فصل آب و تراب

روزنگار قمری و شمسی

اعمال ماه جمادی الثّانی

سیّد بن طاووس نقل کرده است که در هر وقتی از این ماه، خواندن چهار رکعت نماز خوب است. (چگونگی این چهار رکعت به طور مفصّل در «مفاتیح الجنان» آمده است) و هر که چنین کند، خداوند تبارک و تعالی، او، خانواده، مال و فرزندانش و دین و دنیایش را تا سال دیگر حفظ می‌کند و اگر در این سال بمیرد، ثواب شهیدان را به او می‌دهند.

روز سوم: زیارت حضرت فاطمه؟عها؟ و نفرین بر ظالمان و غاصبان حقّ ایشان برای این روز زیارتی وارد شده است که سیّد بن طاووس آن را نقل کرده است. این زیارت پس از نمازی است که چگونگی آن در مفاتیح الجنان آمده است. هر کس که این زیارت را بخواند، خداوند گناهانش را می‌آمرزد و او را داخل بهشت می‌گرداند.

روز بیستم: در این روز چند عمل مناسب است: روزه، خیرات و صدقات بر مؤمنان و زیارت حضرت فاطمه زهرا؟عها؟.

دخت خدیجه؟عها؟

حضرت فاطمه؟عها؟ از داخل شکم با مادر صحبت می‌کردند و مادر را دلداری می‌دادند و به صبر و پایداری دعوت می‌فرمودند. پیامبر(ص) به حضرت خدیجه؟عها؟ فرمودند:

«جبرئیل به من بشارت داد که این مولود دختر و موجودی پاک و با برکت است. خداوند متعال نسل و ذرّیهٔ مرا از او قرار می‌دهد و از نسل او امامانی در امّت قرار خواهد داد که بعد از پایان یافتن وحی، جانشینان من در روی زمین باشند.»

وقتی فاطمه؟عها؟ به دنیا آمدند، ایشان را با آب کوثر شست‌وشو دادند. حضرت فاطمه؟عها؟ لب به سخن گشودند و فرمودند:

«اّشهّدُ أنّ لا اِلهّ اِلّا الله وّ أنّ أبي رّسُول الله سّيّد الانبياء وّ أنّ بّعليٍ سّيّد الأوصياء و أنّ وُلدي سّيّد الأسباط.»

امام کاظم(ع) فرمودند: «به پدرم گفتم:

«پس از آنکه ملائک از نزد پیامبر رفتند، چه اتّفاقی افتاد؟» فرمودند:

رسول خدا(ص)، علی(ع) را خواندند و فرمودند:

«وای بر کسی که حرمت (فاطمه) را هتک کند! وای بر کسی که در خانه‌ات آتش بسوزاند! وای بر کسی که همسرت را بیازارد! وای بر کسی که با تو مخالفت کند و به پیکار با تو برخیزد. خدایا! من از آنها بیزار و آنها از من دورند.»1

اعمال ماه رجب

این ماه و ماه شعبان و ماه رمضان در شرافت تمامند و روایات بسیاری در فضیلت آنها ذکر شده است. از رسول خدا(ص) نقل شده که:

«ماه رجب ماه بزرگ خداست و هیچ ماهی در حرمت و فضیلت به آن نمی‌رسد و شعبان ماه من و رمضان ماه امّت من است.»

اعمال مشترک مؤکّد این ماه عبارتند از:

1. روزه: از امام صادق(ع) نقل شده:

«رجب نام نهری است در بهشت که از شیر سفیدتر و از عسل شیرین‌تر است. هر کس یک روز از رجب را روز بگیرد، البتّه از آن بیاشامد.»

روایات بسیاری در فضیلت روزه‌داری در ماه رجب نقل شده‌اند؛ از جمله اینکه هر که سه روز از این ماه را که پنجشنبه و جمعه و شنبه باشد، روزه بگیرد، حق تعالی برای او ثواب نهصد سال عبادت بنویسد؛

2. ادعیهٔ خاصّی برای روزهای ماه رجب در مفاتیح الجنان نقل شده است؛

3. خواندن دعای «يا مَنْ أَرْجُوهُ لِكُلِّ خَيْرٍ...» در تعقیب نمازهای روز و شب؛

4. گفتن یکصد یا چهارصد مرتبه «أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ الَّذِي لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ وَحْدَهُ لَاشَرِيكَ لَهُ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ» و در انتهای آن صدقه بدهد، برای کسی که این عمل را انجام دهد، اجر یکصد شهید نوشته می‌شود؛

5.گفتن هزار مرتبه «لا إله إلّا اللّه» در هر روز و خداوند تعالی برای او یکصد هزار حسنه می‌نویسد و یکصد شهر در بهشت بنا می‌کند؛

6. در جمیع این ماه هزار مرتبه گفتن «اسْتَغْفِرُ اللَّهَ يَاذَا الْجَلالِ وَالْإكْرامِ مِنْ جَميعِ الذُّنُوبِ وَالْآثامِ» موجب آمرزش او باشد؛

7. در وقت صبح و عصر هفتاد مرتبه گفتن «أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ» و چون این ذکر تمام شود، گفتن «اَللَّهُمَّ اِغْفِرْ لِي وَ تُبْ عَلَيَّ»؛

8. گفتن ده هزار مرتبه یا هزار مرتبه یا یکصد مرتبه «قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ». نقل است که هر کس در روز جمعه یکصد مرتبه این ذکر را بگوید، برایش نوری در قیامت باشد که او را به بهشت کشاند؛

9. سیّد بن طاووس روایت کرده است که هرکس در ماه رجب یک روز روزه بدارد و چهار رکعت نماز گزارد که در رکعت اوّل آن یکصد مرتبه «آية الکرسی» و در رکعت دوم دویست مرتبه «قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ» بخواند، نمی‌میرد تا جای خود را در بهشت ببیند یا برای او دیده شود؛

10. و نیز سیّد بن طاووس از حضرت رسول اکرم(ص) روایت کرده است که هر کس در روز جمعهٔ ماه رجب بین نماز ظهر و عصر چهار رکعت نماز بخواند، خداوند تبارک و تعالی برای او از روزی که این نماز را بخواند تا روزی که بمیرد، روزی هزار حسنه می‌نویسد. شرح کامل این نماز و فضایل آن در مفاتیح الجنان آمده است؛

11. در تمام ماه رجب شصت رکعت نماز بخواند به این ترتیب که در هر شب آن دو رکعت را به جا آورد؛ به این ترتیب که در هر رکعت یک مرتبه حمد و سه مرتبه «قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ» و یک مرتبه «قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ» بخواند و بعد از آن دعایی که در مفاتیح الجنان ذکر شده است، بخواند.

12. از حضرت رسول اکرم(ص)روایت شده که هر که در یک شب از ماه رجب دو رکعت نماز با یکصد «قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ» بخواند، گویا صد سال در راه خدا روزه گرفته و حق تعالی در بهشت صد قصر به او مرحمت فرماید. از حضرت رسول اکرم(ص)روایت شده که هر که در یک شب از شب‌های رجب، ده رکعت نماز به این ترتیب بخواند که در هر رکعتی حمد و «قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ» یک مرتبه و توحید سه مرتبه، خداوند هر گناهی که کرده است، بیامرزد.

13. از حضرت امیرالمؤمنین(ع) روایت شده است، که حضرت رسول اکرم(ص) فرمودند:

«هر که در هر شب و هر روز ماه رجب و شعبان و رمضان سه مرتبه سورهٔ مبارکه حمد، توحید، فلق، ناس و آیه الکرسی را بخواند نیز سه مرتبه «سُبحانَ اللهِ َو الحَمدُ لِلّهِ وَ لا اِلهَ اِلا اللهُ وَ اللهُ اَکبَرُ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ» و صلوات سه مرتبه و سه مرتبه بگوید: «اللّهُمَّ اغفِر لِلمُومِنینَ وَ المُومِنَاتِ» و چهارصد مرتبه «أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ» بگوید، خداوند تعالی گناهانش را بیامرزد اگر چه به عدد قطره‌های باران و برگ درختان و کف دریاها باشد.»

14. در هر شب هزار مرتبه «لا إله إلّا اللّه» گفته شود؛

15. زیارت امام رضا(ع) در ماه رجب بسیار مستحبّ است.

أينَ الرّجبيُّون؟

امام صادق(ع) فرمودند:

«چون روز قیامت می‌شود، منادی‌ای از دل عرش ندا می‌دهد: «اهل رجب کجایند؟»

پس عدّه‌ای بر می‌خیزند که چهرهٔ آنان به جمعیت، روشنی می‌دهد. بر سر آنان، تاج پادشاهی است که با درّ و یاقوت، زینت یافته است. با هر کدام از آنان، هزار فرشته در سمت راست و هزار فرشته در سمت چپ هست و... سپس ندایی از جانب خداوند جلّ جلاله می‌رسد که: «ای مردان و زنان بندهٔ من! به عزّت و جلالم

سوگند! مقام شما را گرامی خواهم داشت و عطای شما را فراوان قرار خواهم داد... شما در ماهی که حرمت آن را بزرگ داشتم و حقّش را واجب کردم، با روزه برای من نیکوکاری کردید. ای فرشتگان من! این زنان و مردان بندهٔ من را وارد بهشت کنید.»

آنگاه امام(ع) فرمودند:

«این پاداش برای کسی است که چیزی از رجب را روزه بگیرد؛ هر چند یک روز، در اوّل، وسط یا آخر آن.»2

ولادت امام محمّد باقر(ع) (1 رجب 57ه‍ . ق.)

ابی‌عبیده روایت می‌کند:

من با حضرت باقر(ع) هم پالکی بودیم. من اوّل سوار می‌شدم، بعد ایشان سوار می‌شدند. همین که سوار می‌شدند و قرار می‌گرفتیم، سلام و شروع به احوّال‌پرسی و مصافحه می‌کردندگ مثل دو نفر که مدّتی یکدیگر را ندیده‌اند. موقع پایین شدن اوّل ایشان پایین می‌آمدند. وقتی من‌هم پایین می‌آمدم، باز سلام می‌کردند و احوّال می‌پرسیدند؛ مثل کسی که مدّتی است دوستش را ندیده است. عرض کردم: آقا شما کاری می‌کنید که کسی قبلاً نکرده. یک بار هم زیاد است. فرمودند:

«نمی‌دانی چقدر مصافحه (دست دادن) ثواب دارد! مؤمنان وقتی یکدیگر را می‌بینند و دست در دست یکدیگر می‌گذارند، پیوسته گناهان آنها می‌ریزد؛ چون برگ درخت. خداوند آنها را مورد توجّه خویش قرار می‌دهد تا از یکدیگر جدا شوند.»3

حبابه والبیه خدمت حضرت باقر(ع) رسید. امام فرمودند: «چه شده مدّتی است تو را ندیده‌ام.» گفت: به واسطهٔ سفیدی که در موهای سرم پیدا شده بود، زیاد ناراحت شدم. فرمودند: «به من نشان بده.» جلو آمده، نشان داد. دست روی سرش گذاشتند. آنگاه فرمودند: «آینه را بیاورید.» آینه را آوردند. نگاه کرد، تمام موی سرش سیاه شده بود. بسیار خوشحال شد. امام باقر(ع) نیز از شادی او شاد شدند.4

وفات حضرت زینب؟عها؟ (15 رجب، 62ه‍ . ق.)

وقتی حضرت زینب؟عها؟ به دنیا آمدند و آن حضرت را نزد رسول خدا(ص) حاضر کردند، رسول خدا(ص) او را گرفتند و به سینهٔ شریفشان چسبانیدند و صورت مبارک خود را به صورتش نهادند و بلند گریستند؛ [چنان که] اشک از محاسن شریف ایشان روان شد. فاطمه؟عها؟پرسیدند: «[ای پدر گرامی!] گریه‌ات برای چیست؟ خدا نگریاند دو چشم شما را!» فرمودند:

«ای دختر من، ای فاطمه؟عها؟! بدان که بعد از تو و بعد از من این دختر گرفتار بلاها خواهد شد و مصیبت‌های گوناگون بر وی وارد خواهد شد.»

در این لحظه فاطمه؟عها؟ به شدّت گریستند و پرسیدند: «ای پدر! ثواب کسی که بر او و مصیبت هایش گریه کند، چیست؟»، فرمودند: «ای پارهٔ تن من و روشنی چشمم! هر کس بر او و مصیبت‌هایش گریه کند، ثواب گریه‌اش مانند ثواب کسی است که بر دو برادر او [حسن و حسین] گریه کند...»5

حضرت زینب؟عها؟ نیز خدمت رسول خدا(ص) آمدند و عرضه داشتند:

«یا رسول الله، یا جداه! دیشب خواب هولناکی دیدم. گویا باد سختی وزیدن گرفت به صورتی که دنیا و ما فیها را تاریک و ظلمانی کرد و من را [شدّت باد] به سویی می‌برد. بالأخره درخت بزرگی به نظرم آمد. خود را به آن چسباندم. باد از شدّت وزش، درخت را از ریشه کند و برزمین انداخت. من خود را به شاخه‌ای محکم از شاخه‌های آن درخت آویختم. باد آن شاخه را نیز درهم شکست. به شاخه‌ای دیگر آویزان شدم، آن را هم شکست. در آن حال به دو شاخه که به هم متّصل بودند، از فروع آن شاخه چسبیدم؛ امّا آن دو را نیز شکست و من وحشت‌زده از خواب برخاستم.»

رسول خدا(ص) از شنیدن این خواب سیلاب اشک از دیده‌شان جاری شد و به شدّت گریستند. آنگاه فرمودند:

«ای نور دیده! آن درخت جدّ تو است که به زودی تندباد اجل، او را از پای در خواهد آورد و آن شاخهٔ نخست که به آن پناه بردی، مادر توست و شاخهٔ دیگر پدرت و آن دو شاخهٔ دیگر برادر تو حسن و حسین هستند که در مصیبت ایشان دنیا تاریک می‌شود و تو در مصیبت آنها جامهٔ سیاه می‌پوشی.»6

ميلاد امام جواد(ع) - ۱۰ رجب ۱۹۵ه‍ .ق.

حضرت جواد الائمّه(ع) بنا بر مشهور در دهم ماه رجب سال 195ه‍ .ق. به دنیا آمدند.

یک روز در ایّام کودکی حضرت جواد(ع)، آن حضرت را نزد پدر بزرگوارش، امام رضا(ع) آوردند. آن حضرت فرمودند:

«این مولودی است که برای شیعه مبارک‌تر از او به دنیا نیامده است.»7

ولادت علی اعلی - 13 رجب ۲۳ قبل از هجرت

حضرت فاطمه بنت اسد؟عها؟ مادر گرامی امیر مؤمنان(ع) می‌گویند:

هنگامی که خواستم از «کعبه» بیرون آیم، در حالی که فرزند برگزیده‌ام بر روی دستم بود، هاتفی غیبی مرا ندا کرد:

«ای فاطمه! این فرزند بزرگوار را علی نام بگذار که منم خدای علی اعلی و او را از قدرت و عزّت و جلال خود آفریده‌ام و از عدالت خویش به او بهرهٔ کامل بخشیده‌ام و نامش را از نام مقدّس خود گرفته‌ام و او را به آداب خجستهٔ خود تأدیب کرده‌ام... خوش به حال کسی که دوستش دارد و یاری‌اش کند و وای بر حال کسی که فرمانش نبرد و یاری‌اش نکند و حقّش را انکار کند!»8

صبح روز جمعه فاطمه بنت اسد؟عها؟ را دردی عارض شد. جهت استشفاء به خانهٔ خدا رفت و گفت:

پروردگارا من به تو و پیامبران و کتاب‌هایی که از سوی تو آمده، ایمان دارم و گفتار جدّم ابراهیم را تصدیق می‌کنم. خدایا! به

حقّ کسی که این خانه را بنا کرد، نوزادی که در شکم دارم، ولادتش را آسان گردان.

ناگهان کعبه شکافت و فاطمه داخل شد. فاطمه می‌گوید:

هنگامی که وارد شدم حوّا، مریم، ساره و آسیه با ملائک و حوریان بهشتی را دیدم که با طشت ابریق و حریر بهشتی آمده‌اند. هنگامی که طفل (علی(ع)) متولّد شد، به سجده افتاد و آیهٔ «جاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ» را تلاوت کرد.9

پی‌نوشت‌ها