربلا» به تلاطم در آمد و هرچه زمان به پیش رفت، دامنه و ارتفاع این موج بیشتر اوج گرفت و تا این زمان که هر سال در اربعین و نیز در غیر آن در طول سال، قلب میلیون‌ها انسان از شیعه و غیر شیعه و مسلمان و غیر مسلمان را به خود جذب کرده و می‌کند. اکنون دیگر میلیون‌ها نفر از مردم جهان حقیقتاً با حسین(ع) و قیام او بیدار شده‌اند و به دنبال هدف او، یعنی عدالت و حاکمیت حق و مبارزه با ظلم و ظالم به راه افتاده‌اند.

مردمی‌ترین رهبر جهان

عبارت مورد نظر در زیارت امام حسین(ع) (که خون خود را داد تا همهٔ بندگان و مردمان را از جهل و گمراهی نجات بخشد)، بیانگر این حقیقت است که اگر کسی در پی مردمی‌ترین رهبر عالم می‌گردد، باید او را در وجود حسین(ع) جست‌وجو کند. کدام رهبر مردمی همچون سالار شهیدان را سراغ دارید که برای نجات بندگان و آزادی مردمان، جان خود و عزیزانش را فداکرده باشد؟!

آری. هیچ کس همچون امام معصوم(ع)، مردم‌گرا، مردم‌دوست و مردم‌خواه نمی‌توان پیداکرد. امروزه مولای ما حضرت بقیة الله؟عج؟ نیز مردمی‌ترین رهبر جهانند و برای نجات آنان، تنها و تنها منتظر اذن الهی هستند. اساساً این، خصوصیت همهٔ انبیاء و اولیاء است؛ چنان‌که در شأن رسول گرامی اسلام(ص) نیز وارد شده که مبعوث شد تا غل و زنجیرهای جهل، گمراهی، عادات سخیف، بردگی غیر خدا و انحطاط اخلاقی و انسانی را از دست و پای همهٔ مردم باز کند.3

ثمرهٔ اربعین این بوده و محصول ظهور امام عصر ارواحنافداه نیز همین خواهد بود.

پی‌نوشت‌ها