بدون تردید،نیمه شعبان یکی از «ایام الله» است، زیرا در این روز آخرین حجت خدا به دنیا آمده است. همان موعودی که همه انبیا و اولا وعده ظهورش را داده اند و همه ابنای بشر در سراسر تاریخ در آرزوی تحقق جامعه‌ی آرمانی اش بوده اند. از این رو نیمه شعبان به مصداق آیه شریفه قرآن که می فرماید: «فذکّرهم بأیّام الله» روز ذکر و یادآوری است. یادآوری رسالت و مسئولیت بزرگی که همه ما انسان ها نسبت به حجت خدا بر عهده داریم. رسالتی که دو رکن اساسی دارد، نخست، شناخت جایگاه و مرتبه حجت خدا در عالم هستی و نسبت این حجت با انسان ها و دوم، شناخت وظایف و تکالیف انسان در برابر حجت خدا.
با توجه به آنچه گفته شد موسسه فرهنگی موعود با هدف شناخت رسالت و مسئولیت منتظران، در ایام نیمه شعبان اقدام به برگزاری همایشی با عنوان «امام مهدی (ع)، استراتژی انتظار و جهان آینده» نمود. این همایش با همراهی سازمان بسیج دانشجویی کشور در روزهای 12 تا 14 شعبان برابر 27 تا 29 مهرماه در تالار شهید چمران دانشکده فنی دانشگاه تهران برگزار شد. در مدت سه روز برپایی این همایش تعدادی از استادان و و کارشناسان حوزه و دانشگاه به ایراد سخنرانی پرداختند و میزگردی نیز با حضور دو تن از سخنرانیان برگزار شد. نظر به اهمیت مباحثی که در این همایش سه روزه مطرح شد گزارش مختصری از آن را تقدیم خوانندگان عزیز موعود می کنیم.
برنامه های روز اول
برنامه های روز اول همایش با قرائت پیام مرجع عالیقدر حضرت آیه الله العظمی صافی گلپایگانی آغاز شد. ایشان در بخشی از پیام خود فرموده بودند:
ای مسلمانان! ای دوستداران و ارادتمتدان امام زمان! ای جوانان! ای خواهران! ای برادران! محکم برجای بایستید و از آیه «انَّ الذین قالواربّناالله ثم استقاموا» الهام بگیرید.، متزلزل نشوید و به عقب برنگردید. عصر، عصر غیبت است. عصر امتحان و تمحیص و تخلیص است.
هویت اسلامی را به دنیا نمی فروشیم و مفاهیم و معتقدات اسلامی و ولایت اهل بیت (ع)، و شعائر عاشورا وغدیر و نیمه شعبان و محرم و صفر و تمسک به قرآن و عترت با خون و رگ و پوست ما عجین است.
در این عصر غیبت اگرچه امتحانات بسیار شدید پیش می آید که بسا شخص صبح با ایمان است و شب ایمانش را از دست داده است، باید سعی کنیم از این امتحانات سربلند و با نمره های عالی بیرون بیاییم و موجبات خوشنودی و مسرت قلب انور حضرت بقیه الله، ارواح العالمین له الفداء، را فراهم سازیم. در این مجلس و محافل جشن با ولیّ دوران برای خدمت به اسلام و یاری دین و مذهب و حمایت از مستضعفان و اعانت به مستمندان و حرکت به سوی ترقی و تعالی و خودکفایی و بی نیازی از بیگانگان، تعهد محکم و میثاق مستحکم ببندیم.
نخستین سخنران روز اول همایش حجه الاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی، رئیس مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی بود که سخنرانی خود را به عنوان « جهان آینده و انسان واپسین از دیدگاه اسلام و اندیشمندان معاصر و مغرب زمین» ایراد کرد.
ایشان در ابتدا ضمن اشاره به این
موضوع که همه ادیان و مکاتب الهی و بشری در مورد آینده جهان سخن گفته اند به بررسی مفهوم «پایان تاریخ» و «آینده جهان» پرداختند و گفتند که مراد از آینده جهان، آینده تاریخی و مراد از پایان تاریخ،پایان زمانی نیست بلکه مراد از این دو زمانی است که همه آرزوها و تمنیات بشر برآورده می شود و دیگر بشر هیچ آرزویی ندارد.
ایشان در ادامه به مقایسه موعودگرایی اسلامی و غربی پرداخته و گفتند: شناخت جهان آینده وانسان واپسین در هر تفکری بدون شناخت تصویری که آن تفکر از جهان و انسان ارائه می دهد امکان پذیر نیست و از این رو ما برای شناخت جامعه موعودی که تفکرات جدید مطرح می کنند ناچار به بررسی ویژگی های مدرنیته هستیم.
حجه الاسلام والمسلمین سبحانی در ادامه سخنان خود ویژگی های فرهنگ مدرنیته را به شرح مورد بررسی قرار قراردادند: اول، جهان را عرضی می بیند، نه طولی؛ یعنی معتقد است جهان لایه لایه نیست، و حقیقتی ورای آنچه می بینیم وجود ندارد؛ دوم، انسان را از جهان و هستی پیرامون او جدامی‌کند و به عبارتی انسان را دچار نوعی ازخودبیگانگی و غربت نسبت به جهان و پیرامون خود می سازد؛ سوم، به جای شناخت جهان به تصرف در جهان برای رسیدن به حداکثر تمنیات بشر می پردازد.
ایشان همچنین گفتند: مهم ترین مشخصه های جهان آینده در نگاه متفکران معاصر مغرب زمین، از جمله فوکویاما، بازار آزاد اقتصادی، تکنولوژی و فناوری مدرن و آزادی سیاسی است، و از نگاه این متفکران، انسان واپسین انسانی است که به حداکثر رفاه مادی و اقتصادی رسیده است.
ایشان درادامه به بررسی جهان آینده و انسان واپسین از دیدگاه اسلام پرداختند و گفتند: اگرچه در جامعه موعودی که اسلام مطرح می کند رفاه اقتصادی و امنیت و آسایش به نهایت درجه خود محقق می شود اما از نظر معارف دینی، انسان واپسین، انسان رفاه طلب نیست، بلکه خلیفه خداست.
دومین سخنرانی روز اول همایش حجه الاسلام والمسلمین علی رهبر مدیرگروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی اصفهان بود، موضوع سخنرانی ایشان «انتظار؛ هدف و راهی به سوی هدف» بود.
نامبرده در ابتدای سخنرانی خود به عنوان مقدمه به بررسی معیار فعل اخلاقی پرداخته و گفتند: ازنظرما فعل اخلاقی فعلی است که ما را به هدف بزرگی که در زندگی داریم برساند. ایشان بر همین اساس مبنا و ملاک ارزش «انتظار» را مورد بررسی قرار داده و گفتند: با توجه این موضوع باید ببینیم آیا انتظار حکم راهرو و دهلیزی دارد که ما را به هدف بزرگمان می رساند؛ یا اینکه خیر، انتظار خود نیز هدف است و علاوه بر ارزش آلی و مقدمی ارزش عالی و بالاصاله نیز دارد؟ به نظر ما انتظار از مقوله دوم است؛ زیرا انتظار انسان را برای آن رویداد بزرگ عدل گستر مهیا می کند و انسان ها در کلاس های این مدرسه کمال می یابند.
سخنران یاد شده دلایل دیدگاه خود را به این شرح برشمردند:
اول، انتظار، روح امید به رحمت خدا را گسترش می دهد، دوم، انتظار همت بلند را به دنبال می آورد؛ و... ایشان در پایان با بررسی آثار عملی انتظار؛ همچون تقویت دینداری، حصول تقوی، رسیدن به اخلاق نیکو، امر به معروف و نهی از منکر وجهاد، انقلاب اسلامی و دفاع مقدس را مظاهر واقعی انتظار دانستند.
برنامه های روز دوم
نخستین سخنران روز دوم همایش آقای اسماعیل شفیعی سروستانی مدیر موسسه فرهنگی موعود بود ایشان در سخنرانی خود به تبیین «استراتژی انتظار» یکیاز ارکان این همایش بود.
ضرورت توجه به طراحی یک استراتژی مبتنی بر تفکر و ادب دینی و زمینه سازی برای ساخت و پرداخت شهر منتظران و انسان منتظر در عصر غیبت موضوع سخنرانی این بخش بود. سخنران ضمن بازشناسی و تحلیل تحولات فرهنگی و اجتماعی ایران طی بیست و اندی سال اخیر متذکر بسط موضوع مهدویت در گستره وسیعی از مناسبات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شد و از اجراء این پروژه بعنوان تنها طریق خلاصی از غرب زدگی، انفعال در عصرغیبت و بحران های فراگیرجاری یاد کرد.همزمان با این همایش جلد دوم از مجموعه «استراتژی انتظار» منتشر و تقدیم مهمانان حاضر در همایش شد.
آقای مهدی نصیری، نویسنده وپژوهشگر مباحث فرهنگی دومین سخنران روز دوم همایش بود که به بررسی نسبت میان «تمدن مهدوی و دنیای مدرن» پرداخت. ایشان در ابتدای سخنرانی خود دیدگاه های موجود در زمینه تمدن جدید را از بعد اخلاقی و فرهنگی آن، بعد اول آن را مثبت و قابل پذیرش و بعد دوم آن را منفی و غیر قابل پذیرش می دانند، اما گروهی دیگر که تعداد آنها هم زیاد نیست، تمدن جدید غربی را هم در بعد علمی و معیشتی و هم در بعد اخلاقی و فرهنگی، در تعارض با اسلام می بینند.
ایشان در ادامه گفتند: مدعای ما این است که مسیری که غرب پس از رنسانس طی کرد مسیر تکاملی نبود و اگر امام معصوم(ع) در عالم حاضر و مبسوط الید بود و در مقام تمدن سازی برمی آمد، هرگز به تمدن مدرن با مشخصه هایی که امروز می‌بینیم نمی‌رسیدیم.
سخنران یاد شده در ادامه سخنان خود ضمن تایید دیدگاهی که معتقد به تعارض اساسی اسلام با تمدن جدید است، مبانی این دیدگاه به این شرح برشمردند:
اول، نظریه تکامل خطی درست نیست؛ دوم، همه علوم بشری ریشه در تعالیم انبیاء و در رأس همه آدم ابوالبشر دارد؛ سوم،مبنای رنسانس عقل خود بنیاد و غیر متکی بروحی بوده است.
ایشان در ادامه به بررسی قیام و انقلاب جهانی امام مهدی(ع) پرداختند و با بررسی روایاتی که در این زمینه وارد شده این قیام را مبتنی بر اعجاز و امور خارق العاده دانسته و گفتند آن حضرت در قیلم خود از دستاوردهای تمدن جدید استفاده نخواهد کرد.
در پایان سخنرانی آقای نصیری میزگردی با حضور نامبرده و آقای شفیعی سروستانی برگزار شد و ایشان به پرسش‌های مختلف حاضران در زمینه سخنرانی های خود پاسخ دادند.
برنامه های روز سوم
نخستین سخنران این روز آقای مهندس امیرحسین بانکی پور فرد از استادان دانشگاه اصفهان و عنوان سخنرانی ایشان «وظایف منتظران در واپسین سال های غیبت» بود. ایشان در ابتدا با تقسیم وظایف منتظران به دو دسته؛ نخست، وظایفی که برای پرکردن خلل دوران غیبت لازم شده اند و دوم، وظایفی که در آستانه ظهور برعهده منتظران می آید، گفتند: ما اکنون در شرایطی قرار داریم که باید وظایف دسته دوم، یعنی وظایف یاران حضرت مهدی(ع) را بشناسیم؛ زیرا همه شرایط و اوضاع و احوال موجود نشان از نزدیک بودن ظهور دارند.
ایشان در ادامه مهم ترین خصوصیات یاوران امام مهدی(ع) را به این شرح مورد بررسی قرار دادند: اول، مطیع ترین مردم نسبت به امام عصر(ع) هستند، دوم، در راه اطاعت او نهایت تلاش خود را به کار می‌گیرند؛ سوم، شیران روز و زاهدان شب هستند؛ چهارم، بالاترین معرفت را نسبت به خدا دارند؛ پنجم، ثابت قدم و استوارند؛ ششم، به ذخایر و زیورهای دنیایی بی توجه اند و...
سخنران یاد شده در پایان با توجه به ویژگی هایی که برای یاران امام مهدی(عج) برشمردند، وظایف منتظران را در این عصر بسیار سنگین دانسته و همگان را به آماده شدن برای ظهور آن
حضرت فراخواندند.
برنامه های روز سوم همایش با سخنرانی حجه الاسلام عباس پسندیده از پژوهشگران موسسه فرهنگی دارالحدیث ادامه یافت. موضوع سخنرانی ایشان «آخرین دولت» یاد شده است، گفتند: اینکه گفته می شود دولت امام مهدی (ع) آخرین دولت است به این معنا نیست که تنها از نظر زمانی دولت آن حضرت آخرین دولت است بلکه به این معنی است که این دولت پس از پشت سرگذاشتن تجربه های مختلف بشری، روی کار آمدن دولت های استبدادی، مشروطه، دموکراسی و... و شکست همه این تجربه ها روی کارمی‌آید.
ایشان در ادامه گفتند: برای یافتن پاسخ این سوال که: چرا حکومت امام مهدی(ع) آخرین دولت است: سه اصل را باید موردتوجه قرار داد: اول، خداوند برای اداره بشر در طول تاریخ یک طرح بیشتر نداشته و ندارد و آن نظریه «ولایت» است؛ دوم، بشرمختار است و به مقتضای این اختیار دائما در حال تغییر و تحول است؛ سوم، میان دولت ها و ملت ها همواره سنخیت وجود دارد.
نامبرده در ادامه سخنان خود به پدیده گسست مردم و امامت اشاره کردند و با بیان این موضوع که انسان از زمانی که دستش را از دست امام معصوم جدا کرده تجربه های مختلفی را پشت سرگذاشته و هچکدام از این تجربه ها نیز او را به عدالت نرسانده، شرط تحقق ظهور را این دانستند که انسان ها با درس‌گیری از تجربه‌های گذشته خود به این نتیجه دست یابند که جز در پرتو نظریه امامت به عدالت نمی رسند.
شایان ذکر است که در خلال سخنرانی های همایش برنامه های متنوعی مانند تواشیح، شعرخوانی، مداحی و پخش فیلم نیز اجرا شد.