مسئول نشناختن امام عصر؟عج؟ کیست؟

مرتضی مهدوی یگانه

آیا شیعه و سنّی نقل نکرده‌اند:

«هرکس بمیرد و امام زمان خود را نشناخته باشد، به مرگ جاهلی مرده است.»1

سؤال اساسی این است: مسئول اینکه جامعه امام زمان خود را نشناسد، کیست؟ به جز مسئولان دینی و فرهنگی، سخنرانان، کتاب‌نویسان، مدّاحان و ذاکران، اهالی ادبیات و مقاله و مجلّه و روزنامه و امثال اینها؟

آیا آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها در این زمینه تکلیفی ندارند؟

آیا حوزه‌های علمیه در این مسیر، فعّال هستند و به وظایف خود عمل می‌کنند؟

آیا هرکس که خود را سرباز امام عصر؟عج؟ می‌خواند، به مسئولیت‌های خود در این ساحت آگاه است؟

آیا پدران و مادران و نیز معلّمان نسبت به فرزندان و شاگردان خود، به تکالیف خویش توجّه کرده‌اند؟

تأکیدات نبیّ اکرم اسلام(ص) بر مسئلهٔ امامت

در اینجا مناسب است برخی تأکیدات نبیّ اکرم(ص) دربارهٔ امامت و ولایت امیرالمؤمنین، علی(ع) و دیگر ائمّه؟عهم؟ در «خطبهٔ غدیریه» را نقل کنیم که امر به تبلیغ و رساندن امامت و ولایت به دیگران فرموده‌اند که البتّه در آن روز، بیشتر معطوف بر امامت و ولایت امیرالمؤمنین(ع) بود (که تا کنون نیز همچنان جاری و ساری است) و امروز قاعدتاً متوجّه به امامت و ولایت امام حیّ و حاضر، حضرت ولیّ عصر؟عج؟ می‌باشد.

رسول خدا(ص) در این خطبه فرمودند:

«هان که این مطلب را همواره به یاد آورید و به خاطر بسپارید و یکدیگر را بر آن سفارش کنید! ... توجّه کنید! گفتاری را دگر بار تکرار می‌کنم. هان! نماز را به پا دارید و زکات را ادا کنید. به معروف امر و از منکر نهی نمایید؛ امّا بدانید اصل و اساس امر به معروف و نهی از منکر این است. به گفتار امروزم (دربارهٔ امامت و ولایت علی(ع) و ائمّه؟عهم؟) تا آخر کار پا برجا بمانید. به کسانی که حاضر نبودند (این پیام را) برسانید و به قبول آن، دیگران را امر کنید و از مخالفت و سرپیچی از آن نهی کنید که همانا این امری است از جانب خدای عزّ و جل و از من...»

و نیز فرمودند:

«ای مردم! من خلافت را به صورت امامت و ارث در فرزندان تا روز قیامت، به جا می‌گذارم. همانا آنچه را که مأمور به تبلیغ آن بودم، رسانیدم تا بر هر حاضر و غایب و هر کسی که شاهد و حاضر است یا نیست - زاده شده یا هنوز به دنیا نیامده - حجّت تمام باشد. پس لازم و حتمی است که هر کس حاضر است، این پیام را به غایبان برساند تا روز قیامت، هر پدری باید به فرزندانش ابلاغ کند...»2

چنان‌که ملاحظه می‌شود و در برخی فرازهای دیگر خطبهٔ آن حضرت نیز مطرح است، فرمایش‌های رسول خدا(ص) در خطبه، مربوط به همهٔ ائمّه؟عهم؟ از جمله امام این زمان است. اگر بحث ما دربارهٔ آغاز سلسلهٔ امامت باشد، طبیعی است که باید بر روی امامت و ولایت امیرالمؤمنین(ع) تأکید شود؛ امّا اکنون سخن بر سر پایان این سلسله است. پس طبیعی است که فرمایش‌های نبیّ اکرم(ص) مصداقاً دربارهٔ امام این عصر و زمان مورد توجّه قرار بگیرد. در این صورت می‌نگریم رسول خدا(ص) تأکید می‌فرمایند که:

1. امام زمانتان را همواره به یاد داشته باشید؛

2. یکدیگر را به امامت و ولایت ایشان سفارش کنید؛

3. تمام احکام دین، مثل نماز، زکات و حتّی امر به معروف و نهی از منکر در ارتباط با امامت امام عصر به پا داشته می‌شود. در واقع تمام فروع دین در گسترهٔ امامت و ولایت آن حضرت واقعیت می‌یابد؛

4. برای کسانی که از امامت و ولایت امام عصر؟عج؟ بی‌خبر و از آن غافل هستند، باید تبلیغ کرد و آگاهی بخشید. امر امامت و ولایت جز با گفت‌وگو، تبلیغ، آگاهی‌بخشی، تأکید و تکرار، انسان‌ها را به یاد آن حضرت انداختن، از مکتب او دم زدن و ذکر و نام او را در همه جا پر کردن، برای تعجیل فرجش دعا کردن و این دعا را به عنوان یک

وظیفه تلقّی نمودن و امثال این امور، احیا نمی‌گردد.

آن همه احادیث که ائمّه؟عهم؟ در مورد ضرورت احیای امر ولایت فرموده‌اند، امروزه محور اصلی آن، امر ولایت امام عصر؟عج؟ است. در واقع امر ائمّه؟عهم؟، به احیای امامت و یاد امام عصر؟عج؟ معطوف است؛ یعنی یاد و نام و ولایت او را زنده کنید؛ از او گفت‌وگو کنید؛ از معرفت، محبّت و نصرت او بگویید؛ زمین و زمان را از یاد او پر کنید؛ پدران، مادران و معلّمان از او بگویند و فرزندان و شاگردان خود را با آن حضرت آشنا کنند؛ گویندگان از او بگویند؛ سخنرانان دربارهٔ او سخن ایراد نمایند؛ نویسندگان دربارهٔ او بنویسند.

اینها سخنان احساسی نیست؛ تذکار و وظایف و تکالیف دوستداران و منتظران آن حضرت و یادآوری مسئولیت‌های شیعیان در زمان غیبت ایشان است. برخی می‌پندارند با خواندن فرضاً «دعای سلامتی امام عصر؟عج؟» یا حتّی خواندن «دعای ندبه» یا گفتن «اللّهم عجّل لولیک الفرج» وظیفهٔ خود دربارهٔ امامشان را انجام داده‌اند؛ در حالی که این کارها به منزلهٔ قطراتی کوچک در قبال یک دریا مسئولیت و تکلیف است.

شیعه از پای نباید بنشیند تا آنکه خود و جامعه‌اش را نسبت به امام عصر؟عج؟ واقعاً آگاه، حسّاس، دغدغه‌مند و بلکه تشنه و عطشناک نماید؛ ولی کار دقیقاً برعکس این است. سخنرانان، نویسندگان، ذاکران، مسئولان فرهنگی و همهٔ کسانی که در زمینهٔ فرهنگ، هنر، ادبیات، تربیت، آموزش و پرورش و همهٔ مسئولان امر - جز قلیلی - تا کنون کوتاهی کرده‌اند و امام عصر؟عج؟ به تعبیر روایات، غریب، مظلوم، بی‌یار و یاور مانده‌اند.

کارهایی که رسول خدا(ص) انجام دادند

پایان‌بخش نوشتار را به سخنان رسول گرامی اسلام(ص) در روز غدیر که دربارهٔ امام عصر؟عج؟ ایراد فرموده‌اند، اختصاص می‌دهیم تا بنگریم آن حضرت که آن همه دربارهٔ تبلیغ امامت و ولایت ائمّه؟عهم؟، از جمله امام عصر؟عج؟ تأکید نمودند، خود بخشی از خطبهٔ غدیر را دربارهٔ ایشان بیان فرموده‌اند:

«ای مردم! من پیامبر و علی وصیّ و جانشین من است. بدانید آخرین امام از خاندان ما، قیام کنندهٔ هدایت شده (قائم مهدی؟عج؟) می‌باشد.

آگاه باشید همانا او بر همهٔ ادیان پیروز و انتقام‌گیرنده از ستمکاران است.

هان! همانا او فاتح دژها و درهم کوبندهٔ آنهاست.

آگاه باشید! اوست کشندهٔ هر طایفه‌ای از اهل شرک.

بدانید اوست خونخواه اولیای خدا.

آگاه باشید اوست نصرت‌بخش دین خدا.

آگاه باشید! اوست غوّاص و غرفه‌نوش از دریای فضایل و کمالات و علوم الهی و نبوی.

هان! اوست که نشان فضل هر فاضلی و جهل هر جاهلی را بر وی می‌نهد.

آگاه باشید! او بهترین آفریدهٔ خدا و برگزیدهٔ اوست.

بدانید! اوست وارث هر علم و دانش (از بیت نبوّت و امامت) و بر آنها احاطه دارد.

آگاه باشید! اوست خبردهنده از پروردگارش و آگاهی‌بخش به ایمانش. (آری) اوست راه‌یافته‌ای استوار.

بدانید! اوست که (امر دین و امر خالق یکتا) به وی واگذار گردیده است.

بدانید! او کسی است که پیامبران پیشین و پیامبری که پیشاپیش آنان است (، یعنی رسول خدا(ص))، همه - به وجود و قیام جهانی‌اش - به امّت‌های خود بشارت داده‌اند.

آگاه باشید! او جاودانه حجّتی است که پس از او حجّتی نیست؛ چنان‌که هیچ حقّی نیست؛ مگر با او و هیچ نوری نیست؛ جز نزد او.

آگاه باشید! کسی بر او غالب نگردد و کسی علیه او یاری نشود.

آگاه باشید! او است ولیّ الله در زمین و صاحب حکم خدا در خلق و امین او در آشکار و نهان.»3

پی‌نوشت‌ها