۲۷ رجب ۱۳ پیش از هجرت:بعثت

صفحات چاپی ۴۸ تا ۵۱

مطالعه در کتاب‌خوان

بر ایشان.

سرنوشت‌سازی: این نقطه، آغاز دین اسلام و تغییر مسیر تاریخ بشریت است. اوّلین مسلمانان، یعنی حضرت خدیجه؟عها؟ و امام علی(ع) به ایشان ایمان آوردند.

آغاز رسالت حضرت محمّد(ص)

ابرهای تیره و متراکم جهل و نادانی، سراسر گیتی را تیره و تار ساخته بود و اکثر مردم به انجام منکرات، مشغول و از راه خیر و صلاح، به دور و در ظلمت و تاریکی سرگردان بودند و تنها اقلّیتی معدود در جست‌وجوی مسیر حق و طریق هدایت، تلاش می‌کردند.

با طلوع سپیده‌دم یک روز مبارک، عمر شریف محمّد(ص) به چهل سالگی رسید و دوران رسالت آن حضرت آغاز شد. در این زمان رؤیاهای صادق بر آن حضرت واقع

صفحهٔ ۴۹

می‌گشت و هیچ خوابی را در شب نمی‌دیدند، مگر اینکه در روز تعبیر می‌شد و به وقوع می‌پیوست. گویا خواب و رؤیا برای آن حضرت، مانند چراغی راهنما، مسیر حق را روشن و هویدا می‌ساخت.

به خواست خداوند، حضرت مدّتی دوری از مردم و گوشه‌نشینی اختیار کردند؛ به حدّی که هیچ چیز برای آن حضرت مطلوب‌تر از تنهایی و تفکّر نبود و تفکّر طولانی در آفرینش و نظام هستی و گردش زمین و آسمان‌ها، برای ایشان حیاتی و ارزشمند بود.

مدّتی بود که حضرت غذایشان را به «غار حرا» می‌بردند. در آنجا به مدّت یک ماه معتکف شدند. در این مدّت هر مستمند و بینوایی که از آنجا می‌گذشت، حضرت او را به غذای خود مهمان می‌کردند و خود به طعام مختصری قناعت می‌نمودند. آنگاه به تسبیح و حمد و تقدیس و عبادت آفریدگار کائنات می‌پرداختند.

پس از گذشت یک ماه حضرت محمّد(ص) به «مکّه» مراجعت نمودند. ابتدا به «بیت الله الحرام» مشرّف شدند و پس از هفت بار طواف به منزلشان بازگشتند. در این حال همسر وفادارشان خدیجه کبری؟عها؟ با چهره‌ای خندان و رویی گشاده، از ایشان استقبال کردند و با روحی مصفّا و قلبی مهربان، به امور آن حضرت رسیدگی و از ایشان تقدیر نمودند و متقابلاً آن وجود مقدّس، دریچه‌ای از معرفت و هدایت را به روی همسر با وفایشان گشودند و روح او را به بلندای عظمت و شکوه و جلال پرواز دادند.

مرحبا به این زوج نمونه و محبوب جهانیان! همسری فداکار و بی نظیر که شوهرش را تشویق و از او به نحو احسن مراقبت و تقدیر می‌کند و شوهری بزرگ و مقدّس که هدایت و نجات بندگان را متعّهد شده و خالق هستی او را برگزیده و انوار وحی الهی را بر قلب پاک و منور او منعکس ساخته است.

و خانهٔ مقدّسی که این ارزش و لیاقت تنها شایستهٔ اوست؛ منزلی که زوجی الهی و باشکوه و جلال را در خود جای داده و زمین مبارکی که گنج گرانبها و درّ نایابی در آن نهفته است.

رسول خدا(ص) خود را آمادهٔ تبلیغ و رسالت می‌نمودند و همسر فداکاراشان، حضرت را تشویق و مراقبت می‌کردند و عنایت خدای تعالی آنها را از گزند حوادث مصون داشته و قدرت لایزال الهی، حافظ و حامی و مراقب آنها بود.

نزول وحی الهی بر رسول خاتم(ص)

محمّد امین(ص) را رسم چنان بود که هر سال در اوّل ماه مبارک رمضان از منزل خارج و در غار حرا منزل می‌گزیدند و در آنجا معتکف می‌شدند و به ذکر و شکر و تسبیح خداوند مشغول می‌گشتند و از درگاه پرفیض الهی، الهام می‌گرفتند تا در سال موعود و آخرین روزهای ماه مبارک، این شخصیت وارسته و ذاکر و شاکر و متفکّر و الهام‌گیرنده، به مراتبی از پاکی و خلوص و معرفت حق رسید که شایستهٔ مقام عظمای نبوّت و مرتبهٔ رفیع رسالت گشت.

در شب قدر که از هزار ماه بهتر است، خداوند سبحان بندگانش را مورد رحمت قرار داد و توسّط جبرئیل امین(ع) فرمان رسالت محمّد(ص) را ابلاغ نمود و «قرآن کریم» پیچیده در پارچه‌ای حریر، به دست آن حضرت رسید و آنچه لازم بود، بیان شد.

پس از مراجعت جبرئیل(ع)، رسول اللّه(ص) در دنیای نور غرق شدند و در غار حرا به همان حال، بی حرکت ماندند. ایشان این بار بر خلاف معمول، در زمان مقرّر به منزل مراجعت نکردند و همسر باوفایشان، همچنان در انتظار ایشان به سر می‌برد. شوق دیدار و نگرانی، خدیجه؟عها؟ را بر آن داشت که افرادی را به جست‌وجوی آن حضرت به کوه بفرستد؛ شاید خبری از حضرت به دست آورند. آنها اطراف مکّه و هر جایی که احتمال حضور آن حضرت را می‌دادند، گشتند؛ ولی اثری از ایشان به دست نیاوردند.

امّا محمّد(ص) در جایگاه مناجات و محلّ ارتباط خویش با خداوند بودند و چون از حالت نزول وحی خارج شدند، به منزل بازگشتند و همسرشان را متأثّر و ناراحت و نگران و مضطرب دیدند. خدیجه؟عها؟ چون چشمش به نور جمال محمّد(ص) روشن شد، بی اندازه خوشحال و خرسند گشت. از ایشان پرسید: چه خبر شده است؟ چرا پریشانی؟ آن حضرت نزدیک‌تر آمدند و در کنار همسرشان نشستند. خدیجه؟عها؟ باز پرسید: ای ابوالقاسم! کجا بودی؟ به خدا سوگند! چندین نفر را به دنبالت فرستادم و آنها تمام کوه‌های مکّه را گشتند؛ ولی تو را نیافتند. حضرت فرمودند:

«جبرئیل آمد؛ در حالی که در دستش دستمالی از حریر بود و در آن کتابی قرار داشت و به من گفت: بخوان. گفتم: خواندن نتوانم. او مرا به شدّت فشار داد تا جایی که نفسم گرفت و گمان بردم که خواهم مرد. پس مرا رها کرد و گفت: بخوان. گفتم: چه بخوانم؟ پس گفت:

«اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ * الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ؛1

[ای رسول گرامی! برخیز] قرآن را به نام پروردگارت که آفرینندهٔ عالم است، بر خلق قرائت کن. آن خدایی که آدمی را از خون بسته [که تحوّل نطفه است] آفرید، بخوان قرآن را [و بدان که] پروردگار تو کریم‌ترین کریمان عالم است. آن خدایی که بشر را علم نوشتن به قلم آموخت و به آدم آنچه را نمی‌دانست، به الهام تعلیم داد [که به این نوشتن برای انسان افکار و علوم گذشتگان را محفوظ داشت و نظم معاش و معاد و هر فضل و علم و کمال را منظّم و برقرار ساخت].»

حضرت ادامه دادند:

صفحهٔ ۵۰

«پس از ابلاغ پیام، جبرئیل ناپدید شد و من از حالت خواب بیدار شدم؛ در حالی که این کلمات، مانند نقش بر قلبم حک شده بود. سپس از آنجا خارج شدم؛ امّا چون به دامنهٔ کوه رسیدم. ناگهان صدایی آسمانی شنیدم که می‌گفت: ای محمّد! تو رسول خدایی و من جبرئیل هستم. بی حرکت ایستادم و به آسمان نگریستم؛ در حالی که به هر طرف نگاه می‌کردم، او را می‌دیدم که سرتاسر افق را پوشانده و من همچنان به او خیره شده بودم و توان حرکت نداشتم تا از نظرم دور شد و من به خانه مراجعت کردم.»

حضرت خدیجه؟عها؟ چون سخنان پیامبر(ص) را شنید، عشق و علاقه به اسلام به قلبش راه یافت و نور آن، سرتاسر وجودش را فراگرفت و با اطمینان به ریسمان خدا متّصل گشت و به اسلام ایمان آورد و با مهر و علاقهٔ شدید، به یاری همسر همّت گماشت و هرچه در توان داشت، در راه رضای خدای منّان و رسول گرامی‌اش بذل و بخشش نمود و چه نیکو معین و وزیری بود برای آن حضرت!

خدیجه کبری؟عها؟ با شنیدن این سخنان رو به همسرش کرد و گفت: بشارت باد تو را و دل خوش دار و ثابت‌قدم باش. سوگند به کسی که جان خدیجه؟عها؟ در دست اوست! من ایمان و باور راسخ دارم که تو پیامبر این امّت باشی. پس برخاست و جامه‌ای بر آن حضرت پیچید تا از لرزشی که از نزول پیام الهی بر حضرت عارض گشته بود، بکاهد و محمّد(ص) از شدّت خستگی به خواب رفتند.

سپس خدیجه؟عها؟ شتابان نزد پسر عمویش ورقة بن نوفل که کتب آسمانی را خوانده و از مبانی تورات و انجیل مطالبی را می‌دانست، رفت و به او گفت: شوهرم می‌گوید که جبرئیل بر او نازل گشته و سپس داستان آن حضرت را برای ورقه بازگو کرد. ورقه با شنیدن سخنان خدیجه؟عها؟ گفت: قدّوس، قدّوس. سوگند به کسی که جان ورقه به دست اوست، ای خدیجه! اگر راست گفته باشی، جبرئیل همان ناموس اعظم که خدمت موسی(ع) می‌آمد، به حضور محمّد رسیده و او پیامبر این امّت است و خدیجه؟عها؟ با شنیدن این خبر، خوشحال و شادمان و با دلی سرشار از عشق و علاقه به آن حضرت، به خانه بازگشت.

پی‌نوشت

اوّلین ایمان‌آورندگان

صفحهٔ ۵۱

پانویس‌های این مقاله

  1. ۱

    1. سورهٔ علق، آیات 1 تا 5.

    رویداد: پس از سه سال دعوت پنهانی، پیامبر(ص) به فرمان خداوند دعوت خود را به طور عمومی آغاز کردند.

    سرنوشت‌سازی: مواجههٔ مستقیم با نظام بت‌پرستی قریش آغاز شد که منجر به خصومت شدید و آزار و اذیت مسلمانان گردید.

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑
  2. •

    در پاسخ به این سؤال که اوّلین مسلمانان از زنان و مردان به حضرت رسول اکرم(ص)، چه کسانی بودند، همه متّفقاً گفته‌اند نخستین کسی که از زنان مسلمان شد، خدیجه؟عها؟ همسر وفادار و فداکار پیامبر(ص) بود و امّا از مردان، همهٔ دانشمندان و مفسّران شیعه به اتّفاق گروه عظیمی از دانشمندان اهل سنّت علی(ع) را نخستین کسی از مردان می‌دانند که دعوت پیامبر(ص) را پاسخ گفتند. شهرت این موضوع در میان دانشمندان اهل تسنّن به حدّی است که جمعی از آنها، ادّعای اجماع و اتّفاق بر آن کرده‌اند؛ از جمله حاکم نیشابوری می‌نویسد:

    بازگشت به ابتدای مقاله ↑