قرنهای انتظار

انجمن شعرای کلاسیک

(قسمت دوم)

س.الف.

اشاره:

در شماره قبل بخش اول گزارش قرنهای انتظار از نظرتان گذشت. عطار، حافظ، شبستری، ناصرخسرو، دقیقی، نظامی و خاقانی و خواجوی کرمانی. هر یک ابیاتی را خواندند. آخرین بیت با حرف «ز» به پایان رسید. توجه شما را به ادامه مشاعره جلب می کنیم.

شبستری نخست پیشرفت علوم در عصر طلایی ظهور را یادآوری و سپس شعر خود را با حرف «ز» آغاز کرد:

ز علمش خلق عالم، علم گیرند

ز دینش مشرکین هم دین پذیرند

عطار که خود پیر بسیاری از شاعران معاصر و متاخر دیگر است در میان مشاعره خواسته و ناخواسته به بهانه گشتنهای خود اشاره کرد و گفت:

در جهان بسیار پیر و پیشواست

همچو مهدی من نمی دانم کجاست؟

خاقانی - شاعر صبح - از نیایشهای شبانه اش یاد کرد و با حرف «ت» خواند:

تمنا می کنم هر شب که چون یابم وصال تو

از این خوشتر تمنایی نمی بینم، نمی بینم

صحبت شب و تمنا و وصال که شد، جناب نظامی به یاد مراد طلبیدن خسرو از شیرین افتاد و برای شیرین ترین منتظر سرود:

مرا عشق تو از افسر برآورد

بسا کس را که عشق از سر برآورد

ناصرخسرو که تا کنون سکوت کرده بود و تنها از شعرهای قرائت شده لذت می برد، به حاضران یادآوری کرد که مستقیم تر به موضوع مشاعره بپردازند و سپس خود چنین خواند:

دعوی همی کند که نبی را خلیفتم

در خلق این شگفت حدیثی است بوالعجب

شبستری که در گلشن راز خود سیر می کرد ادامه داد:

بسی گفتند از عیسی و مهدی

مجرد شو، تو هم عیسای مهدی

خواجوی کرمانی اعتراف کرد که نام حضرت هر

کلامی را زیباترین می کند و بیتی از شعر بلندش را که با حرف «ی» شروع می شد، خواند:

یارب به حق مهدی هادی که چرخ را

باشد به آستانه مرفوعوش التجا...

خاقانی که کمی هم از تذکر ناصرخسرو دلخور شده بود، بر دیگران پیش دستی کرد و بلافاصله خواند:

ایام بدعهدی کند، امروز تا که دی کند

کار هدی مهدی کند، دجال طغیان پرورد

ناصرخسرو با بزرگ منشی لبخندی به خاقانی زد و ضمن تحسین او ادامه داد:

دجال چیست؟ عالم و شب چشم کور اوست

وین روز چشم روشن او هست بی ریب

شبستری که از اغلب حاضران کم سن و سال تر بود چنین خواند:

برو از علم مهدی بهره بر گیر

جوانمردی کن و بشنو از این پیر

و همه جمع با صدای بلند به شبستری جوان! خندیدند.

حافظ به کمک دوستش شتافت و نگذاشت ماجرا ادامه پیدا کند. حال و هوای مجلس را عوض کرد و گفت:

رواق منظر چشم من آشیانه تست

کرم نما و فرود آ که خانه، خانه تست

در این هنگام یکی از مستمعین به نزد دقیقی آمد و یادداشتی را به دست ایشان داد. دقیقی یادداشت را برای جمع قرائت کرد:

شاعران بزرگوار! بیت زیبای حافظ عزیز ما را به یاد شعری از فخرالدین عراقی انداخت:

ز دو دیده خون فشانم، ز غمت شب جدایی

چه کنم؟ که هست اینها، گل باغ آشنایی!

مژه ها و چشم یارم، به نظر چنان نماید

که میان سنبلستان چرد آهوی ختایی!

در گلستان چشمم ز چه رو همیشه بازست؟

به امید آنکه شاید تو به چشم من درآیی

سر برگ گل ندارم، به چه رو روم به گلشن؟

که شنیده ام ز گلها همه بوی بی وفایی

به کدام مذهب ست این؟ به کدام ملت ست این؟

که کشند عاشقی را، که تو عاشقم چرایی؟

به طواف کعبه رفتم، به حرم رهم ندادند

که برون در چه کردی که درون خانه آیی؟ !

در دیر می زدم من، که یکی ز در درآمد

که: درآ! درآ «عراقی» ! که تو خود حریف مایی!