یاران امام؟عج؟ از جوانانند

اسماعیل شفیعی سروستانی

کلام زیبایی است که دربارهٔ یاران و یاری‌دهندگان حضرت ولیّ الله اعظم؟عج؟ بیان می‌شود که فرمودند:

«در میان یاران و یاری‌دهندگان امام، عموماً جوانانند و در میان آنها پیران کمترند؛ مگر مانند نمکی که چاشنی غذا می‌شود.»

حضرت امیرالمؤمنین، امام علی(ع) فرمودند:

«یاران حضرت، همه جوان هستند و افراد کهنسال و پیر، مانند سرمه در چشم و نمک در غذا اندک می‌باشند.»1

من می‌خواهم اشارهٔ مختصری داشته باشم دربارهٔ نسبتی که جوانان با موضوع مهدویت و به نحو خاص با امام عصر؟عج؟ پیدا می‌کنند. برای ما معلوم است که جان جوان و نوجوان، نزدیک‌تر از سایر مردم در سنین دیگر به فطرت است. وقتی از فطرت گفت‌وگو می‌شود، در واقع نوعی دریافت قلبی، درونی و بی‌شعبه است که هر کودکی که به دنیا می‌آید، با خودش دارد. در واقع آن فطرت، آن شناخت سرشتی و ذاتی است دربارهٔ خالق هستی، دربارهٔ عالم و آدم؛ امّا در اثر گذر ایّام و تحت تأثیر زمان و مکان و تربیت خانواده‌ها و مدرسه‌ها، آرام آرام آن که بر مبنای فطری آفریده و مخلوق شده بود، از فطرت خود فاصله می‌گیرد تا به جایی که در میانسالی، هیچ نشانه‌ای از آن فطرت ذوقی ناب برای او باقی نمی‌ماند.

به عبارتی در ماجرای هبوط آدم(ع) و حوّا؟عها؟ به زمین، سِرّی نهفته بود و آن سر چیزی نبود جز اینکه خداوند دانه را در زمین نهاد تا در اثر خورشید و آب و مراقبت، پرورده شود و میوه‌ها از او به ثمر برسد که این میوه چیزی نبود جز آنکه سیر صعودی پیدا کند و دیگر بار به بهشت قرب الهی برسد. گویا برای همهٔ ما هم اتّفاق می‌افتد؛ یعنی ما هم در بهشت قرب زندگی می‌کنیم. در بی‌خبری وقتی از مادر متولّد می‌شویم، آرام آرام هویّت می‌گیریم تا جایی که پرده و حجابی می‌افتد. از آن به بعد، در اثر مجاهدت ما در عرصهٔ زمین است که سیر نزولی را به سیر صعودی تبدیل می‌کنیم.

جوانان به عبارتی به دلیل آنکه تقرّب و نزدیکی بیشتری به فطرتشان دارند، مستعدترین‌ها هستند برای تقرّب به حضرت ولیّ الله اعظم؟عج؟.

در بیان آیهٔ مبارکهٔ

«نَحْنُ نَقُصُّ عَلَیكَ نَبَاَهُمْ بِالْحَقِّ اِنَّهُمْ فِتْیَةٌ آمَنوا بِرَبِّهِمْ وَ زِدْناهُمْ هُدیً؛2

ما خبر آنان (اصحاب كهف) را بر تو درست حكایت می‌كنیم. آنان جوانانی بودند كه به پروردگارشان ایمان آورده بودند و ما بر هدایتشان افزودیم.»

امام صادق(ع) فرمودند:

«جوانان را دریاب! آنان زودتر از دیگران به کار خیر روی می‌آورند.»3

جوانان و نوجوانان، نگاهشان همواره به فرداست. میانسالانی چون من و پیران و

کهنسالان، همواره نگاهشان به گذشته است. وقتی پیر می‌شوند، همه‌اش از گذشته حرف می‌زنند؛ چراکه گذشته پشت سر آنهاست و برای خودشان به دلیل کهولت، آیندهٔ روشنی را نمی‌بینند؛ امّا نوجوان و جوان از آنجایی که تاریخ و گذشته پشت سر ندارد، تمام چشمش به آینده است و مهدویت جالب‌ترین، غنی‌ترین مفهوم و تفکّری است که همواره به فردا نگاه می‌کند و به فردا نظر دارد.

جوانان باز به دلیل این تقربّشان به فطرت، به راحتی از خودشان می‌گذرند؛ یعنی تعلّق خاطری کمتر دارند و وابستگی کمتری به زمین:

ریشهٔ نخل کهنسال از جوان افزون‌تر است

بیشتر دلبستگی باشد به دنیا پیر را

و از آنجایی که جوان و نوجوان تعلّق خاطرش به زمین و زمینی کمتر است، راحت‌تر حرکت می‌کند؛ یعنی راحت مهاجرت می‌کند، راحت سفر می‌کند، راحت در میدان جهاد وارد می‌شود و راحت ایثار می‌کند.

حسب اخبار و روایات، امام عصر؟عج؟ نیز به رغم سال‌های دراز غیبت که بر ایشان گذشته در سیمای جوان ظاهر می‌شوند. دربارهٔ ایشان فرموده‌اند:

«جوان است با اینکه سنّ او زیاد است.»4

«در بهترین مرحلهٔ جوانی ظهور می‌کند.»5

نکتهٔ سوم، نوعی مطلوب‌خواهی، ایده‌آل‌طلبی و آرمان‌جویی است که در میان جوانان وجود دارد. هرکس بتواند آرمانی را حتّی جعلی و به دور از واقعیت برای جوانان، فرا روی آنان قرار دهد، آنان را با خود می‌برد. آرمان‌خواهی ویژگی همهٔ جوانان است و در مفهوم و معنی مهدویت، عالی‌ترین مرتبه از آرمان‌گرایی و کمال‌طلبی وجود دارد و چون این کمال در عرصهٔ زمین توسّط انسان ناقص محقّق نمی‌شود، امید ظاهر ساختن کمالات در زمین از مسیر انسان کامل اتّفاق می‌افتد؛ یعنی آرمان و بهشت موعود در زمین و انسان وعده داده شدهٔ کامل در زمین، از مسیر سیر به سوی کمال اتّفاق می‌افتد. چون انسان کامل تمام استعدادهای لازم و ابزار لازم را در اختیار دارد، در عرصهٔ زمین، بهشت موعود را می‌سازد و ما منتظر روزی هستیم که با ظهور موفور و سرور حضرت ولیّ الله اعظم؟عج؟، انسان کامل تمام انسان‌های ناقصی چون ما در سیر اکمالی سیری پیدا کنند و به کمال برسند. ان‌شاءالله

پی‌نوشت‌ها