مريم ضمانتي يار
قافلة‌شتران، با گام‌هاي خسته و سنگين از راه مي‌رسيد و سكوت يكنواخت قريه را مي‌شكست. هر وقت قافله‌اي از راه مي‌رسيد، موجي از شور و شادي را به خانواده‌هاي چشم به راه هديه مي‌كرد.
محمود و احمد در كنار كوچه با بقية بچه‌ها سرگرم بازي بودند كه صداي زنگ قافله را شنيدند. هر دو از جا پريدند و فرياد شادي سر دادند. با آن‌كه پدران آنها، اهل سفر با قافله‌هاي تجاري به بغداد نبودند كه بچه‌ها طعم چشم انتظاري را بكشند، با اين همه، آن دو پسر بچه هم مثل بچه‌هايي كه پدر در سفر داشتند، فرياد زدند و مردم را از آمدن قافله با خبر كردند و با پاي برهنه بر روي شن‌ها دويدند. آخرين شترها هم وارد قريه شد و آنها هنور در پي هم مي‌دويدند و بازي مي‌كردند و گرد و غباري كه از بازي و جست و خيز كودكانة آنها بوجود آمده بود، مانع مي‌شد كه راه را از بيراهه تشخيص دهند و به جاي همراهي با قافله، برخلاف جهت آن مي‌دويدند و احمد كه كوچك‌تر بود هر وقت در دويدن احساس خستگي مي‌كرد و قدم‌هايش سست مي‌شد، محمود را سرزنش مي‌كرد و به همين دليل آنها با تمام تواني كه نشاط كودكانه به آنها بخشيده بود، به سرعت از قريه دور مي‌شدند. بي‌آن‌كه بدانند راهي را كه در پيش گرفته‌اند، دقيقاً برخلاف مسير قافله و قريه است.
محمود كه از شدت دويدن از نفس افتاده بود روي زمين نشست و گفت: صبر كن... خسته شدم. احمد هم كنارش روي شن‌ها نشست. محمود ناگهان متوجه سكوت وحشتناك دشت شد و به خود آمد: احمد... نگاه كن همة بچه‌ها و قافله رفته‌اند.
احمد كه نفس نفس مي‌زد بي‌خبر از آنچه بر سرشان آمده بود گفت: رفته باشند!
محمود با نگراني گفت: ما تنها شده‌ايم.
احمد با اطمينان كودكانه‌اي گفت: خب ما هم مي‌رويم.
محمود با دلهره گفت: كجا مي‌رويم؟ ما راه را گم كرده‌ايم.
احمد وحشتزده پرسيد: تو راه را بلد نيستي؟
محمود درمانده نگاهش كرد: نه... نه... من راه را بلد نيستم.
احمد دست او را گرفت و گفت: من مي‌ترسم.
چشمان محمود پر از اشك شد: من هم مي‌ترسم. مي‌داني وقتي همه برگردند، مادرانمان چه حالي مي‌شوند؟
احمد با گريه گفت: بيا برويم. بالاخره به يك جايي مي‌رسيم.
محمود بغضش را فرو خورد و اشك‌هاي احمد را پاك كرد و گفت: گريه نكن به كدام طرف برويم؟
اشك صورت خاك آلود و آفتاب سوختة احمد را خيس كرده بود: اين حرف را نزن. تو از من بزرگتري. حتماً راه را بلدي. بگو كه راه را بلدي.
محمود سرش را پايين انداخت و با شرمندگي گفت: نه.. من بلد نيستم. مگر من تا به حال چند بار در اين بيابان گم شده‌ام كه راه را بلد باشم. من در اين ده سال عمرم براي اولين بار از قريه اين قدر دور شده‌ام.
احمد با پشت دست اشك‌هايش را پاك كرد و گفت: حالا بايد چكار كنيم؟
محمود راه افتاد و گفت: بيا برويم... نمي‌دانم...
بي‌هدف و با گريه راه افتاده‌اند. ابهت بيابان آنها را به شدت ترسانده بود و احساس يأس و تنهايي وجودشان را در بر گرفته بود. تا چشم كار مي‌كرد بيابان بود و بوته‌هاي خار و حنظل تلخ و گرما بيداد مي‌كرد. با نزديك شدن به ظهر، آفتاب داغ، مستقيم بر سرشان مي‌تابيد و تشنگي به شدت آزارشان مي‌داد. پاهاي برهنه‌شان در ميان بوته‌هاي خار، زخمي شده بود و به شدت مي‌سوخت بعد از ساعتي هر دو در نهايت تشنگي و وحشت از تنهايي، بر زمين افتادن. زبانشان چون پاره آجري به كامشان چسبيده بود و هيچ كدام قدرت حرف زدن نداشتند. احمد با ناتواني اشك مي‌ريخت و محمود در مانده و گريان صورتش را
روي خاك گذاشته بود. احساس مي‌كرد مرگ به او نزديك شده و ديگر تحمل تشنگي را ندارد و تا ساعتي ديگر هر دو در بيابان مي‌ميرند و شب طعمه حيوانات درنده مي‌شوند و پدر و مادرشان هرگز نمي‌فهمند چه بلايي بر سر آنها آمده؛ دلش براي مادرش مي‌سوخت وتصور گريه‌ها و بيقراري‌هاي مادر عذابش مي‌داد. دلش براي احمد هم مي‌سوخت او حداقل خواهري داشت تا دل مادر و پدر بعد از مرگ او به دخترشان خوش باشد، اما احمد تنها فرزند پدر و مادرش بود و حالا معصومانه سرش را روي خاك گذاشته بود و منتظر مرگ بود....
ديگر نفس هر دو به شماره افتاده بود و خاك زير صورتشان از قطره‌هاي اشكشان گل شده بود كه ناگهان صدای پای سواری سكوت وهم‌آلود دشت را شكست. سواری بر يك اسب سفيد، به سرعت به سمت آنها مي‌تاخت. دل محمود از شادي فرو ريخت و بارقة اميدي در چشمانش درخشيد. اما قدرت سر بلند كردن نداشت. احمد هم با شنيدن صداي پاي اسب جان گرفت. اما نتوانست عكس العملي نشان دهد. اسب سوار كه مردي ميانسال با لباس سفيد عربي بود، گويي اصلا"آن دو را بر روي خاك نديده، كنارشان از اسب به زير آمد. فرش كوچك و لطيفي را از روي زين اسب برداشت و روي زمين انداخت. با پهن كردن آن فرش، بوي عطري عجيب در هوا پيچيد. سوار هنوز فرش را كاملا" صاف و مرتب نكرده بود كه سوار ديگري رسيد. اسب او قرمز و راهوار بود و سوارش جامه‌اي سفيد پوشيده بود. جوانتر از سوار اولي بود و عمامه‌اي بر سر داشت كه دو بال آن را از روي شانه‌ها يش پايين انداخته بود و نيزه‌اي در دست داشت. او هم نسبت به بچه‌ها عكس العملي نشان نداد. پياده شد و هر دو روي فرش به نماز ايستادند. نمازشان را كه خواندند سوار دوم براي تعقيب نماز، نشست و مشغول ذكر شد. بچه‌ها بدون هيچ حركتي، در همان حالت كه افتاده بودند، آنها را نگاه مي‌كردند. سوار كه ذكرش تمام شد روبرگرداند و فرمود: محمود!.
محمود سر بلند كرده و با زحمت و ضعف گفت: بله آقا!
فرمود: نزديك من بيا.
محمود آهسته گفت: نمي‌توانم. آنقدر تشنه‌ام كه قدرت حركت ندارم.
فرمود: باكي بر تو نيست.
محمود حس كرد با اين حرف سوار، مي‌تواند حركت كند. به همان حالت، سينه خيز خودش را روي خاك كشيد و جلوتر رفت. سوار، دست خود را بر صورت و سينه محمود كشيد.
دست لطيف و مهربان او، همة خستگی، عطش، ترس و رنج را يك جا از وجود محمود برد. حس كرد دهانش اصلاً خشك نيست و زبانش به راحتی در دهان مي‌چرخد و از آن همه رنج و عذاب چند دقيقه قبل، هيچ اثری نيست.
فرمود: برخيز! يكي از اين حنظل‌ها را براي من بياور.
محمود از جا بلند شد. در بين بوته‌ها، حنظل بسيار بود. حنظلی برداشت و به دست سوار داد.
سوار حنظل را گرفت و به دو نيم كرد و نيمي به محمود داد و فرمود: بخور.
محمود نيمه حنظل را گرفت. جرأت نكرد مخالفتی كند. اما خوب مي‌دانست حنظل چقدر تلخ است. فكر كرد اين سوار كه او را به راحتی از آن همه درد و عذاب نجات داده شايد منظورش اين است كه خوردن حنظل به معناي صبر و تحمل در بيابان است. با احتياط، حنظل را به دهانش نزديك كرد. اما همين كه زبانش را به آن زد و مزة آن را چشيد، متوجه شد آن حنظل از عسل شيرين‌تر، از يخ، خنك‌تر و از مشك خوش بوتر است. با ولع، آن را خورد و با خوردن آن حس كرد تشنگی و گرسنگی اش به كلی رفع شد.
سوار فرمود: دوستت را صدا كن، بگو بيايد.
محمود تازه به ياد احمد افتاد كه هنوز با همان ضعف، روي شن‌های بيابان افتاده بود و شاهد آنها بود.
محمود جلو رفت و گفت: احمد بلند شو، آقا با تو كار دارد.
احمد به زحمت گفت: نمی توانم حركت كنم. قدرت ندارم.
سوار فرمود: برخيز بر تو باكي نيست.
احمد سينه خيز به سمت سوار رفت و سوار همانطور كه دستش را بر روي صورت و سينه محمود كشيده بود، بر سينه و صورت و دهان احمد كشيد و احمد يكباره احساس آرامش و
راحتي كرد و بلند شد و نشست. سوار نيمه ديگر حنظل را به او داد. احمد كه ديده بود محمود چطور حنظل را با ميل خورده، بدون درنگ آن را گرفت و با اشتهای زياد خورد و جان گرفت.
هر دو سوار بلند شدند و سوار اوّل فرش را جمع كرد تا بروند. محمود دامان لباس سفيد سوار را گرفت و با التماس گفت: آقا! تو را به خدا قسم می‌دهيم كه نعمت را بر ما تمام كنی و ما را به خانواده‌مان برسانی. ما گم شده‌ايم و راه را نمی‌دانيم.
سوار نيزه‌اش را برداشت و دور آن دو روي زمين خطی كشيد و فرمود: عجله مكنيد. هر دو سوار شدند و در برابر بهت و ناباوری بچه‌ها، رفتند و لحظه‌ای نگذشت كه در تمام بيابان اثری از آن دو اسب و دو سوار نبود. محمود كه از خوردن آن حنظل شيرين، جان گرفته بود دست احمد را گرفت و گفت: بيا برويم. خودمان راهمان را پيدا می‌كنيم.
احمد گفت: اين خط را كه دور ما كشيد يعنی اينكه از سر جايمان تكان نخوريم. محمود خنديد: مگر ديوانه‌ای؟! در اين بيابان سر جاي خودمان بمانيم كه چه بشود؟ احمد پرسيد: آنها كه بودند؟ آن حنظل چطور اين همه شيرين و خنك بود؟ آن فرش چرا بوی خوبی داشت؟ محمود كه پرورده خانواده‌ای ناصبی و كينه توز بود گفت: دو تا سوار بودند كه از اينجا می‌گذشتند. حالا به جای اين همه سؤال كه من هم جوابشان را نمی‌دانم، بيا تا قدرت داريم و تشنه نشده‌ايم، راه بيفتيم. شب كه برسد در اين بيابان به دام حيوانات وحشی و درنده می افتيم و اگر امروز از تشنگی نمرديم، شب به دست آنها می‌ميريم. احمد با كنجكاوی گفت: آخر حنظل اين قدر شيرين می‌شود؟
محمود دستش را گرفت و گفت: من چه می‌دانم، بيا برويم.
اولين قدم را كه به سمت خط برداشتند ناگهان در برابر خودشان ديواري ديدند. هر دو جا خوردند و ترسيدند و به عقب برگشتند، اما در آن طرف هم ديوار ديگری ديدند و يك دفعه متوجه شدند در يك چهار ديواری بدون سقف قرار گرفته‌اند. هر دو وحشت كردند. محمود نشست و گفت:
- يعنی چه؟ اين ديوارها وسط اين بيابان چه می‌كنند؟ ما اسير شديم؟
احمد نشست و گفت: من احساس راحتی می كنم. ترسم از بيابان از بين رفته.
محمود نهيب زد و گفت: تو ديوانه‌ای! آنها ما را اسير كردند.
احمد نگاهش كرد: ولي آن سوار خيلي مهربان بود. ديدی دستش چقدر نرم و لطيف بود، وقتي روی صورتم كشيد،
احساس راحتی كردم. داشتم می مردم. دهانم تلخ شده بود.
محمود پرخاش كرد: اگر مهربان بود چرا ما را به خانواده‌مان نرساند؟ چرا ما را اسير كرد؟
احمد گفت: بيا حنظل ديگری بخوريم تا ببينيم چه بايد بكنيم. محمود حنظلی برداشت و دو نيم كرد. به دهانش كه رساند، مثل زهر، تلخ و كشنده بود. فرياد زد:
- وای... وحشتناك است... ما از گرسنگی و سرما امشب می ميريم. ناگهان صداي زوزه گرگی گرسنه و وحشی دل آن دو را فرو ريخت. با نزديك شدن تاريكی شب، حيوانات درنده بيابان از گوشه و كنار بيدار شدند. محمود از فراز ديوار به دشت نگاهی انداخت و گفت: دشت پر از گرگ است. احمد از ترس جيغ كشيد: نه... گرگ؟
محمود ناليد: آنقدر حيوان درنده دور و بر ماست كه تعداد آنها را فقط خدا می‌داند. احمد گفت: خدا به آن سوار خير بدهد. اين ديوارها از ما محافظت می كنند.
محمود سر تكان داد و گفت: در اطراف ما جمع هستند، اما به ما نزديك نمی‌شوند. هر دو سر به آغوش هم گذاشتند و به لحظه‌ای خوابی عميق و همراه با آرامش خاطر، آنها را ربود.
* * *
با بالا آمدن آفتاب، هر دو از خواب بيدار شدند. نه اثری از آن چهار ديواری بود و نه از آن همه حيوان درنده و خطرناك. دشت بود و خار و حنظل و سكوت.
بچه‌ها بلند شدند. تمام شب خوابيده بودند و اصلاً چيزی از آنچه گذشته بود، نفهميده بودند. محمود به راه افتاد و احمد هم به دنبالش. تا نزديك ظهر، بی هدف راه افتند و با شدت يافتن آفتاب، تشنگی دوباره به سراغشان آمد. عرق از سر و رويشان می ريخت. بالاخره از شدت گرما و تشنگي از پا درآمدند و با خاك افتادند. درست مثل ظهر روز قبل با همان ضعف و همان وضعيت.
احمد ناله كرد: محمود... ما بالاخره اينجا می ميريم.
محمود آمد جوابی بدهد كه همان دو سوار روز قبل را ديد كه از دور می آيند. سوار اوّل كه اسبی سفيد داشت مثل روز قبل در نزديكی آنها همان فرش لطيف و خوشبو را پهن كرد و سوار دوم كه اسبی قرمز داشت، پياده شد و به نماز ايستاد. بعد از تعقيب نماز و تمام شدن ذكر، محمود را صدا كرد و فرمود: محمود يك حنظل برای من بياور. محمود حنظلی به دست او داد. حنظل را به دو نيم كرد و نيمی از آن را به محمود و نيم ديگرش را به احمد داد. حنظل به همان شيرينی حنظل ظهر قبل بود و آنها را كاملاً سير و سيراب كرد. سوار برخاست. محمود حس كرد، اين بار نبايد بگذارد آنها بروند. جلو رفت و با التماس گفت: آقا ما را تنها نگذاريد. شما را به خدا قسم می دهيم كه ما را به خانواده‌مان برسانيد. ما راه را بلد نيستيم. شب دوباره می‌ترسيم.
سوار فرمود: بر شما بشارت باد كه به زودي كسی نزد شما می‌آيد و شما را به خانواده‌هايتان می‌رساند.
محمود نتوانست مخالفتی كند و آن دو از چشم بچه‌ها دور شدند. هر دو روي خاك نشستند.
محمود ناله كرد: ما را نجات ندادند. چه كسی می آيد و ما را نجات می دهد؟
احمد با گريه گفت: من می خواهم به نزد مادرم بروم. دلم برايش تنگ شده.
محمود فرياد زد: بس كن! مثل بچه‌ها براي مادرت دلتنگی می‌كنی. فكر مي‌كنی من دلم نمی‌خواهد از اين بيابان خلاص شويم و به خانه برگرديم؟
احمد با گريه گفت: حالا داد نزن. من بيش‌تر می‌ترسم.
محمود از او دور شد و گفت: مثل بچه‌ها... مثل بچه‌ها...
احمد ناگهان داد زد: محمود! محمود! نگاه كن...
محمود به سرعت برگشت و به سمتی كه احمد با دست اشاره می كرد نگاه كرد و ديد، مردي با سه حيوان باركش از دور به سمت آنها می آيد. محمود به طرف او دويد و فرياد كشيد: ما اينجاييم...
پيرمرد با ديدن آن دو در آن بيابان وحشت كرد و حيوان‌ها را رها كرد و به سمت قريه شروع به دويدن كرد. بچه‌ها به دنبالش دويدند: صبر كن عمو صابر... كجا می روي؟ ما هستيم. بچه‌های اسماعيل و داود، محمود و احمد... نترس... پيرمرد ايستاد و دستش را روي قلبش گذاشت و گفت: از همين ترسيدم... پناه بر خدا... تمام قريه در عزای شماست. خانواده‌هايتان مراسم عزای شما را برپا كرده و مادرانتان از ديروز تا به حال اشك می‌ريزند و ناله می‌كنند. شما اينجا چه می‌كنيد؟
محمود گفت: ما گم شده بوديم كه تو آمدی. تو اينجا چه می كنی؟
پيرمرد افسار حيوان‌ها را گرفت و گفت: آمده بودم هيزم ببرم، اما حالا ديگر هيزم مهم نيست. بياييد برويم كه قريه يكپارچه ماتم شده...
هر كدام سوار يكی از حيوان‌ها شدند و به سوی قريه راه افتادند. با نزديك شدن به قريه، مردم رهگذر بچه‌ها را كه ديدند، فرياد زدند: بچه‌ها... بچه‌ها برگشتند... و اين خبر به سرعت در همه جا پيچيد. مادر محمود كه ديگر نای گريه كردن نداشت و سر به ديوار خانه ناله می كرد، با شنيدن اين جمله از جا پريد و به كوچه دويد. مادر كه احمد را ميان كوچه ديده بود از شادی بر سر و روي خود می زد و نمی دانست چه كند. بچه‌ها در ميان جمعيت متعجب و شادمان به كوچه رسيدند و پياده شدند. هر كدام به سوي مادر خويش دويدند. مردم با ديدن اين صحنه اشك شوق می‌ريختند و همه بر سر و صورت بچه‌ها بوسه می زدند. اسماعيل و داود از هياهو و همهمه كوچه فهميدند كه بچه‌ها برگشته‌اند و بازگشت آنها در نهايت سلامتی و آرامش همه را متحير كرد. هر كس سؤالی می‌پرسيد و مردم می خواستند بدانند آنها كجا بوده و چگونه بعد از يك شبانه روز از بيابان به سلامت برگشته‌اند. محمود در ميان بهت و حيرت خانواده‌اش و مردم، همه ماجرا را تعريف كرد و احمد هم با صداقت كودكانه‌اش از حنظل شيرين و چهار ديواری امن گفت. اما هيچ كس آنها را باور نكرد. قريه «فراسا» به گروهي از نواصب تعلق داشت و آنها در بغض و كينه نسبت به فرزندان فاطمه(س) در سراسر عراق شهره بودند. با شنيدن ماجرا زمزمه در جمع پيچيد كه شما دچار عطش شده و كابوس ديده‌ايد. بعضی بچه‌ها را سرزنش كرده و گفتند: حالا به جبران اين همه اشكی كه مادرانتان ريخته‌اند، خودتان را با اين حرف‌ها نظر كرده نشان ندهيد... مردم به سرعت از دور آنها پراكنده شدند و اجازه ندادند ماجرا بيش از اين در ذهن‌ها حك شود و بر دل‌ها اثر كند. اسماعيل و داود كه در بغض و عداوت سرآمد تمام قريه بودند. بچه‌هايشان را به تندی به خانه‌ها بردند و در را به روی آنها بستند تا بيش از اين از معجزه‌ای سخن نگويند كه همه می دانستند تنها از «فارس الحجاز» ساخته بود و بس. مادران بچه‌ها كه فقط از برگشتن آنها خوشحال بودند نمی خواستند بچه‌ها انگشت نمای مردم شوند و بچه‌ها بی آن‌كه بدانند چرا مردم ناگهان آنها را ترك كرده و با آن همه شور و شوق تنهايشان گذاشتند به خانه‌ها رفتند. بچه‌ها، بعد از مدتی با تأكيد بسيار پدرانشان ماجرا را فراموش كردند و گويی هرگز چنين اتفاقی در زندگي‌شان رخ نداده بود. * * *
محمود سكه‌ها را از ابن حارث گرفت و گفت: كار من كرايه دادن حيوان به زائران است اما خودم هم بايد با حيوان كرايه همراه باشم.
ابن حارث با تعجب گفت: آخر براي چه؟ تو حيوان كرايه مي‌دهی، بَلَد راه كه نيستي.
محمود سر تكان داد و گفت: نه من عهدی با خدا دارم و بايد همراه زائران باشم.
ابن عرفه دست ابن حارث را كشيد و به كناری برد و گفت: تو اين جوان را نمی‌شناسي. اين قدر سؤال نكن. حيوان كرايه كرده‌ای بايد او را هم تحمل كني.
ابن حارث گفت: من اهل حله هستم اين جوان را نمی شناسم ولی نمی دانم چرا نسبت به آمدن او در اين سفر، احساس خوبی ندارم.
ابن عرفه آهسته گفت: او اهل فراساست. قريه‌ای كه به بغض و كينه اهل بيت رسول خدا شهرت دارد. اين جوان هم در دشمنی با خاندان پيامبر سرآمد همه مردم است و ستم به زائران عتبات را باعث قرب خودش به خدا می داند. عهدی هم كه مي‌گويد با خدا بسته همين است.
ابن حارث جا خورد و گفت: با خدا عهد بسته زائران شيعه را آزار دهد؟
ـ بله و آنقدر هم به اين عهد پای بند است كه يك سفر زيارتی را از قلم نمی اندازد و از هيچ اذيتی هم ابا ندارد.
ـ بس كن مرد. اين‌ها را می دانی و می خواهی با او همسفر شويم؟
ـ من اين بار تصميم گرفته‌ام كمی اذيتش كنم تا بفهمد بر دل زائران بيچاره چه می گذرد؟
ـ چطوري؟
- اين كار با من. او هر بار با تعدادی از رفقای ناصبی اش با هم بودند. اين دفعه ظاهراً آنها جلوتر رفته و در كاروان سرايي در بين راه منتظر او هستند. تنهاست و فرصت خوبي است.
ـ تو مثلاً زائر هم هستی و می‌خواهی اين جوان را اذيت كنی؟
- اولاً تو نمی دانی اين جوان ناصبی در هر زيارت با شيعيان چه می كند. ثانياً او مردم را غارت كرده و آزار و اذيتشان می كند و اين را مايه قرب به خدا می داند. حالا من فقط می‌خواهم كمی سر به سرش بگذارم. ابن السهيلی به جمع دوستانش پيوست و گفت: ظاهراً مكاری ديگری حيوان كرايه نمی دهد.
ابن عرفه گفت: برای همين ما به ناچار از اين محمود ناصبی سنگدل حيوان كرايه كرده‌ايم.
ابن حارث كنار گوش او گفت: و نقشه‌ها برايش كشيده ایم.
***
محمود با شتاب در کاروانسرا را کوبید. احمد در را به رویش باز کرد و گفت: چه خبر است؟ نکند این بار یک رافضی را کشته‌ای که این‌گونه در را می‌کوبی؟
محمود بی آنکه حرفی بزند، کوله بار سفرش را به گوشه‌ای پرت کرد و روی زمین نشست.
احمد متوجه شد که محمود گریه کرده و پریشان است. پیش روی او نشست و گفت: حرف بزن محمود! چه اتفاقی افتاده؟
محمود با دست صورتش را پوشاند و جوابی نداد. رفقایش یکی یکی آمدند. همه با تعجب به او نگاه می‌کردند. او هر بار که از سفر می‌آمد سرمست از غارت و دزدی و آزار زائران، با افتخار تعریف می‌کرد، چه کرده و حالا مثل مادر مرده‌ها گریه می‌کرد. رفقایش هر کدام چیزی گفتند:
- چه شده محمود! این دفعه از پس رافضی‌ها برنیامدی؟
- نکند تو را یک فصل کتک زده‌اند که گریه می‌کنی.
- محمود یک دفعه فریاد زد: بس کنید، رهایم کنید، بگذارید به حال خودم باشم.
احمد که صمیمی‌تر از بقیه بود، دستی بر شانة او زد و گفت:
شوخی می‌کنند بخندی. آخر چه شده؟ به ما حق بده تعجب کنیم. من و تو از دوران کودکی دوست هم بوده‌ایم. من هرگز تو را اینقدر آشفته ندیده بودم.
محمود که اختیارش را از دست داده بود با دو دست بر سر و صورت خود کوبید و با گریه گفت:
من هم هرگز در عمرم این همه تحقیر نشده بودم.
احمد با تعجب دست‌های او را گرفت تا بیش از این به آنها حرف زدی، یک بار هم آنها تلافی کردند.
محمود نهیب زد: نه... نه.... آنها به من اهانت کردند. مرا تنها گیر آوردند.
احمد گفت: خب تقصیر خودت بود. چرا تنها رفتی؟
محمود: من بارها با زائران تنها بودم واز پس همه برمی‌آمدم. اما این بار نمی‌دانم چه شد.
احمد: خدا همة آنها را لعنت کند! نگران نباش ما در راه بالاخره به آنها ملحق می‌شویم و آن وقت دسته جمعی بلایی سرشان بیاوریم که تا عمر دارند فکر زیارت به سرشان نزند.
قادر گفت: احمد راست می‌گوید. به آنها دستبرد می‌زنیم و هر چه دارند می‌دزدیدم و کتک مفصلی به آنها می‌زنیم. ما انتقام تو را می‌گیریم. مطمئن باش.
محمود با شنیدن این حرف‌ها کمی آرام گرفت. احمد برایش کاسه‌ای آب آورد و جای برایش انداخت محمود آب را خورد. از شدت خستگی احساس می‌کرد سرش به شدّت درد
می‌کند. دراز کشید. رفقایش به خاطر او بساط خنده و شادی‌شان را جمع کردند. همه تحت تاثیر ناراحتی او قرار گرفته بودند و فقط به انتقام از رافضی‌ها فکر می‌کردند.
با تاریکی شب، احمد آتش را خاموش کرد و درهای کاروان سرا را بستند و خوابیدند تا فردا سحر آمادة حرکت به سمت بغداد شوند. اما خواب از چشمان محمود رفته بود. لحظه‌ای چهرة آن سه زائر از ذهنش پاک نمی‌شد و حرف‌هایشان در گوشش زنگ می‌زد. با خوش فکر می‌کرد این رافضیان از دین خودشان برنمی‌گردند. این همه در هر سفر من آنها را آزار دادم؛ امّا باز هم سالی چند بار به زیارت می‌روند. شاید حق با آنها باشد... چرا من از چند شوخی و خندة آنها این‌گونه برآشفته شدم امّا آنها با آن همه اذیت من خم به ابرو نمی آورند... خدایا تو را پیامبرت محمّد سوگند می ده که امشب علامتی به من نشان بده تا به ماجرای این رافضی‌ها پی ببرم. من بندة تو هستم و از تو حق را می جویم. اگر اینها بر حق هستند، به من ثابت کن...
محمود با همین افکار به خواب رفت، سکوت شب بر همه جا سایه انداخته بود و هنوز ساعتی نگذشته بود که همه از صدای گریة بلند و بی‌قرار محمود بیدار شدند. احمد فانوسی روشن کرد و جلو آورد. چه خبر شده محمود؟ تو امشب چه می کنی؟ نمی‌گذاری بخوابیم.
همه رفقایش بیدار شدند و دورش حلقه زدند. محمود نفس نفس می‌زد. رنگ و رویش ریده بود و صورتش خیس اشک و عرق بود. کاسه ای آب برایش آوردند. یک نفس آب را سرکشید. احمد دستش را گرفت و گرفت: نه... نه... جوابم را گرفتم.
احمد با تعجب پرسید: جواب چه چیزی را گرفتی؟
آنچه در خواب دیده بود برای آنها قابل گفتن نبود. سکوت کرد و جوابی نداد.
قادر گفت:تو به خاطر آزار و اذیت رافضی‌ها پریشان بودی و خواب آشفته‌ای دیدی.
احمد گفت: راست می‌گوید. به خدا سوگند از رافضیان انتقام سختی خواهیم گرفت. به تو قول می دهیم.
همه هم‌صدا گفتند: راست می‌گوید: ما انتقام تو را از آنها می گیریم.
محمود آرام گرفت تا ناچار نباشد خوابی را که دیده تعریف کند. دراز کشید و از رفقایش عذرخواهی کرد.
آنها هر کدام به بسترشان رفتند و فانوس را بالای سر او گذاشتند تا تاریکی اذیتش نکند. محمود در حالی که حلاوت خوابی که دیده بود تمام وجودش را لبریز رکده بود، بی‌قرار صدای اذان بود. دوستانش همه خیلی زود به خواب رفتند. اما او بیدار ماند تا اذان صبح تمام شد. نمازش را خواند و فانوس را برداشت و با عجله از کاروانسرا خارج شد. از حرکت آرام او به سمت دوازة غربی بغداد هیچ‌کس بیدار نشد. اما در جمع زائران همه برای نماز صبح بیدار شده و مهیای سفر بودند. ابوحارث مشغول بار کردن حیوان بود که محمود را فانوس به دست دید. جا خورد. انتظار نداشت بعد از آن صحبت‌هایی که کرده بودند او را آنجا ببیند. رو به ابن عرفه که تازه نمازش را تمام کرده بود گفت: محمود!
ابن‌عرفه از جا بلند شد و آهسته گفت: دست بردار. آنچه گفتیم برای یک عمرش کفایت می‌کند.
محمود پیاده شد و سلام کرد.
ابن‌حارث گفت: تو بازآمدی؟ بر دنبال کارت. بگذار به حال خودمان باشیم.
محمود قدیم جلو گذاشت و گفت: با من اینقدر نامهربانی نکنید. من آمده‌ام تا به شما بپیوندم و شما به من احکام دین را بیاموزید. همه با تعجب به او نگاه کردند:
-احکام دین؟!
- آن هم به تو؟!
- دچار توهم شده‌ای؟!
- نه باور کنید... نه... می‌خواهم شیعه شوم.
- دروغ می گویی دیگر چه مکری داری؟ رهایمان کن. اصلاً حیوان‌هایت را پس می دهیم برو ما را رها کن.
محمود التماس کرد: باور کنید من مکری ندارم. قصد آزار شما را هم ندارم. فقط می‌خواهم کمکم کنید تا شیعه شوم.
ابن‌السهیلی گفت: شاید او راست می‌گوید.
ابن حارث گفت: حالا می‌شود بگویی از دیشب تا امروز سحر چه اتفاقی افتاده که چنین تصمیمی گرفته‌ای؟
محمود گفت: اگر به من رخصت نشستن بدهید برایتان می گویم. ابن عرفه گفت: بگو گوشمان با توست.
محمد سر به زیر انداخت و گفت: من در خانواده ای ناصبی به دنیا آمدم و مادر و پدرم مرا به کینة فرزندان علی بزرگ کرده اند. در کودکی روزی همراه با یکی از دوستانم به دنبال قافله ای روان شدیم و راه را گم کردیم. دو سوار به فریادمان رسیدند و ما را تشنه و گرا زده یافتند. یکی از آنها که رویی نیکو و بویی خوش داشت، بر سر و صورت ما دست کشید و حالمان دگرگون شد. ما را به اسم صدا کرد و حنظلی از بیابان به ما داد که از عسل شیرین‌تر و از یخ سردتر بود. اما با همة التماسی که کردیم ما را به قریه‌مان نرساند و شب در بیابان ماندیم و از حملة حیوانات درنده و وحشی در حصار یک چهار دیواری در امان بودیم تا صبح فردا که دوباره آن دو سوار آمدند و همان ماجرای روز قبل رخ داد. بعد هم پیرمردی از اهالی قریه‌مان رسید و ما را به خانه‌مان رساند. همه فکر کرده بودند که ما در اثر تشنگی جان داده ایم اما هیچ کس باور نمی کرد که چه کسی ما را نجات داده است و در مورد آنچه به
چشم خودمان دیده بودیم آنقدر بی‌منهری کردند که به کلی فراموشمان شد. سال‌ها گذشت و ما بزرگ شدیم. من شغل مکاری پیشه کردم تا هر چه بیشتر زائران سامرا را آزار دهم و... این ما را مایة قرب به خدا می‌دانستم تا دیروز که شما مرا آزردید...
ابن حارث و ابن عرفه با آنچه از محمود شنیده بودند، متعجب به دهانش چشم دوختند و ابن‌السهیلی گفت: نکند تو شکایتی کردی و....
محمودگفت: من از کار شما دیشب سخت دلم گرفته بود با خدا عه کردیم که اگر شما راست یم گویید، حقانیت دین شما را با علامتی به من نشان دهد و اگر من بر حقم بر من ثابت کند... همین عهد باعث شد که من خوابی ببینم که مرا به اینجا کشاند.
محمود سکوت کرد و همه به هم نگاه کردند. محمود با نهایت صداقت حرف می‌زد و جای هیچ شبهه‌ای در دل آنها باقی نمی‌گذاشت. ابن عرفه که خیلی جا خوردذه بود دست او را گرفت و گفت: خوابت را دقیق و مو به مو برایمان بگو.
محمود نشست و آنها دورش حلقه زدند و او گفت: من... من بهشت را در خواب دیدم و درختانی بسیار زیبا و سبز و میوه‌هایی که بر آن درختان بود، از جنس میوه‌های دنیایی نبود. شاخه‌های این درختان سرازیر بود و ریشه ها به سمت بالا رفته بودند و نهرهایی می‌آشامیدند. اما من قادر به خوردن و آشامیدن نبودم. هر وقت به سمت میوه ها می‌رفتم شاخ‌های پر از میوه از دسترسم دور می‌شدند و چون می‌خواستم آب بنوشم، آب فرو می‌رفت و دست من به آن نمی‌رسید. به آن جماعت گفتم: چرا شما می‌توانید بخورید و بیاشامید اما من نمی توانم؟ گفتند: تو هنوز به نزد ما نیامده‌ای. در همین حال بودم که ناگهان دیدم همهمه‌ای برپا شد و زمزمه پیچید که: خاتون ما فطامه زهراست که می‌آید. سربلند کردم و دیدم ملائکه در بهترین صورت فوج فوج از هوا به زمین فرود می‌آیند. و آن حضرت را احاطه می‌کنند. چون آن حضرت به نزدیک من رسید، دیدم همان سواری که مرا در کودکی آن حنظل شیرین را به ما داد و ما را نجات بخشید رو به روی فاطمه زهرا ایستاده. او را شناختم و آن خاطره در ذهنم زنده شد و شنیدم که اطرافیانش می‌گویند: این مهدی قائم منتظر است. همه برخاسته و... برفاطمة زهرا سلام کردند. من همک برخاستم و گفتم: سلام بر دختر رسول خدا. فرمود: سلام بر تو ای محمود. تو همان کسی هستی که این فرزند من تو زا عطش نجات داد؟ گفتم: بله سیدة من! فرمود: اگر به شیعیان پیوستی رستگار شدی، گفتم: من به شیعیان تو پیوستم و به امامت فرزندان تو در گذشته و آنها که باقی هستند اقرار می‌کند. فرمود: پس بر تو بشارت باد که رستگار شدی.
من از خواب بیدار شدم در حالی که به صدای بلند گریه می‌کردم و حالم دگرگون بود. دوستانم که می‌دانستند شما مرا آزرده اید، گمان کردند که گریه و بی‌قراری من به خاطر آزار شماست. به خدا قسم خوردند که انتقام مرا از همة رافضیان بگیرند و من سکوت کردم و از آنچه دیده بودم به آنها حرفی نزدم و حالا آمده‌ام تا به من احکام شریعت بیاموزید. می‌خواهم به شما بپیوندم.
ابن‌عرفه گفت: اگکر حقیقتاً آنچه گفتی راست باشد، باید با ما بیایی. شیعه شدن که به این راحتی نیست. ما راهی روضة مقدسه امام موسی کاظم(ع) هستیم. با ما بیا تا آنجا تو را شیعه کنیم.
محمود با اطمینان از جا برخاست و بر دست آنها بوسه زد. همه با تعجب از این کار او به هم نگاه کردند. و او بی آنکه حرف دیگری بزند، بارهای آنها را برداشت و بر روی حیوان‌ها گذاشت و آمادة حرکت شدند. ابن حارث آهسته کنار گوش ابن عرفه گفت: اگر حرفهایش راستا باشد، مورد عنایت قرار گرفته است.
****
با ورود قافلة کوچک زائران به روضة مقدس، همه پیاده شدند و از چاه آب کشیدند و وضو گرفتند و به سوی مردم رفتند. تمام وجود محمود از شوعی غریب می‌لرزید و در درونش احساس نشاط می‌کرد. خدام حرم به استقبال زائران آمدند. در میان آنها سید علوی بود که سن و سالش نشان می‌داد بزرگ خدام است.
ابن حارث جلو رفت و سلام کرد و گفت: بگویید در روضة مقدس را باز کنند تا ما به زیارت سید و مولایمان برویم.
سید علوی گفت: خوش آمدید، به روی چشم. اما در میان شما جوانی است که می‌خواهد شیعه شود.
همه تعجب کردند: شما از کجا می‌دانید؟
سید گفت: من او را دیشب در خواب دیدم که در پیش روی سیدة من فاطمة زهرا(س) ایستاده بود و آن مکرمه به من فرمود: فردا این فرد به نزد تو می‌آید و اراده کرده شیعه شود. در را پیش از هرکس ابتدا به روی او باز کن. من اگر او راببینم می شناسم. ابن حارث گفت: در چهرة ما نگاه کن، ببین آن مرد را می‌شناسی.
سید علوی قدمی جلو گذاشت، چهرة ابن حارث و همراهانش را به دقت نگاه کرد و با دیدن محمود که پشت سر بقیه ایستاده بود، گفت: اله اکبر. به خدا قسم همین مرد بود...
من دیشب او را در خواب دیدم.
جلو رفت و دست محمود را گرفت و با محبت او را بوشید. ابن حارث لبخندی زد و گفت: سید به خدا قسم راست گفتی. این مرد هم دیشب خوابی دیده که باعث سعادت و رستگاری اوست. همه یک به یک محمود را در آغوش گرفته و بوسیدند و او در حالی که چشمانش پر از اشک بود، ناباورانه در پاسخ این‌همه
ابراز محبت شیعیان، احساس غرور می‌کرد. سید علوی او را به گوشه‌ای خلوت و دور از بقیه برد تا آنچه دربارة تشرف به تشیع گفتنی بود، به او بگوید.
***
سید وقتی می‌خواست برخیزد و به جمع بپیوندند گفت: راستی جوان! سیدة من فاطمة زهرا(س) همچنین فرمود که مقداری از مال دنیا به تو می‌رسد که آن را از دست می‌دهی. اما غصه نخور که خداوند عوض آن را به زودی به تو برمی‌گرداند. تو در این مدت در تنگنا خواهی بود، پس به ما متوسل شو که نجات خواهی یافت.
محمود شادمان و مسرور از آنچه می‌شنید گفت: بعد از این همة زندگی‌ام از آن آنهاست.
ابن حارث با دیدن محمود و سید علوی که دست در دست هم می‌آمدند، آهنسته کنار گوش ابن عرفه گفت: خدا می‌داند اگر می‌دانستم این جوان در نزد خدا و ائمه(ع) این همه ارزش و منزلت دارد هرگز به او جسارت نمی‌کردم.
ابن السهیلی گفت: اتفاقا تو حق بزرگی بر گردن او داری! حرف‌های تو باعث شد دل این جوان بشکند. ابن عرفه خندید: عجب! پس حق من با آنچه به او گفتم، بیش از شماست.
محمد به نزدیک آنها رسید و گفت: دعا کنیدت خداوند مرا به خاطر همة اذیت‌ها و آزاری که در سی این سلاها به شیعیان کرده ام ببخشد.
سید علوی دستی به شانه او زد و گفت: تو از امروز گویی تازه متولد شده‌اید. بروو که بعد از این زندگی تازه ای خواهی داشت.
***
ابن حارث مشغول گفت‌وگو با مشتری حجره‌اش بود که محمود رسید. از دیدن او شگفت‌زده شد. جلو رفت و همدیگر را در آغوش گرفتند: کجایی جوان؟ سراغی هم از ما نمی‌گیری.
محمود اندوهگین سر به زیر انداخت و گفت: گرفتار بودم و گرنه دلم برایتان تنگ شده بود.
ابن حارث نگران پرسید: گرفتار بودی؟ چرا؟ محمود روی چهارپایه کنار حجره نشست و گفت: یادت هست آن سید علوی به من گفت سیدة من فاطمه زهرا(س) فرمود که مقداری از مال دنیا به تو می‌رسد اما باز آنها را دست می‌دهی؟
ابن حادث سر تکان داد و گفت: آری کاملاً به خاطر دارم.
محمود ادامه داد: بعد از تشرفم به مذهب شیعه، زندگی در بین خانواده و اهل قریه بسیار دشوار بود. آنها که ماجرا مطلع شده بودند از همه سو مرا مورد آزار و اذیت قرار می‌دادند تا اینکه اسب بسیار گران‌بهایم که بیش از دویست اشرفی ارزش داشت به طور ناگهانی جان داد. خانواده ام این مسئله را به فال بد گرفتند و زندگی را برایم تلخ کردند و تصمیم گرفتند دختری از یک خاندان ناصبی و کینه توز برایم به همسری برگزینند. این دختر از سرسخت‌ترین ناصبیان قریة ماست و من امروز آمده‌ام تا به من بگویی چه کنم.
ابن حارث دستش را روی دست محمود گذاشت و گفت: بگوبدانم از دست من چه کاری ساخته است؟
محمود گفت: من می دانم خداوند به جبران اسبی که از دست داده ام بهتر از آن را نصیبم می‌کند اما خدا می داند هرگز حاضر نیستم نسل و ذریه‌ام از خاندانی ناصبی و کینه توز باشند. دلم می‌خواهد دختری شیعه از فرزندان سادات علوی را به همسری برگزینم. قریة فراسا را هم با همة مردمانم کینه توزش ترک کنم و زندگی تازه‌ای را در حله و در میان شیعیان شروع کنم.
ابن حارث برخاست و گفت: تو را به نزد سید علوی می‌برم. گره کار تو به دست او گشوده می شود. نگران نباش.
***
قافلة شتران باگام‌های خسته و سنگین پیش می‌رفت. محمود بی قرار رسیدن به خانه بود. چرا که در خانه دختر سید علوی، چشم به راهش بود تا از زیارت کربلا برگردد. محمود با دیدن بیابان اطراف حله به یاد قافله‌ای افتاد که آن روز در کودکی باعث گم شدن او در بیابان شد و مایة نجاتش از زندگی در بین ناصبیان قریة فراسا و اشک آرام صورت غبارآلود و خستة محمود را خیس می‌کرد...
«برگرفته از كتاب نجم الثاقب محدث نوری»