گشت‌وگذاری در بوستان صلوات
مهدی علوی
می‌گویند: چرا بر محمّد و آل محمّد صلوات بفرستیم؟
می‌گوییم: چون خدا فرموده.
می‌گویند: خب، خدا چرا فرموده؟
می‌گوییم: چون خدا خودش هم بر ایشان صلوات می‌فرستد. به همین جهت امر فرموده که مؤمنان هم بر ایشان درود بفرستند.
باز می‌گویند: بفرمایید خود خدا چرا بر ایشان صلوات می‌فرستد؟
می‌گوییم: زیرا محمّد و آل محمّد؟عهم؟ شایسته و سزاوار درود هستند.
می‌گویند: یعنی چه؟
می‌گوییم: یعنی اینکه:
- دارای کمالات و فضیلت‌های بی‌کران انسانی هستند؛
- در هدایت بشر بالاترین مجاهدت‌ها را کرده‌اند و متحمّل سختی‌ها و شهادت‌های جانگداز گشته‌اند؛
- دیگران، یعنی چه مسلمان‌ها و چه غیر آنها (همهٔ انسان‌ها) هرگاه دست توسّل و نیاز، هدایت‌جویی، رشد و تعالی و تکامل به سوی آنان دراز کنند، دستشان را می‌گیرند؛
= آنان مجاهدترین و ظلم‌ستیزترین امامان و راهنمایان عالمند؛
- همهٔ فضلیت‌ها و تمام انسانیت در آنان متبلور است؛
- اصلاً اینکه خدا بر ایشان صلوات و درود می‌فرستد، برای این است که صفات و کمالات بی‌کرانهٔ خود را در آینهٔ وجود ایشان متجلّی می‌بیند؛ اصلاً رخسارهٔ خویش را در ایشان می‌نگرد؛ بلکه ایشان رخسارهٔ او و وجه الله هستند.
پس چرا بر آنان درود نفرستد و چرا دیگران بر ایشان صلوات نثار نکنند؟!
اصلاً آفرین‌گویی، احسنت فرستادن و نثار درود و صلوات، امری فطری و عقلانی در وجود انسان‌هاست. هر امر زیبا، شگفت، بهجت‌آفرین و جمال‌آرایی در کسی ببینند، بی‌درنگ لب به ثنا و ستایش می‌گشایند و احسنت و بارک الله نثارش می‌کنند و ما از این‌همه، تعبیر به درود و صلوات می‌کنیم.
اصلاً اگر کسی این‌سان نباشد، در سلامت روح، اعتدال شخصیت و انسانیتش باید تردید کرد!
انسان، خود از روح جمال و جمیل الهی در خود ودیعه دارد؛ جمال‌گرا، زیباطلب و کمال‌خواه است. این، در فطرت و خرد او تعبیه شده است. بر همین اساس که در واقع ریشه در تکوین و شخصیت او دارد، مردمان سلیم النّفس و متعالی، خودبه‌خود وقتی از زیبایی‌ها و کمالات محمّد و آل محمّد؟عهم؟ به چیزی می‌نگرند یا می‌خوانند
یا می‌شنوند، لب باز کرده و بر ایشان درود و صلوات می‌فرستند. امر خدای متعال به صلوات فرستادن بر ایشان، در حقیقت ارجاع و هدایت به سوی ساحت فطرت، عقلانیت و انسانیت انسان‌هاست. هر انسان باشخصیت و ارجمندی، حتّی اگر خدا نیز نفرموده بود، آنگاه که وصف جمال و کمال محمّد و آل محمّد؟عهم؟ را بشنود، به فتوای عقل و فطرت و انسانیت خویش بر ایشان درود و احسنت گفته و صلوات می‌فرستد.
به نوعی، صلوات فرستادن بر محمّد و آل محمّد؟عهم؟، رشد دادن انسان به عقل و شخصیت خویش است. نوری است که بر دل و جان انسان می‌تابد (؛ زیرا به منبع نور، یعنی محمّد و آل محمّد؟عهم؟ متّصل شده) و سبب روشن شدن راه سلوک او می‌گردد. با روشن شدن مسیر، خداوند انسان را توفیق می‌دهد موانع راه را از جلوی پای خود بردارد؛ و این در واقع تعبیر دیگری از بخشیده شدن گناهان در اثر صلوات بر محمّد و آل محمّد؟عهم؟ است. حضرت ثامن الحجج امام رضا(ع) فرمودند:
«من لم یقدر عَلی ما یکفر ذنوبه، فَلیُکْثِر من‌الصّلاه علی محمّد و آله، فانّها تهدم الذنوب هدماً؛1
هرکس نتواند گناهان خود را جبران کند، پس بر محمّد و آل او بسیار صلوات بفرستد؛ زیرا صلوات، گناهان را از بین برده و ریشه‌کن می‌سازد.»
پی‌نوشت
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. «بحار الانوار»، ج 94، ص ؛ به نقل از «عیون اخبار الرضا»، ج 1، ص 294.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑