میلاد دو پسر:اسماعیل (نیای بنی اسماعیل) و اسحاق (نیای بنی اسرائیل)

حضرت اسماعیل(ع)

ابراهیم به دستور خداوند هاجر و اسماعیل(ع) را به سرزمین «حجاز» (مکّه) برد. در آنجا، آنها را در مکانی که بعدها «کعبه» در آن بنا شد، تنها گذاشت و خود به شام بازگشت. این واقعه در «قرآن» و روایات اسلامی به عنوان بخشی از داستان حضرت ابراهیم و اسماعیل؟عهما؟ ذکر شده است. به طور خلاصه، داستان به این صورت است:

• ابراهیم(ع) به دستور خداوند، هاجر و اسماعیل را به «مکّه» برد.

• آنها را در سرزمینی بی‌آب و علف رها کرد و خود بازگشت.

• این مکان بعدها به عنوان محلّ بنای کعبه و مکّه شناخته شد.

قرآن کریم بیان می دارد که ابراهیم در این زمان با خدا چنین نجوا نمود:

«رَبَّنَا إِنِّي أَسْکنْتُ مِنْ ذُرِّیتِي بِوَادٍ غَیرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَیتِك الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِیقِیمُوا الصَّلَاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَیهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ یشْکرُونَ؛

پروردگارا! من برخی از فرزندانم را در درّه‌ای بی کشت و زرع نزد خانهٔ محترمت سکونت دادم؛ پروردگارا! برای اینکه نماز را برپا دارند. پس دل‌های گروهی از مردم را به سوی آنان علاقه‌مند و متمایل کن و آنان را از انواع محصولات و میوه‌ها روزی بخش. باشد که سپاسگزاری کنند.»1

فرمان ذبح (قربانی کردن اسماعیل(ع))

ذبح اسماعیل(ع) دستور و امتحانی بود که از سوی خدا، در خواب به حضرت ابراهیم(ع) داده شد تا فرزندش اسماعیل را قربانی کند. ابراهیم(ع) و فرزندش فرمان الهی را پذیرفتند؛ امّا جبرئیل(ع) مانع اثر کردن چاقو شد و یک قوچ بهشتی توسّط ابراهیم(ع)، به جای اسماعیل(ع) ذبح شد. سُنّت قربانی در روز عید قربان یادبود رخداد ذبح اسماعیل است. بنابر برخی نقل‌ها، رَمْیِ جَمَرات توسّط حضرت ابراهیم(ع) در ماجرای ذبح حضرت اسماعیل(ع) رخ داد.

شیعیان براساس روایات و سیاق آیات، اسماعیل را ذبیح الله می‌خوانند؛ ولی یهودیان، اسحاق(ع) را ذبیح می‌نامند و اهل سنّت در این‌باره اختلاف دارند.

ابراهیم و اسماعیل در قربانگاه

ابراهیم فرزند عزیزش، میوه دلش و ثمره یک قرن رنج و سختیهایش، اسماعیل(ع) عزیزتر از جانش را به قربانگاه «منی» آورد، به او گفت: فرزندم! در خواب دیدم که تو را قربان می‌کنم.

اسماعیل این فرزند رشید و با کمال که به راستی شرایط فرزندی ابراهیم را دارا بود، بی درنگ در پاسخ گفت: ‌ای پدر!

فرمان خدا را انجام بده، به خواست خدا مرا از مردان صبور و با استقامت خواهی یافت.

«فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ؛2

هنگامی که با او به [مقام] سعی رسید، گفت: پسرکم! همانا من در خواب می‌بینم که تو را ذبح می‌کنم. پس با تأمّل بنگر رأی تو چیست؟ گفت: پدرم آنچه به آن مأمور شده‌ای، انجام ده. اگر خدا بخواهد، مرا از شکیبایان خواهی یافت.»

ذرّیهٔ و فرزندان جناب اسماعیل(ع)

اسماعیل(ع) در سنّ ۱۳۰ سالگى دنیا را وداع گفته و در حجر اسماعیل در کنار مادرش هاجر مدفون گشت.

ذرّیهٔ این پیامر صالح خداوند به حضرت خاتم الانبیاء وفرزندان و اوصیاء ایشان؟عهم؟، تا آخرین وصی حضرت صاحب الزّمان؟عج؟ می‌رسد.

سلسله‌ای که حسب تقدیر کلّی الهی رسول خاتم(ص)، دین کامل، کتاب کامل و سرانجام ظهور منجیّ موعود به ایشان ختم می‌شود.

حضرت اسحاق(ع) ( حدود ۱۸۵۰-۱۷۰۰ق.م.)

حضرت اسحاق(ع) فرزند حضرت ابراهیم(ع) و برادر حضرت اسماعیل(ع) می‌باشد که از جناب ساره به دنیا آمده است. او جدّ بنی‌اسرائیل و پیامبرانی از جمله یعقوب، یوسف و موسی؟عهم؟ است. نام «اسحاق» هفده بار در قرآن کریم ذکر شده و از پیامبران صالح خدا معرّفی گردیده است.

از ایشان دو فرزند پسر به دنیا آمد: یعقوب(ع) (پیامبر) و عیسو(ع) (غیر پیامبر).

وی در هشتاد سالگی درگذشت و در نزدیکی «بیت المقدّس»، در شهر «الخلیل» در «فلسطین» امروزی مدفون گردید.

تورات، ذبیح حضرت ابراهیم(ع) را اسحاق(ع) دانسته و یهودیان آن را از دلایل برتری اسحاق(ع) بر اسماعیل(ع) می‌دانند؛ امّا از آیات قرآن کریم (سورهٔ صافات، آیات ۹۸-۱۱۳) به خوبى استفاده مى شود که ذبیح ابراهیم(ع)، فرزندش اسماعیل(ع) بوده نه اسحاق(ع) و قربانگاه نیز سرزمین «منا» در حجاز بوده و نه فلسطین؛ چنان‌که پیامبر خاتم(ص) نیز از نسل اسماعیل(ع) بوده و نه اسحاق(ع).

شایستهٔ ذکر است که یهود با تحریف تاریخ واقعهٔ قربانی و محل قربانگاه سعی در رقم زدن به تارخ آینده مطابق خاستگاه غیر رحمانی خود در مقابله با بنی‌اسماعیل کرده است.

حضرت یعقوب(ع) (اسرائیل) (حدود ۱۷۵۰-۱۶۰۰ق.م.)

فرزند اسحاق(ع) ملقّب به اسرائیل.

- مهاجرت به حرّان و ازدواج با دختران لابان.

- تولّد دوازده پسر (نیای اسباط بنی‌اسرائیل).

- بازگشت به «کنعان» و دیدار با عیسو.

- وفات در «مصر» و دفن در کنعان.

اسباط دوازده‌گانهٔ اسرائیل

یعقوب(ع) دارای دوازده فرزند بود. (یازده پسر در «عراق» و بنیامین که در کنعان به دنیا آمد.)

لفظ سبط به معنی پسر، نواده یا خاندان است و منظور از اسباط یهود / بنی‌اسرائیل، دوازده فرزند یعقوب(ع) است که بر اساس عهد عتیق عباتند از:

رئوبن (روبن)، شمعون (سمیئون)، لاوی (لوی)، یهودا (جودا)، یساکار (یشحر، یساخر)، زبولون (زبلون، زیالون)، دان (دن)، نفتالی (نفتائیل)، جاد، اشیر (اشر، اسر)، بنیامین (بنجامین، ابن یامین) و یوسف (جوزف).

قرآن نیز به این دوازده خاندان اشاره کرده است.3و 4

فرزندان یعقوب همگی تنومند و زیباروی بودند و امّا یوسف(ع) زیباترین آنها بود؛ یکی از مخلوقات خداوند که خداوند نیمی از زیبایی‌های دنیا را در چهرهٔ او قرار داد. به همین سبب از همان دوران کودکی مورد حسادت برادرانش قرار گرفت و یعقوب(ع) او را از تمامی فرزندانش بیشتر دوست می‌داشت. بعدها این پسران قبائل بنی‌اسرائیل را تشکیل دادند.

پی‌نوشت‌ها