آسيب‌شناسي آخرالزّمان

قسمت دوم

مهدی نیلی پور

اشاره: در قسمت اول گفتيم كه معصومين(ع) پيشگويي‏هايي درباره آخرالزمان داشتند و به اين وسيله به بيان حوادث و ويژگي‏هاي مردم در آن دوران مي‏پرداختند كه مي‏توان از آنها براي شناخت آسيب‏هاي اجتماعي ياري جست. پس از تبيين ضرورت و ابعاد موضوع در بخش پيشين در اين شماره نويسنده جزيي‏تر و دقيق‏تر به اين مطلب مي‏پردازد.

الف - مردان آسيب ديده در آخر الزمان:

جامعه اسلامي تركيبي است از انسان‏هايي كه در آن زندگي مي‏كنند، اعم از مردان و زنان. پس مسلماً آسيبي كه در آخرالزمان اتفاق مي‏افتد هم در مورد مردان صادق است و هم زنان.

در اين جا مي‏خواهيم ببينيم در روايات ما براي مرداني كه در آخر الزمان دچار آسيب شده‏اند چه نشانه‏هايي ذكر شده‏است. روايت اول كه بسيار تكان دهنده است، از پيامبر بزرگوار اسلام(ص) نقل شده است. به عنوان مقدمه بگوييم كه معمولاً اسلام توقعش از مرد اين است كه حس غيرت ديني و مهابت الهي داشته باشد. اطلاعات رسيده حاكي است كه در سيماي مبارك خود امام زمان(ع) هم مهابت الهي وجود دارد. يعني در چهره مبارك امام زمان (ع) در عين ملاحت و شيريني، نوعي مهابت و ترس الهي هم وجود دارد. و تركيبي از ملاحت و مهابت در آن ديده مي‏شود. امّا در آخرالزمان بنابر آنچه از روايات به دست مي‏آيد اگر شما در بين 20 مرد كمتر يا بيشتر، چهره‏هايي را مورد ارزيابي و شناسايي قراردهيد نمي‏توانيد كسي را پيدا كنيد كه در چهره‏اش هيبت و مهابت الهي و آثار ترس از خداوند وجود داشته باشد.

آنچه كه در سيماي اولياي الهي مشهود است. امّا در چهره مردان آسيب ديده آخرالزمان، هيچ ترسي از خدا وجود ندارد، اهل معصيت خيلي راحت در برابرشان مرتكب معصيت مي‏شوند و آن‏ها هم هيچ عكس‏العملي از خود نشان نمي‏دهند روايت دوم درباره نشانه‏ها و خصلت‏هاي منفي مردان آخرالزمان مي‏فرمايد يطيع الرجل زوجته و يعصي والديه مردان آسيب ديده دوره آخرالزمان از اطاعت و احترام والدين دوري مي‏كنند. در عين حال يك گرايش و اطاعت و پيروي صد در صد از همسران خود در رفتارشان ديده مي‏شود. البته منظور اين نيست كه انسان بايد در مسايل خانوادگي تفاهم نداشته باشد، بلكه اشاره به اين مطلب است كه در آخر الزمان مرداني وجود دارند كه صد در صد مطيع زنان خود هستند و در برابر پدر و مادرشان هيچ تواضع و فروتني ندارند و احترامي براي آنها قايل نيستند.

باز روايت ديگر - كه برخي آفت‏هاي اعتقادي و اخلاقي مردان آسيب ديده اين دوره را نشان مي‏دهد - مي‏فرمايد: يكون الرّجل همّه بطنه و قبلته زوجه و دينه دراهمه: مردان آسيب ديده‏اي وجود دارند كه تمام همت و عزمشان براي پر كردن شكم‏هايشان است و اصلاً به فكر معيشت ديگران نيستند. هممسرانشان قبله آنها مي‏باشند. قبلته زوجته شايد به اين معنا باشد كه آنها اگر هم اهل نماز هستند آن قدر براي آنها اطاعت از همسر در هر بعدي از ابعاد مهم مي‏شود كه گويا اين زن‏ها، خداي مردان خود شده‏اند و براي آنها اطاعت از همسر اطاعت از خدا به حساب مي‏آيد؛ و دين آنها هم پول‏شان مي‏گردد. يعني براي آنها مقدس‏ترين و مهم‏ترين مسئله پول و ثروت است.

روايت چهارم هم از اين حكايت مي‏كند كه مردان از مرد بودن خودشان خسته مي‏شوند: لعن‏اللَّه المخنّثين من الرجال. تعبير روايت اين است كه اينها از صفات مردانه خود خسته شده و سعي مي‏كنند كه گرايش‏ها، تمايلات و حالت‏هاي زنانه را در خودشان نمايان بكنند. اين گرايش‏ها ممكن است در حرف زدن، آرايش و آراستگي، طرز پوشش باشد، و يا تفكر باشد. خلقت زن و مرد اقتضا مي‏كند كه هركدام از آن‏ها مشخصات روحي و رواني خاص خودشان را داشته باشند، امّا در آخر الزمان يكي از اتفاقات شومي كه مي‏افتد اين است كه بعضي از مردان مي‏خواهند از نظر صفات مثل زنان

باشند و به قول يكي از علما، مرداني هستند كه از مرد بودن پشيمان و از مردانگي خسته مي‏شوند. تمايل به صفات زنانگي و نمايش‏هاي زنانگي در آنها ايجاد مي‏شود و در نقطه مقابل هم حتي روايتي داريم كه والمترجَّلات من النّساء زناني هم پيدا مي‏شوند كه اين‏ها مي‏خواهند خصوصيات مردان را در خودشان ايجاد كنند و مثل مردان بشوند. به هر صورت اين مردان مخنث هستند و زن‏نما كه نمايش زنانه در زندگي شان ايجاد مي‏شود مورد لعن خداوند و رسول مكرم اسلام (ع) قرار گرفته‏اند.

روايت آخري كه در اين بخش برايتان عرض مي‏كنم يك هشدار جدّي است براي ما كه مي‏فرمايد: يتسمن الرجال للرجال و النساء للنساء و ايتمشط الرجل كما يتمشط المرأة لزوجها. يكي از آدابي كه در دين از نظر اخلاقي به زن و مرد ابلاغ شده آراستگي ظاهر است. حتي در امور عبادي آراستگي موجب فزوني ثواب آن است. مثلاً در روايت آمده است هنگامي كه مي‏خواهيد قرآن تلاوت كنيد، مسواك بزنيد؛ چرا كه دهان شما طريق و سبيل قرائت قرآن است. در روايات داريم اگر كسي مسواك بزند و يا خودش را معطر بكند، هر كدام از اينها ثواب نمازش را هفتاد برابر مي‏كند. پس مسلم است كه آراستگي از اصول اخلاقي و ديني است. امّا يكي از آفت‏هايي كه در دوره آخر الزمان براي مردها به‏وجود مي‏آيد اين است كه به جاي آراستگي دست به آرايش مي‏زنند آراستگي با آرايش امر بسيار متفاوتي است و يا در روايت ديگر مي‏فرمايد كه بعضي از مردها در دوره آخرالزمان خود را براي ديگران آرايش مي‏كنند، همانند نو عروسي كه براي داماد خودش را آرايش مي‏كند. اين مسئله يكي از آسيب‏هاي جدي است كه ممكن است در آخر الزمان گريبانگير مردها و جوان‏ها بشود. از اين جهت آسيب به شمار مي‏رود كه اسلام از مرد روحيات مردانه مي‏طلبد و آرايش كردن و آن‏هم به شكل افراطي‏اش مسلماً يكي از حالت‏هايي است كه مي‏تواند انسان را از جديت و مردانگي ساقط بكند.

اگر شما تاريخ اندلس را مطالعه كرده باشيد مي‏بينيد كه براي فتح اندلس از طرف غرب، يكي از شيوه‏هايي كه غربيان اعمال كردند و توانستند به كمك آن سرنوشت مسلمان‏هاي آنجا را عوض كنند اين بود كه آمدند به جاي آراستگي، آرايش را در بين مردان عمومي كردند و ترويج دادند و نهايتاً وقتي مردان را به آرايش تشويق كرده و عادت دادند و ديگر كسي نبود كه در برابر آنها مقاومت كند و بعد به راحتي آنها توانستند بر سرنوشت آندلس حاكم شوند. اين روايت يك هشدار است كه نبايد به سادگي از آن گذشت.

آفت خطرناك‏تر، اين كه در آخر الزمان يتنافس في الرّجفل يغارّ عليه من الرّجال يعني در آخرالزمان باندهايي به وجود مي‏آيند كه طرفدار همجنس بازي هستند و در اين راستا مردان، هوسراني‏هاي خودشان را به يكديگر اختصاص مي‏دهند. روايت مي‏فرمايد كه يتنافس في الرجل؛ يعني ممكن است با هم رقابت داشته باشند و بعد مي‏فرمايد: يغّار عليه من الرّجال؛ يعني ممكن است دو مرد بر سر مرد ديگري يا فرد ديگري با هم غيرت و حسادت داشته باشند و هر يك رقيب ديگري براي رسيدن آن فرد باشد.

گاهي شده است كه ما در بين جوامع اسلامي اين مطلب را ديده‏ايم كه از طرف غرب با تشكيل باندهايي مشخص و با نام و نشان، گروه‏هايي تشكيل مي‏شود و بر اين اساس هدف‏هايي را دنبال مي‏كنند. در هر صورت اين هم يكي از مسايلي است كه در روايات به عنوان آسيب و آفت مردها در آخر الزمان وارد شده كه ممكن است مرداني بالاتر از آرايش به مسايل ديگري مانند قوم لوط روي بياورند. البته نبايد نسبت به همه آنها كه در آخرالزمان زندگي مي‏كنند بدبين باشيم؛ چرا كه در آخرالزمان دو حركت متضاد از دو گونه مردم در دفاع يا دوري از دين اتفاق خواهد افتاد در واقع همه جا تاريك نيست در كنار ارتدادها و اين چهره‏هاي آسيب ديده، مردان و زناني وجود دارند كه مي‏توانند با تحمل شرايط موجود در آن زمان راه حق و دفاع از حق را بپيمايند.

ب - زنان آسيب ديده در آخرالزمان:

در روايات از آمدن زنان آسيب ديده و آسيب ديده‏اي هم دراين عصر خبر مي‏دهد: تلبس لبسة الرجل زناني هستند كه در نوع پوشش گرايش به

پوشش‏هاي مردانه پيدا مي‏كنند كه اين مسلماً ناشي از يك حالت رواني است كه اگر زني بخواهد اطوار و حالت‏هاي مردانه داشته باشد، يكي از تجلياتش در نوع پوشش و لباسي است كه استفاده مي‏كند. به عبارت بهتر در آخر الزمان مرزهايي كه جدا كننده زن و مرد است‏عمدتاًبرداشته‏شده‏و نوعي اختلاط فرهنگي و ديگر ابعادازجمله‏در پوشش بين زن و مرد مشاهده مي‏گردد.

خصوصيت دومي كه براي اين زنان ترسيم شده اين است كه اينها علاوه بر اين پوشش ظاهري در همه مسايل و در همه حالت‏ها زناني هستند كه مي‏خواهند ژست مردانه بگيرند؛ لذا در روايت داريم كه پيامبر اكرم (ص) فرمودند: لعن‏الله المترجّلات من النّساء؛ خدا لعنت كند آن گروه زناني را كه در سعي مي‏كنند حالت‏هاي مردانه به خود بگيرند.

در بحث راجع به مردان آسيب ديده گفته شد كه مرد و زن از لحاظ جسمي و روحي يكسان نيستند. يكي از مشكلاتي كه مي‏تواند آسيب اجتماعي كلي ايجاد كند اين است كه زن و مرد از مدار شخصيتي خودشان خارج بشوند. در آخر الزمان زناني وجود دارند كه از مدار زنانگي خودشان مي‏خواهند خارج شوند، لذا اين افراد مورد لعن پيامبر اكرم(ص) و خداوند متعال قرار گرفته‏اند. مشخصه‏اي ديگري كه براي زنان آخرالزمان ذكر شده اين است كه همانند مرد آسيب ديده در بين آن‏ها نوعي خود مشغولي پيش مي‏آيد و عمدتاً يكي از آسيب‏هاي جدّي زنان آخرالزمان اين است كه تلاش مي‏كنند كه نظر زنان ديگر را به خودشان جلب بكنند. در روايات داريم كه يتسمن النساء للنساء؛ يعني زنان به جاي اينكه براي شوهر مشروع خود آرايش بكند و آراستگي خاص براي او داشته باشد. همت‏شان اين است كه هم جنسان خود را به سمت خويش جذب و جلب كنند.

مطلب بعدي كه در مورد خصوصيات زنان آخرالزمان در اختيار داريم اين است كه نوع، فريبايي خاصي در اين طايفه و حالت‏هاي آن‏ها ديده خواهد شد به قدري كه قبله مردان مي‏شوند كه البته اين يك حالت تعامل و يك نيروي دو طرفه در مردان و زنان است يعني از طرفي مرداني شيفته مي‏شوند و خريدار دلربايي زنان به آن شكل افراطي كه در روايات آمده شده زنان قبله مي‏شوند و زنان در آن سو قبول مي‏كنند كه قبله‏گاه مردان قرار بگيرند؛ و اين يكي از خطرناك‏ترين تعبيراتي است كه در روايات ديني ما وجود دارد؛ اينكه قبله شدن زنان به چه معنا است شايد معاني گوناگوني داشته باشد. يكي از احتمالات اين است كه قبله شدن زن براي مرد به اين معنا است كه مرد در برابر زن كرنش و محل فروتني و تواضع و خاكسپاري مرد قرار گيرد. يا اينكه شايد به اين معنا باشد كه تمام همت مردان، زنان مي‏شود. به عبارت ديگر در اسلام داريم كه سعي كنيد اعمالتان را رو به قبله انجام دهيد، ممكن است در آخر الزمان براي مردان چنين اتفاق افتاده و تمام همتشان، زنان و رسيدن به تمنيات و خواسته هاي زنانشان باشد.

ممكن است مرد در حد يك عبد در برابر زنش در اين دوره خضوع داشته باشد البته دقت بكنيد وجود تفاهم براي زن و مرد مخصوصاً براي زن و شوهر مسئله به جايي است، وجود محبت و وجود تعاون خانوادگي معقول و مشروعند و پايه‏هاي خانوادگي را استحكام مي‏بخشند. امّا بحث از قبله شدن زنان طوري كه زنان و مردان آخرالزمان آن تعادل خاص خودشان را از دست مي‏دهند و به شكل افراطي دچار هوي و هوس و يك سري تمنيات كاذب مي‏شوند.

در روايت ديگري آمده است كه گاهي زنان به مسايل سوء گرفتار مي‏شوند و شرايط طوري مي‏شود

كه اگر مردي بخواهد حفاظت و غيرتمندي براي حفظ ناموس خودش بروز بدهد، مورد سرزنش قرار مي‏گيرد. معمولاً مردها دعوت به گسيختگي بي‏غيرتي و بي‏حفاظتي در مورد ناموس خودشان مي‏شوند و از آنها مي‏خواهند در اين جهت حساسيت‏هاي خودشان را تماماً از دست بدهند.

ج - مردم آسيب ديده:

بحث مهمتري كه وضعيت عمومي مردان و زنان و عموم طبقات مردم را مي‏تواند مشخص كرده و متمم دو بحث گذشته باشد اين است كه براي عموم زنان و مرداني كه در آخر الزمان وجود دارند اگر مواظب نباشند و دچار آفت بشوند سلسله صفاتي شمرده شده است. به عنوان مثال از پيامبر اكرم (ص) نقل شده كه فرمودند: اوّل ما يرفع من هذة الامة الحياء و الامانة اولين خصلت اخلاقي كه از بين امت من رخت بر مي‏بندد و دچار مشكل مي‏شود حيا و حس امانت داري است. مسئله از بين رفتن حيا يكي از جدّي‏ترين مسايلي است كه در فرهنگ ديني ما و روايات ما به آن تأكيد شده است و در مقابل داشتن حيا يكي از ارزشمندترين ارزش‏ها برشمرده شده است.