سلسله نسب مورد اتّفاق
نسب پیامبر اکرم(ص) از طرف پدر به ترتیب زیر است که مورد اتّفاق همهٔ نسب‌شناسان می‌باشد:
محمّد بن عبدالله بن عبدالمطّلب (شیبه) بن هاشم (عمرو) بن عبدمناف (مغیره) بن قصی (زید) بن کلاب بن مُرّة بن کعب بن لُؤَیّ بن غالب بن فِهر (قریش) بن مالک بن نَضر بن کِنانة بن خُزَیمة بن مُدرِکة بن إلیاس بن مُضَر بن نِزار بن عدنان مَعَدّ بن عدنان.
در این سلسله، افرادی مانند قصی بن کلاب (مُجَمِّع قریش)، هاشم (سیّد عرب) و عبدالمطّلب (حافظ کعبه) نقش‌های تعیین‌کننده‌ای در تاریخ «مکّه» ایفا کردند.
- عدنان: پدر عرب عدنانی (مستعربه)، اوّلین پرده‌گذار کعبه،
- فهر بن مالک: معروف به قریش (جدّ بزرگ قبیله)،
- قُصَیّ بن کِلاب:احیاگر قدرت عدنانی و بنیان‌گذار قریش، متولّی «کعبه»، حاکم مکّه، تأسیس «دار النّدوة»،
- هاشم بن عبدمناف: جدّ بنی‌هاشم، صاحب سقایة (آب‌رسانی) و رفادة (اطعام حجّاج)،
- عبدالمطّلب:سیّد البطحاء،احیاگر زمزم، تعیین دیهٔ یکصد شتر، مدافع کعبه.
معد بن عدنان
او در جوانی (حدود دوازده‌سالگی) شاهد حملهٔ بخت النّصر به یهود بود. وی برای مدّتی به «شام» مهاجرت کرد. بازگشت او و ازدواج با معانِه (دختر جُشم بن عدی جُرهمی) نشان‌دهندهٔ تداوم پیوند حیاتی با قبیلهٔ مسلّط مکّه در آن زمان بود.
سلسله نسب مورد اختلاف (از عدنان تا اسماعیل(ع))
در مورد نسب بین عدنان و اسماعیل(ع) اختلاف‌های زیادی وجود دارد. روایت شده که پیامبر(ص) فرمودند:
«هنگامی که سلسلهٔ نسب من به عَدْنان رسید، توقّف کنید»1
مشهورترین قول
عدنان بن أدد بن همیسع بن نابت بن قیدار بن اسماعیل بن ابراهیم برخی تا چهل واسطه بین عدنان و اسماعیل(ع) ذکر کرده‌اند.
فاصلهٔ نسبی پیامبر(ص) از اسماعیل(ع)، حدود بیست و چهار تا سی نسل دانسته می‌شود.
تبیین استمرار جغرافیایی و توحیدی
خاندان بنی‌اسماعیل، پس از عدنان، اگرچه به دلایل اقتصادی و قومی در مناطق متعدّدی پراکنده شدند، امّا اجداد مستقیم پیامبر(ص) (مانند عدنان و نزار) هستهٔ مرکزی خود را در مکّه حفظ کردند. این تمرکز جغرافیایی بر مکّه، نشان می‌دهد که وظیفهٔ الهی نگهداری از کعبه و زمزم، بر گسترش صرف قومی اولویت داشت. پیوندهای خویشاوندی با قبایل بومی (مانند ازدواج اسماعیل(ع) و معد با زنان جرهم)، استمرار فیزیکی و فرهنگی نسل اسماعیلی را در محیط جدید «حجاز» تضمین کرد و زمینه‌ساز تثبیت زبان قریش و ساختار اجتماعی آینده شد.
پی‌نوشت
پانویس‌های این مقاله
- ۱
1. «إذا بلغ نسبي عدنان فأمسكوا .» («إعلام الوری»، ج 1، ص 43.)
بازگشت به ابتدای مقاله ↑