اشارهای اجمالی و کلّی به حوّادث پیش از ظهور
پس از گذشت ماه ذیحجّه، به ماه محرّم میرسیم. ماهی که در آن میتوانیم چشمانتظار آن وعدهٔ الهی باشیم که در «قرآن» به مؤمنان1 و مستضعفان زمین،2 صالحان3 و حتّی وجود مبارک پیامبر اکرم(ص)4 داده شده و رسول اکرم(ص) در روز غدیر حجّة الوداع آن را که به صد و بیست هزار مسلمان حاضر در آن محل اعلام کردند5 و امام باقر(ع) به عشق آن روز فرمودند:
«أَمَا إِنِّي لَوْ أَدْرَكْتُ ذَلِكَ لَاسْتَبْقَيْتُ نَفْسِي لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ؛6
اگر آن عصر را درک کنم، از جان خویش برای حضرت مهدی؟عج؟ محافظت میکنم (خودم را برای او نگاه میدارم).»7
آری؛ این همان روز است که آسمانیان پیش و بیش از زمینیان به انتظارش بوده و در انتظارش سوخته و ساختهاند؛ چرا که این روز سرآغاز فصل نوین و واقعی حیات زمین و زمان و بشریت است و روز رسیدن به همهٔ خوبیها در سایهٔ اسلام است.
آنگونه که از احادیث برمیآید، به دنبال حوّادثی که طیّ ماههای پیش در جهان رخ داده، حدود هفت نفر از عالمان دینی و همراهان آنها8 از نقاط مختلف عالم اسلام و بلاد اسلامی رو به سوی «حجاز» کرده و مخفیانه به دنبال حضرت مهدی؟عج؟ میگردند تا با ایشان بیعت کنند. در این اثنا هم حضرت حجّت(ع) همانند حضرت موسی(ع) از ترس آنها که تعقیبش میکردند، رو به سوی «مدینه» کرده،9 از آنجا خارج شده و رو به «مکّهٔ مکرّمه »نمودهاند و از دست سپاهیان سفیانی بدانجا پناهنده میشوند و پس از ایشان هم سیصدوسیزده یار و یاور ایشان از نقاط مختلف جهان بیآنکه با هم قراری از قبل گذاشته باشند، در مکّه جمع میشوند تا نهضت جهانی خویش را آغاز کنند.
صبح شنبهای که مصادف با عاشوراست، حضرت پس از طلوع آفتاب، پشت مقام حضرت ابراهیم(ع) دو رکعت نماز به جا میآورند، میان رکن و مقام ایستاده و اوّلین خطبهٔ غرّای خویش را به گوش جهانیان میرسانند و پس از معرّفی خویش مردم را به بیعت دعوت میکنند و جبرئیل(ع) که در آن زمان به شکل پرندهای سفید رنگ بر ناودان «کعبه» ایستاده، اوّلین کسی است که با ایشان بیعت میکند و به دنبال آن هم سیصد و سیزده یاور شریف حضرت و باقی مؤمنان و صالحانی که به مکّه آمدهاند تا به یاری حضرت بپردازند و همگی آماده جهاد و شهادتند. اینها مجموعاً دههزار نفر سپاهیان حضرت را تشکیل میدهند و با حضرت پیمان میبندند.
یونس بن ظبیان نقل میکند که امام صادق(ع) فرمودند:
«شب جمعه، خداوند متعال مَلَکی را به آسمان دنیا میفرستد. وقتی که فجر طلوع کرد، آن ملک بر عرش خدا که بالای بیت المعمور قرار گرفته مینشیند و برای هر کدام از پیامبر و حضرت علی و امام حسن و امام حسین؟عهما؟ یک منبر نورانی، میگذارد و ایشان هم از آنها بالا میروند و ملائکه، پیامبران و مؤمنان هم در مقابل ایشان جمع میگردند و به دنبال آن درهای آسمان گشوده میشود و پس از زوال خورشید پیامبر(ص) میفرمایند: «بار پروردگارا! این وعدهای که در کتاب خویش دادی و گفتی:
«خداوند به آن دسته از شما که ایمان آورده و عمل صالح انجام دادهاند، وعده داده است که آنها را همانند پیشینیان ایشان حاکمان زمین و دین مرض خویش،10 یعنی اسلام مسلّط و خوف آنها را به آرامش تبدیل میکند.»
پس از ایشان ملائکه و پیامبران هم، چنان میگویند. آن چهار نور مقدّس به سجده میافتند و حضرت (رسول(ص)) باز میفرمایند: «پروردگارا! غضب نما که حریمت دریده شد و برگزیدگانت شهید و بندگان صالحت خوار گشتند. پس خداوند آنچه را که بخواهد، میکند که آن روز معلوم است.»11و12
احادیثی را که اشاره به این حادثه بزرگ دارند، میتوان در چند دسته خلاصه کرد:
1. روز قیام و نقطهٔ آغاز نهضت جهانی حضرت
شنبهای را که مصادف با عاشورا شده است، برخی احادیث روز ظهور حضرت برشمردهاند:
ابوبصیر از امام صادق(ع) روایت کرده است که فرمودند:
«(حضرت مهدی؟عج؟) در روز عاشورا که روز شهادت سیّد الشهداء(ع) است، قیام
میکنند. گویا در آن شنبهای که عاشورا در آن واقع شود، همراه او هستم؛ در حالی که بین رکن و مقام ایستاده جبرئیل(ع) در مقابل ایشان، برای بیعت ندا در دهد و شیعیان حضرت، زمین را با طیّ الارض زیر پا مینهند و از اطراف و اکناف عالم (به سرعت) جمع شده و با ایشان بیعت میکنند و خداوند هم به وسیلهٔ او جهان را مملوّ از عدالت میکند؛ آنگونه که آکنده از ظلم و جور گشته است.»13
علی بن مهزیار هم از امام پنجم(ع) نقل کرده است:
«کَأَنِّي بِالْقَائِمِ یَوْمَ عَاشُورَاءَ یَوْمَ السَّبْتِ قَائِماً بَیْنَ الرُّکْنِ وَ الْمَقَام؛
گویا با حضرت مهدی؟عج؟ در روز شنبهای که عاشورا است و بین رکن و مقام ایستاده هستم.»
2. جمع شدن یاران حضرت در مدّتی کوتاه
امام صادق(ع) در این رابطه به مفضّل بن عمر فرمودند:
«ایشان به تنهایی ظهور میکنند و به تنهایی به سوی کعبه رفته و وارد آن میشوند و به تنهایی شب را سپری میکنند. پاسی از شب که گذشت و چشمها را خواب در ربود جبرئیل، میکائیل و دیگر ملائکه، در حالی که به صف ایستادهاند، بر ایشان نازل شده و جبرئیل به حضرت عرضه میدارد:
سرور من! گفتهات مقبول و امرت نافذ است.
حضرت هم دستشان را به چهره او کشیده و [این آیه را تلاوت] میفرمایند:
«حمد و سپاس از آن خداوندی است که وعدهاش را در مورد ما محقق و ما را وارث زمین کرد که در هر کجای بهشت که خواستیم مسکن گزینیم؛ آه که چه اجر عملکنندگان، خوب [و زیبا] است!»
سپس میان رکن و مقام ایستاده و فریاد کشیده و میفرمایند:
«ای جمعیت یاران و نزدیکان من و ای کسانی که خداوند آنها را برای یاری من از پیش از ظهورم بر پهنهٔ گیتی ذخیره کرده بود! مطیعانه به سوی من آیید.»
فریاد حضرت به گوش آنها میرسد؛ در حالی که برخی از آنها در محراب و برخی هم در رختخواب و در شرق و غرب عالم پراکندهاند. همین یک فریاد را همگی میشنوند و آن را اجابت میکنند. به یک پلک بر هم زدن همهشان در مقابل آن حضرت بین رکن و مقام قرار میگیرند. خداوند هم در پی آن به نور امر میکند و آن هم ستونی از آسمان تا زمین کشیده میگردد و هر مؤمنی بر سطح زمین است آن نور را طلبیده و نور هم به درون خانهاش میتابد و نفوس مؤمنان از آن نور شادمان میگردند، هر چند نمیدانند که حضرت مهدی؟عج؟ ظهور کردهاند و این نور چیست. سپس آن سیصد و سیزده تن که به تعداد صحابه پیامبر اکرم(ص) در جنگ بدر میباشند در حالی که در مقابل حضرت ایستادهاند، صبح خویش را آغاز میکنند.»15
باز در حدیث دیگری از امام صادق(ع) چنین نقل شده است:
«هنگامی که به حضرت مهدی؟عج؟ اذن [ظهور] داده شود، خداوند متعال را به اسم اعظمش (نام عبرانی خداوند متعال) خوانده و سیصدوسیزده یار ایشان همانند جمع شدن ابرهای پاییزی به گرد ایشان میآیند که آن پیشقراوّلان یاران حضرتند که برخی از آنها شبانه از بستر خود جدا میشوند تا صبح در مکّه باشند و برخی از آنها در طول روز آشکارا بر اَبرها سوار میشوند که حضرت نام آنها و پدران و نسبهایشان را میدانند.»
مفضّل بن عمر که راوی این حدیث هم است، میپرسد: کدامیک از این دو ایمان بالاتری دارند؟ حضرت پاسخ میدهند:
«آنکه روز بر ابرها سیر میکند و آنهایندکه ناپدید میشوند و این آیه در شأن ایشان نازل شده است:
«هر جا که باشید، خدا همهتان را میآورد و جمعتان میکند.»16و17
ابوبصیر هم از ایشان چنین روایت میکند:
آنها سیصدوسیزده مرد19 به تعداد اهل بدر هستند که خداوند متعال همه آنها را در یک شب جمعه در مکّه جمع میکند و صبح همگی به نزد ایشان در «مسجد الحرام» میآیند و احدی از آنها [از آمدن] تخلّف نمیکند. در کوچههای مکّه به راه میافتند تا منزلی برای سکونت خویش بیابند. اهالی مکّه از ورود این افراد ناشناس تعجّب میکنند؛ چرا که از ورود هیچ قافلهای جهت حج و عمره یا تجارت خبری نبوده. لذا بعضی از آنها به هم میگویند: جمعیتی را امروز دیدیم که تا به حال آنها را ندیده بودیم که [آنگونه از ظاهرشان پیداست] از یک شهر و بیابان [از یک نژاد و تیره و قبیله] نیستند. نه شتری دارند و نه هیچ وسیلهٔ دیگری.
آنها که مشغول این صحبتها هستند و به درهای (خانههای) خود نزدیک میشوند، مردی از قبیلهٔ بنیمخزوم، وارد میشود از مردم عبور میکند و به نزد رئیس آنها میرود و میگوید: دیشب خواب عجیبی دیدم که از آن میترسم و قلبم پریشان گشته است. رئیس به او میگوید: خوابت را تعریف کن. میگوید: ابری از آتش را دیدم که از اعماق آسمان نمایان شد و مدام پائین میآمد تا اینکه به «کعبه» رسید و دور آن چرخی زد. در آن ابر، ملخهایی با بالهای سبزرنگ بود و آنقدر که خدا خواست، به دور کعبه طواف میکردند. سپس به شرق و غرب پریدند و به هیچ شهری نمیرسیدند، مگر آنکه آن را میسوزاندند و از هیچ آبادی گذر نمیکردند، جز آنکه آن را منهدم مینمودند. از خواب پریده و بر خود لرزیدم. الآن هم پریشان و ترسانم. مردم [به او] میگویند: ما آنها را دیدهایم و بیا به نزد فلان مرد ثقفی برویم تا خوابت را تعبیر کند.
پس از آنکه خواب را برای مرد ثقفی تعریف کرد، او هم میگوید: [خواب] عجیبی دیدهای! دیشب لشکری از لشکریان خداوند، وارد شهرتان شده است که شما را یارای مقاومت در برابر آنها نیست. میگویند: عجیب است! آنها را امروز دیدهایم و سپس آنچه را دیدهاند، به او گزارش میکنند و از نزد او میروند. تصمیم میگیرند که بر آنها یورش برند؛ حال آنکه خداوند دلهایشان را پر از ترس و هراس از ایشان گردانیده است.
برخی به بقیّه دستور میدهند: در مورد آنها عجله نکنید. آنها که تا کنون مرتکب هیچ منکری نشدهاند و خلافی از آنها دیده نشده. شاید برخی از آنها، همقبیلهای شما باشند؛ اگر چیزی از آنها دیدید، بعد شما میدانید و آنها. این جمعیتی که ما میبینیم، اهل عبادتند و چهرههای خوب [و نورانی] دارند.
مضاف بر اینکه آنها در حرم امن الهی هستند که تا وقتی کسی مرتکب خلافی نشده باشد، در امان است. آنها هم که عملی انجام ندادهاند که بهانهٔ جنگ با آنها را فراهم کرده باشد.
سرپرست مردم که مردی از قبیلهٔ مخزوم است. میگوید: ما که مطمئن نیستیم این جمعیت پشتوانهای (اعم از نیرو و امکانات) نداشته باشند. اگر [چنین ذخیره و عقبهای داشته باشند و این مجموعه] به آنها ملحق شوند، حقیقت وجودی و عظمت نیرویشان مشخص میشود [و خواب دوستمان تعبیر گشته و نمیتوانیم بر آنها فایق آییم]. حال که از حیث نیرو و امکانات در سطح پایینی هستند و پیش از آنکه نیروهای کمکی به آنها ملحق شوند، حمله کنید. آنها به نزد شما در مکّه آمدهاند و به سَروَری میرسند و مطمئنّم که خواب این رفیق شما درست است. [فعلاً هم] شهرتان را گوارای وجودشان قرار دهید [بگذارید در شهر باشند و هر چه میخواهند، بکنند] و بنشینید و نظرات و شرایط موجود را بررسی کنید.
شخصی از میان آنها میگوید: اگر نیروهای کمکی آنها هم مثل خودشان باشند که ترس ندارند. آنها که نه اسب و مرکبی دارند و نه سنگری که بدان پناه برند به علاوه که آنها در اینجا غریبند. اگر سپاه آنها بیایند، اوّل به آنها حمله میکنید و [شکست دادن آنها] به راحتیِ نوشیدن آبی گواراست.
تا پاسی از شب گذشته مشغول این صحبتها هستند که خداوند خواب را بر گوشها و چشمهایشان مسلّط میکند [لذا برای خوابیدن پراکنده میشوند] و دیگر پس از آن تا فردا اجتماعی نخواهند داشت تا اینکه حضرت مهدی؟عج؟ قیام کنند. [حضرت و یارانشان هم] چنان یکدیگر را ملاقات میکنند که گویی از یک پدر و مادرند و صبح از هم جدا شده بودند و شب به هم رسیدهاند.18
قابل ذکر است که دوازده تن از اصحاب در میان باقی یاران، جایگاه ویژه و ممتازی دارند که آنها پیش از بقیّه به حضرت میپیوندند؛ ولیکن در انتها همگی پروانهوار به گرداگرد آن شمع پر نور الهی جمع گشته و میگردند تا به زودی جهان را از برکات وجودی خویش بهرهمند سازند.
3. اوّلین خطبهٔ حضرت مهدی؟عج؟ پس از ظهور
صبح شنبهٔ عاشورای موعود که بناست حضرت ظهور کنند، وارد مسجد الحرام میشوند و دو رکعت نماز رو به کعبه و پشت به مقام به جا میآورند و پس از دعا به درگاه الهی، به نزدیک کعبه رفته و با تکیه بر «حجر الاسود» رو به جهانیان کرده و اوّلین خطبهٔ تاریخی خویش را پس از حمد خداوند و سلام و صلوات بر آستان با عظمت پیامبر اکرم و خاندان بزرگوارشان؟عهم؟، چنین انشا میکنند:
«ای مردم! ما برای خداوند [از شما] یاری میطلبیم و کیست که ما را یاری کند؟ آری. ما خاندان پیامبرتان محمّد مصطفی(ص) هستیم و سزاوارترین (نزدیکترین) مردم نسبت به خدا و ایشان. هر کس با من در رابطه با آدم محاجّه کند من سزاوارترین [و نزدیکترین] مردم نسبت به اویم و همینطور راجع به نوح و ابراهیم و محمّد؟عهم؟ و دیگر پیامبران و کتاب خداوند که به هر کدام از دیگر مردم اوّلی هستم؛ مگر خداوند متعال در کتابش نفرموده است:
«به درستی که خداوند آدم و نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر جهانیان برگزید خاندانی که برخی از آنها از بعضی دیگرند و خداوند شنوا و داناست.»
من بازماندهٔ آدم و ذخیره نوح و برگزیدهٔ ابراهیم و عصارهٔ وجود محمّد(ص) هستم.
... هر کس دربارهٔ سنت رسول الله(ص) با من محاجّه کند، من سزاوارترین مردم نسبت به آن هستم.
هر که امروز کلام مرا میشنود، به خداوند متعال قسم میدهم! که به غایبان [این سخنان را] برساند. به حقّ خداوند متعال و رسول گرامیاش و حقّ خودم! از شما میخواهم [به ما رو کنید] که من حقّ قرابت و خویشاوندی رسول الله(ص) را بر گردن شما دارم که شما ما را یاری کنید و در مقابل آنها که به ما ظلم میکنند، حمایت کنید که اهل باطل به ما دروغ بستند.
... از خدا بترسید و خدا را دربارهٔ ما در نظر داشته باشید ما را خوار نکنید و یاریمان کنید تا خداوند متعال شما را یاری کند.»20
سپس حضرت دستهایشان را به آسمان بلند کرده و با دعا و تضرع این آیه را به درگاه الهی عرضه میدارند:
«اَمَّن یُجیبُ المُضطَرَّ اِذا دَعاهُ وَیَکشِفُ السُّوءَ؛21
«کیست آن که وقتی شخص مضطر دعایش کند، او را پاسخ داده و بدی را از او برطرف کند؟»
4. انصار (یاوران) و بیعت ایشان با حضرت
پس از آنکه حضرت گفتار خویش را به پایان برند، پلیسها و شرطههای حرم تلاش میکنند که ایشان را همانند نفس زکیّه به شهادت برسانند یا حداقل اسیر کنند که اصحاب حضرت، قدم پیش نهاده و شرّ آنها را از امام؟عج؟ دفع میکنند. جبرئیل(ع) هم پشت کعبه به عنوان اوّلین نفر با امام؟عج؟ بیعت میکند و پس از او سیصد و سیزده تن یار حضرت و دیگر یاوران با ایشان عهد و پیمان میبندند.
امام صادق(ع) به مفضّل به عمر فرمودند:
«ای مفضّل! حضرت مهدی؟عج؟ پشتش را به حرم میکنند و دستش را که سفیدی خیرهکنندهای دارد، جهت بیعت دراز میکنند و میفرمایند: «این دست خدا و از سوی خدا و به فرمان خداست.»22
و سپس این آیه را تلاوت میکنند:
«آنها با تو بیعت میکنند. در حقیقت با خدا بیعت کردهاند. دست قدرت الهی مافوق قدرت آنهاست و هر که بیعتش را بشکند، به ضرر خودش است.»
اوّلین کسی که دستشان را میبوسد، جبرئیل است و به دنبال او ملائکه و نجبای اجنّه و سپس، برگزیدگان صبح در مکّه و مردم میگویند این مردی که اطراف کعبه است، کیست؟ و این جمعیتی که با او هستند کیانند و آن نشانه بیسابقهای که دیشب دیدیم چه بود؟»23
که این جریان حول و حوش طلوع آفتاب اتّفاق میافتد. امام باقر(ع) هم میفرمایند:
«گویا با حضرت مهدی؟عج؟ هستم؛ در روز عاشورایی که شنبه است؛ در حالی که بین رکن و مقام ایستاده است، جبرئیل ندا میدهد: بیعت برای خداست (البیعة لله). پس خداوند زمین را همانگونه که پر از ظلم و جور شده است، مملوّ از عدالت میکند.»24
محمّد بن مسلم هم از آن حضرت نقل کرده که فرمودند:
«گویا جبرئیل(ع) به صورت پرندهای سفید درآمده و اوّلین مخلوق خداوند است که با آن حضرت بیعت میکند و پس از آن سیصد و سیزده نفر بیعت خواهند کرد. هر که در این مسیر امتحان خود را پس داده باشد، در آن ساعت میآید؛ حتّی برخی در رختخوابشان ناپدید میشوند و حضرت علی(ع) در اینباره فرمودند: «ناپدید شدگان در رختخوابهایشان» و این گفتهٔ الهی است که: «در خیرات با هم مسابقه دهید که هر کجا باشید، خداوند همهٔ شما را میآورد.» منظور از خیرات در این آیه ولایت ما اهل بیت؟عهم؟ است.»26
مفضّل بن عمر هم از امام صادق(ع) چنین روایت کرده است:
«خداوند متعال جبرئیل(ع) را میفرستد تا اینکه به نزد او بیاید بر «حطیم»27 در نزدیک کعبه فرود آمده و به او میگوید: به چه دعوت میکنی؟ حضرت مهدی؟عج؟ او را باخبر کرده و جبرئیل(ع) هم میگوید: من اوّلین کسی هستم که با تو بیعت میکنم. دستت را دراز کن. پس دستش را بر دست حضرت (به نشان بیعت) میکشد. سیصد و اندی مرد هم به نزد او میآیند و با او بیعت میکنند. او هم آنقدر در مکّه میماند که دههزار نفر اصحابش جمع شوند و پس از آن به سوی مدینه حرکت میکند.» 28
و امام باقر(ع) بنا بر نقل جابر جعفی میفرمایند:
«بین رکن و مقام سیصد و اندی به تعداد اهل بدر با حضرتش بیعت میکنند و در میان آنها نجیبان مصری و ابدال شامی و اخیار عراقی دیده میشوند.»29
حضرت علی(ع) مفادّ این پیماننامه و بیعت را چنین بیان کردهاند:
«از یارانش پیمان میگیرد که دزدی و زنا و فحاشی به هیچ مسلمانی نکنند. خون کسی را به ناحق نریزند و به حریم دیگران جفا و تجاوز نکنند و به خانهای حمله نبرند و تنها به حق و به جا، افراد را بزنند. هیچ طلا و نقره و گندم یا جویی را [برای خویش] انبار نکنند. مال یتیم را نخورند و به آنچه نمیدانند، شهادت ندهند و هیچ مسجدی را خراب نکنند. آنچه را که مستکننده است، ننوشند. خز و ابریشم نپوشند و در مقابل طلا سر فرود نیاورند. راه را نبندند و ناامن نکنند. همجنسبازی نکنند. گندم و جو را انبار نکنند و به کم راضی و طرفدار پاکی و گریزان از نجاسات باشند و امر به معروف و نهی از منکر کنند و لباسهای خشن بپوشند و خاک را متکّای خویش سازند و آنگونه که شایستهٔ خداوند است، در راهش جهاد کنند.»
آن حضرت خود هم متعهّد میشوند که همانند آنها قدم برداشته و لباس بپوشند و سوار مرکب شوند و آن گونه باشند که آنها میخواهند و به کم راضی باشند و به کمک خداوند متعال جهان را همانطور که از جور پر شده است، از عدالت آکنده سازند. خداوند را آنگونه که شایسته است، عبادت کنند و هیچ حاجب و دربانی اختیار نکنند.30
5. ندا و فریاد به نام حضرت مهدی؟عج؟
پس از اتمام مراسم بیعت، جبرئیل(ع) برخاسته و به نام حضرت در دنیا بانگ میزند. ابان بن تغلب از امام صادق(ع) روایت کرده است:
«اوّلین کسی که با حضرت مهدی؟عج؟ بیعت میکند، جبرئیل است. به صورت پرندهای سفیدرنگ فرود آمده و با ایشان بیعت میکند. سپس یک پایش را روی کعبه، پای دیگرش را روی «بیت المقدّس» مینهد و با صدایی گویا و فصیح ندا در میدهد: فرمان خداوند رسید. دربارهٔ آن شتاب نکنید.»31
ذیل دو آیهٔ:
«با دقّت بشنو آن روزی که منادی از جایی نزدیک ندا در میدهد. آن روز که آن صدای به حق را بشنوید، همان روز خارج شدن است.»32
امام صادق(ع) فرمودند:
«منادی به نام حضرت مهدی و پدرشان ندا در دهد و منظور از صیحه در این آیه، فریادی آسمانی است و آن، روز [زمان] خروج [و قیام] حضرت مهدی؟عج؟ است.»33
در ادامهٔ حدیث سابق الذّکر که سهل (شهر) بن حوشب از رسول الله(ص) نقل کرده، آمده است:
«در ماه رمضان، صدایی خواهد بود و در شوّال، جنگ و در ذیحجّه، قبیلهها با هم میجنگند و حاجیان تاراج میشوند و در محرّم منادی از آسمان ندا در دهد: آگاه باشید! فلانی برگزیدهٔ خداوند در میان آفریدگانش است. سخنانش را بشنوید و اطاعت کنید.»34
مفضّل بن عمر هم از امام صادق(ع) در این رابطه روایت کرده است:
«در آن روز (عاشورا) وقتی خورشید طلوع کرد و نورافشانی نمود، کسی از قرص خورشید به زبان عربی فصیحی، خطاب به مردم و بر ایشان فریادی میکشد که تمام آنها که در آسمانها و زمینها هستند، میشنوند: «تمام مخلوقات! این مهدی آل محمّد(ص) است.» و او را به نام و کنیهٔ جدّش رسول الله(ص) و نسبش میخواند و گوش هر زندهای این صدا را میشنود. تمام مخلوقات در بیابان و شهرها و دریاها و خشکیها بدان روی کرده و با هم در این رابطه گفتوگو میکنند و از هم دربارهٔ آنچه شنیدهاند، میپرسند.»35
امام رضا(ع) هم در این رابطه فرمودند:
«... او همان کسی است که منادی از آسمان برای دعوت به او چنان ندایی در دهد که همهٔ ساکنان زمین آن را بشنوند که: «آگاه باشید! حجّت خداوند متعال پهلوی کعبه ظهور کرده است. با او بیعت کنید که حق با او و در او [و در این تبعیت] است.»36
لازم است این مطلب را متذکّر شویم از مجموعهٔ احادیثی که تا کنون برشمردیم، چنین برمیآید که سه ندای آسمانی در مورد حضرت شنیده میشود.
ندای اوّل: در ماه رجب که خود، سه نداست؛
ندای دوم: در ماه رمضان (شب بیستوسوم (قدر)صیحهٔ آسمانی)؛
ندای سوم: در ماه محرّم (روز عاشورا که روز قیام است).
پس از این ندا و بیعتی که انجام میشود، حضرت مهدی؟عج؟ کاملاً بر مکّه مسلّط شده و در آنجا منتظر میمانند تا سپاهیان ده هزار نفری ایشان، همگی در اطراف ایشان جمع شوند. در این مدّت حضرت از فرصتهایی که به دست میآورند و ارتباطاتی که با اقوام و ملل مختلف در مکّه برقرار میکنند، برای زمینهسازی نهضت جهانی خویش بهره میبرند. مضاف بر اینکه ایشان اصول و قوانین مربوطه به سپاه خویش را بر ایشان تبیین میکنند و در مکّه هم دست به برخی اقدامات میزنند که به طور خلاصه از این قرارند:
1. باز گرداندن محدودهٔ مسجدالحرام به همان حدودی که حضرت ابراهیم(ع) برای آن تعیین کرده بود؛37
2. باز گرداندن مقام حضرت ابراهیم(ع) به جای اصلی و اوّلیهٔ خویش، همانطور که در زمان رسول خدا(ص) به کعبه چسبیده بود؛38
3. ممانعت به عمل آوردن از طواف مستحبّی تا آنها که طواف واجب دارند، بتوانند به مناسک خویش بپردازند؛
4. بریدن دستان قبیلهٔ «بنیشیبه»39 که از کعبه دزدی کردهاند.40
پس از تکمیل سپاه ده هزار نفری، حضرت رو به مدینه میکنند و پس از آن، «ایران» (منطقهٔ «اصطخر») و به دنبال آن، «عراق» که «کوفه» را در آنجا پایتخت خویش قرار داده و در نهایت متوجّه بیت المقدّس میشوند تا دست اشرار را از آنجا کوتاه کنند. انشاءالله.
پینوشتها
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. ر. ک: سورهٔ نور (24)، آیهٔ 55.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. ر. ک: سورهٔ قصص (28)، آیهٔ 56.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. ر. ک: سورهٔ انبیاء (21)، آیهٔ 105.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. ر. ک: سورهٔ توبه (9)، آیهٔ 33.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. حضرت رسول(ص) ضمن خطبهٔ آن روز عظیم فرمودند: «مردم! نور خداوند در وجود من و سپس در علی و پس از او هم در نسل او و نهایتاً در قائم مهدی؟عج؟ که حقّ خداوند و همهٔ حقوق ما را بازپس میگیرد، نهاده شده است.» («المهدی؟عج؟، من المهد الی الظهور»، ص 57).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. نعمانی، «الغیبة»، ص 273؛ «یوم الخلاص»، ص 267.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. البتّه این عبارت از امام حسین و امام صادق؟عهما؟ نیز روایت شده است. ر. ک: خادمی شیرازی، محمّد، «یاد مهدی؟عج؟»، صص 125 و 148 (م).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. «الممهدون للمهدی؟عج؟»، ص 60.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. خائفاً یترقب؛ ر. ک: سورهٔ قصص (28)، آیات 18 و 21.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. سورهٔ نور (24)، آیهٔ 55.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. نعمانی، «الغیبة»، ص 276؛ «بحار الأنوار»، ج 52، ص 297.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. اشاره به آیهٔ نازل شده در روز غدیر: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ... وَ رَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينا» سورهٔ مائده (5)، آیهٔ 3.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. «الارشاد»، ج 1، ص 379، نعمانی، «الغیبة»، ص 189؛ «اعلام الوری»، ص 430، «منتخب الاثر»، ص 448؛ «یوم الخلاص»، ص 317.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۴
14. شیخ طوسی، «الغیبة»، ص 274؛ «تاریخ ما بعد الظهور»، ص 222.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۵
15. «الزام الناصب»، ج 2، ص 256؛ «بشارة الاسلام»، ص 268؛ «یوم الخلاص»، ص 318.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۶
16. سورهٔ بقره (2)، آیهٔ 148.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۷
17. نعمانی، «الغیبة»، ص 313؛ «بشارة الاسلام»، ص 203؛ «یوم الخلاص»، ص 256.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۸
18. «الارشاد»، ج 1، ص 263؛ «بشارة الاسلام»، ص 210؛ «یوم الخلاص»، ص 271؛ «تاریخ ما بعد الظهور»، ص 288.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۹
19. بنا بر برخی روایات پنجاه یا سیزده زن به همراه این سیصد و سیزده نفر وجود دارد که به مداوای مجروحان و پرستاری مریضان میپردازند. ر. ک: «مهدی منتظر؟عج؟»، ص337 و مجلّهٔ موعود، ش 27، صص 74-79 (م).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۰
20. نعمانی، «الغیبة»، ص 281؛ «بحار الأنوار»، ج 52، ص 228؛ «بشارة الاسلام»، ص 102؛ «منتخب الاثر»، ص 422؛ «المهدی؟عج؟، من المهد الی الظهور»، ص 412؛ «تاریخ ما بعد الظهور»، ص 228؛ «یوم الخلاص»، ص 303.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۱
21. سورهٔ نمل (27)، آیهٔ 62.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۲
22. سورهٔ فتح (48)، آیهٔ 10.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۳
23. «بحار الأنوار»، ج 53، ص 8؛ «بشارة الاسلام»، ص 268؛ «الزام الناصب»، ج 2، ص 257؛ «یوم الخلاص»، ص 320.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۴
24. شیخ طوسی، «الغیبة»، ص 453؛ «منتخب الاثر»، ص 422؛ «تاریخ ما بعد الظهور»، ص 265.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۵
25. سورهٔ بقره (2)، آیهٔ 148.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۶
26. نعمانی، «الغیبة»، ص 314؛ «منتخب الاثر، ص 422؛ «تاریخ ما بعد الظهور»، ص 265.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۷
27. «بحار الأنوار»، ج 52، ص 337؛ «بشارة الاسلام»، ص 227؛ «منتخب الاثر»، ص 468.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۸
28. «حطیم» مابین کعبه وحجر الاسود است که شریفترین نقطه روی زمین میباشد (م).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲۹
29. شیخ طوسی، «الغیبة»، ص 477؛ «منتخب الاثر»، ص 268؛ «بشارة الاسلام»، ص 204؛ «تاریخ ما بعد الظهور»، ص 275.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۰
30. «منتخب الاثر»، ص 469؛ «الزامالناصب»، ج 2، ص 205؛ «یوم الخلاص»، ص 292؛ «تاریخ مابعد الظهور»، ص 244.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۱
31. «بحار الأنوار»، ج 52، ص 286؛ «بشارة الاسلام»، ص 259؛ «یوم الخلاص»، ص 319؛ «المهدی؟عج؟، من المهد الی الظهور»، ص 340؛ «السفیانی»، ص 145.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۲
32. سورهٔ ق (50)، آیات 41 و 42.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۳
33. «منتخب الاثر»، ص 447؛ «یوم الخلاص»، ص 535.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۴
34. «منتخب الاثر»، ص 451.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۵
35. «بحار الأنوار»، ج 53، ص 8؛ «بشارة الاسلام»، ص 269؛ «یوم الخلاص»، ص 543؛ «المهدی؟عج؟، من المهد الی الظهور»، ص 341.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۶
36. «کمال الدین و تمام النعمة»، ج 2، ص 372؛ «اعلام الوری»، ج 2، ص 241؛ «یوم الخلاص»، ص 545؛ «بشارة الاسلام»، ص 161.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۷
37. برای به دست آوردن این محدوده ر. ک: «روضة المتّقین»، ج 2، ص 94 و «من لا یحضره الفقیه»، ج 1، ص 149 (م).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۸
38. ر. ک: «الارشاد»، ص 364؛ نعمانی، «الغیبة»، ص 171؛ «بحار الأنوار»، ج 52، ص 332 (م).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳۹
39. شیبه، در فتح کعبه مسلمان شد و پیامبر(ص) او را کلیددار خانهٔ کعبه کردند و طایفهٔ بنیشیبه تا مدّتها کلیددار و پردهدار خانهٔ خدا بودند. («اسد الغابة»، ج 3، ص 372؛ به نقل از «چشماندازی به حکومت جهانی مهدی؟عج؟»، نجم الدین طبسی، ص 140 (م).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴۰
40. ر. ک: نعمانی، «الغیبة»، ص 165؛ «بحار الأنوار»، ج 52، صص 351 و 361 (م).
بازگشت به ابتدای مقاله ↑