قیام‌کنندگانِ پیش از ظهوردر منطقهٔ غرب آسیا

منطقهٔ غرب آسیا علاوه بر اهمّیت ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک خاصّ خود در جهان، در ادیان الهی نیز اهمّیت برجسته‌ای دارد و مکان‌های خاصّی از آن دارای احترام و شرافت بی‌همانندی هستند. با توجّه به عللی که موجب شده است غرب آسیا، هم در معادلات بشری مهم جلوه کند و هم در تعالیم دینی و معنوی از جایگاه والا و ممتازی برخوردار باشد، می‌توان گفت که این منطقه در روایات معصومان؟عهم؟ دربارهٔ نشانه‌ها و تحوّلات پیش از ظهور نیز دارای اهمّیتی دوچندان است و بسیاری از نشانه‌های ظهور، محدود به منطقهٔ غرب آسیا و تحوّلات خاصّی است که پیش از ظهور منجی، در این منطقه رقم خواهد خورد. بیان این نشانه‌ها و تحوّلات متواتر و متعدّد از زبان معصومان؟عهم؟ از یک واقعیت مهم و خدشه‌ناپذیر حکایت دارد و آن، اهمّیت ویژهٔ غرب آسیا در تحوّلات پیش از ظهور و شکل‌گیری نشانه‌های آن است؛ تحوّلاتی که ضرورت آشنایی و فهم ویژگی‌های آن را به ویژه برای ساکنانش دوچندان می‌کند.

قیام‌کنندگان پیش از ظهور

یکی از اتّفاقات مهم و نشانه‌های شاخص پیش از ظهور، قیام برخی افراد در منطقهٔ غرب آسیاست. این قیام‌ها که ناظر به زمان ظهور با فاصلهٔ زمانی کم و برخی با فاصلهٔ زمانی زیاد است، در دو جبههٔ حق و باطل رخ می‌دهد و مناطق مختلفی از غرب آسیا را شامل می‌شود. از سویی، قیام‌های پیش از ظهور که همراه با جنگ و خونریزی است، منطقهٔ غرب آسیا را فرامی‌گیرد و جوّی ملتهب و نا آرام را برای این منطقه در پیش از ظهور رقم می‌زند.

قیام سیّد حسنی

سیّد حسنی از چهره‌هایی است که در تحوّلات پیش از ظهور در جبههٔ حق و به‌هدف یاری رساندن به حضرت مهدی؟عج؟ قیام می‌کند. در روایتی مفضّل بن عمر از امام صادق(ع) دربارهٔ قیام سیّد حسنی چنین نقل می‌کند:

«سپس حسنی، جوان خوش‌چهره و نورانی، از طرف «دیلم» خروج و با صدایی رسا فریاد می‌کند: ای آل احمد! به ندای مظلوم که از جانب حرم بلند است، پاسخ دهید. آنگاه گنج‌های «طالقان» او را پاسخ می‌گویند. چه گنج‌هایی! از طلا و نقره نیستند؛ بلکه مردانی چون پاره‌های آهن بر اسب‌های ابلق سوار و سلاحی در دست دارند؛ پیوسته ستمکاران را می‌کشند تا اینکه بیشتر زمین را پاک می‌کنند و وارد «کوفه» می‌شوند و آن را خیمه‌گاه و محلّ استقرار خود قرار می‌دهند. بعد از آنکه خبر آمدن حضرت مهدی؟عج؟ به او و یارانش می‌رسد، یارانش به او می‌گویند: ای پسر رسول خدا! این کیست که به محلّ ما آمده است؟ آنگاه حسنی می گوید: برویم او را ببینیم و خواسته‌اش را بدانیم و البتّه او خود می‌داند که آن حضرت مهدی؟عج؟ است و ایشان را می‌شناسد؛ ولی مقصودش این است که آن حضرت را به اصحابش معرّفی کند.»1

بر اساس این روایت، قیام سیّد حسنی در قالب آن دسته از تحوّلاتی در دوران پیش از ظهور رخ می‌دهد که متّصل به قیام حضرت مهدی؟عج؟ است. در این روایت، دربارهٔ ویژگی‌های شخصی سیّد حسنی که جوانی خوش‌چهره است، سخن به میان آمده و از محلّ خروجش که دیلم (گیلان کنونی) است و یارانش که از منطقهٔ طالقانند، سخن گفته و دربارهٔ مقصد و هدف قیام وی و در نهایت عاقبت قیام او و یارانش که منجر به بیعت با حضرت حجّت؟عج؟ می‌شود، توضیح داده شده است. بر این اساس می‌توان چنین برداشت کرد که قیام سیّد حسنی از «ایران» است و به «عراق» و کوفه، محلّ حکومت حضرت مهدی؟عج؟، ختم می‌شود و چنان‌که پیداست، این مناطق در غرب آسیا به عنوان مرکز تحوّلات و قیام‌های پیش از ظهور واقع شده‌اند.

قیام سیّد یمانی

بنا بر روایتی از امام باقر(ع)، قیام سیّد یمانی در کنار قیام سفیانی و خراسانی، از تحوّلات پیش از ظهور است که در یک زمان تاریخی مشترک به وقوع خواهد پیوست و در

نهایت، به قیام حضرت مهدی؟عج؟ متّصل می‌شود. در این روایت، دربارهٔ قیام سیّد یمانی گفته شده است: بیرقی که او بلند می‌کند، بیرق هدایت است؛ چراکه به تعبیر امام باقر(ع) مردم را به صاحب شما که منظور حضرت مهدی؟عج؟ است، فرامی‌خواند. وقتی سیّد یمانی خروج می‌کند، فروختن سلاح بر مردم و تمام مسلمانان حرام است. امام(ع) در این روایت به مخاطبان خود توصیه می‌فرمایند که هرگاه یمانی خروج کرد، به آنان بپیوندند که بیرقشان بیرق هدایت است و بر هیچ مسلمانی جایز نیست که با آن مقابله و از آن ممانعت کند و اگر چنین کند، اهل جهنّم خواهد بود؛ چراکه یمانی به حق و راه راست دعوت کند.2

قیام سیّد خراسانی

یکی از تحوّلاتی که در غرب آسیا و منطقهٔ «خراسان» در پیش از ظهور شکل می‌گیرد، قیام سیّد خراسانی است. در روایتی از امام محمّد باقر(ع) دربارهٔ قیام او آمده است:

«جوانی از بنی‌هاشم که خالی در کف دست راست خود دارد، با بیرق‌های سیاهی از طرف خراسان خروج می‌کند که شعیب بن صالح در جلوی او خواهد بود و با سپاهیان سفیانی جنگ می‌کند و آنها را شکست می‌دهد.»3

همچنین سعید بن مسیّب در روایتی از رسول خدا(ص) دربارهٔ قیام سیّد خراسانی چنین نقل می‌کند که:

«با بیرق‌های سیاهشان از طرف مشرق خروج و با مردی از فرزندان ابوسفیان و یارانش جنگ می‌کنند و درنهایت، از یاوران حضرت مهدی؟عج؟ خواهند شد.»4

این روایت نیز بدون اینکه نامی از سیّد خراسانی ذکر کند، به قیام او و جنگش با سپاهیان سفیانی اشاره دارد.

قیام سفیانی

پیش از قیام حضرت مهدی؟عج؟ مردی از خاندان ابوسفیان5 به نام عثمان بن عنبسه در ماه رجب6 در منطقهٔ «شام» خروج می‌کند و با تظاهر به دینداری، گروه زیادی از مسلمانان را فریب می‌دهد و بخش گسترده‌ای از سرزمین‌های اسلامی را به تصرّف

درمی‌آورد. از روایات چنین برداشت می‌شود که او مسلمان مسیحی شده است و از سرزمین «روم» - که همان غرب باشد - به شام می‌آید و درحقیقت فرهنگ و آموزش غربی را فراگرفته است.7

سفیانی پس از ورود به سرزمین شام قیام می‌کند و مطابق با روایات، پنج منطقهٔ «دمشق»، «حمص»، «فلسطین»، «اردن» و «قنسرین» در شام را تصرّف می‌نماید؛ اقدامی که در روایت امام صادق(ع) از نشانه‌های فرج ذکر شده است.8 او در ادامهٔ تصرفات خود، به کشتار شیعیان در کوفه و «نجف» می‌پردازد؛ به گونه‌ای که سه روز اهل کوفه را اسیر می‌کند و شصت هزار نفر از آنها را می‌کشد.9 او همچنین برای کشتن و یافتن آنها جایزه تعیین می‌کند.10 در روایتی از امام صادق(ع) به نقل از حضرت علی(ع) آمده است که سفیانی مردم را به بدترین عذاب‌ها معذّب می‌کند. در این روایات به حال مردم «مصر»، «بغداد»، کوفه و «واسط» افسوس خورده و این‌گونه بیان شده است که در زمان خروج سفیانی طعام و غذا کمیاب می‌گردد و مردم دچار قحطی می‌شوند؛ باران کم می‌شود و نه زمینی خواهد بود که گیاه برویاند و نه آسمانی است که بارانی فرو ریزد.11

بر اساس روایات رسیده از معصومان؟عهم؟ قیام سفیانی متّصل به ظهور رخ خواهد داد و از جمله تحوّلاتی است که در آستانهٔ ظهور حضرت مهدی؟عج؟ به وقوع خواهد پیوست. در روایتی از امام محمّد باقر(ع) آمده است که:

«سفیانی، صاحبان دو پرچم ابقع و اصهب را به همراه پیروانشان در منطقهٔ شام می‌کشد و به سمت عراق حرکت می‌کند. سپاهیانش در «قرقیسا» می‌جنگند و یکصد هزار نفر از ستمگران در آن جنگ کشته می‌شوند. بعد از آن، سفیانی سپاهش را به کوفه روانه می‌کند که هفتاد هزار نفر به شمار آیند و اهل کوفه را می‌کشند و به دار می‌آویزند و اسیر می‌کنند. در ادامهٔ روایت آمده است که در آن زمان، پرچم‌هایی از جانب خراسان ظاهر می‌شود که به سرعت به سوی سپاه سفیانی طی، منزل می‌کنند و یک نفر از اصحاب حضرت با آنان همراه خواهد بود. سپس مردی از موالی اهل کوفه با جمعی خروج می‌کند که فرماندهٔ سپاه سفیانی، او را میان «حیره» و کوفه می‌کشد. در ادامه سفیانی هیئتی را روانهٔ «مدینه» می‌کند که در این شرایط، حضرت از مدینه به «مکّه» می‌رود. این خبر به سفیانی می‌رسد که مهدی؟عج؟ به مکّه رفته است. پس سپاهی به دنبال ایشان می‌فرستد؛ ولی موفّق به دستگیری آن حضرت نمی‌شوند تا آنکه حضرت طبق سنّت موسی بن عمران(ع) داخل مکّه می‌شود. در این شرایط، فرماندهٔ سپاه سفیانی در «بیداء» فرود می‌آید. پس ندا دهنده از آسمان ندا می‌دهد: «ای بیداء! این قوم را نابود کن.» پس زمین آنان را فرو می‌برد و به جز سه نفر نجات نمی‌یابند که صورت آنان را خداوند به پشت برمی‌گرداند و آنان از قبیلهٔ کلب خواهند بود.»12

همان‌گونه که در روایت بیان شد، سفیانی آنگاه که از ظهور حضرت حجّت؟عج؟ آگاه می‌شود، لشکری را برای مبارزه و کشتن امام مهدی؟عج؟ به طرف مدینه و مکّه روانه می‌کند که در منطقهٔ بیداء به ارادهٔ خداوند در زمین فرو می‌روند. این فرور فتن لشکر سفیانی در منطقهٔ بیداء - که در روایات به «خفس بیداء» مشهور است - به عنوان یکی از نشانه‌های قطعی ظهور ذکر شده است. پس از وقوع این رخداد، حضرت مهدی؟عج؟ پس از ظهور و حرکت به سمت عراق، با سفیانی وارد جنگ می‌شود که به کشته شدن سفیانی و لشکریان وی و نابودی آنها می‌انجامد؛13 اتّفاقی که در تمامی روایات وارده از معصومان؟عهم؟ به بیان‌های مختلف از آن خبر داده شده است.1۴

مطابق این روایات، خروج سفیانی از منطقهٔ شام و تصرّف مناطق مختلف آن و نیز اتّفاقات پس از آن، از نشانه‌های ظهوری است که متّصل به قیام حضرت مهدی؟عج؟ می‌باشد و بیانگر این واقعیت است که تحوّلات قطعی پیش از ظهور در منطقهٔ غرب آسیا، آمیخته به نا آرامی‌ها، کشتارها و جنگ‌هایی است که در این منطقه شکل می‌گیرند و ساکنان آن را درگیر خود می‌سازند.

قیام دجّال

در روایتی حضرت امیر مؤمنان علی(ع) دجّال را صائد بن صید معرّفی می‌فرمایند که از شهر «اصفهان» خروج می‌کند. او که به گفتهٔ امام(ع) چشم راستش از حدقه صاف است و چشم چپش در پیشانی‌اش قرار دارد، با توانایی خارق العادّه‌ای که دارد، به گردآوری سپاه از شرق و غرب عالم می‌پردازد و سرانجام در درّه‌ای به نام «افیق» در شام به دست کسی که حضرت عیسی بن مریم(ع) در نماز به او اقتدا می‌کند - که مراد حضرت مهدی؟عج؟ است - کشته خواهد شد.15

همچنین در مصادر تاریخی آمده است که هشتاد هزار نفر دجّال را همراهی می‌کنند و نخستین کسی که از او پیروی می‌کند، یک زن است. حرکت دجّال از سرزمین «کرمان» آغاز می‌گردد و بعد از آن به سمت «بصره» متمایل می‌شود. او در ادامه به سوی شام می‌رود و «بیت المقدّس» را محاصره می‌کند. دجّال سپس متوجّه سرزمین «حجاز» می‌شود و

در مکّه و مدینه کار بر او دشوار می‌گردد؛ به گونه‌ای که در روایت از رسول خدا(ص) آمده است:

«دجّال به سوی مدینه می‌آید؛ در حالی که ملائکه از آن حراست می‌کنند و او نمی‌تواند داخل آن شود. در این زمان حضرت عیسی(ع) در شام ظهور می‌کند؛ در حالی که سپاهی از مسلمانان گرد او جمع می‌شوند. آنها دجّال را تعقیب می‌کنند و در باب لد، او را به قتل می‌رسانند.»16

پی‌نوشت‌ها