اگرچه تجربه دويست ساله نمايندگان و سفراي دول استعماري در كشورهاي اسلامي و مطالعات منظم شرق‌شناسان و سياحان فرنگي دربارة فرهنگ و آداب مردم اين سرزمين‌ها، غرب و گردانندگان نظام سياسي و اقتصادي آنها را متقاعد ساخته بود كه مهم‌ترين مانع فراروي سلطه‌جويي‌هاي آنان حضور مستمر «قرآن و باورهاي شيعي» در ميان مسلمانان است و همة تمهيدات لازم سياسي، نظامي، فرهنگي را هم براي دور كردن جوامع مسلمانان از اين دو امر مهم و اساسي به كار گرفتند ليكن تجربة دو دهه گذشته و رويارويي فراگير مردمي با غرب، آنان را وادار به مطالعه و تجربه‌اي دقيق‌تر نمود. وقتي در سال 1985 گردهمايي شيعه‌شناسان در تل‌آويو (فلسطين اشغالي) راز مقاومت و پايداري شيعيان در برابر غرب را وجود دو موضوع مهم (عاشوراي حسيني و باور مهدوي) اعلام داشت مراكز مطالعات استراتژيك غربي و به ويژه انگليس و آمريكا موفق به كشف دو عنصر در ميانة فرهنگ شيعي شده بودند. عناصري كه به واقع چون روح سترگ و واحد باعث دوام و مقاومت اين فرهنگ و مصونيت شيعيان در برابر هجمه‌هاي گسترده تبليغي و فرهنگي و مادي غربيان بود.
به همان اندازه كه واقعة عاشوراي حسيني مرگ را حقير، دنيا را كم‌بها، تسليم در برابر فجار و طاغوت زمان را ننگ و جهاد را فخر و عزت مي‌نمود، باور مهدوي مقصد را معلوم، متعالي و شايستة مجاهده براي اكتساب آن مي‌ساخت. در واقع اين دو در كنار هم معني ويژه‌اي به بودن، زندگي و حيات مي‌دادند. معنايي كه در دل خود چگونه زيستن و براي چه زيستن را مي‌پروريد. همان كه شهسواري چون حسين بن علي(ع) را وا مي‌داشت تا از همة امنيّت اعتباري و داشته‌ها بگذرد و با همة خويشان و ياران خود را به صحراي پربلاي كربلا بيفكند و ماندگاري و عزت را تا ابدالاباد نصيب خود و همة سواران مجاهد هم‌ركاب نمايد.
در واقع راز بزرگ قيام حسين بن علي(ع) و قيام مقدس براي اقامة عدل در عصر ظهور در شكسته شدن بن‌بست‌ها و گشوده شدن راهي فراخ، روشن و در عين حال عزتمند و ماندگار فراروي شيعه بود. در مقابل همة جريانات، ملل، نحل و فرقه‌هايي كه ايستايي، تكرار در خود، پذيرش وضع موجود و راضي شدن بدان را تبليغ مي‌كردند. ذكر اين نكته ضروري است كه همة حركت حسين بن علي(ع) مبتني بر دريافتي آشكار و يقيني از مقصد و آينده بود. همان كه نحوة رفتن و زيستن، قيام، قعود، سكوت و اعتراض و بالاخره چرايي اين حركت و قيام بزرگ را براي حضرت و يارانش معلوم مي‌ساخت و همة قيام و ظهور مقدس، همة اشعار و همه باور مهدوي نيز شيعيان را در برابر آينده و مقصدي روشن قرار مي‌داد تا بتوانند در همه جاي زمين و در هر عصر براي بودن و زيستن خود تعريفي آشكار عرضه نمايند.
اين دو جريان بزرگ كه باطن و حقيقت فرهنگ شيعه را باز مي‌نمايد در نسبت با حجج معصوم الهي تمامي عزت را در خود دارد چه، به قول صريح و حق قرآن مجيد: «... ولله العزة و لرسوله و للمؤمنين و لكن المنافقين لايعلمون» (1) عزت از آن خدا و پيامبرش و مؤمنان است؛ ولي منافقان نمي‌دانند.
گفت‌وگو از حسين بن علی (ع) در خود بلافاصله گفت و گو از مهدي صاحب الزّمان(ع) را دارد و به همين سان گفت و گو از مهدي(ع) ضرورتاً به گفت و گو از حسين، زيستن چون حسين و جهاد چون حسين بن علي(ع) مي‌انجامد. چنان‌كه همة كساني كه از انتظار و ظهور دم زدند و حسين(ع) را و تن ندادن به خواري و ذلت را و مجاهده را مسكوت نگه داشتند از مردان و زنان منتظر، جماعتي خمود، گوشه‌گير، منفعل و مستعد استحاله ساختند و در مقابل همة كساني كه از حسين و مبارزه دم زدند، اما از مقصد و منظور غايي و از مهدي(ع) سخني به ميان نياوردند؛ ياران خود را در كشاكش سختي‌ها و بروز شبهات زمانه به وادي انفعال و ايستايي و بالاخره ترك جهاد و مبارزه كشيدند و پذيرش وضع موجود و توجيه آن را روزي مقرر و سرنوشت محتوم آنان قرار دادند. همة كساني كه حسين(ع) را در مكّه و بر گرد كعبه رها ساختند از مقصد و منظور دين و از امام دين هيچ نمي‌دانستند. اگر چه پاك و مطهر از همة آلودگي‌ها معتكف خانه خدا بودند.
حسين(ع) حيات و زندگي را قرين با عزت مي‌خواست ورنه همة آنچه بدان نام زندگي مي‌دادند براي او عين مرگ و تباهي و ذلت بود و عزت را در دور ماندن از همة اخلاق و عمل و مناسبات ائمه كفر و شرك و نفاق و مبارزه براي دور نگه داشتن ساحت حكومت و ملكداري از عمله كفر و شرك و نفاق مي‌دانست. چنان‌كه گفت و گو از مهدي(ع) و انتظار و منتظر ضرورتاً دوري از اخلاق و عمل ائمه كفر و شرك و نفاق عصر حاضر و مبارزه با همة عوامل خرد و كلان ائمه كفر را مي‌طلبد ورنه، هيچ حج و صلواتي و هيچ صوم و زكاتي بي اين حقيقت آشكار معني و مفهوم ندارد.
بي‌گمان نيل به اين منظور در گرو صدور بيانيه و ضرب سكّه و اسخت تنديس به بهانه سال «عزت و افتخار حسيني» نيست بلكه، در گرو وارد شدن اين تفكر و باور ويژه در دستور حيات اجتماعي، سياسي، اقتصادي، فرهنگي و بالاخره نظامي هم گردانندگان امور كشور اسلامي است. چنان‌كه قبل از آنكه از ما دربارة تنديس و ضرب سكه زرين و لوح يادبود سؤال كنند، دربارة معطل ماندن همة آنچه كه مي‌توانست زمينه‌ساز قيام و ظهور مقدس امام عصر(ع) و بالاخره خونخواهي حسين بن علي(ع) توسط ايشان سؤال شود.
خوشا به حال آنكه مهياي پاسخگويي باشد.
پی‌نوشت‌ها:
پانویس‌های این مقاله
- ۱