حضرت مهدي(ع) در دنياي امروز

گفت‌وگو با حجّت الاسلام و المسلمين سعيد معمار منتظرين

با تشكر از اينكه وقت خود را عليرغم مشغلة بسيار در اختيار ما قار داديد. به عنوان نخستين پرسش بفرماييد توجه به امام عصر(ع) در جامعة امروز ما چه نقشي دارد و چه نيازي را مي‌تواند پاسخ دهد؟

مهم‌ترين نيازي كه انسان دارد، نياز به آرامش و مقام امن است و از همين روست كه مي‌بينيم اين انسان براي تحصيل مقام امن دائماً در حال تلاش و كوشش است. به تعبير قريآن مقام امن زماني حاصل خواهد شد كه وجود انسان از شرك پاك بشود: «الذين آمنوا و لم يلبسوا ايمانهم بظلم اولئكلهم الامن» (2)؛ «براي كساني كه ايمان بياورند و ايمانشان لباس ظلم نپوشد امنيت وجود دارد. در آية ديگري خدايمتعال شرك را به ظلم تفسير فرموده: «انّ الشرك لظلم عظيم» (3) شرك ظلم بزرگي است. بنابراين «لم يلبسوا ايمانهم بظلم؛ لم يلبسوا ايمانهم بشرك». براي تطهير از شرك يك راه وجود دارد. آن هم دريافت توحيد از راه ولايتاست. هيچ كس غير از ولي خدا، «مطهر» و پاك كننده نيست. آية تطهير تنها در شأن اهل بيت نازل شده و آنها چون «مطهرند و خداي متعال آنها را پاك كرده، «مطهر» هم مي‌توانند باشند. انس با اين بزرگواران، فهم معارف اين بزرگواران، قرار گرفتن در دايرة اين بزرگوارن، آرام آرام انسان را تطهير مي‌كند و هر چه درجة تطهير انسان بيشتر شود، به مقام امنيت نزديك‌تر خواهد شد. زماني تطهير انسان كامل خواهد بود كه ولايت اوّل و خاتماوصيا براي او كاملاً قبول شود و مورد پذيرش قرار بگيرد. اينجا است كه ايمان ه در حقيقت همين ولايت است ـ بنابر تفسيري كه در بعضي از روايات شده است ـ به اوج خودش خواهد رسيد و لباس ظلم را از خودش خواهد كند و شخص قلبي پيدا خوهد كرد، مملو از توجه به خدا، بلكه مملو از حب خدا و هيچ گونه توجهي به غير خدا در او وجود نخواهد داشت.

اگر كسي همة ائمة هدا(ع) را بپذيرد به جز حضرت بقيّة الله به دليل نقصاني كه در پذيرش ولايت مواليان عظام براي او ايجاد خواهد شد، به همين مقدار مشرك شده و لباس ظلم بر ايمان او افكنده خواهد شد و اينجاست ه از نعمت امن و امنيّت و آرامش و طمأنينه محروم خواهد گرديد و به ناچار براي پر كردن اين نياز و اين خلا، به دنياي امروز، مكاتب، ايسم‌ها و تفكرات وناگون ـ كه بزرگترين دليل بار يبطلان آنها، وجود تشكل‌ها، تعارض‌ها و تناقضات فكري است ـ روي خواهد آورد.

توجّهبه حضرت وليّ عصر بزگرتين ماية تحصيل امن و آرامش است. البته وجود خود حضرت بقيّة الله موجب همة اين عوالم وجود خواهد بود؛ چون ابر و باد و مه و خورشيد و فلك براي چرخيدن و گردش و حركت بايد يك غايتي داشته باشند، غايت آنها آن است كه براي انسان كامل، انسان معصوم، حركت كنند؛ نه انسان ناقص، نه انسان خطاكار و عاصي. همه به طفيلي وجود حضرت بقيّة الله در قيد حياتند و مرزوقند و روزي مي‌برند.

اين تعبيري كه در دعاي عديله آمده است: «و بيمنه رزق الوري و به ج ودة ثبتت الارض و السماء» (4) مبتني بر همين اصل است. «بيمنه رزق الوري؛ يعني چون حضرت حضور دارند، بقيه مروزق مي‌شوند. اينكه در حديث قدسي آمده است: رخلتق الاشياء لاجلك» نيز بيان كنندة همين واقعيت است. پس بايد حركتمان، راه رفتنمان، همه چيزمان به عشق و محبت حضرت بقيّة الله باشد. چه بدانيم، چه ندانيم، چه بخواهيم، چه نخواهيم، چه انسان مؤمن، چه انسان مشرك، چه انسان موحد و چه انسان منافق حضرت مظهر رحمت رحمانيه حضرت حقند و رحمت رحمانيه حضرت حق براي همة مخلوقات عام است.

ما مي‌گوييم كه حضرت وليّ عصر ولي الله است. قرآن كريم، بر خلاف ما كه وقتي مي‌خواهيم از يك كسي تعريف بكنيم، القاب متعددي را به كار مي‌بريم، يك كلمه بيان مي‌كند. مي‌گويد: «بقيّة الله خير لكم، ان كنتم مؤمنين» (5). «بقيّه الله» يعني كسي كه تمام صفات حضرت حق، جلّ جلاله، در او خلاصه شده است. اگر مي‌گوييم «هو معكم اينما كنتم» (6) هر جا باشيد خداوند هم با شما هست، كسي كه هم «بقيّة الله»، است چون مظهر صفات خداوند است. بايد «هو معكم اينما كنتم» باشد؛ يعني همه جا با ما باشد. پس بر اين مبنا حضرت بقيّة الله در همة آنات و در تمام حالات با ما همراه هستند و

به تعبير رواياتي كه در بصائر الدرجات آمده است، هيچ چيزي از وجود ما در محضر حضرت بقيّة الله پنهان نيست.

اين اصل كلّي از آية شريفة سورة مباركة «يس» هم كه مي‌فرمايد «و كلّ شيءٍ احصيناه في امامٍ مبين» (7) قابل استخراج است.

معرفت اين است كه ما بدانيم حضرت بقيّة الله، لحظه به لحظه به ما توجه دارند و همه ما تحت مشاهدة اين برگوار هستيم. اميرالمؤمنين مي‌فرمايند: «من احبّ شيءٍ لهج بذكره» وقتي كسي، كسي ار دوست بدارد، دائماً مي‌خواهد از او تعريف بكند مرتب از او ياد كند. تا اينكه به جايي مي‌رسد كه دائماً خودش را در محضر حضرت دوست مي‌بيند. ديگر بين خودش و او جدايي نمي‌بيند. پس عمده تحصيل معرفت است. معرفت هم از چند راه قابل تحصيل است:

يك راهش مطالعه پيرامون احوال حضرت ولي‌عصر(ع) است خواندن كتاب‌هايي مثل «مكيال المكارم» مرحوم آيت الله سيد محمد تقي اصفهاني. مثل بحارالانوار جلد 51، 52، 53 مرحوم علامه عالي مقام، مجلسي، كه تحت عنوان مهدي موعود(ع) هم ترجمه شده است. بعضي از كتبي كه اخيراً نوشته‌اند، مثل خورشيد مغرب از آقاي محمدرضا حكيمي يا دادگستر جهان از آقاي ابراهيم اميني. مطالعه اين مجموعه از يك طرف كمك مي‌كند، از طرف ديگر تبعيت از خواسته‌هاي حضرت مهدي(ع) آرام آرام محبت را زياد مي‌كند. خواندن دعاهايي كه مربوط به حضرت است، زيارات حضرت مثل زيارت آل ياسين، مثل «دعاي عصر غيبت كه عصرهاي جمعه خوانده مي‌شود و در انتهاي مفاتيح هم آمده است و... يعني انسان بايد اول شستشوي قلبي دهد خود را كه مورد توجه حضرت ولي‌عصر(ع) قرار بگيرد و ايشان هم عنايت بكنند، در اين صورت اين محبت چندين برابر خواهد شد.

نقش مطبوعات و رسانه‌ها در ترويج فرهنگ مهدويت چيست؟‌

به نظر مي‌رسد قبل از اينكه مطبوعات و رسانه‌هاي گروهي بخواهند نقش داشته باشند بايد متفكراني كه صاحب‌نظر هستند در فرهنگ اسلامي، يك تقرير صحيح و همه جانبه از قضيه مهدويت ارائه كنند كه برداشت از آن مهدويت موجب تعطيلي بعضي از احكام الهي نشود. بعد از اينكه آن تقرير صحيح ارائه شد و جامعيت تفكر مهدويت عرضه شد، آن وقت رسانه‌هاي گروهي مي‌توانند نقش بسيار مؤثري در ارائه فرهنگ مهدويت داشته باشند. اين كار بزرگ‌ترين تأثيرش القاي روحية اميد و باز شدن افق فكري براي ديدن يك آيندة روشن و در حقيقت رو به كمال ديدن نظام آفرينش است. به عنوان نمونه در بعضي از كتبي كه اخيراً پيرامون حضرت مهدي(ع) نوشته شده است آمده است كه حضرت مهدي(ع) وقتي تشريف مي‌آورند، آيا از «آواكس»، از كامپيوتر، از اينترنت استفاده مي‌كنند يا نمي‌كنند؟ آقايان بعضاً جواب داده‌اند كه حضرت ولي عصر(ع) به هيچ عنوان مخالف با علم و پيشرفت‌هاي علمي نيسند و از اين وسايل حتماً استفاده خواهند كرد دو نكته در اين جواب مورد غفلت قرار گرفته. جواب دهنده فرض را بر اين قرار داده است كه زماني كه حضرت ولي‌عصر(ع) خواهند آمد، همچنان عصر اينترنت باقي خواهد بود. ما در اين بيست سال گذشته، عصر بشقاب‌پرنده‌ها، عصر اتم، عصر اينترنت را داشته‌ايم. الآن عصر اينترنت است، عصر تكنولوژي جديد الآن با اين عنوان مطرح است. دائماً بشر در حال تكامل علمي است. الآن متفكران تراز اول علوم تجربي دائماً در حال خلق جديدند و اين را نمي‌شود اصلاً جلويش را گرفت و از آن طرف به دليل ارتباطات تمام كرة زمين را تحت تأثير خودش قرار خواهد داد. نكتة دوم كه مهم‌تر است، اين است كه آيا حضرت بقيةالله(ع) در وضع موجود مي‌خواهند انقلاب كنند؟ مثل انقلاب ايران يا بنا دارند كل شيوه‌هاي چگونه زندگي كردن بشر را به صورت جهاني تغيير دهند. اگر بناست حضرت ولي‌عصر(ع) تشريف بياورند در وضع موجود اصلاح كنند، حرف آقايان درست است. اما اگر بناست «و نريد ان نمن علي الذين استضعفوا في الارض» (8) باشد لازمه‌اش اين است كه سفرة اين عالم، سفرة زندگي با اين نحوه‌اي كه امروز بر اين عالم حاكم است به كلي تغيير كند.

ما روايات مسلمي داريم كه فرموده «قام قائمنا بالسيف» حضرت بقيةالله(ع) با شمشير قيام خواهند كرد و در سندش هم هيچ خدشه‌اي نمي‌شود وارد كرد. با اين بيان كه حضرت از «آواكس» استفاده مي‌كنند و از بمب‌افكن استفاده مي‌كنند و ائمه ما(ع) كه با تكامل علمي مخالف نبوده‌اند به هيچ عنوان سازگاري ندارد.

نكته سوم اينكه: خود نظام زندگي امروز بشري، آرام آرام به سمتي دارد حركت مي‌كند كه شيوه‌هاي زندگي انسان را در معرض تغيير جدي دارد قرار مي‌دهد. چه بسا در بيست سال آينده به كلي شيوة زندگي انسان روي كرة زمين تغيير بكند. مثلاً جايگزين كردن انرژي‌هاي خورشيدي به جاي انرژي‌هاي غيرخورشيدي كه امروز دارند از آن استفاده مي‌كنند. پيش‌بيني اتمام منابع زيرزميني، پيش‌بيني اتمام نفت، زمينه را براي تغيير روش‌هاي زندگي، براي كاهش مصرف بي‌رويه انرژي‌هاي موجود به كلي دارد فراهم مي‌كند.

نكتة چهارم در روايات آمده است كه تا زمان ظهور تنها دو حرف از 27 حرف علم روشن شده استف اين همه اكتشافاتي كه هنوز معلوم نيست تا كجا طول بكشد و ما هنوز اطلاع نداريم، نمي‌توانيم در موردش قضاوت بكنيم. با توجه به اين نكته كه هر روزي يك كشف جديد در عالم علم دارد اتّفاق مي‌افتد. تازه دو حرف از علم مي‌شود. هنوز 25 حرف ديگر در زمان ظهور كشف خواهد شد. اصلاً آن 25 حرف قابل مقايسه با اين دو حرف نيست. ژان گيتون در مصاحبه خودش بيان كرد كه پيشرفتي كه بشر در قرن بيستم انجام داده است به هيچ عنوان قابل مقايسه با پيشرفت علمي بشر در سه هزار سال گذشته تاريخ علم نيست. نكتة پنجم اينكه خداي متعال اراده كرده است در زمان ظهور تمام جنود خودش را حامي حضرت مهدي(،) قرار بدهد. زمين‌ها، آسمان‌ها، حتي روايت دارد ابرها به فرمان امامند. در روايت است كه حضرت يك يهودي را تعقيب مي‌كند، او پشت سنگي پنهان مي‌شود، سنگ به زبان درمي‌آيد نطق مي‌كند كه يك يهودي پشت سر من مخفي شده است. در روايتي در كتاب سفينة البحار آمده است: روزي متوكل مي‌خواست از امام هادي(ع) زهر چشم بگيرد دستور داد به اصطلاح سواره نظام و پياده نظام و تيراندازها همه بيايند رژه بروند، تا قدرت خودش را به امام هادي(ع) نشان بدهد. يك زهر چشمي از امام بگيرد. خوف در امام ايجاد كند. پس از اتمام سان و رژه، حضرت هادي(ع) فرمودند: حالا ما هم مي‌خواهيم قدرتمان را نشان بدهيم. يك لحظه امام فرمودند نگاه كن، به محض اينكه نگاه كرد ديد ملائكه در دو صف، صفدر صف ايستاده‌اند، از روي زمين تا زير طاق آسمان و همه آماده، دارند به امام(ع) مي‌فرمايند: ما آماده‌ايم. در روايت آمده متوكل از هوش رفت. خوب حالا يك كسي كه اين قدرت را دارد چه احتياجي به آواكس دارد؟ چه احتياجي به اينترنت و كامپيوتر دارد؟ اين توهين به امام(ع) است. من نمي‌خواهم عظمت تحقيقات علمي را پايين بياورم. ن در جايگاه خودش محفوظ. عظمت امام(ع) مافوق اين حرف‌هاست. مي‌فرمايد: «ولله جنود السماوات و الارض» اين است كه اين حرف يكي از حرف‌هاي غلطي است كه امروز در زمان ما مطرح مي‌شود براي اينكه بگويند امام(ع) با پيشرفت‌هاي علمي مخالف نيستند. صد در صد. اما زمان ظهور چون بناست حركت في الارض باشد. كل اين شرايط تغيير خواهد كرد و جالب توجه اينجاست كه بايد عزيزان توجه داشته باشند كه زمينه‌هاي تغير شرايط به دست خود بشريت انجام مي‌گيرد. نمونه‌هايش اگر، عزيزان بتوانند راجع به تكنولوژي سبز تحقيق بكنند كه اخيراً در دنيا مطرح شده، ممكن است در بيست سال آينده، همة كرة زمين را فرا بگيرد و ما مجدداً يك بازگشت به طبيعت را و يك زندگي طبيعي را در جوامع انساني مشاهده كنيم. اين است كه رسانه‌ةاي گروهي مشروط به اينكه يك تقرير صحيحي از قضيه ظهور مهدويت ارائه كنند مي‌توانند بسيار مؤثر واقع بشوند. مهم‌ترين تأثيرش هم ايجاد يك بينشي است كه اجازه احساس به بن بست رسيدن در زندگي انساني را به انسان نخواهد داد و افق فكري را آنچنان باز مي‌كند كه دائماً احساس نشاط و اميد و آرامش در انسان به وجود خواهد آمد و اين تنها نقطه‌اي است كه بشر م‌تواند آرامش خودش را به دست بياورد.