ارتباط دو قیام

صفحات چاپی ۴ تا ۱۱

مطالعه در کتاب‌خوان
صفحهٔ ۵

بسم الله الرّحمن الرّحیم

الحمدلله رب العالمین، و العاقبهٔ للمتقین، و صلی الله علی محمّد و آله الطّاهرین.

در باب نسبت و رابطه میان دو قیام - منظور، قیام حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و قیام حضرت صاحب الزّمان؟عج؟ که به عنوان خونخواه و منتقم حضرت اباعبدالله الحسین(ع) شناخته می‌شوند - سخنان فراوانی گفته شده است. همچنین دربارهٔ نسبت حقیقی میان این دو امام بزرگوار که هر دو از نسل حضرت فاطمه زهرا؟عها؟ هستند، تأمّلات بسیاری مطرح شده است؛ امّا باید توجّه داشت که هر سخن و برداشتی که در این زمینه ارائه شده، تنها وجهی از حقیقت را نمایان می‌سازد و نمی‌توان آن را به تمامی حقیقت ماجرا تعمیم داد.

در فرصتی که فراهم شده، آنچه را در نگاه نخست دربارهٔ این دو امام و قیامشان قابل تأمّل و گفت‌وگو است، بیان می‌کنم:

۱. نسبت قیام این دو امام با حکمت آفرینش

گفت‌وگو دربارهٔ قیام امام حسین(ع) و قیام امام زمان؟عج؟، به طور خاص و ویژه، به موضوع حکمت خلقت عالم بازمی‌گردد. اگر کسی در این گفت‌وگو از حکمت آفرینش عالم و آدم غفلت کند، در واقع از امری غفلت ورزیده که نه قابل جبران است و نه چیز دیگری می‌تواند جای آن را پر کند.

خداوند متعال در ابتدای آفرینش، هنگامی که حضرت آدم(ع) را خلق فرمود، در «قرآن کریم» می‌فرماید:

«وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِکَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِیفَةً؛1

و هنگامی که پروردگارت به فرشتگان گفت: من در زمین جانشینی قرار خواهم داد.»

در اینجا یکی از حکمت‌های مهمّ خلقت، همان جعل خلیفه است؛ موضوعی که ابلیسِ رانده‌شده از درگاه الهی، به سبب استکبار و تکبرش، از پذیرش آن سر باز زد:

«وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِیسَ أَبَىٰ وَاسْتَکْبَرَ وَکَانَ مِنَ الْکَافِرِینَ؛2

و چون به فرشتگان گفتیم: برای آدم سجده کنید، پس همه سجده کردند، مگر ابلیس که امتناع ورزید و تکبر کرد و از کافران شد.»

بنابراین جعل خلیفه، از ابتدای خلقت موضوعی اساسی بوده است که پیوند مستقیمی با حکمت آفرینش دارد.

۲. تحقّق وعدهٔ الهی در خلافت اهل بیت؟عهم؟

در آیه‌ای دیگر، خداوند متعال بیان می‌فرماید:

«وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ؛3

و ما اراده کرده‌ایم که بر مستضعفان زمین منّت نهیم و آنان را پیشوایان سازیم و وارثان گردانیم.»

این آیه نشان می‌دهد جعل خلافت که در آغاز آفرینش مطرح شد، در امتداد تاریخ، به امامت و وراثت مستضعفان در زمین منتهی می‌شود؛ به عبارت دیگر غایتی که خداوند متعال برای انسان در نظر داشت برای خلق عالم و آدم.

بنابراین قیام امام حسین(ع) و قیام امام زمان؟عج؟، هر دو در راستای تحقّق این ارادهٔ الهی معنا می‌یابند.

۳. تلاش دشمنان برای غفلت از حکمت خلقت

تمام قوا و ابزارهای ابلیس و سپاهیان او در طول تاریخ صرف دو امر شده است:

1. غافل ساختن مردم از حکمت آفرینش،

2. گمراه کردن آنان از شناخت غایت و هدف نهایی خلقت.

در مقابل، تمام تلاش انبیاء و اوصیای الهی، از حضرت آدم(ع) تا خاتم الانبیاء(ص) و پس از ایشان، اهل بیت عصمت و طهارت؟عهم؟، متوجّه این بوده که بشریت را به حکمت خلقت و غایت نهایی آن متذکّر سازند.

۴. زمینه‌سازی انبیا ءو اوصیاء برای تحقّق دولت کریمه

همهٔ تلاش انبیاء و اوصیاء در طول تاریخ، بسترسازی برای تحقّق وعدهٔ الهی و رساندن کاروان بشریت به سرمنزل مقصود بوده است. این مقصد نهایی، چیزی جز تأسیس دولت کریمهٔ مستضعفان و ظهور امام عصر؟عج؟ نیست.

بنابراین اگر بخواهیم همهٔ تعالیم انبیاء، آموزه‌های اوصیاء و تلاش‌های آنان را در طول تاریخ تحلیل کنیم، باید آنها را در قالب این جریان پیوسته و متّصل ببینیم. این جریان همان شجرهٔ طیّبه و قبیلهٔ رحمت است که از روز نخست تا روز ظهور و برپایی حکومت عدل الهی امتداد دارد.

۵. تقابل میان دو جبهه: شجرهٔ طیّبه و شجرهٔ خبیثه

در مقابل این جریان الهی، ما با یک جریان معاند و مخالف روبه‌رو هستیم که او هم به صورت پیوسته از لحظه رانده شدن ابلیس از درگاه الهی آغاز شده و تا لحظه‌ای که سر ابلیس به تیغ عدالت سپرده شود، ادامه خواهد داشت.

این جبهه را شجره خبیثه یا قبیله لعنت می‌نامند که همواره تلاش کرده است تا مردم را از درک حقیقت بازدارد و آن‌ها را از شناخت حکمت خلقت و هدف نهایی آن محروم سازد.

صفحهٔ ۶

نکته دیگری این است که وقتی حضرت آدم(ع) خلق شد و خداوند او را در زیباترین صورت آفرید. در قرآن کریم می‌فرماید:

«لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ؛4

ما انسان را در نیکوترین قوام آفریدیم.»

همچنین در جای دیگری می‌خوانیم:

«فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ؛5

پس پر برکت است خداوند که بهترین آفرینندگان است.»

امّا شگفت‌تر از این آیات، آن است که در همان صبحگاه آفرینش، وقتی خداوند اعلام فرمود: «إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً»، ملائکه به پرسش برآمدند:

«أَتَجْعَلُ فِیهَا مَن یُفْسِدُ فِیهَا وَیَسْفِکُ الدِّمَاءَ؛

(آیا در زمین کسی را قرار می‌دهی که فساد کند و خون‌ها بریزد؟)

در پاسخ، خداوند فرمود:

«إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ؛

(من چیزی می‌دانم که شما نمی‌دانید.»

این «آنچه که خداوند می‌داند» و از دید ملائکه پنهان است، همان حقیقتی است که تنها خداوند و امام معصوم می‌توانند پرده از آن بردارند؛ امّا می‌توان با قراینی دریافت که آن راز، چیزی جز ظهور حقیقتی متعالی در میان انسان‌ها نبوده است - حقیقتی که عصارهٔ تمام استعدادهای الهی، خلاصهٔ همهٔ انبیاء و اوصیاء و عصارهٔ عبودیت تام و تمام است.

این حقیقت، در بعد از ظهر روز عاشورا نمایان شد.

شاید بتوان گفت همان رازی که بر ملائک پوشیده بود، در واقعهٔ عاشورا متجلّی شد. خداوند از همان ابتدای آفرینش، اعلام کرد که می‌خواهد جعل خلیفه کند و در میان خلفایی که در زمین ظهور خواهند کرد، برگزیده‌ترین مصطفایان الهی، در رأس آنان حضرت اباعبدالله الحسین(ع) قرار دارد.

عاشورا؛ نقطهٔ حفظ زنجیرهٔ هدایت

حضرت اباعبدالله الحسین(ع) با قیام خود، خواست تا آن حقیقتی را که موجب شده بود، رسم عبودیت در زمین به فراموشی سپرده شود و جای خود را به عبادت ابلیس بدهد، احیا کند و آن را از اسارت در زنجیر باطل رهایی بخشد.

وضعیت آن زمان به گونه‌ای بود که اگر قیام سیّدالشّهدا(ع) رخ نمی‌داد، زنجیرهٔ آمد و شد انبیاء و اوصیاء پاره می‌گشت، سبب می‌شد که موضوع حکمت خلق هستی و هدف از خلقت عالم و آدم، دچار نقصان گردد و سبب می‌شد آنچه خداوند با عنوان غایت در نظر گرفته بود، به نتیجه نرسد.

آنچه خداوند متعال از صبحگاه آفرینش اعلام کرده بود، در معرض تهدید قرار گرفته بود. از این‌رو امام حسین(ع) قیام کرد تا آن حقیقت را حفظ کند و زمینه را برای تحقّق پایان این زنجیره، یعنی قیام حضرت ولیّ عصر؟عج؟ فراهم سازد.

بنابراین قیام اباعبدالله الحسین(ع) را نمی‌توان جدا از قیام حضرت صاحب الزّمان؟عج؟ ارزیابی کرد؛ بلکه این دو، دو مرحله از یک حقیقت پیوسته‌اند.

حرکت اسرای کربلا؛ عبور از ظرف زمانی و مکانی

با طلوع صبح عاشورا، قیام امام حسین(ع) آغاز شد و تا بعد از ظهر آن روز، تمامی عزیزان و خاندان برگزیدهٔ رسول خدا(ص) از بنی‌هاشم به شهادت رسیدند. در ظاهر، قیام به پایان رسید و بنی‌امیّه پیروز شد؛ امّا بعد از ظهر عاشورا، حرکتی دیگر آغاز شد؛ حرکتی که در ظاهر، پرسوز و گداز و جانکاه بود؛ امّا در باطن، واقعه‌ای عظیم را شکل داد.

بنی‌امیّه، استراتژی خود را بر این مبنا قرار داده بود که قیام امام حسین(ع) در ظرف زمانی و مکانی «کربلا» محدود بماند؛ یعنی این قیام، نه از سال ۶۱ه‍ .ق. عبور کند و نه از سرزمین کربلا فراتر رود. قصد داشتند که خون سیّدالشّهدا(ع) را در همان نقطه مدفون سازند.

امّا ارادهٔ خداوند متعال، چیز دیگری بود.

قیام نباید در ظرف زمانی و مکانی کربلا محصور بماند

حرکت کاروان اسرای کربلا، مأموریتی عظیم داشت:

1. قیام امام حسین(ع) را از محدودهٔ زمانی سال ۶۱ه‍ .ق. خارج کند؛

2. قیام را از محدودهٔ مکانی کربلا به سراسر جهان بکشاند؛

3. این قیام را به حکمت آفرینش و غایت نهایی خلقت پیوند دهد.

از این‌رو بنی‌امیّه گمان می‌کردند که حرکت اسرا، حرکتی تحقیرآمیز و به منظور خاموش کردن قیام است؛ امّا در حقیقت، این حرکت، شکست استراتژی بنی‌امیّه و تحقّق ارادهٔ الهی بود.

از کربلا تا ظهور؛ جاری شدن قیام در بستر تاریخ

با خروج کاروان اسرای کربلا، قیام امام حسین(ع) از ظرف زمانی و مکانی خود خارج

صفحهٔ ۷

شد و در بستر تاریخ جاری گشت - جریانی که همچنان ادامه دارد تا به وقت ظهور کبرای امام زمان؟عج؟ برسد و به ثمر نهایی خود دست یابد.

پس کاروان باید به راه می‌افتاد. نه اینکه به ارادهٔ عبیدالله بن زیاد این حرکت آغاز شود؛ بلکه این ارادهٔ خداوند و خواست اباعبدالله الحسین(ع) بود که این کاروان باید حرکت کند و قیام را تا قیام قائم آل محمّد؟عج؟ زنده نگه دارد و چنین شد.

خروج کاروان اسرا، تحقّق همهٔ آن چیزی بود که بیان شد:

- شکستن استراتژی بنی‌امیّه،

- خارج شدن قیام از محدودیت زمانی و مکانی،

- جاری شدن قیام در بستر تاریخ تا ظهور حضرت حجّت؟عج؟،

و این‌گونه، قیام اباعبدالله الحسین(ع) زنده ماند تا در نهایت، در قیام امام زمان؟عج؟ به کمال و نتیجهٔ نهایی خود برسد.

آنچه مهم بود، این بود که این آبِ جاری، در بستر تاریخ روان شود و ظرف زمانی و مکانی را بشکند. اگر چنین نمی‌شد، سیر و سفر انسان در عرصهٔ زمین تباه می‌گشت، آمد و شد مؤمنان در این عالم از میان می‌رفت و آنچه که می‌بایست در نهایت محقّق شود، به وقوع نمی‌پیوست.

این پیوند عجیب، شگفت‌انگیز و مهم میان قیام و حرکت تأثیرگذار با این حقیقت بنیادین، به وضوح آشکار می‌شود. در برخی منابع، عبارتی لطیف و شاعرانه نقل شده است (فارغ از سند آن، مضمونش پرمغز و تأمّل‌برانگیز است) که: بر فراز گنبد حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، پرچم سرخی به اهتزاز درآمده است. گفته‌اند که این پرچم نشان‌دهندهٔ این است که قیام، تمام نشده، جنگ به پایان نرسیده و جهاد هنوز ادامه دارد و در وقت مقتضی، از نو آغاز خواهد شد.

شاید بتوان این موضوع را با رسم کهن اعراب تطبیق داد. آنان در ماه‌های حرام از جنگیدن دست می‌کشیدند؛ امّا همواره خود را برای نبرد آماده نگه می‌داشتند. پس پرچم سرخِ گنبد حضرت اباعبدالله الحسین(ع) ممکن است اشاره‌ای باشد به این حقیقت باشد که: اگرچه در ظهر عاشورا، با شهادت هفتاد و دو تن از برگزیده‌ترین و خالص‌ترین مردان قبیلهٔ مؤمنان و قبیلهٔ رحمت، قیام در ظاهر متوقّف شد، امّا جهاد هنوز پایان نیافته است و در وقت دیگری، مجدّداً آغاز خواهد شد.

آغاز نهضت و حرکت حضرت صاحب الزّمان؟عج؟ در ادامهٔ قیام حضرت اباعبدالله الحسین(ع) خواهد بود. قرائن بسیاری در تأیید این حقیقت وجود دارد:

- گفته شده که روز جمعه، روز بیعت با امام زمان؟عج؟ در «مسجد الحرام» است و روز شنبه، آغاز قیام ایشان خواهد بود؛

- قیام ایشان در دهم محرّم، روز عاشورا اتّفاق می‌افتد.

این یعنی چه؟

یعنی قیام حضرت صاحب الزّمان؟عج؟، دقیقاً در همان روزی که بنا بر ضرورت، قیام امام حسین(ع) متوقّف شد، بار دیگر آغاز می‌شود.

پس قیام حضرت حجّت؟عج؟، همان امتداد قیام اباعبدالله الحسین(ع) است؛ همان اهتزاز پرچم سرخ.

نکتهٔ دیگر آنکه از حضرت صاحب الزّمان؟عج؟ به عنوان خونخواه اباعبدالله(ع) یاد می‌کنند.

«أَیْنَ الطّالِبُ بِدَمِ الْمَقْتُولِ بِکَرْبَلاءَ؛

کجاست آن کس که خون شهید کربلا را انتقام کشد.»

خونخواه اباعبدالله(ع) ضرورتاً باید فرزند اباعبدالله(ع) باشد و این خونخواهی، در طول تاریخ تحقّق نیافت. نه امام سجّاد(ع)، نه امام باقر(ع)، نه امام صادق(ع) و نه هیچیک از ائمّهٔ معصومان؟عهم؟، به سبب شرایط زمانه، فرصت خونخواهی اباعبدالله الحسین(ع) را نیافتند.

امّا این خونخواهی باید تحقّق یابد.

پس، قیام امام زمان؟عج؟ را می‌توان قیامی برای خونخواهی دانست. این دومین رشته‌ای است که این دو قیام را به هم متّصل می‌کند.

رشتهٔ سومی که این دو قیام را به هم پیوند می‌دهد، پرچمی است که از آسمان فرود می‌آید.

این پرچم، نوشته‌ای الهی بر خود دارد:

«یَا لَثَارَاتِ الْحُسَیْن؛

ای خونخواهان حسین!»

این پرچمی است که به دست حضرت جبرئیل امین(ع) فرود می‌آید. در واقع، این پرچم تأیید آسمانی را با خود دارد. همهٔ قوای آسمانی، با حضرت صاحب الزّمان؟عج؟ فرود می‌آیند تا خونخواهی کنند و همهٔ موانع را از سر راه بردارند تا زمانی که دولت کریمهٔ امام عصر؟عج؟ تأسیس گردد؛ دولتی که همان غایتی است که خداوند از روز اوّل خلقت، وعده‌اش را داده بود.

یکی دیگر از رشته‌های پیونددهندهٔ این دو قیام، موضوع رجعت است. در باور شیعه، هنگام ظهور و قیام حضرت صاحب الزّمان؟عج؟، مؤمنان محض و کافران محض به دنیا بازمی‌گردند.

شخص نخستینی که رجعت خواهد کرد، حضرت اباعبدالله الحسین(ع) است. سپس شهیدان دشت کربلا بازمی‌گردند و انتقام از قاتلان اباعبدالله الحسین(ع) و تمامی کسانی که در کربلا علیه

صفحهٔ ۸

امام(ع) شمشیر کشیدند، گرفته خواهد شد.

پس ماجرای رجعت امام حسین(ع)، پیوند دیگری میان این دو قیام است.

ادعیه و زیارات؛ مرام‌نامه‌ای برای شیعه بودن و شیعه زیستن

در مجموعهٔ زیارات و ادعیهٔ بسیار مهمّی که از اهل بیت؟عهم؟ به ما رسیده، زیارتی شریف‌تر، عظیم‌تر و بالاتر از «زیارت عاشورا» وجود ندارد. زیارت عاشورا، نه تنها زیارت، بلکه «مرام‌نامهٔ شیعه بودن» است.

اگر بخواهیم شیعه بودن و شیعه زیستن را در یک متن خلاصه کنیم، هیچ متنی قوی‌تر و محکم‌تر از زیارت عاشورا نخواهیم یافت؛ امّا چرا این تعالیم، در قالب دعا و زیارت بیان شده است؟

به این دلیل که ائمّهٔ اطهار؟عهم؟، تحت سخت‌ترین شرایط و شدیدترین فشارها و محدودیت‌ها قرار داشتند. دشمنان، بیدار و هوشیار بودند، با هر نوع تعلیم مستقیم مبارزه می‌کردند و آن را از بین می‌بردند.

امّا کیاست و حکمت ائمّهٔ هدا؟عهم؟ راهی دیگر را برگزید: تعالیم حیاتی، راهبردها و تاکتیک‌های «بودن و زیستنِ مؤمنان در زمین» را در قالب دعا و زیارت به ما تعلیم دادند؛ زیرا دشمن، معنای این ادعیه را درک نمی‌کرد؛ امّا مؤمنان با زیرکی، تحت تعلیم اهل بیت؟عهم؟ حقیقت را درمی‌یافتند؛ البتّه به یک شرط: اینکه این ادعیه و زیارات را صرفاً برای استخوان سبک کردن و طلب حوری و قصر در بهشت نخوانند؛ بلکه آن را «نقشهٔ راه زندگی» و «راهبرد حرکت در مسیر قیام امام حسین(ع) و قیام امام زمان؟عج؟» بدانند.

متأسّفانه این اتّفاق افتاده که محبّان اهل بیت؟عهم؟ این ادعیه و زیارات را بیشتر برای امور دنیوی، برآورده شدن حاجاتشان و در نهایت طلب حور و قصر در قیامت می‌خوانند؛ در حالی که اگر این مجموعه را مورد مطالعه قرار دهیم، درمی‌یابیم که این ادعیه و زیارات، در برگیرندهٔ مهم‌ترین اصول اعتقادی هستند؛ اصولی که فراتر از آن، معارف برتری وجود ندارد.

این ادعیه و زیارات، شامل عالی‌ترین و قوی‌ترین مضامین اعتقادی‌ای هستند که یک مؤمن به آنها نیاز دارد.

ابعاد اصلیِ ادعیه و زیارات

1. شناسایی عالم و آدم به نحو خاص: در این ادعیه و زیارات، یک منظومهٔ کامل از هستی‌شناسی مؤمنانه ارائه شده است.

2. از شناخت خود، تا شناخت نظام عالم و جایگاه انسان در این منظومه بلند هستی.

3. تعلیم «چگونه زیستن» در صلح و جنگ.

- این ادعیه و زیارات، نه فقط یک سری دعا برای حاجت‌خواهی، بلکه یک مرام‌نامهٔ کامل برای شیعه بودن و شیعه زیستن هستند.

- در این متون، کیفیت و چگونگی زیستن در عرصهٔ زمین، با تمام خطوط استراتژیک، تاکتیک‌ها و تکنیک‌های لازم در مناسبات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، خانوادگی، فردی و جمعی، به مؤمنان تعلیم داده شده است.

4. پیوند حال و آینده؛ اتّصال امروز به فردا

- این ادعیه و زیارات، مؤمن را از حالِ فعلی‌اش عبور می‌دهند و او را به آینده متّصل می‌کنند.

- زیارت عاشورا مؤمن را از امروز به فردا می‌برد، از حال به قیام امام زمان؟عج؟ و به جهاد در رکاب آن حضرت.

5. زیارت عاشورا؛ مرام‌نامهٔ شیعه بودن

- در زیارت عاشورا تمام چارچوب‌های مهمّ یک مرام‌نامهٔ شیعی مشخّص شده است.

- یکی از نکات کلیدی زیارت عاشورا، اصل تولّی و تبرّی است. زیارت عاشورا به ما

نشان می‌دهد که نمی‌توان بی‌تولّی و تبرّی در این دنیا زیست کرد. حیات مؤمنانه، بدون تولّی و تبرّی، ممکن نیست؛ امّا این تولّی و تبرّی زمانی محقّق می‌شود که مصادیق کفر، شرک و نفاق را در زمان خود بشناسی.

اگرچه این ادعیه و زیارات، در قرن اوّل هجری قمری نازل شده‌اند، امّا ویژگی مهمّ آنها این است که به گونه‌ای، مصادیق کفر، شرک و نفاق را ترسیم کرده‌اند که در هر دورهٔ تاریخی، می‌توان بر اساس این معیارها، مصادیق آن را شناسایی کرد.

هر زمان، می‌توان یزید زمان را شناخت. می‌توان عمر سعد زمان را شناسایی کرد. می‌توان حرّ زمان را کشف نمود. می‌توان ابوالفضل العباس زمان را یافت.

پس این یکی از ویژگی‌های بی‌نظیر زیارت عاشوراست: معرّفی شاخص‌ها و معیارهایی که در هر زمان و مکان، امکان تطبیق آنها وجود دارد.

- این زیارت، مؤمن را آموزش می‌دهد که در هر دوره و عصری که زندگی می‌کند، بتواند به موقع تولّی جوید، به موقع تبرّی جوید و جایگاه خود را پیدا کند.

6. پیوند زیارت عاشورا با قیام امام زمان؟عج؟

- زیارت عاشورا، مؤمن را به آینده ارجاع می‌دهد؛ به قیام امام زمان؟عج؟، به جهاد در رکاب امام و به آماده شدن برای تأسیس دولت کریمهٔ ایشان.

صفحهٔ ۹

- در مرام‌نامهٔ شیعه بودن، زیارت عاشورا، فردا را تاریک و مبهم معرّفی نمی‌کند؛ بلکه فردا روشن و معلوم است.

- زیارت عاشورا مؤمن را در مسیر آمادگی برای نصرت امام زمان؟عج؟ قرار می‌دهد.

در «زیارت اربعین»، این مضمون را به وضوح می‌بینیم و در فراز پایانی آن می‌خوانیم:

«وَنُصْرَتِي لَکُمْ مُعَدَّةٌ؛

و یاری من برای تو آماده است.»

امّا این خطاب به چه کسی است؟ این خطاب به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) است!

چه معنایی دارد؟

- قیام عاشورا که تمام شده است.

- امام حسین(ع) که به شهادت رسیده‌اند.

- شما در برابر مزار شریف حضرت اباعبدالله الحسین(ع) ایستاده‌اید و زیارت می‌خوانید.

امّا با این حال، اعلام می‌کنید: «وَنُصْرَتِي لَکُمْ مُعَدَّةٌ». یعنی چه؟

یعنی من در هر زمانی که زندگی کنم، ای اباعبدالله الحسین(ع)! به تو ایمان دارم؛ به رجعت تو نیز ایمان دارم و آماده‌ام که تمام قوا و توان خود را در راه تو بگذارم؛ از همین لحظه تا زمانی که ظهور حضرت حجت؟عج؟ رخ دهد.

«وَنُصْرَتِي لَکُمْ مُعَدَّةٌ»، یعنی آمادگیِ دائمی برای یاری امام حسین(ع) که در نهایت، همان آمادگی برای یاری امام زمان؟عج؟ است.

انتظار؛ آمادگی برای قیام، نه انفعال

این «آمادگی و آماده شدن»، فقط یک آمادگی فردی نیست؛ بلکه آمادگی فرهنگی، تمدّنی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است.

هنگامی که این آمادگی، همراه با معرفت نسبت به امام و قیام امام شود، آنگاه مفهوم «انتظار»، نه به عنوان یک «حالت»، بلکه به عنوان یک «حیات مؤمنانه» معنا پیدا می‌کند.

- انتظار، به معنای انفعال نیست.

- انتظار، یک سبک زندگی است.

- انتظار، یعنی آمادگی فردی و اجتماعی در همهٔ ساحت‌ها، برای همراهی با حجّت خدا تا تأسیس دولت کریمهٔ او و رفع همهٔ موانع.

این، معنای حقیقی انتظار است. به همین دلیل، در روایات

صفحهٔ ۱۰

آمده است:

«مَن ماتَ وَ لَم یَعرِف إمامَ زَمانِه ماتَ میتَةً جاهلیَّةً؛

هر کس بمیرد و امام زمان خود را نشناسد، به مرگ جاهلی مرده است.»

کسی که درک درستی از مفهوم انتظار دارد، برای او تفاوتی نمی‌کند که امام زمان؟عج؟ فردا ظهور کند یا پس‌فردا؛ زیرا او در هر لحظه، خود را در برابر امامش حاضر و امام را بر خود ناظر می‌بیند.

سردبیر

پی‌نوشت‌ها

صفحهٔ ۱۱

پانویس‌های این مقاله

  1. ۱

    1. سورهٔ بقره، آیهٔ ۳۰.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  2. ۲
  3. ۳

    3. سورهٔ قصص، آیهٔ ۵.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  4. ۴

    4. سورهٔ تین، آیهٔ ۴.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  5. ۵

    5. سورهٔ مؤمنون، آیهٔ ۱۴.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑