بیانات مرحوم آیت الله بهجت؟ره؟
عدّهای غفلت میکنند از اینکه در این زمانها برای تعجیل فرج دعا کنند. [در نتیجه] از مصالح دنیای خودشان و از مصالح دنیای اهل دین - فضلاً از آخرت - غفلت کردهاند. خب اگر کسی (از دعا نمودن برای فرج) غفلت نکرده و دعا برای تعجیل فرج هم کرد، آیا این کافی است؟
گمان میکنم کافی نیست! [بلکه] باید دعا کند که با عافیتِ شیعه این مطلب مقرّر بشود؛ با نجات شیعه از بلیّاتی که قبل از ظهور میشود. خدا میداند ایمان چه کسی محفوظ بماند. آیا شوخی است؟ [آیا میشود گفت:] قضیه سفیانی ممکن است نباشد یا اگر باشد سفیانی، آدم صالحی باشد؟! آیا این حرفها دربارهٔ سفیانی قاطعیت ندارد که شیعهها را به اسم میکشد؟!
دعا برای تعجیل فرج همراه با عافیت
هیچ کس نمیتواد بگوید که این کار از من برنمیآید [این است] که صمیمانه دعا کنم برای تعجیل فرج همراه با عافیت و نجات شیعه؛ دیگر شیعه برایش رمق نمانده. این قضیه باید بشود؛ اگر نشد، کلاب و خنازیر (سگها و خوکها) میخورند شیعه را؛ کما اینکه داریم میبینیم؛ میخورند و رویش آب هم میخورند!... وقتی [صدام ملعون] به ایران شیمیایی میزد، حرفی به او نزدند، امّا [وقتی] به آنجاها - سعودی، «حجاز» - این کار را میخواست بکند، حسابی جلویش را گرفتند که [این کار] حرام است، جنایت است، توحّش است؛ امّا برای ایران نه[؛ این حرف را نزدند]!
مقصود اینکه این کار (دعا برای تعجیل فرج همراه با عافیت) باید بشود. اگر نشد، همین هرج و مرجی که هست، بالاتر میرود و دوام هم پیدا میکند. میدانیم که [ظهور] «بَعدَ ما مُلِئَت ظُلماً و جَوراً» محقّق میشود؛ اینطور نیست که همه خوشند و او میآید و برای مردم ناخوشی میآورد؛ [بلکه در آن شرایط] همه ناخوشند و او برای مردم خوشی میآورد. باید [ظهور محقّق] بشود. همه محتاجیم؛ حتّی کفّار که این مصلح بیاید؛ میخواهند ایمان داشته باشند یا نداشته باشند و این هم نمیشود، الّا «بَعدَ ما مُلِئَت ظُلماً و جَوراً»؛ اینها یقینی است.
علی ایّ حال باید بشود و باید بیاید [و روند امتلاء زمین از ظلم] تقریباً از اختیار ما خارج است؛ به جهت اینکه ما ایمان داریم، میدانیم که خواهد آمد و [لکن] «بَعدَ ما مُلِئَت ظُلماً و جَوراً» خواهد آمد؛ [ولی] آن مرتبهای که از «ملئت» مانده، پیش ما مجهول است.
کارد به استخوان رسیده!
در هر حال باید برای تعجیل در امر فرج و رفع نگرانیها و گرفتاریها و نجات و اصلاح حال مؤمنان بگوییم:
«أَللَّهُمَّ اکشِف هَذِهِ الغُمّةَ عَن هذِهِ الأُمّةِ بِظُهُورِهِ؛1
خداوندا! با ظهور حضرت حجّت ؟عج؟ این ناراحتی را از این امّت برطرف نما.»
زیرا واقعاً از ظلم و ستم و بلا و فشاری که بر سر اسلام و مسلمانان - به خصوص اهل ایمان - وارد میآید، کارد به استخوان رسیده است.
دیگر برای شیعه طافت نمانده!
حالا چه باید بکنیم؟ میدانیم که ما موظّفیم به دعا برای تعجیل فرج و میدانیم که مقدّمهٔ فرج هم «مُلِئَت ظُلماً و جَوراً؛ پر شدن زمین از ظلم و جور» است؛ پس چه کار باید بکنیم؟ قهراً باید
اینطور بخواهیم که تعجیل فرج با عافیت شیعه [همراه باشد]: «وَاجعَل لَنا في ذَلِكَ الخِیَرَةَ؛ برای ما در آن خیر قرار بده.»
دیگر برای شیعه طاقت نمانده! نمانده! نمانده! اتّفاقاتی در شیعه افتاده است که گفتنی نیست! هر که خودش فهمید که فهمید. اینکه بنشینیم و به همدیگر بگوییم، هیچ صلاح نیست! بالأخره باید جلوگیری کرد. تا مادامی که صورت نگرفته، باید جلوگیری کرد. باید ملتفت باشیم. مبادا در دعای صمیمیِ قلبی، قصور و تقصیر پیدا کنیم! [نباید بگوییم این بلاها] به ما منصوب نیست! آیا وقتی نیزهها به پهلوی ما خورد، آن وقت دعا کنیم؟! [خیر] حالا باید برای نجات شیعه دعا کرد تا منجی بیاید و طوری بیاید که با عافیت شیعه مقرون باشد.
نجات بشر فقط یک راه دارد...
وای بر ما اگر ما چشممان را به همین نقطه ندوزیم [که] بابا! نجات بشر یک راه دارد. فضلاً از موحّدان، مسلمانان و مؤمنان. یک راه دارد، دو راه ندارد! بله. تا [ظهور] نشده، هر کس یک تکلیفی دارد. این معلوم است و محتاج به بیان نیست. گاه آدم به این راه میرود، گاه به آن راه. نه میتوانیم صبر کنیم بر نشدنش و نه میتوانیم صبر کنیم بر شدنش؛2 چه باید بکنیم؟ و بعد از عمل به وظایف دیگر، چطوری باید دعا کنیم؟
همین [که گفته شد] دعای تعجیل فرج با نجات و عافیت شیعه، با عافیت اهل ایمان و هر که به حکم اهل ایمان است. خدا میداند چقدر قاصر در کفّار است.3 این عقولی که ما در غیر کفّار میبینیم، حالا دیگر در کفّار واضحتر است: سنگپرستان و آفتابپرستان و نمیدانم چوبپرستان!
اوّل حاجت او ؟عج؟، سپس حاجتهای شخصی
آن آقا از آقای صاحب زمانی که با آقا شیخ عبدالکریمِ [حائری] مرحوم در یک هفته وفات کردند، نقل کرد:
ما در «مسجد کوفه» اعتکاف داشتیم؛ جماعات زیادی بودیم. یک شب من در خواب حضرت ؟عج؟ را دیدم. فرمودند که ببینید! اینها از آن نقبای جمعیت هستند، از خوبانشان هستند؛ امّا هر کسی برای یک حاجتی آمده [است]. آن خانه میخواهد، آن مریض دارد، آن مریض است، آن پول میخواهد، آن ادای دین میخواهد، آن عیال میخواهد... همینطور حاجتها را شمرد که اینها اینجور حاجتها را میخواهند. ولی هیچکس به فکر من نیست و حاجت من را کسی نمیخواهد و برای ظهور و فرج من به طور جدّی دعا نمیکند!
خیلی عجیب است! آدم در شدّت امر برود [امام عصر ؟عج؟را] وسیله قرار بدهد - [البتّه] باید هم وسیله قرار بدهد، به جهت اینکه از خدا [حاجتش را] میخواهد و نمیتواند حاجت خودش را نخواهد - آنوقت در آن شدّت و اشتداد، بداند که این کسی را که وسیله قرار میدهد، او حاجتش اشدّ است و اهمّ است و لازمتر است و برای او دعا کردن، مناسبتر است. لذا قاعدهاش این است کسی که حوائج خودش را میخواهد، آن را در مرتبه متأخّره قرار بدهد و آن حاجت عُظمای همه (یعنی فرج حضرت ؟عج؟) را جلو بیندازد.
گرفتاری او گرفتاری همهٔ بشر؛ فرج او فرج همهٔ بشر
گویا حضرت ؟عج؟ از ما میخواهد که اعتکاف و توسّل و دعایمان برای خصوص فرج و ظهر آن حضرت واقع شود؛ ولی ما به او خطاب میکنیم: عالم ز دست رفت، تو پا در رکاب کن! یا اینکه میگوییم: ای یوسف زهرا! بیا! غافل از اینکه او هم از خدا میخواهد که بیاید. مگر آمدن او به دستِ اوست که از او میخواهیم از زندان بیرون بیاید؟! بلکه همه باید از خدا بخواهیم تا اذن دهد او ظهور نماید. خود او هم منتظر امر خدا و الهامات خداست تا ظهور کند و خود را معرّفی نماید4 و از غریبی و درماندگی نجات یابد؛ زیرا گرفتاری او، گرفتاری همهٔ بشر و نجات و فرج او، نجات همهٔ بشر و نجات و فرج او برای همه است.
دعا با سوز دل و اشک چشم باشد
دوستان آن حضرت ؟عج؟ باید دو مطلب مهم را رعایت کنند:
یکی اینکه در شداید برای فرج دعا کنند که خود همین مژدهای است برای اینکه شداید به فرج متّصل است؛
دیگر اینکه دعا کنند ظهور آن حضرت برای اهل ایمان، همراه با عافیت باشد و تا وقت ظهور، با وجود بلاها و شداید، ثابتقدم و استوار در دین و عامل به تکلیف باشند.
خدا کند ظهور آن حضرت ؟عج؟ زود و قریب و با عافیت اهل ایمان همراه باشد! «وَ اجعَل لَنَا فیِ ذَلِکَ الخِیَرََةَ و العَافِیَةَ؛5 خدایا! در این امر، برای ما خیر و عافیت قرار بده.» زیرا ما ایمان میثم تمّار را نداریم که هرچه بلا شدیدتر میشد، ایمانش قویتر میشد! با ضعف ایمانی که ما داریم، از کجا میدانیم که در بلاها و ابتلائات و شداید ثابتقدم خواهیم ماند؟! از کجا میدانیم قلباً هم از دین خارج نخواهیم شد؟! برای بسیاری از مردم، در اثر سختیها و مشکلات و بلاها، تردید و شک حاصل میشود و توقع دارند که مثلاً الآن باید وقت ظهور آن حضرت؟عج؟ باشد و چرا ظاهر نمیگردد و...
بنابراین باید بدانیم که برای رفع اینهمه بلا چه باید بکنیم و چگونه باید دعا کنیم و متوسّل شویم و شرایط و موانع دعا چیست. شاید اعمال ما باعث اینگونه بلاها شده است. بنابراین باید از آنچه میکردیم، دست برداریم و بنای بر عَود (بازگشت به سوی گناه) نداشته باشیم. اگر برای رفع و دفع این قضایا و بلاها دعای جدّی و حقیقی میکردیم، اینطور نمیشد. آیا شرط دعاکننده آن است که حتماً سلمان باشد؟ خیر؛ بلکه دلش بسوزد و با سوز دل و اشک چشم دعا کند؛ هرچند نزد خدا فاسق درجه اوّل باشد! زیرا معلوم است که خدا نمیخواهد یکی از اینها هلاک شوند؛ وگرنه مطلب به یک کاف و نون: «کن»6 بسته است. آن هم تعبیر است؛ زیرا او بسیط است و لفظ و زبان لازم ندارد؛ بلکه هرچه بخواهد، میشود؛ بدون کاف و نون «کن». لذا نباید انسان مأیوس گردد.
به خدا پناه میبرم! خدا تنبّه بدهد که از ثقلین دست برنداریم. چون از آنها دست برداشتیم، این بلاها بر سرمان آمد. ما باید دایرهای از قرآن و توسّلات وضع کنیم که محیط بر اهل ایمان گردد و آنها را حفظ کند. مبادا راه را گم کنیم! به خدا پناه میبریم! تمام بلاها از اهل کفر است؛ باز هم برای نجات به آنها پناه میبریم؛ به دشمنهای خدا پناه میبریم!!
چگونه برای تعجیل فرج دعا کنیم؟
مسلمانها در دست کفّار ذلیل هستند و کفّار با مال و ثروت خود مسلمانان بر آنها مسلّطند و بر آنها حکومت میکنند. آیا خوشحالی ما با اینهمه ذلّت و خواری و اسارت و بردگی، غفلت و غرور نیست؟! گوسفندانی که حامی و ناصر و چوپان ندارند و از هر طرف گرگهای درّنده به آنها حملهور شدهاند، چگونه باید باشند؟!
خدا میداند که چطور کفّار مینشینند و برای ذلّت و عبودیت و بردگی ممالک اسلامی نقشه میکشند! چقدر باید در فکر حضرت غایب؟عج؟ باشیم و برای تعجیل در امر فرجش دعا کنیم؟! به طور یقین دعا در امر تعجیل فرج آن حضرت ؟عج؟ مؤثّر است؛ امّا نه لَقلقهٔ زبان و «عَجِّل فَرَجَه» خشک و خالی و وِرد همیشگی که در آخر منبر برای اینکه مردم از جا بلند شوند، گفته میشود.
یعنی راستی و جدّی و با همّ و غم متأثّر باشیم و از خدا بخواهیم تا فاصلهٔ هزار و چند صد سالهای که بین مردم و واسطهٔ فیض اتّفاق افتاده است، برطرف شود و به پایان برسد. دعای با حال حزن و اندوه و تأثّر قلبی از مردم واقع نمیشود. اگر میشد، قطعاً وضع اینطور نبود!7 فرج، وقت معیّنی دارد که در آن وقت، حضرت؟عج؟ ظهور میکند.
گلایهٔ امام عصر؟عج؟ از دوستان
[مرحوم آیت الله بهجت از قول یکی از مؤمنان چنین حکایت میکند:] فرمود که «به دوستان ما، به دلسوختگان ما بگویید که برای من دعا کنند.» او از ما تقاضای دعا میکند. ما هم که میرویم، [حاجت] او را فراموش میکنیم و از او میخواهیم که برای ما دعا کند.
آنچه به دست ماست
ائمّهٔ اطهار ؟عهم؟ در روز قیامت کارهایشان کار خدایی است؛ زیرا خدای متعال شفاعتهای آنها را قبول میکند. روز قیامت، روز مجازات است. کار ائمّهٔ اطهار؟عهم؟ در آن روز، شفاعت از شیعیان است. عمدهٔ چیزی که برای ما هست، دعا برای تعجیل فرج است.
ابتلائات، مقدّمهٔ تضرّعات است
باید از آنچه باید میگفتیم که نگفتیم یا از آنچه باید نمیگفتیم که گفتیم یا از اینکه در فلان مکان یا زمان میباید فلان کار را میکردیم و نکردیم یا نمیکردیم و کردیم، استغفار کنیم؛ زیرا تلف مال نسبت به تلف نفوس، اَهْوَن (آسانتر) و تلف نفوس نسبت به تلف دین اَهوَن است. یک میلیارد، هزینهٔ سه روز جنگ،8 آن هم از کیسهٔ خود ملّت، شوخی نیست. از هزار سال پیش، ائمّهٔ ما از اینگونه ابتلائات خبر داده و راه خلاص و نجات از آنها را هم برای ما بیان فرموده و نشان دادهاند. فرمودهاند فلان دعا، از جمله دعای فرج را بخوانید و آن را از نشانههای مؤمن شمردهاند9 و
نیز فرمودهاند که به طور کلّی در همهٔ ابتلائات و اختلافات، راه امام علی(ع) راه نجات است. چه کردهایم که اینگونه ابتلائات بر ما وارد میشود؟!
ابتلائات، مقدّمه ضراعات (تضرّعات) است. خداوند میفرماید: «فَلَو لا إِجاءَهُم بَأسُنا تَضَرَّعُوا؛10 پس چرا آن هنگام که عذاب ما برایشان آمد، تضرّع نکردند؟!»
ضرورت دعا برای رفع گرفتاری شیعیان
آیا نباید ناراحت باشیم و دعا کنیم و فرج مسلمانان را بخواهیم؟! هنگامی که یک خلخال از پای ذمیهای11 بیرون آوردند، حضرت امیر(ع) فرمود: «فَلَو أَنَّ امرَءًا مُسلِماً مَاتَ مِن بَعدِ هَذَا أَسَفاً مَا کَانَ بِهِ مَلُوماً؛12 اگر شخص مسلمانی از شدّت ناراحتی بر این ماجرا جان دهد، به هیچ وجه سزاوار ملامت و سرزنش نیست.» یعنی اگر بمیرد، جا دارد!
نزدیکترین دوست حضرت؟عج؟ کسی است که...
کسی با او (حضرت صاحب الزّمان ؟عج؟) دوستتر است که بعد از اتیان (انجام دادن) واجبات و ترک محرّمات و طاعت خدا در اجبات و محرّمات، برای او و فرجش بیشتر دعا کند.13
پینوشتها
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. «بحار الأنوار»، ج 83، ص 286.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. یعنی نه میتوانیم بر تحقّق نیافتن علائم ظهور صبر کنیم؛ زیرا فرج ما در ظهور بوده و مقدّمهٔ حصول فرج، تحقّق این علائم است و نه میتوانیم بر تحقّق یافتن این علائم صبر کنیم؛ چون تحقّق آنها بسیار سخت و همراه با ابتلائات شدید است و نتیجهٔ آن، پر شدن زمین از ظلم و جور خواهد بود.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. یعنی در میان کفّار، افراد زیادی هستند که مقصّر نیستند و قاصرند و بر اثر تبلیغات سوء دشمنان و کوتاهی ما، دین صحیح به آنها عرضه نشده است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. عَن سَدِیر الصَّیرَفیٍّ قَالَ: سَمِعتُ أَبَا عَبداللهِ الصَّادِقَ(ع) یَقُولُ: ... صَاحِبَ هَذَا الأَمرِ یَتَردَّدُ بَینَهُم وَ یَمشِي في أَسوَاقِهِم وَ یَطَأً فُرُشَهُم وَ لا یَعرِفُونَهُ حَتَّی یَأذَنَ اللهُ لَهُ أَن یُعَرِفَهُم نَفسَهُ کَمَا أَذِنَ لِیُوسُفَ حِینَ قَالَ لَهُ إِخوَتُهُ: «أَنَّكَ لَأَنتَ یُوسُفُ قَالَ أَنَا یُوسُفُ؛ سئیر صیرفی میگوید: از امام صادق(ع) شنیدم که میفرمودند: «... صاحب این امر؟عج؟ در میان آنها رفت و آمد میکند و در بازارهای آنها راه میرود و بر فرشهای آنها قدم مینهد؛ در حالی که او را نمیشناسند تا هنگامی که خداوند به او اذن بدهد که خود را به آنها بشناساند؛ همانطور که به یوسف(ع) اذن داد، هنگامی که برادرانش گفتند: آیا تو واقعاً یوسف هستی؟! گفت: بله من یوسفم.» («الغیبة»، نعمانی، صص 163-164.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. این ارشاد معظّم له، توصیه و مضمون برخی از دعاهای ذکر شه برای فرج آن حضرت؟عج؟ نیز هست. ن.ک: «اقبال الأعمال»، ج 1، ص 85؛ «مهج الدعوات»، ص 333؛ «بحار الأنوار»، ج 92، ص 336 و ج 94، ص 349.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۶
6. اشاره به آیاتی همچون «بَدیعُ السَّمواتِ وَ الأَرضِ وَ إِذا قَضی أَمراً فَإِنَّما یقُولُ لَهُ کُن فَیَکون؛ یعنی همهٔ امور عالم وابسته به ارادهٔ الهی است و اگر خدا چیزی را بخواهد، تنها به همین ارادهٔ الهی، بدون اینکه حتّی نیاز به گفتن لفظ «کن» باشد، آن امر محقّق میشود.» (سورهٔ بقره، آیهٔ 117)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۷
7. یکی از فضلا نقل میکند یک بار آیت الله بهجت به من فرمود: مسجد مشرّف میشوید؟ متوجّه شدم منظور ایان مسجد مقدّس جمکران است. عرض کردم: بله. فرمود: در سجده با قلب صاف بگویید: اللّهم عجّل لولیک الفرج.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۸
8. مقصود، جنگ عراق و ایران است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۹
9. از امام عسکری(ع) چنین روایت شده است: «وَاللهِ لَیَغِیبَنَّ غَیبَةً لایَنجُو فِیهَا مِنَ الهَلَکَةِ إِلَّا مَن ثَبَّتهُ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَی القَولِ بِإِمَامَتِهِ وَ وَفَّقَهُ فِیهَا لِلدُّعَاءِ بِتَعجِیلِ فَرَجِه؛ به خدا سوگند! چنان غیبتی کند که هیچ کس در آن از هلاک شدن در امان نماند؛ مگر کسی که خداوند عزوجل او را بر قول به امامت او ثابت نموده و به دعا برای تعجیل فرج او موفق کرده باشد.» («کمال الدین»، ج 2، ص 384.) این روایت نشان میدهد که ثابتان در ایمان، موفّق به دعا برای تعجیل فرج میشوند. از اینرو دعا برای تعجیل فرج، از نشانههای مؤمنان است.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۰
10. سورهٔ انعام، آیهٔ 43.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۱
11. زنی از اهل کتاب که مسلمان نیست.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۲
12. «نهج البلاغه»، خطبهٔ 27، ص 70.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۱۳
13. از زیباترین کتابهایی که دربارهٔ آثار دعا برای امام زمان؟عج؟ و فواید آن نگاشته شده، کتاب «مکیال المکارم» اثر علّامه سیّد محمّدتقی موسوی اصفهانی است که به برکت امام عصر؟عج؟ و عنایت ایشان تحریر شده و شایسته است هر مؤمن شیدایی که به امام زمان؟عج؟عشق میورزد، این کتاب را مطالعه کند و از آن بهرهمند شود.
منبع: «حضرت حجّت؟عج؟: مجموعه بیانات و اشارات حضرت آیت الله العظمی بهجت دربارهٔ حضرت ولیّ عصر؟عج؟»، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت الله بهجت؟ره؟، واژه پرداز اندیشه، 1401.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑