چگونه امام زمان را یاری کنیم؟
سیّد مهدی حائری واصلی
مرحلهٔ اوّل
مرحلهٔ اوّل، یاری اعتقاد، اندیشه و فکر و تصمیم است که شخص خودش را در مسیر امام زمان؟عج؟ قرار بدهد. از ناحیهٔ فکری - اعتقادی امام؟عج؟ را یاری و نصرت نماید. با تقویت نیروی اعتقادی خویش، به آن حجّت خداوند وابستگی کامل داشته باشد و شیعهٔ خالص گردد.
مرحلهٔ دوم
مرحلهٔ دوم نصرت و یاری امام به وسیلهٔ زبان است؛ یعنی انسان زبانش را در راه امام زمان؟عج؟ و کمک به ایشان و علیه دشمن ایشان به کار بگیرد.
در روایات بسیار این معنا را میبینیم که افرادی با زبان، یاور پیغمبر و ائمّه؟عهم؟ بودهاند؛ امّا مرحلهٔ دیگر را نداشتند و فقط در یک مقطع خاص، این فضیلت را داشتند.
از معجزههای اولیای دین این است که وقتی در حقّ این افراد دعا میکردند، به این نکته اشاره داشتند. حسّان بن ثابت از جمله شعرایی بود که از اصحاب پیغمبر(ص) به شمار آمده است و در مناسبتهای مختلف شعر میسرود؛ ولی آدم بزدل و ترسویی بود. لذا در جنگ «خندق (احزاب)» از ترس، میان زنان پنهان شده بود. زنان متوجّه شدند که یک یهودی از پشت سر شبیخون زد. به حسّان گفتند: بلند شو و یهودی را به قتل برسان؛ امّا او از ترس حاضر نشد. سرانجام یکی از زنان بلند شد و یهودی را کشت. حسّان حتّی بلند نشد لاشهٔ یهودی را بیرون ببرد.1 لذا او مردی بزمی بود و رزمی نبود.
در «غدیر خم» هنگامی که پیغمبر(ص) به فرمان خداوند، امیرالمؤمنین(ع) را به خلافت خویش نصب فرمودند، حسّان به پیامبر(ص) عرض کرد: اجازه میدهید شعر بگویم؟ پیامبر(ص) اجازه فرمودند و او این شعر را سرود:
یُنادیهِمْ یَوْمَ الغَدیرِ نَبِیُّهُم
بِخُمٍ وَأسمِعْ بِالرَّسُولِ مُنادِیاً2
بعد از سرودن این شعر پیامبر(ص) به حسّان فرمودند:
«تا وقتی که با زبانت ما را یاری میکنی، روح القدس یاور تو باشد.»
زبان در کمک به اولیای دین خیلی مهم است.
هنگامی که هشام بن حکم در مجلس هارون با مخالفان دربارهٔ امامت مناظره و بحث کرد، هارون در اتاق مجاور بود و هشام خبر نداشت.هشام از شاگردان امام صادق و امام کاظم؟عهما؟ بود. بعد از شکست دادن مخالفان و اثبات امامت حضرت موسی بن جعفر(ع) هارون عصبانی شد و گفت: عجب! این زنده است و من حکومت میکنم. به
خدا قسم زبان هشام از صد هزار شمشیرزن برای حکومت من خطرناکتر است.3
هشام در سنین جوانی آنچنان سخن میگفت که مردم در مقابلش تسلیم میشدند. عمر بن عُبَید را در «بصره» با یک بیان ساده آنچنان در هم پیچید که مجبور به تسلیم شد.
انسان در مقابل فتنههای دشمنان، باید امام را یاری نماید. البتّه ناگفته نماند که این نحو یاری برای کسانی است که از عهدهٔ آن برآیند؛ وگرنه چه بسا انسان در اثر جهل، به جای یاری، به دین ضربه بزند. به همین سبب ائمّه؟عهم؟ به هر کسی اجازهٔ نمیدادند با دشمنان بحث کند.
ابوجعفر مؤمن طاق یکی از اصحاب برجستهٔ امام صادق(ع) بود. ایشان در بحث و مناظره مهارت عجیبی داشت. ابوخالد کابلی میگوید:
ابوجعفر مؤمن طاق را دیدم که در روضهٔ پیامبر(ص) نشسته است و در حالی که اهل مدینه (بر اثر ازدحام و کشمکش) جامهٔ او را پاره کرده بودند، باز هم پیوسته به سؤالهای آنان پاسخ میداد. به او نزدیک شدم و گفتم: امام صادق(ع) ما را از کلام (و بحث و مناظره) نهی فرموده است.
به من گفت: آیا امام به تو چنین دستوری دادهاند که این مطلب را به من بگویی؟ گفتم: به خدا سوگند! خیر؛ ولی به من دستور فرمودند که با کسی بحث نکنم. مؤمن طاق گفت: برو دستور آن حضرت را اطاعت کن.
سپس به محضر امام صادق(ع) شرفیاب شدم و گفتوگویم با مؤمن طاق را به عرض ایشان رساندم. امام(ع) لبخندی زدند و فرمودند: ای ابوخالد! البتّه مؤمن طاق با مردم بحث میکند و پرواز مینماید؛ امّا تو اگر بالهایت را ببرند، دیگر پرواز نمیکنی.4
حضرت، مؤمن طاق را تأیید میکردند. پس کسی که میخواهد بحث کند، باید هم مطالعهٔ جامع و هم حضور ذهن کاملی داشته باشد تا بتواند شبهات را فوری پاسخ بدهد.
مرحلهٔ سوم
مرحلهٔ سوم، یاری امام به وسیلهٔ مال است؛ گاهی در مقابل دشمنان و گاهی کمک به دوستان امام زمان؟عج؟ که در واقع کمک به ایشان است؛ مانند جوانی که نیاز به ازدواج یا شغل دارد، انسان او را از لحاظ فکری یا مالی کمک کند. در واقع این ثواب و فضیلتِ نصرت و یاری امام یا اعانت ایشان را خواهد برد.
نوع دیگر کمک به وسیلهٔ رفتار و سلوک است؛ یعنی شخص چنان روش و کرداری داشته باشد که مایهٔ سرافرازی دوستان امام و شکست و خواری دشمنان دین گردد.
بزرگترین دشمن امام زمان؟عج؟ شیطان است. باید به وسیلهٔ تقوا و پاکی و درستکاری به جنگ شیطان برویم و با کوشش و جدّیت در امر عبادت، او را زمین بزنیم.
نماز اوّل وقت، خود برخورد و مبارزه با دشمنان امام زمان؟عج؟ است. معاشرت صحیح با دیگران، مانند احترام به پدر و مادر، صلهٔ رحم، خوشزبانی، نیکخویی و امانتداری، از گونههای یاری کردن امام زمان؟عج؟ است.
مرحلهٔ چهارم
یکی دیگر از نحوهای یاری امام، دعا نمودن برای حضرت است. به خصوص دعا برای تعجیل فرج ایشان. چون یکی از مهمترین وسایل مؤثّر در این عالم، دعاست.
برای نابودی دشمن و غلبه بر مخالفان و برای تقویت بنیهٔ دین و اولیای دین، دعا بهترین وسیله است؛ مانند صلوات فرستادن. صلوات هم ذکر است و هم دعا. «خدایا! بر پیامبر(ص) درود فرست.» یعنی وجود پیامبر(ص) و دین آن حضرت را در عالم گسترش بیشتری بده.
پس صلوات درخواست گسترشیافتن عظمت و جلال و شکوه و مقام این دین مقدّس است. اینهمه ثواب برای صلوات، از جهت آن است که این درخواست، بهترین درخواستها از خداوند است؛ مخصوصاً اگر با «و عجّل فرجهم» همراه باشد. این خودش یکی از اقسام نصرت و یاری امام زمان؟عج؟ با زبان است؛ ولی به سبب اهمّیت آن، جداگانه ذکر کردهاند. خود آن حضرت فرمودند:
«برای تعجیل فرج من بسیار دعا کنید؛ چرا که گشایش کار شما در همان است.»5
اینطور نباشد که انسان گاهی که یادش آمد، دعا کند؛ بلکه باید در نماز و بعد از نماز و اوقات دیگر، پیوسته دعا نماید.
مرحلهٔ پنجم
اقسام دیگر نصرت و یاری امام، ذکر فضایل و مناقب و مصائب ائمّه؟عهم؟ است؛ چون امام زمان؟عج؟ شبانهروز بر جدّشان امام حسین(ع) گریه میکنند و اظهار همدردی با آن حضرت، نوعی یاری نمودن است.
پینوشتها
پانویسهای این مقاله
- ۱
1. امینی، عبدالحسین، «الغدیر»، تهران، کتابخانهٔ بزرگ اسلامی، 1368ه .ش.، ج 2، ص 64.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۲
2. همان، ج 2،ص 34.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۳
3. ابن بابویه قمی، محمّد بن علی، «کمال الدّین و تمام النّعمة»، ج 2، ص 368.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۴
4. حیدر، اسد، «امام الصادق(ع) و المذاهب الاربعة»، ج 2، ص 70.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑ - ۵
5. طبرسی، احمد بن علی، «الإحتجاج على أهل اللجاج»، ج 2، ص 284.
منبع: حائری واصلی قزوینی، سیّد مهدی، «چگونه امام زمان؟عج؟ را یاری کنیم؟»، مسجد مقدّس جمکران، 1385ه .ش.،
صص 41-45.
بازگشت به ابتدای مقاله ↑