هر دولتی صاحبی و مرجعی دارد و چرخش دولتها و زمامداریها در میان مردم، از سنّتهای ثابت خداوند متعال است؛ چنانکه فرموده:
«وَ تِلْكَ الْأَیَّامُ نُداوِلُها بَیْنَ النَّاسِ وَ لِیَعْلَمَ اللهُ الَّذینَ آمَنُوا وَ یَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ وَ اللهُ لا یُحِبُّ الظَّالِمین؛1
این روزگار را با (اختلاف احوال) میان مردم میگردانیم تا خداوند، مقام اهل ایمان را معلوم کند و از شما مؤمنان [آن را که ثابت است] گواه دیگران گیرد و خداوند ستمکاران را دوست ندارد.»
به عبارتی، چرخش دولتها، ابتلا، امتحان و سنّت سنجش مدّعی است تا در میانهٔ کوران آمد و شد دولتها و حکومتها، صفوف جدا شوند و ثابتقدمان اهل ایمان معلوم گردند؛ چنانکه خداوند دیّار البشری را از ابتلا و امتحان معاف نساخته است؛ حتّی انبیاء عظام؟عهم؟ را. امام صادق(ع) در تفسیر این آیهٔ شریفه فرمودند:
«از زمان خلقت آدم همیشه دولتی از خدا و دولتی از شیطان بوده. پس در این زمان دولت حق کجاست؟ صاحب دولت حق، قائم آل محمّد است.»2
تأسیس دولت حق، واسپس تجربهٔ همهٔ دولتهای مدّعیان قرار گرفته است. دو عامل وجود مدّعی و رخصت و اجازهٔ خداوندی، موجب به تأخیر افتادن این دولت شده است. منحصر شدن دولت حق در دست مردی از خاندان رسالت و امامت، ناظر بر آلودگی و شائبهٔ جمیع دولتهای برآمده و چرخیده در دست مردم از روز نخست خلقت تا روز ظهور است. اختلاط حقّ و باطل، کمترین تصوّر از دولتهای همهٔ قرون و هزارههاست؛ چنانکه امام باقر(ع) فرمودند:
«دولت ما آخرین دولت است و هیچ خاندان دارای حکومتی باقی نمیماند؛ مگر اینکه قبل از ما به حکومت میرسد تا وقتی سیره و شیوهٔ حکومت ما را دیدند، نگویند: اگر ما به حکومت میرسیدیم، به همین شیوهٔ اینان عمل میکردیم و این فرمودهٔ خداوند عزّ و جلّ است که: «عاقبت از آنِ متّقین است.»3
این روایت منحصر بودن تأسیس دولت حق در خاندان وحی را اعلام میدارد و شرط لازم این امر را اتّصال بیواسطه به حضرت حق معرّفی و راز ناتوانی دیگران را در برپایی دولت عدل و حق، به عدم ارتباط ونسبت مدّعیان به حقیقت عدل اعلام میکند؛
دیگر اینکه آیهٔ مبارکهٔ «الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ»،4 دولت حق را پایانبخش جریان آمد و شد دولتها در عرصهٔ زمین میشناسد.
امام محمّد باقر(ع) در تفسیر آیهٔ «جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِل؛5 حق آمد و باطل نابود شد.» فرمودند:
«هنگامی که حضرت قائم؟عج؟ به پا خیزد، دولت باطل نابود میشود.»6
به عبارتی کلام معصوم(ع) ماندگاری دولت حق را تا همیشه و تا به وقت فرارسیدن قیامت اعلام میدارد؛ زیرا همهٔ مدّعیان تا پیش از آن، خود را نمایانده و جولان دادهاند و با مرگ بنیانگذار جولت باطل، یعنی شیطان، دیگر همهٔ مجال جولان اغیار از بین رفته است. امام صادق(ع) فرمودند:
«دولت او آخرین دولت و بهترین دولتهاست.»7
در روایتی دیگر، امام(ع) فرمودند:
«بعد از دولت قائم برای احدی، دولتی مقدّر نشده است.»8
ایستاده و قائم بودن حضرت در جمع اهل بیت؟عهم؟، چنانکه در صبحگاه آفرینش، حضرت آدم(ع) در اوّلین چشم گشودن، این خاندان وحی را بر بلندای عرش نگریست، معطوف به مقام و مأموریت ایشان است در برافراشتن پرچم محمّدی و بنیانگذاری دولت احمدی در آخرالزّمان و به ثمر رساندن حکمت خلقت هستی در امر جعل خلیفة الله در عرصهٔ هستی. امیرمؤمنان(ع) در توصیف ایشان فرمودند:
«صاحب پرچم محمّدی و دولت احمدی، با شمشیر قیام میکند. با راستگویی و استواری در گفتار به پیش میتازد و زمین را آماده میسازد و احكام الهی و سنّتهای نبوی را زنده مینماید.»9
صاحب پرچم محمّدی و بنیانگذار دولت احمدی، حضرت خلیفة الله و ولیّ الله الاعظم؟عج؟ ظهور میکنند؛ با سلطنتی که شکوه و عظمت آن از سلطنت سلیمان نبی(ع) بزرگتر و پادشاهیاش از پادشاهی او وسیعتر است.
«همانا به حقیقت، ملک ما از ملک سلیمان بزرگتر و پادشاهی و سلطنت ما از سلطنت و پادشاهی او عظیمتر است.»10
بازگشت محمّد مصطفی(ص) در جامهٔ محمّد مصطفی(ص)
دربارهٔ دو شخصیت عالیمقام از جمع انبیاء و اوصیاء؟عهم؟ و در توصیف ایشان، عبارت و خطاب آسمانی «رَحْمَةً لِلْعالَمین» وارد شده است.
«وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمین؛11
و ما تو را گسیل نداشتیم؛ مگر آنکه رحمتی هستی برای همهٔ جماعات بشری.»
آیهٔ مبارکه انحصار قومی و قبیلهای و انحصار زمانی و مکانی را از مأموریت و رسالت حضرت ختمیمرتبت(ص) برداشته است.
پیامبران بسیار، اوصافشان بیشمار و مأموریتشان به اقتضای شرایط تاریخی، زمانی و مکانی متفاوت بوده است و اگرچه هریک تکویناً باعث و ناشر رحمت خداوند متعال بر امّتها بودند، امّا تنها محمّد بن عبدالله(ص) مظهر تامّ و اتمّ و مثَل اعلای اسم رحمت خوانده شدهاند. وصف پیامبر اعظم(ص) تشریفی و اعتباری نیست؛ بلکه حکایت از حقیقت وجودی آن برگزیدهٔ خداوندی میکند. آن حضرت در افشای این حقیقت وجودی خود و آئینشان فرمودند:
«من از حیث ارزش و جایگاه، از همهٔ انبیاء برتر و از نظر عظمت و بزرگی، از همهٔ آنان فراگیرتر و از نظر منزلت، از همهٔ آنها آشکارتر و از نظر آئین، پاکیزهترین هستم.»12
در توصیف آن حضرت، امیرمؤمنان(ع) فرمودند:
«[خداوند متعال] پیامبر(ص) را از درخت تنومند پیامبران، از سرچشمهٔ نور هدایت، از جایگاه بلند و بیهمانند، از سرزمین بطحا، از چراغهای افروخته در تاریکیها و از سرچشمههای حکمت برگزید. پیامبر(ص) برای درمان بیماران، طبیبی سیّار است. مرهمهای شفابخش او آماده و ابزار داغ کردن زخمها را گداخته، برای شفای قلبهای کور و گوشهای ناشنوا و زبانهای لال آماده و با داروهای خود، در پی یافتن غفلتزدگان و سرگشتگان وادی ضلالت است...»13
این توصیفات، شرح و بسط آیهٔ مبارکهٔ «رَحْمَةً لِلْعالَمین» خداوند متعال در «قرآن» و دربارهٔ آن حضرت است. خستگیناپذیری در بخشش، شفابخشی و مرهمگذاری، داد و دهش حکمت، علم و دانایی و برطرف کردن همهٔ تاریکیها از صفحات زمین و ساحات جان آدمی، ذاتی وجود آن پیامبر رحمت و برگزیده بوده و مختصّ این امر است. ایشان با کتاب و دینی کامل در آخرالزّمان، مبعوث و مقرّبترین مخلوق از اوّلین و آخرین، به ذات حضرت باریتعالی بوده که تا مقام «قابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنی»14 پیش رفتهاند.
اوّلین برگ از دفتر سترگ دین خاتم، ایشان و آخرین برگ آن، آخرین وصیّ ایشان، همنام ایشان، همکنیهٔ ایشان، مهدی فاطمه؟عج؟، مؤسّس دولت حق و موصوف به صفت رحمة للعالمینند. رسول ختمیمرتبت(ص) در توصیف حضرت مهدی؟عج؟ فرمودند:
«مهدی از فرزندان من است. اسمش، اسم من است و کنیهاش، کنیهٔ من. شبیهترین مردم به من است از لحاظ خَلق و خُلق. او غیبتی دارد و حیرتی که مردم امّت من در آن، به گمراهی میافتند. سپس مانند خورشید فروزان میآید و زمین را پر از عدل و داد میکند؛ همچنانکه از ظلم و جور پر شده باشد.»15
و نیز از ایشان نقل شده است که فرمودند:
«قائم از فرزندان من است. او همنام من است. کنیهٔ او، کنیهٔ من است. شمایل او، شمایل من است. سنّت او، سنّت من است. مردم را به ملّت و شریعت من میخواند. مردم را به کتاب خدا دعوت میکند. هر کس او ار اطاعت کند، مرا اطاعت کرده است و هر کس او را عصیان کند، مرا عصیان کرده است و هر کس او را در غیبتش انکار کند، مرا انکار کرده است و هر کس او را تصدیق کند، مرا تصدیق کرده است.»16
گویی او محمّد(ص) است؛ حضرت رحمة للعالمین که دیگربار در جامهٔ فرزندش مهدی؟عج؟ و در آخرالزّمان ظهور میکند.
«السَّلَامُ عَلَیْكَ أَیُّهَا الْعَلَمُ الْمَنْصُوبُ وَ الْعِلْمُ الْمَصْبُوبُ وَ الْغَوْثُ وَ الرَّحْمَةُ الْوَاسِعَة؛17
سلام بر تو! ای پرچم برافراشته و علم قرار داده شده و فریادرس و رحمت واسعه...»
جز این نیست که:
«مهدی بخشندهٔ مال است. با مسکینان مهربان و رحیم و بر کارگزارانش سختگیر.»18
و به وصف «حدیث لوح» اهدا شده به فاطمه زهرا؟عها؟ در وقت تولّد امام حسین(ع):
«و این رشته را به وجود پسر او، محمّد که رحمت برای جهانیان است، کامل میکنم...»19
پینوشتها
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. سورهٔ آل عمران، آیهٔ 140.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. عیّاشی، محمّد بن مسعود، «تفسیر العیّاشی»، تهران، چاپ اوّل، 1380ه .ق.، ج 1، ص 199.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. طوسی، محمّد بن حسن، «الغیبة»، كتاب الغیبة للحجّة، قم، دار المعارف الإسلامیة، چاپ اوّل، 1411ه .ق.، صص 472-473.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. سورهٔ أعراف، آیهٔ 128؛ سورهٔ هود، آیهٔ 49؛ سورهٔ قصص،آیهٔ 83؛ سورهٔ طه، آیهٔ 132.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. سورهٔ اسراء، آیهٔ 81.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. کلینی، محمّد بن یعقوب، «کافی»، ج 8، ص 287، ح 432.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. سلیمان، کامل، «یوم الخلاص فی ظل القائم المهدی؟عج؟»، ج ۱، ص 343.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. مفید، محمّد بن محمّد، «الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد»، ج 2، ص 387.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. یزدی حایری، علی، «إلزام الناصب فی إثبات الحجّة الغائب؟عج؟» بیروت،
مؤسّسهٔ الاعلمی، چاپ اوّل، 1422ه .ق.، ج 2، ص 197؛ قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، «ینابیع المودة لذوی القربی»، قم، منظمة الاوقاف و الشؤون الخیریة، دارالاسوة للطباعة و النشر، ج 3، ص 208.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. استرآبادی، علی، «تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة»، قم، مؤسّسهٔ النشر الإسلامی، چاپ اوّل، 1409ه .ق.، ص 169.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. سورهٔ انبیاء، آیهٔ 107.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. ابومعاش، سعید، «علی امیرالمؤمنین(ع) نفس الرسول الامین(ص)»، بیروت، الامیرة، چاپ اوّل، 1426ه .ق.، ج ۱، ص 71.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. «نهجالبلاغه»(صبحی صالح)، خطبهٔ 108.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۴
14. «به اندازهٔ کمان یا نزدیکتر.» (سورهٔ نجم، آیهٔ 9.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۵
15. ابن بابویه، محمّد بن علی، «كمال الدّین و تمام النعمة»، تهران، چاپ دوم، 1395ه .ق.، ج 1، ص 286.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۶
16. ابن بابویه، محمّد بن علی، «كمال الدّین و تمام النعمة»، ج 2، ص 411.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۷
17. فرازی از «زیارت آل یاسین».
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۸
18. طبری آملی، «بشارة المصطفی لشیعة المرتضی»، نجف، المكتبة الحیدریة، چاپ دوم، 1383ه .ق.، ص 207.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۹
19. كلینی، محمّد بن یعقوب، «الكافی»، ج 1، ص 528.
منبع: شفیعی سروستانی، اسماعیل، «اتوپیا، دستوپیا و دولت کریمه»، تهران، موعود، چاپ اوّل، 1399ه .ش.، صص 127-134.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑