حضرت اسماعیل(ع) در منطقهٔ «شام» متولّد شد؛ امّا بخش عمده‌ای از حیات و رسالت وی در «مکّه» گذشت. طول عمر تقریبی ایشان یکصد و سی سال ذکر شده و محلّ دفن وی در «حجر اسماعیل»، در کنار مادرش هاجر، قرار دارد.
حضرت ابراهیم(ع) به فرمان الهی، همسرش هاجر و فرزندش اسماعیل(ع) را در سرزمین بی‌آب و علف مکّه ساکن کرد. «قرآن کریم» در «سورهٔ ابراهیم(ع) آیهٔ ۳۷» می‌فرماید:
«رَبَّنَا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُوا الصَّلَاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ؛
پروردگارا! من [يكى از] فرزندانم را در درّه‌اى بى كشت نزد خانهٔ محترم تو سكونت دادم. پروردگارا! تا نماز را به پا دارند. پس دل‌هاى برخى از مردم را به سوى آنان گرايش و آنان را از محصولات [مورد نيازشان] روزى ده. باشد كه سپاسگزارى كنند.»
هدف از این اسکان، ایجاد پایگاهی استوار برای نشر توحید بود.