گزارش نشست 166 فرهنگ مهدوی
یکصد و شصت و ششمین نشست از سلسله نشست‌های فرهنگ مهدوی با موضوع سنجش عیار شیعیان در عرصه ظهور در سالن اجتماعات مسجد امیر برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی «مؤسّسه فرهنگی هنری موعود عصر؟عج؟»، در آخرین پنجشنبهٔ تابستان سال جاری و در آستانهٔ میلاد سراسر سعادت حضرت ختمی‌مرتبت محمّد مصطفی(ص) و میلاد صادق آل محمّد(ع)، نشست «سنجش عیار شیعیان در عرصه ظهور» با سخنرانی حضرت حجّت الاسلام و المسلمین محمّدباقر علوی تهرانی در سالن اجتماعات «مسجد حضرت امیر(ع)» برگزار شد. این نشست با نشست 163 با موضوع «غربالگری در آخرالزّمان» مرتبط است که با هدف بیان وجوه گوناگون پایدارسنجی مؤمنان و شیعیان در تلاطم بی‌امان قبل از ظهور حضرت قائم المنتظر مهدی موعود؟عج؟ برگزار شد.
حجّت الاسلام و المسلمین علوی تهرانی ضمن یادآوری نشست پیشین، بیان کرد که در آموزه‌های ادیان ابراهیمی ویژگی‌های منجی آخرالزّمان مورد بررسی قرار گرفته که شناخت این ویژگی‌ها مهم‌ترین مسئله عقیدتی ماست. شناخت منجی هم در منابع عامّه، مانند «سنن ابی‌داوود» مورد توجّه قرار گرفته و هم در منابع شیعی، مانند «کمال الدّین و تمام النّعمة» شیخ صدوق.
رسالت اصلی منجی، دادگستری
استاد علوی روایتی را از کتاب شیخ صدوق نقل کرد:
از وجود نازنین امام هادی(ع) نقل شده که فرمودند: «امام بعد از من، حسن بن علی العسکری است و بعد از او قائم ما قیام خواهد کرد و زمین را پر از عدل و داد خواهد نمود؛ همان‌طور که پر از ظلم و جور شده است.»
ایشان با توضیح اینکه بر اساس روایات بسیاری که در منابع شیعه و سنّی آمده، رسالت اصلی منجی عدالت گستری است، تحقّق این رسالت را با یاری مؤمنان ممکن دانست.
ایشان با یادآوری اینکه رکن اوّل و دوم عدالت‌گستری، «امام عادل» و «برنامه و یاوران عادل» است، تاکید کرد:
هدف و نحوهٔ زندگی ما باید به گونه‌ای باشد که امام عصر؟عج؟ روی ما حساب باز کنند.
ایشان در توضیح یاری کردن امام افزود:
یاری کردن امام زمان؟عج؟ مبتنی بر عهد است؛ همانند عهدی که حضرت امیرالمؤمنین(ع) از شیعیان خود بعد از جنگ نهروان گرفتند. محتوای سخن ایشان این بود که: پیامبر از من عهدی گرفتند و به من فرمودند: «ای پسر ابی‌طالب! ولایت امّت من با توست. پس اگر آنها ولایت تو را بدون نزاع پذیرفتند و با تو به خشنودی جمع شدند، اقامهٔ عدالت کن! ولی اگر دیدی کسی نیست تو را کمک کند، آنها را رها کن. آنها را به حال خودشان بگذار.» بعد از این بیان حضرت امیر(ع) خطاب به شیعیان خود فرمودند:
«اگر حمزه و برادرم جعفر بودند، هرگز از روی جمع ما احدی دیگر با آن دو نفر عهد نمی‌بستند؛ ولی چه کنم که گرفتار عمویم عبّاس و برادرم عقیل شدم. با این وجود بهتر دیدم که خاندانم را حفظ کنم.»
بنا بر برخی روایات، حضرت امیر(ع) فرموده‌اند که اگر چهل یاور حضرت را همراهی می‌کردند، سقیفه رخ نمی‌داد؛ چهل مؤمن با اراده.
سیّد بزرگوار استاد علوی با بیان اینکه در طیّ حدود هزار و دویست سال حضرت حجّت؟عج؟ هنوز منتظر 313 نفر هستند، هشدار داد که تنها راه ظهور امام این است
که مؤمنان با عنایت ایشان، از ظلمات به سمت نور خارج شوند.
رکن سوم؛ امّت عدالت‌پذیر
محمّدباقر علوی رکن سوم تحقّق عدالت‌گستری را امّت عدالت‌پذیر دانست و افزود:
اگر امّت عدالت‌پذیر نباشد، سرنوشت امام یا شهادت است در «مسجد کوفه» یا واگذاری خلافت؛ همان‌گونه که برای امام حسن مجتبی(ع) چنین شد.
علوی با انتقاد از انتظار منفعلانه بیان کرد:
این ضرب‌المثل تلخ، استراتژی و تاکتیک ما شده است: تنبل نرو به سایه، سایه خودش می‌آیه! ما هم می‌گوییم مهدی بیا! این استراتژی غلط است؛ بلکه ما باید به سمت امام برویم و عهد خود را تجدید کنیم.
شیعه به دنبال جهان‌بینی و ایدئولوژی مهدوی
استاد علوی تأکید کرد که شیعهٔ تراز، در دو بستر «جهان‌بینی» در باب تفکّر و «ایدئولوژی» در باب رفتار باید تغییر پیدا کند. ایشان پس از این سخن به بیان روایاتی پرداخت که به افضلیت وبرتری علم و معرفت اشاره کرده‌اند؛ از جمله این روایت شریف که می‌فرماید: «خواب عالم از عبادت عابد برتر است.»
استاد علوی روایتی از امام رضا(ع) را به عنوان مشخّصهٔ ضروری شیعیان بیان کرد:
امام رضا(ع) می‌فرمایند: «شیعیان ما نسبت به امر ما تسلیمند.» تسلیم محض! حال با این ویژگی که امام بیان فرمودند، زندگی خویش را بسنجیم! شئون زندگی ما و شما از صبح تا شب چند تا آیه است؟ یادگیری و عمل به چند حدیث است؟ «قرآن» برای تبرّک روی سفرهٔ عروس و داماد نیست؛ برای عمل کردن است! امام به وضوح می‌فرمایند که شیعیان ما تسلیم امر ما هستند، با دشمنان ما مخالفند، دنیا طلب نیستند؛ کسی که این ویژگی را نداشته باشد، شیعه نیست.
شیعه، اهل ورع و تقوا
استاد علوی به روایتی اشاره کرد که رسول اکرم(ص) در زمان فتح «مکّه» فرزندان هاشم و عبدالمطّلب را صدا زدند و فرمودند:
«به خدا قسم! یاوران من از شما و بین شما نیستند؛ الّا پرهیزگاران! آگاه باشید، روز قیامت می‌آید و من شما را نمی‌شناسم؛ امّا اهل تقوا از هر قومی که باشند، می‌شناسم؛ [شما را نمی‌شناسم] چرا که تتعّمات دنیا را به دوش کشیدید. آگاه باشید که من هیچ عذری با شما، بین خودم و خدا باقی نگذاشتم.»
استاد علوی بر اساس این روایت افزود:
نشانهٔ اهل تقوا ترک دنیا است. اگر پا بر روی سیم خاردار دنیا گذاشتی و رد شدی، به امام زمان؟عج؟ هم می‌رسی. شیعه کسی است که از دنیا بریده و اهل تقوا و معرفت است؛ با اهل بیت؟عهم؟ دوست و با دشمنانشان دشمن است و خدا و پیغمبر را به حقیقت و در جایگاه حقیقی خودشان می‌شناسد.
جابر جعفی خدمت امام باقر(ع) آمد، حضرت فرمودند: «فکر می‌کنی برای شیعه بودن بگویی ما اهل بیت را دوست داریم [کافی است]؟ به خدا قسم! شیعهٔ ما نیست؛ مگر تقوای الهی داشته باشد و خداوند را اطاعت کند.»
استاد علوی پرسید: منظور از تقوا چیست؟ و پاسخ داد:
در بیانات امیرالمؤمنین علی(ع) چنین است که تقوا یعنی اگر همهٔ زندگی را بر روی دایره بریزید و در میان مردم بچرخانید، شرمنده نمی‌شود. در روایات آمده است که شیعیان ما شناخته نمی‌شوند؛ الّا به این خصائص: اهل تواضع هستند و نه اهل ذلّت؛ اهل خشوعند؛ بنده‌اند؛ دائم به یاد خداوندند؛ یعنی گناه نمی‌کنند؛ اهل نمازند؛ اهل نیکی به پدر و مادرند؛ نسبت به همسایگان رئوفند؛ اهل راستگویی‌اند؛ اهل تلاوت قرآنند؛ دستشان از ظلم به مردم کوتاه است و به مردم خیر می‌رسانند؛ در بین طایفه، امین طایفه‌اند.
این حدیث از اهل بیت؟عهم؟ بسیار مشهور است که می‌فرمایند: «ولایت ما به کسی که در سایه عمل و اهل ورع نباشد، نمی‌رسد.» این یعنی شیعیان نباید به نام شیعه اکتفا کنند؛ بلکه باید تفکّر و نحوهٔ رفتارشان هم شبیه به شیعیان باشد؛ طوری که امامان توصیه فرموده‌اند.
ما را به دشمن چه حاجت؟!
استاد علوی در ادامهٔ روایت امام رضا(ع) دربارهٔ ویژگی شیعیان افزود:
امام رضا(ع) در فرازی دیگر می‌فرمایند: «کسی که با شیعیان ما دشمن است، با من دشمنی کرده است.» حال بیاییم ببینیم چقدر شیعیان به یکدیگر می‌پرند و نزاع می‌کنند؟ ما را به دشمن چه حاجت؟! اگر غیر از این است، این‌همه غیبت و تهمت چیست؟ اگر ما به راستی و به توصیهٔ امام، همدیگر را دوست داریم، چرا جامعه این‌قدر فقر دارد؟ تا کی این‌همه بی‌مهری؟ منتظر چه هستیم؟ امیرمؤمنان علی بن ابی‌طالب(ع) در روایتی می‌فرمایند: «اگر شیعه‌ای از شیعیان ما مریض باشد، ما ناراحت می‌شویم. هیچیک از شیعیان ما نیست که مغموم بشود؛ مگر اینکه [من امام
زمان] به غم او غمگین می‌شوم.» پس شایسته است که ما هم به غم امام غمگین شویم؛ چون دوستدار اوییم. و البتّه شاد می‌شویم به شادی آنها. چرا؟ چون در زمان آفرینش انوار و اجسام، از اضافه گِل ایشان خلق شده‌ایم.
به نام امام، همّت کنیم
استاد علوی شیعیان را به دو دسته تقسیم کرد: شیعهٔ عادی و دیگری شیعهٔ ممتاز. شیعهٔ عادی کسی است که نام شیعه را یدک می‌کشد؛ امّا به سبب بدفکری و بدعملی، در انتها در سیاه‌لشکر عمر سعد قرار می‌گیرد؛ امّا شیعهٔ عالی و ممتاز در سپاه امام حسین(ع) است.
استاد علوی راه حلّ تبدیل شدن به یک شیعهٔ عالی را در همّت کردن به خاطر امام زمان؟عج؟ و برای ایشان دانست و افزود:
مؤمنان! کار، امروز با صدقه کار جلو نمی‌رود! با خریدن اسب تیزرو و شمشیر کار درست می‌شود! ما خوب زندگی نمی‌کنیم؛ امّا اگر یک گام برای خوب شدن برداریم، خداوند همان یک گام را می‌خرد. اگر ما همّت سلمان شدن نداریم، حدّاقل مسلمان بشویم. در خلوت خود شبانه دعای عهد بخوانیم و تهی‌دستی خود را به آستان امام عصر، ارواحنا له الفداء عرضه بداریم و از او - و فقط او - طلب فهم و درک و باور کنیم.